I SA/Kr 465/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 września 2016r. o przyznaniu doradcy podatkowemu K.M. wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwoty tytułem niezbędnych poniesionych wydatków a środki transportu w sprawie ze skarg R. P. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 20 lutego 2013r., nr [...],[...] w przedmiocie rozpoznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia: przyznać doradcy podatkowemu K.M., o numerze wpisu [...], wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M", znajdującej się we W. przy ul. K.: - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 110,70 zł (sto dziesięć złotych siedemdziesiąt groszy), zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 20,70 zł (dwadzieścia złotych siedemdziesiąt groszy), - kwotę 53,69 zł (pięćdziesiąt trzy złote sześćdziesiąt dziewięć groszy) - tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawach o sygn. akt I SO/Kr 10/13 do I SO/Kr 11/13 postanowieniami z dnia 13 września 2013r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych dnia 16 października 2013r. wyznaczyła w ww. sprawach pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K.M.. Akta spraw o sygn. I SO/Kr 10/13 do I SO/Kr 11/13 zostały włączone do akt postępowań prowadzonych pod sygn. I SA/Kr 465/13 do I SA/Kr 466/13. W dniu 16 grudnia 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 465/13 do I SA/Kr 466/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Kr 465/13 i uchylił zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienia organu I instancji. Przyznał również od Skarbu Państwa na rzecz doradcy podatkowego zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Dnia 11 lutego 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną od w/w wyroku, a w dniu 24 lutego 2014r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną od w/w wyroku. Na rozprawie dnia 3 czerwca 2016r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R.P. oraz uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Pełnomocnik dołączył natomiast do akt sprawy "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. II FSK 1279/14", w którym K.M. domagał się: - przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przepisanych wraz z należnym podatkiem VAT, - zwrotu niezbędnych wydatków w wysokości 53,69 zł, sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" z dnia 3 czerwca 2016r. Jako te niezbędne, wydatki podane zostały natomiast koszty przelotu z W. do W. oraz z W. do W. w dniu 3 czerwca 2016r. w kwocie 483,17 zł. Żądaną kwotę pełnomocnik wyliczył natomiast dzieląc 483,17 zł na 9 (ilość spraw rozpatrywanych przed NSA w dniu 3 czerwca 2016r.), co dało mu właśnie stawkę 53,59 zł. Przedmiotowy załącznik zawierał ponadto oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części. Postanowieniem z dnia 30 września 2016r. Referendarz Sądowy WSA w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu K.M. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 110,70 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 20,70 zł, oraz kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu. We wniesionym sprzeciwie zarzucono: - naruszenie art. 250 §2 w związku z art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) przez błędne jego zastosowanie, pomimo że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (referendarzowi sądowemu tego sądu) brak jest kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej, - naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 166 ustawy o p.p.s.a. poprzez sporządzenie wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia prawnego oraz wniesiono: - o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w §3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a. tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem o sygn. l SA/Kr 465/13 z dnia 2013-12-16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Art. 259 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) stanowi m.in., że od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego o przyznaniu doradcy podatkowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W tym zakresie przepis nie zmienił się w stosunku do przepisu poprzednio obowiązującego na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązujące przez dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658, dalej: ustawa nowelizująca), tj. przed dniem 15 sierpnia 2015r. Niniejsza sprawa została bowiem zainicjowana skargą z dnia 25 marca 2013r. Zgodnie z art. 2 wymienionej wyżej ustawy nowelizującej "nowe" przepisy ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, ale tylko gdy mieszczą się w katalogu wymienionym w tym przepisie. W tym kontekście należy zauważyć, że zmienił się przepis art. 260 p.p.s.a., który w przedmiotowej sprawie stosuje się – stosownie do uwag wyżej poczynionych – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015r. Brak go bowiem w katalogu przepisów wymienionych w art. 2 ustawy nowelizującej. Z treści przepisu art. 260 p.p.s.a. wynikało, iż rozpoznając sprzeciw na posiedzeniu niejawnym sąd wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Postanowienie, na które wniesiony został sprzeciw traci natomiast moc. Wojewódzki sąd administracyjny orzeka więc jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej sporządził skargę kasacyjną i brał udział w rozprawie przed NSA. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Artykuł 250 §2 p.p.s.a. dopuszcza jednak możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Podkreślić przy tym trzeba, że mimo iż w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U z 2011r., nr 31, poz. 153), mówi, że: "zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia" (§ 2 ust. 2). Norma ta stanowi tym samym dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w konkretnym przypadku, która w odniesieniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy stanowi tak poszukiwane przez pełnomocnika skarżącego "przesłanki uzasadniające miarkowanie". Należy więc zaznaczyć, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez WSA w Krakowie, a później przez NSA. W przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji więc powoduje to, że sprawy te są rodzajowo takie same, a analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Ponadto wynagrodzenie pełnomocnika zasądzone za I instancję skonsumowało niejako uwzględnione okoliczności nakładu pracy doradcy podatkowego i wkładu pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Kolejne wywody pełnomocnika nie stanowią nowego problemu materialnoprawnego, a jedynie uzupełnienie lub doprecyzowanie "starego". W ujęciu materialnoprawnym problematyka "nakłada" się więc niejako zarówno w przypadku: przed i po wyroku WSA, co właśnie z punktu widzenia przyznania wynagrodzenia pełnomocnika jest istotne, biorąc pod uwagę nakład pracy doradcy podatkowego. Przy ocenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika trzeba również zwrócić uwagę, że w ramach tej sprawy doszło do jednego stawiennictwa doradcy podatkowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wreszcie należy zwrócić uwagę na aspekt "fiskalny". Mając natomiast na względzie finansowy interes Państwa, należy zwrócić uwagę na tą kwestię, ustalając wynagrodzenie pełnomocnika. Państwo bowiem występuje jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje bowiem najpierw w przypadku wyznaczenia, a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako "zleceniodawca". Umocowany jest do tego zasadą m.in opiekuńczości, realizującą się poprzez zapewnienie stronie prawa do sądu, ale i koniecznością działania dla dobra obywateli. Stąd też wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej oczywiście wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Tylko taki bowiem zgodny jest z zasadą sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Podkreślić też należy w tym miejscu, że analityczne wywody pełnomocnika na temat instytucji zlecenia uregulowanej w kodeksie cywilnym w kontekście niniejszej sprawy należy rozważać jako jeden z elementów sylogizmu dwuelementowego. Jednym z nich jest owo "swoiste zlecenie ze strony Skarbu Państwa", a drugim możliwość miarkowania w oparciu o przedstawione regulacje (stosuje się je bowiem również do postępowań wszczętych przed wejściem w życie wspomnianej ustawy nowelizującej – tj. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), jeżeli zachodzą ku tremu okoliczności. Nieuwzględnienie możliwości miarkowania sprowadziło natomiast pełnomocnika na zły tor rozważań prawnych, zwłaszcza że myli regulację zwrotu kosztów pomiędzy stronami z regulacją dotyczącą przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia ze Skarbu Państwa. W kwestii natomiast wątpliwości doradcy podatkowego co do legitymacji WSA w zakresie przyznawania wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w postępowaniu przed NSA podkreślić trzeba, że zarówno na podstawie obecnej regulacji art. 254 §1 p.p.s.a. jak i poprzedniej (mającej w tej sprawie zastosowanie), właściwym jest i był wojewódzki sąd administracyjny. Stanowisko takie reprezentuje zarówno doktryna, jak i sądy administracyjne wypowiadające się w tej kwestii (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 1000; postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2008r., sygn. akt I OZ 344/08, wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2009r., sygn. akt II OSK 1333/08, postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2012r., sygn. akt II OSK 1887/10, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2012r., sygn. akt II OSK 858/11; a także wyrok TK z dnia 22 października 2012r. sygn. akt SK 14/13). W związku z tym Sąd przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U z dnia 11 lutego 2011r., nr 31, poz. 153 ), przy zastosowaniu art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz.718 ze zm). Obliczając przedmiotowe wynagrodzenie wziąć trzeba na początku pod uwagę, iż niniejsza sprawa de facto składa się z dwóch spraw o sygn. akt od I SA/Kr 465/13 do I SA/Kr 466/13. Połączenie ich miało bowiem charakter techniczny i służyło realizacji zasady ekonomii procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2007r., sygn. I FSK 457/07; postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2008r., sygn. I FZ 231/08, postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2009r., sygn. I FSK 953/09, postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2011r., sygn. I FSK 1468/10, wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2010r., sygn. II OSK 2060/09). W związku z tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt 1) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 2) ww. rozporządzenia – dla spraw o sygn. akt I SA/Kr 465 - 466/13 wynosi 360 zł [2 sprawy x (75% z 240 zł) = 360 zł]. Wynagrodzenie w tej materii po miarkowaniu wynosi więc 90 zł [25 % z 360 zł = 90 zł] i zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004r. ( t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 51,75 zł. W kwestii natomiast zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków", wyliczonych przez doradcę podatkowego, zgodzić się trzeba ze stanowiskiem, że koszty przejazdu na rozprawę zaliczyć należy do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 2) w/w Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu (wyrok NSA z dnia 12 lutego 2013r., sygn. akt II FSK 1620/11, postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012r., sygn. akt II GZ 252/12). Kwestią sporną może tutaj być ich wysokość uzależniona od rodzaju środka transportu. W kontekście jednak znacznych wahań cen biletów kolejowych na tej samej trasie, nawet w przeciągu jednego dnia, oraz powszechności połączeń lotniczych i stosunkowo niedużych różnic w cenach biletów lotniczych na trasach wewnątrzkrajowych, w porównaniu z innymi środkami transportu, przyjąć trzeba, że koszty przelotu samolotem mogą być uznane za ww. wydatki. Oczywiście decydująca, w każdym przypadku będzie cena takiego połączenia - eń (por. też postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2011r., sygn. akt I CZ 22/11, postanowienie SN z dnia 25 października 2012r., sygn. akt IV CZ 109/12). W rozpatrywanej sytuacji cena przelotu tam i z powrotem wyniosła 483,17 zł i zdaniem orzekającego mieści się w kwotowych ramach "niezbędnych wydatków" poniesionych w związku z dojazdem na rozprawę. Zwrócić bowiem trzeba uwagę , iż biorąc pod uwagę odległość pomiędzy W. a W., koszty podróży samochodem na tej trasie, uwzględniając iloczyn kilometrów i "stawkę za 1 kilometr przebiegu pojazdu" określoną w § 2 pkt 1) lit. b Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25.03.2002r. (Dz.U z 2002r. nr 27 poz. 271) "w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy" wyniosłyby ok. 228,17 zł w jedną stronę (0,8358 zł x ok. 273 km = ok. 228,17 zł), czyli 456,34 zł w dwie strony, plus opłaty za autostradę w łącznej wysokości 72,40 zł (4 x 10 zł = 2 x 16,20 zł = 72,40 zł). Całkowity koszt podróży na tej trasie samochodem wyniósłby więc ok. 528,74 zł, co stanowi kwotę nawet nieco wyższą. Stąd też przyznanie zwrotu wydatków za przeloty samolotem jest zasadne w kwocie 53,69 zł, wyliczonej zgodnie z wnioskiem i sugestią pełnomocnika, poprzez podzielenie kosztów przelotów w wysokości 483,17 zł przez 9 spraw rozpatrywanych przez NSA. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 250 §1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.).