I SA/Kr 598/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2016r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku R. Ż., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.03.2016r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2007r. do czerwca 2008r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za styczeń 2007r. oraz za miesiące od lipca do grudnia 2008r. postanawia wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej,.z dnia 31.03.2016r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2007r. do czerwca 2008r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za styczeń 2007r. oraz za miesiące od lipca do grudnia 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów R. Ż. ur. w 1968r. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem J. Ż. ur. w 1964r. oraz córką A. Ż. ur. w 1996r. Wnioskodawczyni zatrudniona jest w Zespole Placówek Oświatowych im. [...] przy [...] w R., na stanowisku nauczyciela - wychowawcy i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 3 870,64 zł., netto, miesięcznie. Ponadto z tytułu prowadzenia doradztwa edukacyjnego – korepetycji uzyskuje 300 zł., netto, miesięcznie a z tytułu najmu budynku użytkowego – 795 zł., netto , miesięcznie. "Historia transakcji" prowadzona przez R. S.A. wskazuje natomiast , że strona skarżącą prowadzi również działalność gospodarczą pod firmą : "Obrót metalami nieżelaznymi, R. Ż.", która w miesiącu kwietniu 2016r. odnotowała wpływy w wysokości 40 000 zł. (3600 zł. + 3 300 zł. + 1 100 zł. + 2 900 zł. + 5 000 zł. + 100 zł. + 3 000 zł. + 3 000 zł. + 2 000 zł. + 3 000 zł. + 3 000 zł. + 2 000 zł. 600 zł. + 3 400 zł.+ 4 000 zł. ) a w miesiącu maju 2016r. w wysokości 4000 zł. Łączny dochód wnioskodawczyni w 2014r. wyniósł 85 201,91 zł., przy przychodzie na poziomie 1 694 710,19 zł., a w 2015r. 75 653,08 zł., przy przychodzie w wysokości 94 175,70 zł. Mąż za prace dorywcze uzyskuje ok. 300 zł., miesięcznie a pomoc finansowa rodziny wynosi 250 zł. , miesięcznie. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : ratę kredytu hipotecznego - w zależności od kursu franka – ok. 3 500 zł., ubezpieczenie w W. EP – 90 zł., ratę pożyczki z Pracowniczej Kasy Zapomogowo Pożyczkowej - 400 zł., ratę na fundusz mieszkaniowy – 198 zł., opłaty za media – 900 zł., Strona skarżąca jest właścicielem: domu jednorodzinnego o pow. ok. 200 m2, o wartości ok. 600 000 zł., ¼ części nieruchomości o pw. 0,5839 ha, znajdującej się w R. (objętej Kw [...]), nieruchomości o pow. 0,7290 ha, znajdującej się w R. (objętej Kw [...]), obciążonej hipoteką umowną kaucyjną w wysokości 740 000 zł. oraz samochodu osobowego marki V., który według wnioskodawczyni nie został zezłomowany z powodu braku środków. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takim przypadku, jak rozpatrywany; kiedy podany dochód wnioskodawczyni wynosi prawie pięć tysięcy (3 870,64 zł. + 300 zł., + 795 zł. = 4 965,64 zł.), czyli prawie tyle ile wynosi wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie ( 5 142 zł.), a wpływy z nieujawnionej przez skarżącą działalności gospodarczej, prowadzonej pod firmą : "Obrót metalami nieżelaznymi, R. Ż." w miesiącu maju 2016r. przyjęły wartość ponad siedmiokrotnie wyższą od wysokości w/w wpisu. Ponadto w kontekście uiszczania przez wnioskodawczynię co miesiąc rat kredytowych w wysokości 3 500 zł. istotne znaczenia dla oceny przedstawionego stanu faktycznego ma utrwalona linia orzecznicza sadów administracyjnych, zgodnie z którą jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się również koszty prowadzenia postępowania przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11,postanowienie NSA z dnia 18.02.2016r., sygn. akt I FZ 571/15, postanowienie NSA z dnia 17.02.2016r., sygn. akt I GZ 17/16). Zwrócić też trzeba uwagę, że w ramach powszechnej praktyki, stosowanej przez banki, możliwa jest przerwa lub zawieszenie spłaty rat kredytowych, na wniosek kredytobiorcy. Zastosowanie takiej procedury powoduje, że kredytobiorca jest w stanie przeznaczyć kwotę raty na inny konieczny cel. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, iż zwolnienie strony skarżącej, od kosztów sądowych, w niniejszym przypadku, stanowiłoby przekroczenie ram instytucji przyznania prawa pomocy. Stąd też, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz. 718).