I SA/Kr 166/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r., p o s t a n a w i a : przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 3 stycznia 2013 r. L.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. Zaskarżona decyzja została skarżącemu doręczona w dniu 6 grudnia 2012 r. (dowód doręczenia w aktach administracyjnych – tom IX, k. 106). Skarga z dnia 3 stycznia 2013 r. została wniesiona (przesyłką pocztową poleconą) bezpośrednio do Sądu. Wobec tego, pismem z dnia 8 stycznia 2013 r. przekazano skargę Dyrektorowi Izby Skarbowej. Następnie w dniu 15 stycznia 2013 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzje, przedstawiając ponownie skargę z dnia 3 stycznia 2013 r. Pisma te wniesiono do Sądu za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej. Na uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu podano, że strona nie dochowała terminu do wniesienia skargi bez własnej winy. Podniesiono, że w dniu 3 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącego z uwagi na nagłe pogorszenie stanu zdrowia opuściła lokal prowadzonej przez siebie kancelarii i udała się do lekarza psychiatry. Zanim to nastąpiło, pełnomocnik skarżącego sporządził skargę, która oczekiwała na ekspedycję w gabinecie pełnomocnika. Wobec braku kontaktu z pełnomocnikiem, jego pracownica – bez upoważnienia – przesyłkę zawierającą skargę nadała bezpośrednio do Sądu, działając w przekonaniu, iż skarga musi zostać wniesiona w dniu 3 stycznia 2013 r. (na dowód czego przedłożono oświadczenie pracownicy pełnomocnika skarżącego). Do wniosku dołączono zaświadczenie z dnia 11 stycznia 2013 r., w którym jako diagnozę stanu zdrowia pełnomocnika podano "zespół lękowy z atakami paniki – nagły" i wyjaśniono, że "pacjentka zgłosiła się (...) z objawami lęku, niepokoju, atakami paniki przejawiającymi się ograniczeniem koncentracji, ogromnym lękiem, tachykardią, skokami ciśnienia tętniczego krwi, przyspieszeniem oddechu, uczuciem duszności. Stan powyższy wystąpił nagle, pierwszy raz w życiu. Zalecono pacjentce zaprzestanie wykonywania obowiązków zawodowych co najmniej przez 10 dni, gdyż jej stan psychiczny może wpływać na jakość wykonywanej pracy". Zaświadczenie to zostało sporządzone przez lekarza – specjalistę psychiatrę. Do wniosku dołączono również kopię zaświadczenia lekarskiego wydanego w dniu 3 stycznia 2013 r. na druku ZUS ZLA stwierdzającego niezdolność pełnomocnika do pracy w dniach od 3 do 10 stycznia 2013 r. ze wskazaniem lekarskim "chory powinien leżeć". Dyrektor Izby Skarbowej ustosunkował się do wniosku skarżącego w odpowiedzi na skargę. Organ podniósł, że skarżący nie wykazał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z kolei w myśl art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie natomiast z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednak w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei zgodnie z art. 87 § 1 i 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W pierwszej kolejności Sąd dokonał weryfikacji formalnych przesłanek wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten został zawarty w piśmie dołączonym do skargi, która w dniu 15 stycznia 2013 r. została wniesiona do Sądu za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej, tj. organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Z okoliczności sprawy wynika, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 11 stycznia 2013 r., gdyż wtedy pełnomocnik skarżącego dowiedział się o nadaniu w dniu 3 stycznia 2013 r. skargi bezpośrednio do Sądu. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w sposób przewidziany w art. 87 § 1 i 3 p.p.s.a. Skoro wniosek o przywrócenie terminu jest dopuszczalny, należało zbadać, czy opiera się na ustawowej przesłance i co za tym idzie – czy może zostać uwzględniony. Należy zatem zauważyć, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 203/12, LEX nr 1137710). W orzecznictwie wskazuje się, iż kryterium braku winy, wynikające z przepisów art. 86 § 1 oraz 87 § 2 p.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności, takiej której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (zob. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 229/12, LEX nr 1138274). Warto przy tym podkreślić, że obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 80/12, LEX nr 1145549). Dlatego też przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 221/12, LEX nr 1138266). Podzielając te spostrzeżenia, należy zwrócić uwagę, że wniosek został oparty na twierdzeniu o nagłej chorobie pełnomocnika skarżącego. Wypada zatem zauważyć, że niedochowanie przez pełnomocnika ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy swego mocodawcy, powoduje, że to mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego profesjonalnego pełnomocnika, co wynika z treści art. 34 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 213/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach, podobnych do obecnie rozpoznawanej podnosi się, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiego zorganizowania prowadzonej działalności zawodowej, aby jego nieobecność, nawet spowodowana zdarzeniami losowymi, w tym również chorobą, nie tamowała terminowego wykonywania czynności związanych z tokiem prowadzonego z jego udziałem postępowania (zob. postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 884/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważono jednak również, że choroba pełnomocnika może być okolicznością świadczącą o braku winy w uchybieniu terminowi tylko w szczególnie ciężkich przypadkach, gdy paraliżuje ona możliwość działania samodzielnego lub nawet skorzystania z pomocy osoby trzeciej (zob. postanowienie NSA z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt I FZ 360/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W szczególności jednak, twierdzenie pełnomocnika strony, bez poparcia stosowną dokumentacją lekarską nie może być uznane za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie, sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba dodatkowo wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (zob. wyroki NSA z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 356/09, z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1145/07; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 39/12 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka też ocena stanu pełnomocnika skarżącego w dniach od 3 do 10 stycznia 2013 r. wypływa z dokumentów dołączonych do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Należy zwłaszcza podkreślić, że pełnomocnikowi zalecono zaprzestanie wykonywania obowiązków zawodowych "gdyż jego stan psychiczny może wpływać na jakość wykonywanej pracy" oraz zalecono, iż "chory powinien leżeć" pomimo domniemanego braku patologii narządów ruchu. Także z charakteru dolegliwości pełnomocnika można wnosić, że jego zdolność do prowadzenia sprawy w rzeczonym okresie, a nawet zdolność właściwej oceny rzeczywistości mogła zostać poważnie naruszona. Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika również, że omawiana dolegliwość dotknęła pełnomocnika po raz pierwszy, stąd brak wypracowanego scenariusza działań pracowników jego kancelarii w takich przypadkach należy uznać za w pełni usprawiedliwiony. Co nie mniej istotne, okoliczności stanu zdrowia pełnomocnika zostały stwierdzone zaświadczeniem lekarskim. Jak słusznie podnosi skarżący, jeśli przyczyną uchybienia terminu w rozpoznawanej sprawie jest choroba pełnomocnika, która w ocenie lekarzy uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, to dokonanie oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazania fałszu dokumentu co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karalnego (por. postanowienie NSA z dnia 2 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 341/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zatem uznać, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Wobec tego, na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.