I SA/Kr 1452/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosków W.G., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej, z dnia 06.07.2012r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, postanawia: wniosek oddalić Dnia 05.11.2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej , z dnia 06.07.2012r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia . Zarządzeniem Referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 20.11.2012r. wnioskodawca został wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. W dniu 27.12.2012r. wpłynęło do tut. Sądu pismo strony skarżącej, w którym W.G. zawarł m.in. prośbę o przedłużenie wyznaczonego terminu, gdyż nie jest w stanie w tym czasie uzyskać wszystkich wymaganych dokumentów. Swoją prośbę uzasadnił m.in. przebytą operacją , złym stanem zdrowia oraz brakiem chęci współdziałania żony, syna i córki w ich uzyskaniu. Pismo to nie było jednak podpisane przez wnioskodawcę. W związku z tym został on wezwany do usunięcia braku formalnego pisma poprzez jego podpisanie. W dniu 08.02.2013r. wpłynęło przedmiotowe pismo W.G. zwierające jego podpis. Zarządzeniem z dnia 07.03.2013r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie przedłużył termin do przedłożenia odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, do dnia 28.03.2013r. Dnia 02.04.2013r. wnioskodawca ponownie wniósł o: "wyznaczenie rozsądnego terminu" do przedłożenia wymaganych dokumentów. W dniu 04.04.2013r. przesłał natomiast tylko te dokumenty, które znajdują się już w aktach sprawy, nadesłane uprzednio wraz z pismem z dnia 27.12.2012r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów W.G. ur. w 1948r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z M.G. ur. w 1950 r. , z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2002r. , synem R.G. ur. w 1974r. , synową M.G. ur. w 1975r. oraz wnukami: N.G. ur. w 2004r. i A.G. ur. w 2008r. Rodzina mieszka w domu będącym własnością córki – M.G.. W.G. pobiera emeryturę w wysokości 3 243,67 zł. miesięcznie , netto, a M.G. w wysokości 1207 zł. miesięcznie, netto (1638 zł. brutto). Jest ona również właścicielką gruntu rolnego o pow. 40 ha . R.G. jest bezrobotny i nie posiada majątku a M.G. uzyskuje z tytułu umowy o prace wynagrodzenie w wysokości 1032 zł. , miesięcznie , netto (1386 zł., brutto). Małżonkowie ci pozostają w rozdzielności majątkowej. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : opłatę za energię elektryczną – 327,64 zł. , opłatę za usługi wodnokanalizacyjne – ok. 137 zł. (411 zł. : 3 miesiące = 137 zł.) , opłatę za alarm – 61,50 zł., wydatki na opał - ok. 400 zł. (4800 zł. : 12 miesięcy = 400 zł.), wydatki na insulinę i lekarstwa W.G. – 300 zł. , wydatki na leki nasercowe M.G. – 130 zł. , abonament telewizyjny i telefoniczny – 170 zł. , opłatę za wywóz śmieci – 30 zł. , podatek – 20 zł. , wydatki na żywność, ubranie oraz środki czystości i higieny – ok. 500 – 600 zł. na osobę, ratę kredytu w SKOK – 1764,82 zł. Strona skarżąca podaje , iż nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. M.G. jest natomiast właścicielką dziesięcioletniego samochodu osobowego marki Mitsubishi, który jest niesprawny z powodu awarii silnika. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi więc dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie lub ich niepełność skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy, nawet w części. Trzeba bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w rzeczywistości przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Stąd też analiza sytuacji strony skarżącej musi być tak wnikliwa. W rozpatrywanym przypadku zachodzą dwie podstawowe przyczyny odmowy przyznania prawa pomocy, przy czym zaistnienie każdej z nich z osobna stanowiłoby już podstawę oddalenia wniosku w tym zakresie. Po pierwsze strona skarżąca nie wywiązała się w pełni z nałożonego na nią obowiązku przesłania odpowiednich dokumentów, bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Nie przesłała bowiem wyciągów z kont bankowych W.G. i M.G. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy oraz zaświadczenia z właściwego Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadaniu lub braku pojazdów mechanicznych. Należy w tym miejscu zaznaczyć , iż orzekający nie dał wiary twierdzeniom wnioskodawcy jakoby ten nie posiadał rachunków bankowych. Z nadesłanych bowiem kserokopii "zrealizowanej operacji" przelewu emerytury (nr operacji [...] ) wynika, że W.G. jest właścicielem rachunku prowadzonego przez [...] Po drugie natomiast podkreślić należy, iż wnioskodawca określił łączny dochód rodziny na poziomie 5482,67 zł. (3 243,67 zł. +1207 zł. + 1032 zł.= 5482,67 zł. ) a jej wydatki , łącznie z płaconą ratą kredytu wynoszą w sumie 6 340,96 zł. (327,64 zł. + 137 zł. + 61 zł. + 400 zł. + 300 zł. , + 130 zł. + 170 zł. + 30 zł. + 20 zł. , 6 osób x 500 zł. + 1764,82 zł. = 6 340,96 zł.), przy założeniu, że utrzymanie jednej osoby wynosi minimalną kwotę z przedziału 500 - 600 zł. czyli 500 zł. Miesięczny deficyt budżetu domowego wynosi więc 858,29 zł. co jest niewytłumaczalne. Sytuacja ta przeczy zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, które nieodzownie należy brać pod uwagą przy analizie przedstawionego stanu faktycznego (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Poddaje ona również pod wątpliwość wiarygodność oświadczeń składanych przez stronę skarżącą. W takim wypadku wykluczone jest natomiast przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Trzeba również zaznaczyć , iż nie ma znaczenia dla sprawy fakt , iż W.G. pozostaje z małżonką w rozdzielności majątkowej. Faktycznie bowiem prowadzi z nią gospodarstwo domowe. Ponadto, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ). Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków , a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I Fz 229/09 ). Dbałość o przestrzeganie zasady szybkości postępowania wyklucza natomiast wielokrotne przedłużanie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów we wpadkowym postępowaniu jakim jest postępowanie o przyznanie prawa pomocy. Prowadziłoby to bowiem do przewlekłości postępowania głównego. Stąd też orzekający odmówił ponownego przedłużenia terminu w tym zakresie. Biorąc z kolei pod uwagę wymienioną wcześniej argumentację, przedmiotowy wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm. ).