I SA/Kr 1865/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku J.G., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.09.2015r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. postanawia 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w ½ części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.09.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J.G. ur. w 1963r. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną B.G. ur. w 1965r. oraz córką M.G. ur. w 1995r. Wnioskodawca zatrudniony jest w G. sp. z o.o. w K., na stanowisku kierownika budowy, ze średnim wynagrodzeniem w wysokości 1 783,33 zł., miesięcznie, brutto. W styczniu 2016r. jego pensja wyniosła 1355,69 zł., netto. W 2015r. dochód J.G. stanowił 17 643,80 zł. , przy przychodzie w wysokości 19 841 zł. B.G. zatrudniona jest w Centrum M. Sp. z o.o. w K., ze średnim wynagrodzeniem w wysokości 2 763,33 zł., miesięcznie, brutto. W styczniu 2016r. jej pensja wyniosła 1 829,72 zł., netto. W 2015r. dochód B.G.stanowił 30 819,72 zł. , przy przychodzie w wysokości 32 154,72 zł. Wydatki rodziny obejmują : opłatę za energię elektryczną – 224,95 zł., opłatę za wywóz śmieci – 24 zł., opłatę za wodę i odbiór ścieków – od 17,29 zł. do 271,76 zł. – w zależności od okresu, opłatę za gaz – od 495,46 zł. do 1 454,76 zł., przy czym przedłożone faktury obejmują dwumiesięczny lub pięciomiesięczny okres rozliczeniowy, opłatę za monitoring agencji ochrony – 314,30 zł., miesięcznie, ratę kredytu – 908,78 zł., miesięcznie, koszty żywności – ok. 1000 zł., miesięcznie. Małżonkowie są współwłaścicielami dwóch domów o pow. 44m2 , znajdujących się przy ul. T. w K. o wartości 200 000 zł. każdy, położonych na działkach o nr [...] o pow. 0,0215 ha, [...] o pow. 0,02 ha,[...] i [...] o pow. 0,1004 ha. W jednym domu mieszka wnioskodawca wraz z żoną i córką, w drugim syn . Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takim przypadku, jak rozpatrywany, kiedy oboje małżonkowie otrzymują stały miesięczny dochód, są w stanie spłacać raty kredytu w wysokości 908,78 zł., miesięcznie oraz opłacać agencję ochrony w wysokości 314,30 zł., miesięcznie. Należy bowiem podkreślić , że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się również koszty prowadzenia postępowania przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11,postanowienie NSA z dnia 18.02.2016r., sygn. akt I FZ 571/15, postanowienie NSA z dnia 17.02.2016r., sygn. akt I GZ 17/16). Drugi z kolei z w/w wydatków nie może zostać uznany jako konieczny w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy. Stąd też stwierdzić trzeba, że biorąc pod uwagę, iż wysokość wpisu od skargi w niniejszym postępowaniu wynosi 2000 zł. zwolnienie J.G. od kosztów sądowych zasadne jest tylko w ½ części. Rozstrzygnięcie to, uwzględniające zasadę partycypacji stanowi więc wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne. W związku z powyższym, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.)