I SA/Kr 98/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa L. spółka jawna P.F., P.M. w N., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 09.11.2012r. ,nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2006r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa L. spółka jawna P.F., P.M. w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 09.11.2012r. ,nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2006r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Przedsiębiorstwo L. spółka jawna P.F., P.M. w N. zajmuje się głównie handlem detalicznym i hurtowym telefonami komórkowymi. W roku 2012 spółka poniosła stratę w wysokości 218 815,12 zł. przy przychodzie na poziomie 513 237,89 zł. Na koncie firmowym nr [...] nie ma zgromadzonych środków. W czwartym kwartale 2012r. podstawa opodatkowania działalności spółki z tytułu dostawy towarów i świadczenia usług oraz importu usług wyniosła łącznie 94 416 zł. W wyniku rozliczenia podatku VAT za w/w okres przewidziana jest do zwrotu na rachunek bankowy podatnika kwota 30 000 zł. Wspólnikami spółki są P.F. i P.M.. P.F. ur. w 1980r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną K. F. ur. w 1981r. i dwójką dzieci (jednym w wieku 4 lat drugim w wieku 9 miesięcy) . P. M. podaje, iż rodzina utrzymuje się tylko z pensji K.F.. Jej wynagrodzenie w miesiącu marcu 2013r. wyniosło 2046 zł. netto a w roku 2012r. uzyskała 40 727,12 zł. dochodu. Na koncie inteligo PKO BP S.A. na dzień 20.03.2013r. miała ona zgromadzoną kwotę 11 137,69 zł. P.F. również posiada konto inteligo PKO BP S.A. na którym na dzień 13.03.2013r. miał zgromadzoną sumę 339, 78 zł. Z historii rachunku wynika, że na konto to wpłacane są środki zarówno z innego jego konta o nr [...] (np. przelew z dnia 13.03.2013r. w kwocie 2000 zł., przelew z dnia 13.02.2013r. w kwocie 4000 zł.) jak i z rachunków innych podmiotów (np. przelewy z dnia 30.01.2013r., 31.01.2013r., 08.01.2013r., 09.01.2013r. 02.01.2013r.). Miesięczne wydatki rodziny obejmują : - czynsz, media, opłatę za prąd ok. 400 zł., koszty związane z utrzymaniem dzieci ok. 300 zł., koszty komunikacji miejskiej ok. 150 zł., koszty żywności ok. 1200 zł., kredyt hipoteczny ok. 2000 zł., odsetki związane z debetem w Banku Millennium ok. 300 zł. Według oświadczenia PM, K.F. jest wraz z RaiffeisenPolbak S.A. współwłaścicielem mieszkania przy ul. N. w K. a P.F. nie posiada żadnych nieruchomości. P. M. ur. w 1981r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J.M. ur. w 1986r. Małżonkowie maja na utrzymaniu 6 miesięczne dziecko . P.M. podaje, iż rodzina utrzymuje się z pensji J.M. zatrudnionej w k. Sp. z o.o. w K., jego "kart kredytowych i linii kredytowej". Z tytułu zatrudnienia w w/w spółce J.M. w 2012r. uzyskała dochód w wysokości 12 990,13 zł. Jej średnie miesięczne dochody w 2012r. określone zostały natomiast na kwotę 4300 zł. Do lutego 2013r. przebywała ona na urlopie macierzyńskim. Obecnie uzyskuje świadczenie z ZUS w wysokości 4 386,98 zł. Na jej konto w mBanku, którego stan na dzień 18.03.2013r. wynosił 280,41 zł., dokonywane są również wpłaty poprzez wpłatomat (np. transakcja z dnia 19.02.2013r. na kwotę 4700 zł., transakcja z dnia 23.01.2013r. na kwotę 2 350 zł.) lub poprzez przelewy osób trzecich, podmiotów (np. przelew z dnia 18.03.2013r., 08.03.2013r., 04.03.2013r.). P.M. także posiada konto w mBanku, na którym na dzień 20.03.2013r. zgromadzona była kwota 20,14 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : czynsz za mieszkanie - 350 zł., opłatę za energię elektryczną – 70 zł., opłatę za internet - 50 zł. , abonament tv -15 zł., opłatę za garaż – 250 zł., koszty paliwa , żywności, utrzymania dziecka – 1000 zł., ubezpieczenie na życie 235 zł. Małżonkowie spłacają też zobowiązania kredytowe w łącznej kwocie 2154 zł. miesięcznie. Według oświadczenia P. M. on sam nie posiada nieruchomości a J.M. jest właścicielką domu, położonego w miejscowości K., który otrzymała od rodziców a także domu w stanie surowym. Ta druga nieruchomość obciążona jest hipoteką w wysokości 700 000 zł. J. M. jest ponadto wraz z mamą B. Ł. współwłaścicielką samochodu marki Lexus, rok prod. 2006 oraz skutera marki Vespa, rok prod. 2004. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§2 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn.akt II FZ 703/06). Trzeba też zaznaczyć , iż w rozpatrywanym przypadku badanie zdolności płatniczych strony skarżącej rozciąga się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników , choć dopiero w drugiej kolejności. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15.09.2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000r., nr 94 poz. 1037 z p. zm.) każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31. w/w ustawy. Art. 31 § 1 i 2 w/w ustawy stanowi natomiast, iż wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika), przy czym norma ta nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Tak więc zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy najpierw rozważać w stosunku do samej spółki ale trzeba też mieć na względzie możliwości płatnicze jej wspólników. Te bowiem muszą być nieraz przeanalizowane, mimo że to spółka posiada zdolność sądowoadministracyjną, czyli zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przedstawione przez stronę skarżącą okoliczności nie dają zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ujawnione dane dotyczące zarówno spółki jak i jej wspólników są niepełne i w niektórych kwestiach sprzeczne, co powoduje powstawanie wątpliwości w kwestii wiarygodności ocenianych oświadczeń. To z kolei uniemożliwia rzetelną analizę zebranego materiału, który nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. W sferze oceny zdolności płatniczych samej spółki orzekający nie dał wiary oświadczeniom P.M. jakoby konto spółki, na które miała być przelana kwota 30 000 zł. z tytułu zwrotu podatku VAT za czwarty kwartał 2012 jest zablokowane. Z przesłanego wyciągu z rachunku nr [...] prowadzonego dla L. spółka jawna, w rubryce "zablokowane środki" widnieje bowiem kwota 0,00 zł. Fakt ten ma ogromne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie albowiem wpływ takiej sumy na niezablokowane konto firmy bez wątpienia umożliwia uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 1500 zł. Ponadto w odniesieniu do sytuacji majątkowej wspólników, nie sposób nie podnieść niewytłumaczalnych faktów takich jak: prawie dwukrotnie większe wydatki budżetu domowego rodziny P. F. (4350 zł.) w stosunku do jego dochodów (2046 zł. - pensja K.F. z marca 2013r.), uwidoczniony w historiach rachunków bankowych zakup paliwa na stacjach paliw przy jednoczesnym twierdzeniu , że ani P.F. ani jego żona nie posiadają samochodów, zasilanie konta P.F. środkami finansowymi zarówno z jego drugiego - nieujawnionego w sprawie rachunku jak i z rachunków innych podmiotów, przy jednoczesnym twierdzeniu, iż nie uzyskuje on dochodów. Zaznaczyć też wypada, że strona skarżąca nie przesłała, mimo wezwania, zeznań podatkowych P.F. i P.M. za 2012 r. lub zaświadczeń z właściwych urzędów skarbowych dotyczących wysokości ich dochodów w tym roku. Podnoszenie natomiast przez stronę skarżącą na tą okoliczność faktu poniesienia przez spółkę i wspólników straty z prowadzonej działalności w 2012r. nie odzwierciedla wszystkich dochodów uzyskiwanych przez wspólników jako osoby fizyczne. Poza tym trzeba zauważyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11). Strona skarżąca nie przesłała też odpowiednich zaświadczeń z właściwych Wydziałów Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez P.M. J. M., P. F. , K.F. samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji) lub ich braku oraz odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością J.M. i K.F.. Z kolei w kontekście spłacania przez obydwu wspólników zobowiązań kredytowych przewyższających, w każdym przypadku, koszty sądowe w niniejszej sprawie, decyzja o zwolnieniu wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia byłaby jak najbardziej nieuzasadniona. Warto bowiem zaznaczyć , iż zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11). Biorąc pod uwagą powyższe okoliczności oraz mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż Przedsiębiorstwo L. spółka jawna P. F., P.M. w N. nie wykazało dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż jego sytuacja finansowa uzasadnia, przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm.).