I SA/Kr 773/17
WyrokWSA w Krakowie2018-01-31
Skład orzekający: Wiesław Kuśnierz, Inga Gołowska, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uwolnić się od solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony, ale nie we właściwym czasie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nie we właściwym czasie, zgodnie z przepisami prawa upadłościowego, nie zwalnia członka zarządu od solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Organy podatkowe prawidłowo ustaliły istnienie przesłanek pozytywnych odpowiedzialności (zaległość podatkowa, bezskuteczność egzekucji) i brak przesłanek negatywnych (właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość, brak winy w niezłożeniu wniosku, wskazanie majątku).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła solidarnej odpowiedzialności C. D. jako Prezesa Zarządu spółki B. Sp. z o.o. w likwidacji za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2011. Organ pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności C. D., a decyzję tę utrzymał w mocy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej. C. D. zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, w tym wpływ złego stanu zdrowia na jego obowiązki, nieuwzględnienie tego stanu jako przesłanki uniemożliwiającej prowadzenie postępowania, a także bezskuteczność egzekucji. Skarżący kwestionował również naruszenia przepisów postępowania, w tym pozbawienie możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę C. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.) Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 29 maja 2017 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych - skargę oddala -
I.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu odwołania C. D. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. z 13 grudnia 2016r. nr [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej C. D. jako Prezesa Zarządu Spółki B. Sp. z o.o. w likwidacji, za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2011 w wysokości 827.601,00 zł, odsetkach za zwłokę, naliczonych na dzień wydania decyzji przez organ I instancji, w wysokości 386.773,00 zł oraz kosztach postępowania egzekucyjnego w kwocie 64.165,61 zł, co stanowi łączną kwotę do zapłaty w wysokości 1.278.539,61 zł-decyzją z 29 maja 2017r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 233§1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 201 ze zm. dalej-O.p.).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Zaległość B. Sp. z o.o. w likwidacji z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2011 wynika z nieuregulowania przez Spółkę zobowiązania podatkowego, wykazanego w korekcie zeznania CIT-8 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2011, złożonej na skutek nieprawidłowości ujawnionych w Protokole Kontroli. Wobec istnienia zaległości podatkowej, której egzekucja wobec ww. Spółki okazała się bezskuteczna, organ podatkowy-Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. T. wszczął postanowieniem z 8 czerwca 2016r. nr [...] postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności C. D. jako osoby trzeciej za zaległość podatkową tej Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 rok wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Postępowanie zakończono wydaniem decyzji przez Naczelnika ww. Urzędu Skarbowego z 13 grudnia 2016r. nr [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności C. D. za ww. zaległość Spółki wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 1.278.539,61 zł.
W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, C. D. zarzucił, że została ona wydana w oparciu o błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jej podstawę, a mający bezpośredni wpływ na treść tej decyzji polegający na:
1. całkowitym pominięciu przy ustalaniu stanu faktycznego wpływu, jaki wywarł zły stan zdrowia psychicznego C. D. na wypełnianie przez niego obowiązków, w tym obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki B. , a w konsekwencji, błędne przyjęcie, że niezłożenie tego wniosku nastąpiło z winy C. D.;
2. nieuwzględnieniu złego stanu zdrowia skarżącego C. D., potwierdzonego obszerną dokumentacją medyczną, jako przesłanki uniemożliwiającej prowadzenie postępowania w jego sprawie;
3. przyjęciu, że zachodzi stan bezskuteczności egzekucji z majątku podatnika, podczas gdy zgromadzone w toku postępowania dowody nie pozwalają w sposób należyty i bezwzględny stwierdzić, że egzekucja rzeczywiście jest bezskuteczna.
W złożonym odwołaniu zarzucono także m.in., że organ I instancji przy wydawaniu decyzji dopuścił się naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, w tym m.in. art. 123§1 O.p. w zw z art. 200§1 O.p. poprzez wydanie w dniu 13 grudnia 2016r. decyzji orzekającej o odpowiedzialności C. D. jako prezesa zarządu B. Sp. z o.o., w sposób uniemożliwiający stronie przedstawienie swego stanowiska w sprawie, a więc wydanie decyzji bez uprzedniego rozpatrzenia stanowiska strony odnośnie zebranego materiału dowodowego, które to stanowisko wyrażone zostało w piśmie z 9 grudnia 2016r., doręczonym organowi w dniu 13 grudnia 2016r. o godzinie 17:41, podczas gdy organ wydał zaskarżoną decyzję tego samego dnia, w godzinach pracy Urzędu, a więc przed otrzymaniem stanowiska strony.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się w pierwszej kolejności do zarzutów odwołania, wyjaśniając, że istotnie organ I instancji naruszył zasadę wynikającą z art. 123 O.p., bowiem wydał ww. decyzję nr [...], bez uwzględnienia pisma podatnika z 9 grudnia 2016r. wystosowanego w wyznaczonym terminie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że powyższe nie stanowi automatycznej przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W każdym przypadku naruszenia przez organ podatkowy art. 123 O.p. w zw. z art. 200 O.p., organ odwoławczy zobowiązany jest ustalić czy naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt: FPS 6/04 (ONSAiWSA z 2005r. Nr 4, poz. 66), naruszenie przez organ odwoławczy art. 200§1 O.p. jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie organu odwoławczego stanowisko podatnika przedstawione w piśmie z 9 grudnia 2016r. nie miało żadnego wpływu na wynik rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji, głównie z tej przyczyny, że podatnik w piśmie z 9 grudnia 2016r. powielił zarzuty przedstawione w piśmie z 19 września 2016r., nie przedstawiając żadnych nowych okoliczności ani dowodów, które miałyby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ I instancji odniósł się do wskazanych przez podatnika, w piśmie z 9 grudnia 2016r., zarzutów-pomimo faktu, że decyzja została wydana przed możliwością zapoznania się pracownika prowadzącego sprawę z ww. pismem, co dodatkowo potwierdza, że treść tego pisma nie mogła mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odniósł się szczegółowo do pozostałych zarzutów odwołania, wyjaśniając dlaczego zarzuty te uznał za bezzasadne.
Następnie organ przywołał treść art. 116§1 pkt 1 i 2, §2 oraz §4 O.p. stwierdzając, że przepisy te zostały przez organ I instancji zastosowane prawidłowo.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. T. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z 30 września 2014r. (doręczony w dniu 8 października 2014r.) dotyczący podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2011. Z kolei, co potwierdzają akta sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. T. postanowieniem z 8 czerwca 2016r. wszczął postępowanie w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej C. D. za ww. zaległość podatkową tej Spółki, wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Następnie organ wyjaśnił, że dla orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, konieczne jest wykazanie przez organ podatkowy istnienia przesłanek pozytywnych, natomiast wykazanie przez stronę istnienia którejkolwiek z przesłanek negatywnych wyklucza możliwość orzeczenia o tej odpowiedzialności. Przesłanki pozytywne to między innymi istnienie zaległości podatkowej. B. Sp. z o.o. (obecnie B. Sp. z o.o. w likwidacji) złożyła do Urzędu Skarbowego w N. T. zeznanie CIT-8 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2011, z wykazaną kwotą podatku podlegającego wpłacie w wysokości 3.429,00 zł, która została przez Spółkę uregulowana. 14 sierpnia 2014r. Spółka złożyła korektę ww. zeznania, w której wykazała kwotę podatku podlegającego wpłacie w wysokości 831.030,00 zł. Korekta ta została złożona z uwagi na nieprawidłowości ujawnione w Protokole Kontroli Podatkowej. W wyniku powyższego, z ww. tytułu pozostała do zapłaty kwota w wysokości 827.601,00 zł, która nie została przez Spółkę uregulowana.
Zgodnie z art. 51§1 O.p. zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Termin płatności podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 rok upłynął z dniem 2 kwietnia 2012r. Zaległość podatkowa Spółki w orzeczonej kwocie jest udokumentowana w sposób nie budzący wątpliwości w aktach sprawy, z którymi podatnik miał możliwość zapoznać się zgodnie z art. 123§1 oraz art. 200§1 O.p. Odsetki za zwłokę od ww. zaległości zostały naliczone licząc od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku, tj. od 3 kwietnia 2012r. w myśl art. 53§4 O.p., do dnia wydania zaskarżonej decyzji, tj. do 13 grudnia 2016r. Prawidłowo orzeczono zatem o odpowiedzialności za odsetki za zwłokę, za które podatnik odpowiada na mocy art. 107§2 pkt 2 O.p. Prawidłowo także orzeczono o odpowiedzialności za koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107§2 pkt 4 O.p.), które wynikają wprost z tytułu wykonawczego, znajdującego się w aktach sprawy.
Kolejną z kluczowych przesłanek warunkujących orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich jest konieczność ustalenia bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że akta sprawy potwierdzają, iż organ egzekucyjny dochował staranności w celu wyegzekwowania zobowiązań podatkowych. Z uwagi na fakt, że przedmiotowa zaległość nie została przez Spółkę uregulowana wystawiony został ww. tytuł wykonawczy nr [...] z 30 września 2014r. tytułem podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 rok. W ramach egzekucji prowadzonej na podstawie m.in. ww. tytułu wykonawczego dokonano:
1. zajęć praw majątkowych stanowiących wierzytelność z rachunków banku u dłużników zajętej wierzytelności skierowanych do następujących banków: mBank/o. Korporacyjny K., Banku Pocztowym S.A/ Centrum GIRO,
2. zajęć praw majątkowych stanowiących wierzytelność pieniężną u dłużników zajętej wierzytelności innych niż pracodawca, organ rentowy lub bank.
Z uzyskanych oświadczeń wynika, iż ww. dłużnicy zajętej wierzytelności nie uznają zajęć, gdyż nie posiadają żadnych zobowiązań względem Spółki.
Z raportów poborców skarbowych wykonywanych w terenie wynika, że kilkukrotne próby dokonania czynności egzekucyjnych w siedzibie nie doszły do skutku, ponieważ biuro Prezesa było zamknięte, a na drzwiach widniała notatka, iż przebywa on na zwolnieniu lekarskim. Ponadto organ egzekucyjny wysłał do C. D. jako Prezesa Zarządu B. Sp. z o.o. wezwanie z 19 marca 2015r. w sprawie przedłożenia organowi egzekucyjnemu dokumentacji (ksiąg handlowych) za lata 2014-2015, informacji bankowych, ruchomościach, wierzytelnościach oraz nieruchomościach dotyczących B. Sp z o.o. - pismo nie zostało odebrane. Organ egzekucyjny, w poszukiwaniu majątku Spółki, zwrócił się z zapytaniem do: Starostwa Powiatowego w N. T. Wydział Geodezji, Sądu Rejonowego w N. T. Wydział Ksiąg Wieczystych odnośnie posiadanych nieruchomości, w obydwu przypadkach uzyskano odpowiedź, że Spółka nie posiada żadnych nieruchomości. W dniu 8 kwietnia 2015r. wystąpiono do Sądu Rejonowego w N. T. z wnioskiem o wyjawienie majątku B. Spółka z o.o., jednakże pomimo sądowego wezwania, do wyjawienia majątku nie doszło, z uwagi na to, że podatnik nie stawił się i nie złożył wykazu majątku oraz przyrzeczenia.
Zastosowane powyżej środki egzekucyjne doprowadziły jedynie do wyegzekwowania z rachunku bankowego Spółki w mBank kwoty w wysokości 427,06 zł, którą zaliczono w całości na poczet kosztów egzekucyjnych tytułu wykonawczego [...] (z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2011r.). Prowadzona wobec Spółki egzekucja okazała się bezskuteczna, co oznacza wystąpienie przesłanki pozytywnej wymienionej w art. 116§1 O.p.
W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. T., na podstawie art. 59§3 w zw. z art. 59§2 ustawy z 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014r., poz.1619 ze zm. dalej-u.p.e.a.), postanowieniem z 16 listopada 2015r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na m.in. podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. czynności podjęte w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dowiodły, że w zakresie przedmiotowej zaległości nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku Spółki oraz wykazana została bezskuteczność egzekucji, co zostało potwierdzone wcześniej wskazanym postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T..
Kolejną przesłanką pozytywną do przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią jest pełnienie funkcji przez członka zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego Spółki (art. 116§2 O.p.).
Jak wynika z ustaleń Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T., a także z akt sprawy, w terminie płatności przedmiotowego zobowiązania podatkowego C. D. pełnił funkcję Prezesa zarządu B. Sp. z o.o. (obecnie B. Sp. z o.o. w likwidacji).
Dodatkowo, jak wynika z wydruku z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego KRS nr [...] (stan na dzień 13 października 2016r.) C. D. przejął funkcję likwidatora ww. Spółki. Powyższe ustalenia nie są kwestionowane. Wydając decyzję z 13 grudnia 2016r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. T. ustalił bezsprzecznie pełny skład zarządu oraz orzekł o solidarnej odpowiedzialności C. D. za zaległości podatkowe ww. Spółki. Tym samym przesłanka z art. 116§2 O.p. została spełniona.
Wobec powyższego w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne umożliwiające przeniesienie odpowiedzialności za ww. zaległości podatkowe.
Przechodząc do omówienie przesłanek negatywnych, wyłączających możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członków Spółki za jej zaległości podatkowe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że wniosek dłużnika B. Sp. z o.o. o ogłoszenie upadłości został złożony w dniu 14 kwietnia 2015r. Jak wynika z pisma Sądu Rejonowego w N. S. V Wydział Sąd Gospodarczy z 12 października 2016r. postanowieniem z 30 lipca 2015r. oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości ww. dłużnika na podstawie art. 13 prawa upadłościowego i naprawczego. Zatem, skoro został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, to zgodnie z brzmieniem ww. art. 116§1 pkt 1 lit. a O.p., organ podatkowy winien dokonać analizy właściwego terminu do zgłoszenia takiego wniosku.
W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że "(...) termin do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości wynosił 14 dni od 31 marca 2012r., tj. dnia w którym upłynął termin płatności zobowiązania w podatku dochodowym osób prawnych za 2011r., a więc było to już drugie wymagalne zobowiązanie obok przedmiotowego zobowiązania w podatku od towarów i usług (...). Wobec powyższego należy uznać, iż dniem tym był 14 kwietnia 2012r.". Jednakże, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. stwierdził, że "właściwy czas zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego", wystąpił nawet wcześniej, niż w dniu wskazanym przez organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (tj. 14 kwietnia 2012r.). Jak bowiem wynika z akt sprawy, biorąc pod uwagę jedynie nieuregulowane zobowiązania Spółki wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T., Spółka zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań podatkowych począwszy od zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2011r. Termin płatności ww. podatku przypadał na dzień 25 stycznia 2012r. W związku z powyższym, co najmniej data 8 lutego 2012r. (25 stycznia 2012r. + 14 dni) tj. upływ dwóch tygodni od daty powstania pierwszej zaległości, stanowi moment, w którym wystąpiła podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). Tym bardziej, że w następnych miesiącach Spółka nie uregulowała kolejnego wymagalnego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2011r., z terminem płatności 2 kwietnia 2012r.
W związku z powyższym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. stwierdził, że ww. wniosek nie został złożony we właściwym terminie i dlatego w przedmiotowym stanie faktycznym nie ma zastosowania przesłanka określona w art. 116§1 pkt 1a O.p. To, że wniosek podatnika został złożony zbyt późno, potwierdza także fakt, że Sąd Rejonowy w N. S. V Wydział Sąd Gospodarczy wydał postanowienie z 30 lipca 2015r. sygn. akt: V GU [...], w którym na podstawie art. 13 ustawy Prawa upadłościowe i naprawcze, postanowił wniosek oddalić.
Kolejną przesłanką negatywną wyłączającą możliwość orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członków zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe, w myśl art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p. jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu. Organ wyjaśnił, że do badania istnienia przesłanki braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość (niewszczęcie postępowania układowego) można przejść jedynie wtedy, gdy ustalono, że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości (nie wszczęto postępowania układowego). Gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony - tak jak w niniejszej sprawie, to art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p. nie znajduje w ogóle zastosowania i nie ma potrzeby rozważania przesłanki braku winy po stronie członka zarządu.
Odnosząc się do zarzutu, że organ I instancji pominął przy ustalaniu stanu faktycznego wpływ, jaki wywarł zły stan zdrowia psychicznego C. D. na wypełnienie przez niego obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że niezgłoszenie tego wniosku nastąpiło z jego winy, organ stwierdził, że załączona do akt sprawy dokumentacja medyczna nie potwierdza, by C. D. nie był zdolny do zgłoszenia takiego wniosku. Właściwym terminem na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości był luty 2012r. Natomiast w załączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej nie ma ani jednego dokumentu dotyczącego roku 2012. Z analizy dokumentacji medycznej C. D. wynika, że w tym czasie, tj. w 2012r. - nie przebywał na zwolnieniu lekarskim, ani nie leczył się w szpitalu. Organ zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej, C. D. nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że nie posiadał zdolności do czynności prawnych. Organ zauważył przy tym, że stan wyłączający świadomość działania spowodowany zażywaniem silnych leków, jeśli nawet wystąpił, był co najwyżej okresowy i w dłuższej perspektywie nie uniemożliwiał prowadzenia spraw Spółki.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wskazał, że nie została również spełniona przesłanka z art. 116§1 pkt 2 O.p. umożliwiająca uwolnienie członka zarządu od odpowiedzialności, wskazującego mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, bowiem C. D. mienia takiego nie wskazał.
W ocenie organu odwoławczego akta sprawy potwierdzają, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne do przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na C. D. za przedmiotowe zaległości ww. Spółki, natomiast nie wystąpiła żadna przesłanka negatywna, która mogłaby uwolnić go od tej odpowiedzialności. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiotowej sprawie organy podatkowe zapewniły C. D. czynny udział w prowadzonym postępowaniu, podejmowały wszelkie niezbędne działania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, a także zgromadziły kompletny materiał dowodowy.
II.
Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł C. D.. Decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 200 w zw. z art. 201 oraz art. 123 w zw. z art. 121 O.p. poprzez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz poprzez wydanie decyzji przedwcześnie to jest przed otrzymaniem przez organ pisma strony z 9 grudnia 2016r. co skutkowało między innymi naruszeniem praw strony do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania w trakcie trwania postępowania,
- art. 201§1 pkt 2 oraz art. 203 w zw. z art. 200 O.p. poprzez wydanie w dniu 13 grudnia 2016r. decyzji orzekającej o odpowiedzialności C. D. jako prezesa zarządu B. Sp. z o.o. bez uprzedniego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej o zawieszenie postępowania, zawartego w piśmie strony, doręczonym Urzędowi Skarbowemu w N. T. w dniu 13 grudnia 2016r. o godzinie 17:41, podczas gdy organ wydał zaskarżoną decyzję tego samego dnia, w godzinach pracy Urzędu, a w konsekwencji pozbawienie strony prawa do uwzględnienie wniosku z uwagi na fakt, iż postępowanie, o zawieszenie którego strona wnioskowała, zostało już zakończone,
- art. 120§3 oraz art. 236§2 pkt 1 w zw. z art. 201 O.p. poprzez nierozpatrzenie wniosku strony o zawieszenie postępowania złożonego pismem z 9 grudnia 2016r., w związku z koniecznością rozstrzygnięcia w sprawie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej C. D., przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie, a także uznanie, iż zagadnienie to stanowi odrębne postępowanie w stosunku do przedmiotowego, co skutkowało pozbawieniem strony praw do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia w trybie przewidzianym przepisami art. 236 O.p.
- art. 187 w zw. z art. 188 oraz art. 197 O.p. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności złożonych przez stronę kilkudziesięciu stron dokumentacji medycznej, zawierających opis choroby skarżącego na przestrzeni lat 2001-2016, w tym z odniesieniami do leczenia podejmowanego przez skarżącego w 2012r. w treści przedstawionej przez skarżącego dokumentacji medycznej znajdują się odniesienia do zaostrzenia stanu chorobowego skarżącego w roku 2012 oraz podjętej w związku z tym interwencji medycznej i farmakologicznej, a jedynie arbitralne uznanie przez organ, iż choroba skarżącego nie wpłynęła na możliwość przypisania winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki B. sp. z o.o., pomimo, że organ nie posiada wiadomości specjalnych pozwalających ocenić wpływ choroby na zachowanie skarżącego i możliwość przypisania mu winy, ani takich kompetencji nie wykazał;
- art. 121 O.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania poprzez przyznanie, iż organ zaniechał zapoznania się z załączoną dokumentacją medyczną lub zatajenie przed stroną faktu, iż w treści przedstawionej przez skarżącego dokumentacji medycznej znajdują się odniesienia do zaostrzenia stanu chorobowego skarżącego w roku 2012 oraz podjętej w związku z tym interwencji medycznej i farmakologicznej, a w konsekwencji poprzez pominięcie stanu zdrowia skarżącego przy ocenie możliwości przypisania mu winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości B. sp. z o.o.
Skarżący zarzucił także błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, a mający bezpośredni wpływ na jej treść polegający na:
-przyjęciu, że ocena dokumentacji medycznej skarżącego dokonana została przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje merytoryczne w tym zakresie, podczas gdy organ nie powołał biegłego posiadającego wiadomości specjalne, co skutkowało całkowitym pominięciem przy ustalaniu stanu faktycznego wpływu, jaki wywarł zły stan zdrowia psychicznego skarżącego na wypełnianie przez niego obowiązków, w tym obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości B. , a w konsekwencji całkowicie błędne przyjęcie, że niezłożenie tego wniosku nastąpiło z winy skarżącego;
-nieuwzględnieniu złego stanu zdrowia skarżącego, potwierdzonego obszerną dokumentacją medyczną, jako przesłanki uniemożliwiającej prowadzenie postępowania w sprawie skarżącego i wymagającej zawieszenia postępowania.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1§1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz.2261) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.). Ponadto, Sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 145§1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 247§1 O.p.). Nadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie oceniając pod tym kątem zaskarżoną przez Skarżącego decyzję organu odwoławczego, Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie.
Przedmiotem kontrowersji jest to, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne powołane w art. 116§1 O.p. Sporne jest również to, czy wydanie decyzji przez organ podatkowy zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym.
Wprawdzie regułą jest, że badanie przez Sąd zaskarżonej decyzji powinno rozpocząć się od oceny prawidłowości zastosowania przepisów procesowych, gdyż tylko właściwie ustalony stan faktyczny daje podstawę do jego subsumcji pod określoną normę prawa materialnego, celowym jest jednak przywołanie w pierwszej kolejności ram prawnych, które dla konkretnej sprawy tworzą normy materialnoprawne. To one bowiem wyznaczają właściwy kierunek postępowania w sprawie i pozwalają na określenie okoliczności, jakie z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy mają decydujące znaczenie.
Zgodnie z art. 116§1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116§2 O.p.). Powyższe przepisy o odpowiedzialności członka zarządu stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116§4 O.p.).
Wskazać należy, że organy podatkowe w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że stosownie do art. 116§1 i §2 O.p. powstanie odpowiedzialności członka zarządu spółki lub byłego członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe uwarunkowane jest łącznym zaistnieniem przesłanek pozytywnych, to jest:
- powstaniem zaległości podatkowej z tytułu zobowiązań podatkowych, których termin płatności upływał w czasie pełnienia funkcji przez odpowiadającego za nie członka zarządu,
- bezskutecznością egzekucji skierowanej do spółki w całości lub w części.
W sytuacji, gdy te pozytywne przesłanki zachodzą, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, gdy zostanie wykazana jedna z następujących przesłanek:
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe),
- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy,
- członek zarządu wskazuje mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 116 O.p. wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż organ podatkowy zobowiązany jest wykazać okoliczność pełnienia obowiązków przez członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Natomiast inicjatywa dowodowa co do wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu, nie zwalniając organu podatkowego z obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie na podstawie pozostającego w dyspozycji organu materiału dowodowego, w tym przedstawianego przez członka zarządu (por. wyrok NSA z 6 marca 2003r. sygn. akt: SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93, wyroki WSA w Warszawie z 30 czerwca 2005r. sygn. akt: III SA/Wa 629/04, z 14 lipca 2011r. sygn. akt: III SA/Wa 3157/10, wyroki WSA w Opolu: z 17 maja 2007r., sygn. akt: I SA/Op 263/06, z 13 czerwca 2007r., sygn. akt: I SA/Op 49/07, z 28 maja 2008r., sygn. akt: I SA/Op 81/08 - publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dalej-CBOSA).
W niniejszej sprawie z akt postępowania podatkowego wynika, iż Skarżący w okresie, w którym powstała zaległość objęta zaskarżoną decyzją, był Prezesem zarządu, co stanowi o spełnieniu pierwszej z pozytywnych przesłanek warunkujących przeniesienie na niego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.
W ocenie Sądu, organy podatkowe wykazały także zaistnienie drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 O.p., czyli bezskuteczność egzekucji wobec Spółki. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo przedstawił działania podejmowane w tym zakresie wobec Spółki i wynikające stąd wnioski.
W ocenie Sądu, okoliczności przedstawione przez organy podatkowe dawały podstawy, aby przyjąć, iż egzekucja prowadzona wobec Spółki okazała się bezskuteczna. W tej sytuacji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 122, art. 187§1 i art. 191 O.p. właściwie ocenił materiał dowodowy co do zaistnienia podstawowej przesłanki odpowiedzialności-bezskuteczności egzekucji wobec Spółki.
Odnosząc się do prawidłowości oceny braku przesłanek egzoneracyjnych na wstępie należy wskazać, że w okolicznościach sprawy nastąpiło zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a jedynie nie miało ono miejsca "we właściwym czasie". Uznać zatem należy, że nie została spełniona przesłanka egzoneracyjna z art. 116§1 pkt 1 lit. a O.p. (nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie). Sąd Rejonowy w N. S., V Wydział Sąd Gospodarczy, postanowieniem z 30 lipca 2015r. oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika na podstawie art. 13 prawa upadłościowego i naprawczego. Organy podatkowe stanęły na stanowisku, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony za późno, a więc nie "we właściwym czasie", skutkiem czego Skarżący nie uwolnił się od odpowiedzialności za długi Spółki.
Sąd przyznał rację organom podatkowym.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyjaśnia się, że w celu ustalenia "czasu właściwego" do zgłoszenia wniosku, o którym mowa w art. 116§1 pkt 1 lit. a O.p., należy ustalić moment, kiedy zarząd spółki, przy dołożeniu należytej staranności, mógł uzyskać wiedzę o tym, że spółka stała się niewypłacalna i w sposób trwały zaprzestała płacenia długów, a jej majątek nie wystarczał na ich zaspokojenie (por. wyrok NSA z 14 maja 2015r., sygn. akt: II FSK 1190/13,CBOSA). Powyższe oznacza, że istotna jest samodzielna (na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego) ocena, który moment był właściwy dla zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego spółki. Ustalenia te oczywiście nie mogą być dowolne i muszą być oparte na wyczerpującym materiale dowodowym (tak w wyroku NSA z 12 grudnia 2008r. sygn. akt: I FSK 1406/07,CBOSA).
O tym, jaki czas jest właściwy do złożenia wniosku decydują przepisy prawa upadłościowego, tj. art. 11 i art. 21 u.p.u.n. Zgodnie z treścią powołanych przepisów wniosek o ogłoszenie upadłości winien być zgłoszony w ciągu dwóch tygodni od zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości, tj. od zaprzestania przez spółkę spłaty wymagalnych zobowiązań pieniężnych, ale także wtedy, gdy spółka na bieżąco wykonuje zobowiązania, jednakże przekraczają one wartość jej majątku. Przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości następują od momentu zaprzestania przez spółkę spłaty wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub gdy zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku, nawet jeśli były spełniane bieżące zobowiązania.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał, że na podstawie akt sprawy nie sposób uznać, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony "we właściwym czasie". Rację należy przyznać organowi podatkowemu, że przesłanka do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki określona w art. 11 ust. 2 u.p.u.n. wystąpiła już w lutym 2012r., kiedy to minął dwutygodniowy termin płatności zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług. W tej sytuacji należy podzielić pogląd organów podatkowych, że nie można w żaden sposób uznać, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w terminie.
Podzielić należy pogląd SN (wyrok z 8 lica 2015r. sygn. akt: III UK 6/15), że subiektywne przekonanie członka zarządu spółki kapitałowej, że mimo niepłacenia długów spółce uda się jeszcze poprawić kondycję, a więc przekonanie, że niespłacanie długów jest spowodowane przejściowymi trudnościami, nie ma znaczenia dla oceny przesłanki egzoneracyjnej członka zarządu od odpowiedzialności, jeżeli nie jest poparte obiektywnymi faktami uzasadniającymi ocenę, że spółka rzeczywiście miała szanse, w możliwym do przewidzenia, krótkim czasie, uzyskać środki na spłatę długów, co uzasadniałoby wstrzymanie się z wnioskiem o upadłość.
Prawidłowe zachowanie, które powinien był zrealizować Skarżący w sytuacji niewypłacalności spółki, wyznaczały przepisy u.p.u.n. Sformułowanie art. 21 u.p.u.n. dotyczące "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku, jak również ocena przesłanek wymienionych w art. 11 ("nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych" oraz "gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku") oznacza, że czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli.
W piśmiennictwie i orzecznictwie podkreśla się, że niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy dłużnik nie wykonuje swych wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 u.p.u.n. Co najwyżej można w takim przypadku oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 Prawa upadłościowego i naprawczego (por. F. Zedler, Komentarz do art. 11 ustawy-Prawo upadłościowe i naprawcze, LEX 2010r., wyrok NSA z 11 kwietnia 2014r. sygn. akt: I FSK 656/13, CBOSA czy Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 14 lutego 2013r. sygn. akt: I ACa 24/13, LEX nr 1313462)
Stanowisko organów podatkowych w tej kwestii więc jak najbardziej prawidłowe.
Sąd podzielił również pogląd organów podatkowych, iż Skarżący nie wskazał żadnego mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania, trzeba zauważyć, że dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy podatkowej powinno być dominującym celem każdego postępowania podatkowego, a zwłaszcza tej jego części, która nazywana jest postępowaniem dowodowym (A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Zakamycze 2004, s. 236 i n.). W tym celu, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187§1 O.p.), organ podatkowy ma obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy podatkowej, aby w ten sposób odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów (B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, TNOiK, Toruń 2002, s. 426). Co do zasady więc, ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej spoczywa na organie podatkowym (wyrok NSA z 16 czerwca 2005r. sygn. akt: FSK 2488/04, COSA).
Z akt przedmiotowej spraw wynika, że materiał dowodowy został zebrany przez organy podatkowe w sposób rzetelny i skrupulatny. Był kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Organy wyczerpały swoje możliwości dowodowe natomiast jego spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów. Organ podatkowy rozpatrzył nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności.
Sąd nie podziela sformułowanych w skardze zastrzeżeń Skarżącego dotyczących sposobu prowadzenia postępowania dowodowego oraz jego wyników.
Należy zauważyć ponadto, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednoznaczny pogląd, że ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116§1 pkt 1 i 2 O.p. nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu (por. wyroki NSA: z 15 kwietnia 2011r. sygn. akt: I GSK 1033/12, z 5 marca 2015r. sygn. akt: II FSK 249/13, publ. w CBOSA).
Podobnie w wyrokach z 20 marca 2014r. sygn. akt: II FSK 1211/12 i z 8 stycznia 2013r. sygn. akt: I FSK 1776/11 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy jest zobowiązany wykazać istnienie przesłanek pozytywnych, tj. okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Natomiast ciężar wykazania okoliczności zwalniających z tej odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.
Skarżący w rozpatrywanej sprawie nie wykazał, że zaistniała przesłanka uwalniająca go od odpowiedzialności.
Skarżący podnosił, że jego stan zdrowia, a konkretnie stan zdrowia psychicznego był tak zły, że nie mógł podejmować decyzji w sprawach dotyczących funkcjonowania Spółki.
W ocenie Sądu, stanowisko organów podatkowych wyartykułowane w tym zakresie należy uznać za prawidłowe. Organy zasadnie bowiem stwierdziły, że skarżący nie wykazał, by w 2012 roku jego dolegliwości zdrowotne były aż tak poważne by nie mógł on funkcjonować i kierować spółką. Prawidłowo też zaakcentowano, że złożona do akt sprawy dokumentacja lekarska obrazuje stan zdrowia w 2014-2016 jednakże, nie wskazuje by w 2012 roku, stan zdrowia psychicznego skarżącego całkowicie względnie w znacznej części uniemożliwiał lub znacznie ograniczał, upośledzał możliwości rozeznania rzeczywistości a tym samym kierowania spółką. Z akt sprawy nie wynika by skarżący przebywał na dłuższych zwolnieniach lekarskich spowodowanych dolegliwościami natury psychicznej, by przyjmował leki, które uniemożliwiają wykonywanie pracy zarobkowej lub ją znacznie utrudniają. Skarżący nie jest ubezwłasnowolniony ani częściowo ani całkowicie. Skarżący, mimo kłopotów finansowych spółki nie zrezygnował z funkcji prezesa jak również nie korzystał z możliwości posłużenia się pełnomocnikiem w tym pełnomocnikiem profesjonalnym.
Reasumując, w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji Prezesa zarządu Spółki istniały przesłanki do ogłoszenia jej upadłości. Skarżący nie złożył jednak takiego wniosku, nie było więc podstaw do przyjęcia, iż zachodziły okoliczności zwalniające Skarżącego z odpowiedzialności, o której mowa w art.116 § 1 O.p.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego.
Nie można uznać, że organy podatkowe nie podjęły niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Uznać należy, że organy prawidłowo i zgodnie z normami wynikającymi z art. 187§1 i 191 O.p. zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu dokonana przez organy podatkowe w niniejszej sprawie ocena dowodów nie nosi cech dowolności. Wnioski, które wywiodły organy uznać należy za logiczne, spójne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w sposób wyczerpujący. Uzyskane w ten sposób dowody poddały wnikliwej i poprawnej ocenie. Rozumowanie organów podatkowych uwzględnia podstawowe reguły postępowania podatkowego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy poddały bowiem swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, które wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu faktycznego, a wysnutym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.
W świetle powyższego uznać należy, że organy podatkowe dysponowały materiałem dowodowym zezwalającym na dokonanie ustaleń w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego wraz ze Spółką za jej zaległości podatkowe, materiał ten był wystarczający i został oceniony prawidłowo. Fakt, że organy podatkowe dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ocen odmiennych od tych, które prezentuje Skarżący, nie świadczy o dowolnej ocenie materiału dowodowego. W tym zakresie Sąd wskazuje, że przedmiotem oceny organów podatkowych jest całokształt okoliczności faktycznych, które we wzajemnym powiązaniu dają podstawę do wyciągnięcia konkretnych wniosków.
Konkludując, w ocenie Sądu, organ wydał zaskarżoną decyzję w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, które pozwoliło na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, którego ocena jest prawidłowa, podobnie jak dokonana subsumcja do przepisów prawa materialnego. Wyniki postępowania dowodowego przeprowadzone przez organ znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło