I SA/Kr 363/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, z dnia 23.12.2014r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 postanawia: oddalić wniosek w całości. J. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całościowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. We wniosku podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz trojgiem dzieci, w tym dorosłym synem w wieku 23 lat i córkami w wieku 17 i 13 lat. W 2014r. J. P. uzyskał z różnych tytułów łączny dochód w wysokości 20 965,69 zł., przy przychodzie w kwocie 22 287,14 zł. Wnioskodawca oświadczył, iż ani on ani żona nie są nigdzie zatrudnieni i utrzymują się z gospodarstwa rolnego. Korzystają z pomocy społecznej oraz pomocy przyznanej im na odbudowę strat po powodzi. Jako miesięczne wydatki rodziny wymienione zostały: opłata za energię elektryczną - 215,41 zł. opłata za internet – 64,90 zł., koszty lekarstw – 120 zł., wydatki szkolne – 120 zł. Rodzina spłaca ponadto trzy kredyty, których miesięczne raty wynoszą: 157 zł., 202 zł., 535 zł. J. P. jest właścicielem samochodu osobowego marki Citroen Xsara Picasso, rok prod. 2000 a oboje małżonkowie są współwłaścicielami, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, nieruchomości o pow. 48 300 m2, położonej w B., zabudowanej domem o pow. 96 m2. Oraz gospodarstwa rolnego o areale 3,68 ha. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 15 maja 2015r. oddalił wniosek. J. P. złożył w terminie sprzeciw, zarzucając, iż z racji prowadzenia gospodarstwa rolnego nie miał dokumentów, w oparciu o jakie uprawdopodobni dochody za 2015r., których wysokość można określić dopiero pod koniec roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całościowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Tak sformułowany wniosek nie zwalnia Sądu z oceny czy na mocy art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie przyznać wnioskodawcy częściowego prawa pomocy, tj. gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść niektórych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego Wniosek podlega oddaleniu, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść zarówno wszystkich jak i niektórych, z wnioskowanych do zwolnienia kosztów postępowania, tj. w niniejszej sprawie obecnie wpisu w kwocie 200 zł i kosztów zastępstwa pełnomocnika. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Powyższe oznacza m.in., że to strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 p.p.s.a., a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Przedstawione przez wnioskodawcę dane, dotyczące podstawowych kwestii z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne i nie dają się pogodzić ze wskazaniami logicznego rozumowania. Dotyczy to oświadczenia o ponoszonych wydatkach miesięcznych na około 1414,31 zł, bez wliczania w to kosztów wyżywienia pięcioosobowej rodziny, kosztów paliwa i ubezpieczenia samochodu, przy jednoczesnym deklarowaniu braku dochodów. Ze złożonych oświadczeń wynika tymczasem, iż wnioskodawca z żoną prowadzi gospodarstwo rolne i z niego się utrzymuje. Pomimo tego nie oszacował on, pomimo wezwania o wskazanie swoich dochodów, jakiego rzędu średnie dochody miesięczne ono przynosi rodzinie skarżącego. Te dane są natomiast nieodzownym elementem analizy zebranego materiału, z uwagi zwłaszcza na relatywnie niewysoki wpis w niniejszej sprawie i tym samym uniemożliwia ocenę, czy wnioskodawcy przysługuje chociażby częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Postawa wnioskodawcy, który wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jego sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie wystarczającej pewności, co do jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 11.01.2008r., sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA z dnia 09.02.2005r., sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12). Zatem brak danych w powyższym zakresie wskazuje na niepełność oświadczenia o sytuacji materialnej i prowadzi do oddalenia wniosku w całości. Okoliczność, iż gospodarstwo rolne przynosi pewne sezonowe przychody nie uniemożliwia wnioskodawcy ich wstępnego oszacowania. Ponadto nielogicznym i niezgodnym z zasadami doświadczenia życiowego jest twierdzenie o obecnym braku jakichkolwiek dochodów, gdyż oznaczałoby to, że skarżący zaspokaja bieżące potrzeby rodziny z oszczędności, których jednak nie wykazał w swoim oświadczeniu.