I SA/Kr 782/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznych decyzji dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2004 r. do marca 2005 r., maj 2005 r., od lipca 2005 r. do października 2005 r. oraz grudzień 2005 r. postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. C.reprezentowanego przez adwokata, o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r., w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 lutego 2014 r. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trójką dzieci. Jego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2013 wyniósł 1600 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o pow. 67 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 0,20 ha, zajęta przez Urząd Skarbowy. Z uwagi na fakt, iż podane przez skarżącego informacje dotyczące jego stanu majątkowego i rodzinnego okazały się niewystarczające, Referendarz sądowy działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwał skarżącego do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji : - wskazanie wszystkich składników majątku ruchomego i nieruchomości, których właścicielem bądź współwłaścicielem jest skarżący i jego żona; - odpisu zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za rok 2013; - przedstawienie historii rachunku bankowego prywatnego i firmowego za ostatnie trzy miesiące skarżącego i jego żony, z aktualnym saldem; - udokumentowanie za pomocą kserokopii faktur i rachunków miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy, a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, wydatki na żywność i leki. W przypadku zaległości z tytułu tych opłat skarżący został wezwany do przedstawienia aktualnych zaświadczeń z właściwych organów potwierdzających te okoliczność; - przedłożenie deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące; - udokumentowanie zajęć komorniczych; - wyjaśnienie jaki rodzaj działalności prowadzi skarżący; - oświadczenie czy skarżącą korzysta z pomocy opieki społecznej - jeśli tak to w jakim zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że posiada samochód osobowy marki Renault - uszkodzony silnik, za który spłaca raty kredytu w Paribas Bank w kwocie 1.100 zł miesięcznie do 2024 r. Nie ponosi on obecnie żadnych kosztów utrzymania, gdyż nie mieszka w domu tylko u matki. Nie posiada rachunku bankowego. Nie prowadzi działalności gospodarczej od 9 czerwca 2014 r. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Z żoną M. C. nie mieszka, posiada rozdzielność majątkową od 2009 roku. Do pisma skarżący dołączył zeznanie podatkowe za rok 2013 r. Postanowieniem z dnia 12 września 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. W sprzeciwie od ww. postanowienia pełnomocnik skarżącego podał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy był kompletny i odzwierciedlał sytuację majątkową skarżącego. Strona korzysta z usług pełnomocnika z wyboru, który jednak nie pobiera wynagrodzenia z tytułu reprezentowania skarżącego przed WSA w Krakowie. Pełnomocnik zaznaczył także, że skarżący w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1351/12 uzyskał zwolnienie od kosztów postępowania. Stan majątkowy skarżącego w stosunku do ujawnionego we wskazanej sprawie uległ znacznemu pogorszeniu. Wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów postępowania jest zatem zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – określana dalej jako "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Pominął bowiem zupełnie okoliczności dotyczące kondycji finansowej żony, oświadczając jedynie, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Sąd zauważa, mając na uwadze treść art. 23 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 roku, sygn. akt I OZ 410/12, Lex Omega nr 1239478). Obowiązku wzajemnej pomocy i alimentacji nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, Lex nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, Lex nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, Lex nr 554620, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, Lex nr 554656, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, Lex nr 565693, z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt II OZ 35/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.). A zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11). Sąd zauważa także, że okoliczność uiszczania przez skarżącego na rzecz banku miesięcznych rat w wysokości 1100 zł pozwala na przyjęcie, że skarżący nie przedstawił swojego obecnego źródła utrzymania, podając jedynie, że od 9 czerwca 2014 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Sąd zauważa, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której strona reguluje swoje zobowiązania względem banku w kwocie znacznie przekraczającej wymagane na obecnym etapie postępowania koszty sądowe (wpis sądowy wynosi bowiem 200 zł), a domaga się przeniesienia tych kosztów na Skarb Państwa. Podsumowując Sąd stwierdza, że uchylenie się przez wnioskodawcę od współpracy z Sądem dla umożliwienia poznania jego pełnej sytuacji finansowej należy uznać za niewykazanie zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności nie znając źródła utrzymania skarżącego, sytuacji majątkowej jego żony Sąd nie jest w stanie w prawidłowy sposób zweryfikować aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.