II SA/Kr 1102/24
WyrokWSA w Krakowie2024-09-30
Skład orzekający: Magda Froncisz, Jacek Bursa, Monika Niedźwiedź
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowoli budowlanej, wydana po nieprzedłożeniu dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie, jest zgodna z prawem, nawet jeśli inwestorzy podnoszą trudności w ich uzyskaniu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę samowoli budowlanej. Inwestorzy nie przedłożyli wymaganych dokumentów legalizacyjnych w terminie, mimo wielokrotnych wezwań i pouczeń, co skutkowało koniecznością wydania nakazu rozbiórki. Trudności w uzyskaniu dokumentów, w tym brak dostępu do drogi publicznej, nie zwalniały inwestorów z obowiązku podjęcia stosownych działań i złożenia wniosku o przedłużenie terminu.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku inwentarskiego. Inwestorzy złożyli wniosek o legalizację, jednak nie przedłożyli wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i wydał nową decyzję nakazującą rozbiórkę, doprecyzowując wymiary obiektu. Inwestorzy wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym zasady dwuinstancyjności i obowiązku informowania. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2024 r. sprawy ze skargi J. W. i K. W. na decyzję nr 245/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2024 r., znak WOB.7721.404.2023.JKUR w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu decyzją nr 187/2023 z 26 września 2023 r. znak: PINB.5160.CzD.5.2021 nakazał inwestorom K. W. i J. W. "dokonać rozbiórki budynku inwentarskiego, trzypiętrowego w konstrukcji murowo-żelbetowej z dachem dwuspadowym, o wymiarze w rzucie 11,30 x 25,00 m, zlokalizowanego na dz. nr ewid.[...] położonej w miejscowości O.".
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 49e pkt 3 w zw. z art. 48b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682), dalej: "P.b.".
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że upoważnieni pracownicy PINB w dniu 10 sierpnia 2021 r. przeprowadzili czynności kontrolne ww. budynku inwentarsko-gospodarczego na działce ewid. nr [...] w miejscowości O., w trakcie których ustalono, że na ww. dz. [...] zlokalizowany jest między innymi budynek inwentarsko-gospodarczy o wym. w rzucie 11,30 m x 25,00 m w konstrukcji murowo-żelbetowej, 3 kondygnacyjny, przyziemie - pomieszczenie płyty gnojnej, parter — część inwentarska, poddasze - magazyn płodów rolnych. Dach dwuspadowy przykryty blachą trapezową ocynkowaną. Obiekt wyposażony w wewnętrzną instalację elektryczną, wodociągowa. Obiekt nie wykończony, użytkowany jako inwentarsko-gospodarczy. Od strony pn-wsch dz. nr ewid. [...] od słupka granicznego z sąsiednią działką odległość do ściany z otworami wynosi 1,15 m. Inwestor nie przedstawił dokumentów świadczących o legalności obiektu. Do sporządzonego z czynności protokołu dołączono dokumentację fotograficzną.
Wezwaniem z 16 kwietnia 2020 r., znak: PINB.051.46.2020, PINB.501.CzD.4.2020, organ I instancji wezwał K. W. i J. W. do złożenia wyjaśnień w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego i gospodarczego zlokalizowanego na ww. dz. nr [...] oraz budowy obiektu kubaturowego - stodoły w zbliżeniu do granicy z działką nr ewid.[...] w m. O. .
W dniu 29 kwietnia 2020 r. na dziennik podawczy PINB wpłynęło pismo K. W. i J. W. z 23 kwietnia 2020 r., w którym J. W. oświadczył w odpowiedzi na przesłane pismo od "Pani inspektor że na działce nr [...] prowadziłem prace budowlane obory stodoły i pomieszczeń gospodarczych na przechowywanie pokarmu dla bydła. Prace te wykonywałem to po pożarze dnia 13 sierpnia 2019 r. w tym pożarze uległy całkowitemu zniszczeniu budynki gospodarcze obora nawet popękał nowy zbiornik (...)".
Zawiadomieniem z 24 września 2021 r., znak: PINB.5160.CzD.5.2021 organ I instancji zawiadomił ustalone strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku inwentarskiego zlokalizowanego na dz. [...] w warunkach samowoli budowlanej, tzn. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przez K. i J. W..
Następnie postanowieniem nr 208/2021 z 15 grudnia 2021 r., znak: PINB.5160.CzD.5.2021 organ I instancji działając na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. postanowił wstrzymać budowę budynku inwentarskiego na terenie działki nr [...] prowadzoną przez K. i J. W., z naruszeniem P.b. Ponadto rzeczonym postanowieniem poinformowano także o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Ww. postanowienie PINB jest ostateczne w administracyjnym toku instancji.
W dniu 14 stycznia 2022 r. na dziennik podawczy PINB wpłynęło pismo K. W. i J. W., którym inwestorzy zawnioskowali o legalizację budynku inwentarskiego zlokalizowanego na dz. nr [...].
Postanowieniem nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r. znak: PINB.5160.CzD.5.2021 organ I instancji nałożył na K. W. i J. W. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 lipca 2023 r. dokumentów legalizacyjnych tj.:
1) zaświadczenia Wójta Gminy C. o zgodności budowy budynku inwentarskiego na terenie ww. działki nr ewid.[...] z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, ewentualnie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 P.b. (uwaga: do projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się przepis, o którym mowa w art. 20 ust. 2 tj. zapewnienie sprawdzenia projektu, art. 20 ust. 3 pkt 2 w tym przypadku nie obowiązuje), tj.:
a) trzy egzemplarze projektu zagospodarowania działku lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego (sporządzone przez zespół projektantów i sprawdzających posiadających stosowne uprawnienia budowlane) wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, lub kopiami tych opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów; wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 aktualnym na dzień opracowania projektu,
b) oświadczenie inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działki nr [...],
c) dwa egzemplarze projektu technicznego.
Zawiadomieniem z 23 sierpnia 2023 r., znak: PINB.5160.CzD.5.2021 organ I instancji zawiadomił ustalone strony postępowania o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w sprawie i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem w sprawie rozstrzygnięcia.
K. W. i J. W. wnieśli odwołanie od opisanej na wstępie decyzji PINB z 26 września 2023 r. W odwołaniu podtrzymali wolę legalizacji spornego obiektu, wskazując, że są w trakcie działań mających na celu pozyskanie dokumentów legalizacyjnych (opracowanie dokumentacji technicznej i wymaganych uzgodnień). Wskazali, że czas opracowania dokumentacji przedłuża się w związku z trudną sytuacją finansową, jakkolwiek zdecydowanie podtrzymują intencję legalizacji przedmiotowej samowoli.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 245/2024 z 11 czerwca 2024 r. znak: WOB.7721.404.2023.JKUR, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej: "K.p.a.", oraz art. 49e pkt 3 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 P.b., po rozpatrzeniu odwołania K. W. i J. W., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 49e pkt 3 P.b. nakazał inwestorom (będącym zarazem właścicielami działki nr [...] położonej w miejscowości O.): K. W. i J. W. dokonać rozbiórki budynku inwentarskiego, trzykondygnacyjnego w konstrukcji murowo-żelbetowej o zasadniczych wymiarach w rzucie 11,60 m x 24,80 m zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości O..
Jednocześnie w decyzji organ odwoławczy poinformował, że: Roboty rozbiórkowe należy prowadzić pod nadzorem osób posiadających stosowne uprawnienia budowlane, zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane, roboty rozbiórkowe należy wykonać na koszt zobowiązanego. O wykonaniu nakazanych robót, należy powiadomić PINB w Nowym Targu w terminie 7 dni od dnia ich zakończenia.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w toku postępowania odwoławczego MWINB postanowieniem nr 173/2024 z 15 lutego 2024 r. zlecił organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego poprzez:
- przeprowadzenie ponownych oględzin na działce, na której usytuowany jest obiekt postępowania, z udziałem wszystkich stron postępowania (po wcześniejszym zawiadomieniu stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin zgodnie z terminem określonym w art. 79 K.p.a.) celem ustalenia aktualnego stanu rzeczonego obiektu. W trakcie oględzin należy ustalić dokładną lokalizację spornego budynku, jego wymiary, sposób posadowienia na gruncie oraz jego odległość od działek sąsiednich. Do sporządzonego z oględzin protokołu należy dołączyć kolorową dokumentację fotograficzną oraz czytelny szkic sytuacyjny. Ww. szkic winien zostać sporządzony na podkładzie z mapy zasadniczej odzwierciedlając przy tym usytuowanie przedmiotowego budynku oraz winien być oznaczony jako załącznik do protokołu i opatrzony podpisami osób go sporządzających,
- pozyskanie do akt sprawy aktualnej mapy zasadniczej dla obszaru, na którym usytuowany jest przedmiotowy budynek inwentarski oraz aktualnych wypisów z ewidencji gruntów i budynków dla działek ewid. nr [...], [...], [...] w miejscowości O.,
- przesłanie wyjaśnień dotyczących sposobu ustalenia adresu do korespondencji dla M. i E. S., z uwagi na informację zawartą za zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji PINB z 26 września 2023 r. o treści "adres nie istnieje".
Realizując ww. postanowienie organ I instancji wystąpił pismem z 21 lutego 2024 r. znak: PINB.5160.CzD.5.2021 do Starostwa Powiatowego w N. T. o wypisy z ewidencji gruntów i budynków dla działek ewid. nr [...], [...], [...]. Żądane wypisy zostały przez PINB dołączone do akt sprawy.
W dniu 21 marca 2024 r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili kolejne oględziny budynku inwentarskiego zlokalizowanego pod adresem O. [...] w trakcie których ustalono, że: "na dz. nr ewid.[...] w m. O. zrealizowany jest budynek inwentarsko-składowy o wym. w rzucie 11,60 x 24,80 m w konstrukcji murowo-żelbetowej z dachem dwuspadowym, trzykondygnacyjny. W najwyżej kondygnacji od strony wsch. bud. mieszk. składowany jest obornik, a wg oświadczenia pod płytą obornikową zlokalizowane są zbiorniki na gnojownice. Główne wejście do obiektu z poziomu terenu od stronnych zach. budy. mieszkalnego prowadzi na 2 kondygnację gdzie znajduje się hodowla bydła (wg. oświadczenia inwestora na dzień oględzin w obiekcie jest ponad 100 szt. była). Na tej kondygnacji wydzielone jest pomieszczenie na ze zbiornikiem na mleko do którego wejście prowadzi z zewnątrz. Dostęp do kondygnacji poddasza (3 kondyg) za pomocą drabiny. Na tym poziomie składowane jest siano. W tym poziomie od strony płd i pn. brak stolarki okiennej. Budynek wyposażony w instalację wodną, elektryczną z fotowoltaiczną na dachu oraz system odprowadzania gnojownicy do zbiorników zlokalizowanych we wsch. cz. obiektu. Teren posesji nie ogrodzony, od strony pn. widoczny (wskazany przez strony punkt graniczny) oddalony od ściany bud. w odl. 1,2 m. Okap budynku z tej strony bud. ma szer. 1,0 m. Ściana posiada otwory okienne i drzwiowe. Od strony wsch. budy. i zachodniej brak punktów granicznych oraz elementów charakterystycznych wskazujących na prawdopodobny przebieg granic. Na terenie dz. zlokalizowane materiały i sprzęt rolniczy. Dojazd do budynku, dojazd do budynku drogą nieurządzoną. Posesja graniczy z pastwiskami i od zachodu z bud. mieszkalnym nr [...] Na dz. inwestor posiada też budynek mieszkalny jednorodzinny o nr O. [...] zlokalizowany od przedmiotowego obiektu w odl. 3,30 do 3,90 m. Usytuowanie obiektu ilustruje szkic sytuacyjny. Inwestor oświadcza, że nr posesji aktualnie to [...] ([...]
Do sporządzonego z czynności protokołu dołączono szkic sytuacyjny i dokumentację fotograficzną (k. 108-118 akta PINB). Ww. protokół został odczytany E. B. 26 marca 2024 r. w siedzibie PINB. Do sporządzonego z czynności protokołu dołączono stanowisko E. B. w przedmiotowej sprawie.
W dniu 9 kwietnia 2024 r. na dziennik podawczy PINB wpłynęło pismo M. G. oraz E. G. zawierające stanowisko ww. w przedmiotowej sprawie.
Pismem z 16 kwietnia 2024 r., znak: PINB.5160.CzD.5.2021 organ I instancji przesłał do organu II instancji akta sprawy wraz z uzupełnionym materiałem dowodowym.
Zawiadomieniem z 11 maja 2024 r., znak: WOB.7721.404.2023.JKUR organ odwoławczy zawiadomił ustalone strony postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez organ I instancji uznał, że został on ustalony w sposób prawidłowy.
Jako przedmiot postępowania w niniejszej sprawie MWINB określił weryfikację zasadności wydania przez organ I instancji nakazu rozbiórki budynku inwentarskiego, trzypiętrowego w konstrukcji murowo-żelbetowej z dachem dwuspadowym zlokalizowanego na działce nr [...].
Organ II instancji wyjaśnił, że P.b. nie zawiera definicji legalnej budynku inwentarskiego. Niemniej jednak aby zdefiniować powyższe pojęcia pomocniczo można odwołać się do definicji zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), dalej: "w.t.". Funkcja inwentarska budynku znajduje swoje odzwierciedlenie w § 3 pkt 3 w.t., gdzie mowa jest o zabudowie zagrodowej. Budynek inwentarski w leksykalnym tego słowa znaczeniu to budynek służący do utrzymania zwierząt gospodarskich. Ze zgromadzonego przez PINB materiału dowodowego, zdaniem MWINB w sposób jednoznaczny wynika, że w realiach przedmiotowej sprawy mamy do czynienia z budynkiem inwentarskim stanowiącym również stodołę. Fakt ten nie jest kwestionowany przez żadną ze stron postępowania.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 P.b. zawarty został katalog obiektów i robót budowlanych, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania powyżej powołana zasada. Art. 30 ww. ustawy wskazuje zaś na sytuacje, w których wymagane jest dokonanie zgłoszenia budowy łub robót budowlanych. Oba katalogi mają charakter zamknięty tj. obejmują wyliczenia w sposób enumeratywny.
Organ odwoławczy wskazał, że na wykonanie spornego budynku inwentarskiego inwestorzy nie uzyskali decyzji o pozwoleniu na budowę ani też nie dokonali skutecznego zgłoszenia robót budowlanych w organie administracji architektoniczno-budowlanej. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana, jest zawsze według przepisów P.b. obowiązujących w dacie jej dokonania (wyrok NSA z 29 września 2018 r., sygn. II OSK 109/18).
Natomiast ewentualne postępowanie legalizacyjne co do zasady prowadzone jest zgodnie z przepisami P.b. w brzmieniu aktualnie obowiązującym na dzień prowadzenia tego postępowania (za wyjątkiem określonym w art. 103 P.b.).
Z pisma inwestorów z 23 kwietnia 2020 r. wynika, że w 2019 r. miał miejsce na terenie działki nr [...] pożar, w wyniku którego uległy całkowitemu zniszczeniu budynki gospodarcze, a następnie na ich miejscu zrealizowano sporny budynek. Wydruki z ogólnodostępnego portalu internetowego Małopolskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej załączone przez MWINB do akt postępowania odwoławczego potwierdzają zdaniem organu, że przedmiotowy obiekt powstał po 2018 r. Na wydruku ortofotomapy z 2018 r. brak jest bowiem uwidocznionego obiektu postępowania - w miejscu jego usytuowania widoczne są inne zabudowania, na wydruku z lat 2019/2021 brak jest ww. zabudowań, a w ich miejscu znajduje się teren budowy, na wydruku z 2022 r. widoczny jest już obiekt postępowania w aktualnym kształcie. Z analizy przepisów P.b. wynika, że budowa budynku inwentarskiego nie podlegała na moment jego realizacji wyłączeniu z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zatem w realiach przedmiotowej sprawy inwestycja polegająca na budowie budynku inwentarskiego wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Inwestorzy nie legitymują się decyzją o pozwoleniu na budowę dla zamierzenia inwestycyjnego stanowiącego budynek inwentarski, w związku z czym obiekt postępowania stanowi samowolę budowlaną, o której mowa w art. 48 P.b. Zrealizowanie inwestycji bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia kwalifikowane jest przez P.b. jako działania w ramach tzw. samowoli budowlanej, pociągającej za sobą określone sankcje prawno-administracyjne wynikające z przepisów ustawy. Zatem w ustalonym stanie rzeczy zdaniem organu odwoławczego PINB był zobligowany do wszczęcia procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 P.b.
Dalej MWINB przywołał treść art. 48 aktualnie obowiązujących przepisów P.b. i wskazał, że zgodnie z ww. przepisem w przypadku obiektu budowlanego wybudowanego lub będącego w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wstrzymania robót budowlanych wydając stosowne postanowienie, w którym informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania. Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Jeżeli rzeczony wniosek o legalizację zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Mając na uwadze powyższe unormowanie prawne zdaniem organu II instancji PINB prawidłowo postanowieniem nr 208/2021 z 15 grudnia 2021 r. na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. postanowił wstrzymać budowę budynku inwentarskiego na terenie działki nr [...] prowadzoną przez inwestorów z naruszeniem P.b. Ponadto ww. postanowieniem poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Ww. postanowienie PINB jest ostateczne w administracyjnym toku instancji. Przesyłka pocztowa zawierająca ww. postanowienie została zaadresowana do K. i J. W. i odebrana przez K. W. 17 grudnia 2021 r.
Według MWINB z akt sprawy wynika, że 14 stycznia 2022 r. (a zatem w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych) na dziennik podawczy PINB wpłynął wniosek inwestorów o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego.
Wobec powyższego, kolejno organ I instancji postanowieniem nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r. nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie do 30 lipca 2023 r. stosownych, ww. dokumentów legalizacyjnych.
Przesyłka pocztowa zawierająca ww. postanowienie PINB została zaadresowana do K. i J. W., a odebrana przez K. W. 23 sierpnia 2022 r.
W tym miejscu MWINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 40 § 1 K.p.a. adresatem doręczeń jest strona. W razie wielości stron postępowania pisma doręcza się wszystkim stronom postępowania odrębnie dla każdej ze stron. Z akt sprawy wynika, że K. W. i J. W. są małżeństwem (vide: wypis z ewidencji gruntów i budynków dla działki ewid. nr [...], na której usytuowany jest sporny obiekt, k. 18 akta PINB oraz wydruk z księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w N. T., V Wydział Ksiąg Wieczystych dla ww. działki nr [...], gdzie jako rodzaj wspólności wskazano wspólność ustawową majątkową małżeńską).
Organ II wskazał, że w postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, a nie małżeństwo jako instytucja mająca swoje unormowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Doręczenie orzeczenia w jednej kopercie do obojga skarżących stanowi naruszenie przepisu art. 40 § 1 i § 3 K.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej strony, chyba, że strony wskazały jedna z nich jako upoważnioną do odbioru pisma. Doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków, do rąk jednego, może jednak zostać uznane za skuteczne wobec drugiego małżonka, wówczas gdy drugi z małżonków nie zakwestionuje i nie podważy doręczenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 30 marca 2023r., sygn. II SA/Ol 87/23).
W realiach przedmiotowej sprawy w ocenie MWINB organ I instancji wadliwie doręczył przesyłki pocztowe zawierające zarówno postanowienie nr 208/2021 z 15 grudnia 2021 r., jak i postanowienie nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r., K. W. i J. W., bowiem korespondencji nie skierowano do każdego z nich z osobna. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia PINB nr 208/2021 z 15 grudnia 2021 r. oraz postanowienia nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r. widnieje podpis K. W.. Niemniej jednak z uwagi na fakt, że J. W. nie kwestionuje (i nie kwestionował), a także nie podważa doręczenia ww. postanowień, organ odwoławczy uznał, że postanowienia te zostały skutecznie mu doręczone. Ponadto J. W. skorzystał z możliwości do legalizacji spornego obiektu, bowiem wraz z K. W. pismem zwrócili się o legalizację spornego obiektu.
Organ II instancji przypomniał, że możliwość przeprowadzenia legalizacji realizowanej albo już zrealizowanej budowy, prowadzonej bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia, uzależniona jest od woli inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 48e pkt 3 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych.
Mając na uwadze postanowienie PINB nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r., organ odwoławczy stwierdził, że termin do przedłożenia dokumentów upłynął w dniu 30 lipca 2023 r. Inwestorzy do tego dnia nie przedłożyli wymaganych dokumentów, w związku z czym PINB zobowiązany był do zastosowania art. 48e pkt 3 P.b. i wydania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia.
Organ II instancji zwrócił również uwagę, że po wydaniu przez PINB i doręczeniu inwestorom postanowienia z 12 sierpnia 2022 r. nr 144/2022, nie zwracali się oni o wydłużenie terminu do przedłożenia żądanych dokumentów. Również po zawiadomieniu wydanym na podstawie art. 10 K.p.a. (przed wydaniem decyzji) nie podjęli żadnej inicjatywy związanej z przedłożeniem dokumentów, pozostając biernymi w tej kwestii. Jednocześnie MWINB nadmienił, że ww. dokumenty nie zostały przedłożone także i w trakcie postępowania odwoławczego.
W związku z podtrzymaniem przez inwestorów woli legalizacji spornego obiektu w odwołaniu i wskazaniu przez nich, że są w trakcie działań mających na celu pozyskanie dokumentów legalizacyjnych, organ II instancji stwierdził, iż w postanowieniu nr 173/2024 z 15 lutego 2024 r. zawarł informację skierowaną do inwestorów, że "wyznaczony termin na przedłożenie dokumentów żądanych postanowieniem PINB nr 144/2022 z dnia 12 sierpnia 2022 r., znak: PINB.5160. CzD.5.2021 tj. termin do dnia 30 lipca 2023 r. - jest terminem procesowym i instrukcyjnym, który w ramach tzw. luzu decyzyjnego może zostać przez organ na żądanie strony przedłużony, jeżeli zachodzą ku temu szczególne okoliczności. Co za tym idzie upływ tego terminu nie oznacza, że wygasa możliwość przedłożenia przedmiotowych dokumentów. Możliwość taka istnieje do czasu ostatecznego zakończenia postępowania ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją. Wobec faktu, że P. K. W. i P. J. W. w odwołaniu wyrażają wolę zalegalizowania spornego obiektu, tut. Organ informuje wyżej wymienionych, że mogą Oni w terminie do dnia 10 maja 2024 r. przedłożyć do tut. Inspektoratu całość dokumentacji żądanej postanowieniem PINB nr 144/2022 z dnia 12 sierpnia 2022 r. (...) albo część tej dokumentacji wraz z umotywowanym wnioskiem o zmianę terminu zakreślonego postanowieniem PINB nr 144/2022 z dnia 12 sierpnia 2022 r.".
Mimo powyższego do organu odwoławczego nie wpłynęła jakakolwiek dokumentacja legalizacyjna dot. spornego obiektu.
MWINB nadmienił, że w ww. postanowieniu nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r. nakładającym obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych zawarto pouczenie, że "w razie niedopełnienia powyższego zastosowany zostanie przepis art. 49e ww. ustawy tj. nakaz rozbiórki na koszt Inwestora obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Dalej organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 52 ust. 1 P.b., wobec faktu, iż roboty budowlane przy spornym obiekcie nie zostały zakończone, należało przedmiotowy nakaz rozbiórki nałożyć na obojga inwestorów przedmiotowego budynku inwentarskiego będących jednocześnie właścicielami działki nr [...].
Odnosząc się co do wyjaśnień zawartych i przedkładanych przez odwołujących się w toku postępowania pierwszoinstancyjnego pismach, a dotyczących sytuacji rodzinnej czy materialnej stron postępowania, MWINB wyjaśnił, że są to okoliczności nieistotne z punktu widzenia niniejszej sprawy. Na poparcie tego stanowiska organ odwoławczy przytoczył wyrok WSA w Białymstoku z 4 listopada 2010 r., sygn. II SA/Bk 336/10, w którym sąd ten stwierdził, że kategoryczne brzmienie przepisów prawa budowlanego normujących kwestie samowoli budowlanej (art. 48) nie pozwala organowi na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego. Organ nie może zatem brać pod uwagę sytuacji rodzinnej inwestora, powodów, dla których popełnił samowolę budowlaną czy szkód związanych z rozbiórką.
Końcowo organ II instancji stwierdził, że kierując się zasadą prawdy obiektywnej, w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. był zobligowany do uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy z uwagi na błędne przez organ I instancji użycie w sentencji zaskarżonej decyzji nazwy miejscowości O., zamiast prawidłowo O. . Jednocześnie doprecyzowano także wymiary spornego obiektu w oparciu o ustalenia zawarte w protokole z oględzin z 21 marca 2024 r.
Takie rozstrzygnięcie mieści się zdaniem MWINB w normie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. z uwagi na wydanie decyzji w ramach tej samej podstawy materialnoprawnej, tj. art. 48 P.b.
W ocenie organu odwoławczego powyższe działanie nie narusza również art. 139 K.p.a., gdyż nie powoduje pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej. W ocenie MWINB wydanie niniejszej decyzji nie narusza także zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wskazanej w art. 15 K.p.a., ze względu na to, iż organ odwoławczy w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego skorzystał z przysługującego mu prawa reformatoryjnego.
J. W. i K. W. wnieśli na ww. decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 245/2024 z 11 czerwca 2024 r. znak: WOB.7721.404.2023.JKUR skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ją w całości i zarzucając:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- art. 48 w zw. z art. 49e P.b. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nakazanie skarżącym w decyzji MWINB z 11 czerwca 2024 r. dokonanie rozbiórki budynku inwentarskiego (...), pomimo faktu, iż skarżący powzięli kroki mające na celu zalegalizowanie istniejącego budynku wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, co winno skutkować uznaniem przedmiotowej decyzji za przedwczesną;
- art. 48 ust. 3 pkt 2 P.b. poprzez zobowiązanie skarżących w postanowieniu PINB nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r. do przedłożenia żądanych dokumentów w terminie uniemożliwiającym ich dostarczenie, pomimo poinformowania organu o trudnościach napotkanych z uzyskaniem części przedmiotowych dokumentów w związku z ujawnieniem, że działka nr [...] nie posiada prawnego dostępu do drogi publicznej;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to;
- art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ dokonania czynności niezbędnych dla prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zaniechania czynności polegających na dokładnym wyjaśnieniu położenia obiektu budowlanego, którego dotyczy sprawa i przeprowadzenia w tym kierunku wyczerpującego postępowania dowodowego, w tym dokładnego określenia wymiarów budynku, albowiem w decyzji PINB nr 187/2023 z 26 września 2023 r. określono wymiary budynku "o wymiarze w rzucie 11,30 x 25,00 m", natomiast w zaskarżonej decyzji MWINB z 11 czerwca 2024 r. wskazano "o zasadniczych wymiarach w rzucie 11,60 x 24,80 m", w sytuacji kiedy w decyzji dotyczącej rozbiórki powinny zostać dokładnie określone wszystkie parametry obiektu będącego przedmiotem decyzji rozbiórkowej, a nie jedynie przybliżone wymiary określone w decyzji jako "zasadnicze";
- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie z pogwałceniem zasady proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania, w sytuacji kiedy w tożsamych sprawach w miejscowości O. było co najmniej kilka przypadków odbudowy budynków po serii podpaleń bez uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę, zaś postępowanie zostało wszczęte jedynie wobec skarżących;
- art. 9 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ stosowania zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w taki sposób by strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w szczególności nieudzielenie skarżącym dokładnych i niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, co do konsekwencji nieprzedłożenia przez nich wymaganej do legalizacji dokumentacji i sposobów uzyskania takowej dokumentacji, jak również niepoinformowanie skarżących na żadnym etapie postępowania, że ich nieruchomość nie ma prawnego dostępu do drogi publicznej i konieczne jest uregulowanie tej kwestii (bądź przez złożenie wniosku o ustanowienie drogi koniecznej bądź zasiedzenie służebności drogi koniecznej), by uzyskać dokumenty wymagane do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, zwłaszcza w sytuacji, kiedy strony działały samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, a z przedkładanych przez nich pism można było wysunąć wniosek, że są osobami niewykształconymi, nieporadnymi i nie mają zupełnie świadomości, co powinni uczynić w sprawie, by można było przeprowadzić postępowanie legalizacyjne;
- art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przejawiającego się w tym, że rozstrzygniecie zawarte w decyzji PINB nr 187/2023 z 26 września 2023 r. jest zasadniczo odmienne niż w decyzji MWINB z 11 czerwca 2024 r., a tyczy się to w szczególności odmiennego określenia obiektu będącego przedmiotem decyzji o rozbiórce, jak również odmiennego określenia wymiarów przedmiotowego budynku, co w efekcie powoduje wątpliwość, czy doszło do merytorycznego rozstrzygnięcia tej samej sprawy przez organ I i II instancji;
- art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w oparciu o fragmentaryczny i niekompletny materiał dowodowy, w szczególności, poprzez niewykonanie przez organ dokładnych pomiarów budynku, którego dotyczy decyzja o rozbiórce;
- art. 86 K.p.a. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania skarżących, w sytuacji kiedy pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności okoliczności co stało na przeszkodzie w przedłożeniu dokumentów wymaganych do legalizacji, w sytuacji deklarowania przez skarżących na każdym etapie postępowania woli i chęci zalegalizowania budynku wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a co finalnie pozwoliłoby na rzeczywistą realizację zasady informowania stron oraz udzielenia skarżącym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek;
- art. 107 § 3 K.p.a. polegające na pominięciu w treści zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności pominięcie wskazania faktów które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na wydaniu przez organ II instancji rozpatrujący sprawę decyzji reformatoryjnej, w sytuacji kiedy zaistniały przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej tj. decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w szczególności konieczne jest precyzyjne określenie budynku, który ma podlegać rozbiórce oraz dokładnie podane wymiary tego budynku;
- art. 139 K.p.a. polegające na wydaniu przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść strony odwołującej się tj. nakazanie dokonania przez skarżących rozbiórki większego budynku aniżeli to wyrzeczono w decyzji organu I instancji, co ewidentnie spełnia przymiot "niekorzystności".
Mając powyższe na względzie skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji MWINB nr 245/2024 z 11 czerwca 2024 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. zasady dwuinstancyjności, a tym samym obarczonej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ewentualnie z ostrożności procesowej, o uchylenie zaskarżonej decyzji nr 245/2024 MWINB z 11 czerwca 2024 r. w całości, a także o zasądzenie na rzecz skarżących od organu zwrotu kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.
Do skargi załączono kopię wniosku skarżącego z 4 lipca 2024 r. o wydanie przez Burmistrza Miasta i Gminy C. zaświadczenia o zgodności obiektu z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz kopię mapy do celów projektowych z 24 stycznia 2022 r.
W obszernym uzasadnieniu zarzutów skarżący skoncentrowali się przede wszystkim na naruszeniu ich zdaniem zasady dwuinstancyjności postępowania oraz zasady informowania niewykształconych i nieporadnych stron.
Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organu, że zachowali całkowitą bierność w sprawie, albowiem podjęli oni kroki mające na celu zgromadzenie niezbędnej dokumentacji. Zlecili wykonanie mapy do celów projektowych a skarżący J. W. udał się do Urzędu Gminy w C. celem uzyskania stosownych zaświadczeń. Skarżący działając w zaufaniu do instytucji publicznej oraz w swej naiwności udał się do wydziału budownictwa, gdzie poinformowano go, żeby nie składał wniosku, bo legalizacja nie jest możliwa, z uwagi na fakt, że jego nieruchomość nie ma dostępu do drogi publicznej. W urzędzie polecono mu by rozmawiał w odpowiednim wydziale, żeby drogę prowadzącą do jego domu wprowadzić do rejestru dróg gminnych. Skarżący przez kilka miesięcy był odsyłany z jednej instytucji do drugiej (urząd gminy, zarząd dróg itp.), lecz nikt nie udzielił mu podstawowej informacji, że w jego przypadku wystarczającym i najprostszym sposobem uzyskania dostępu do drogi publicznej jest złożenie do sądu wniosku o ustanowienie drogi koniecznej lub ewentualnie zasiedzenie służebności drogi koniecznej oraz poinformowanie organu o problemach z uzyskaniem stosownych dokumentów. Poza tym w przedmiotowych instytucjach "polecano mu", żeby nawet nie składał pism, bo to nic nie da, czego też skarżący w swojej bezradności i naiwności nie czynił.
Skarżący podnieśli, że udowodnione naruszenie obowiązku informacyjnego wobec strony jest wystarczającą podstawą do uchylenia decyzji, nawet jeżeli ta decyzja formalnie odpowiada prawu materialnemu.
Podkreślili, że w sprawie nie ziściły się także materialnoprawne przesłanki nakazania rozbiórki budynku. Skarżący niezwłocznie po otrzymaniu postanowienia dotyczącego przedłożenia wymaganych do legalizacji dokumentów rozpoczęli starania o pozyskanie tychże dokumentów – zlecili wykonanie mapy do celów projektowych i udali się do urzędu Gminy w C. , aby uzyskać niezbędne zaświadczenia.
Ponadto wskazali, że skarżący podjął kroki mające na celu prawne uregulowanie dostępu do drogi publicznej dla swojej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], poprzez zlecenie geodecie sporządzenia mapy do zasiedzenia służebności drogi koniecznej, a niezwłocznie po uzyskaniu tego dokumentu złoży odpowiedni wniosek w sądzie.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także odnosząc się do zarzutów skargi.
Przy piśmie z 17 września 2024 r. MWINB przesłał do Sądu pisma M. G. i E. G. (sąsiadów inwestorów), z 13 sierpnia 2024 r. (data wpływu) oraz z 27 sierpnia 2024 r., podkreślające nielegalny charakter spornej samowoli budowlanej.
Na rozprawie 30 września 2024 r. skarżący wskazał, że "do spornej nieruchomości nie ma drogi. Skarżący muszą tę drogę dopiero zasiedzieć i będzie w tej sprawie proces sądowy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, którą organ odwoławczy:
- uchylił decyzję PINB orzekającą nakaz rozbiórki "budynku inwentarskiego, trzypiętrowego w konstrukcji murowo-żelbetowej z dachem dwuspadowym, o wymiarze w rzucie 11,30 x 25,00 m, zlokalizowanego na dz. nr ewid.[...] położonej w miejscowości O.";
- orzekł merytorycznie, doprecyzowując przedmiot rozbiórki i nazwę miejscowości, nakazując rozbiórkę: "budynku inwentarskiego, trzykondygnacyjnego w konstrukcji murowo-żelbetowej o zasadniczych wymiarach w rzucie 11,60 m x 24,80 m zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w miejscowości O.".
Rozbiórkę orzeczono ze względu na brak złożenia przez inwestorów w terminie wskazanym przez organ dokumentów legalizacyjnych, do których przedłożenia wezwano ich postanowieniem nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r.
Kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest bezzasadna.
Rozpatrując w pierwszej kolejności najdalej idący zarzut nieważności zaskarżonej decyzji, Sąd wskazuje, że P.p.s.a. przewiduje stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z kolei zgodnie z art. 156 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził żadnej z wymienionych wyżej przesłanek nieważności zaskarżonych decyzji, a w szczególności powołanej w skardze przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego i prawnego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Organ wystarczająco wyjaśnił przyczyny uznania, że sporny budynek inwentarski:
- był realizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, nie dokonywano również zgłoszenia,
- był realizowany pomiędzy 2019 a 2022 r.
Prawidłowo ustalono zatem zakres przeprowadzonych robót jak i osoby inwestorów. Wystarczająco dokładnie również, mając na uwadze okoliczności sprawy, ustalono czas realizacji spornych robót. Powyżej wskazaną argumentację organu II instancji Sąd przytoczył w pierwszej części niniejszego uzasadnienia.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Wbrew zarzutowi skargi zaskarżona decyzja nie narusza również art. 107 § 3 K.p.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi ww. przepisu.
W szczególności stan faktyczny sprawy (w tym położenie i wymiary budynku) został dostatecznie wyjaśniony dowodami zgromadzonymi w toku postępowania. W zaskarżonej decyzji wystarczająco precyzyjnie wskazano wymiary budynku w rzucie ustalone podczas oględzin 21 marca 2024 r. Jednocześnie przepisy prawa nie nakazują określenia w sentencji decyzji rozbiórkowej wszystkich parametrów obiektu objętego nakazem rozbiórki. Wystarczające jest takie określenie obiektu, aby nie budziło wątpliwości, jaki obiekt jest przedmiotem obowiązku, co zostało w niniejszej sprawie spełnione. Mianowicie przedmiotem samowoli budowlanej w niniejszej sprawie jest stosunkowo duży budynek w konstrukcji murowo-żelbetowej, niewykończony (brak stolarki okiennej), użytkowany jako inwentarsko-gospodarczy (inwentarsko-składowy), o dachu dwuspadowym przykrytym blachą trapezową ocynkowaną. Obiekt wyposażony jest w wewnętrzną instalację elektryczną (w tym fotowoltaiczną) i wodociągową oraz system odprowadzania gnojownicy do zbiorników zlokalizowanych we wsch. cz. obiektu. Odległość ściany budynku z otworami od granicy działki sąsiedniej nr [...] wynosi ok. 1,15 m (okap budynku z tej strony budynku ma szerokość ok. 1,0 m). W obiekcie znajduje się hodowla bydła (wg. oświadczenia inwestora na dzień oględzin jest ponad 100 szt. bydła). Teren inwestycji graniczy z pastwiskami i od zachodu z budynkiem mieszkalnym nr [...] Dojazd do budynku ma miejsce drogą nieurządzoną.
Co istotne, organ II instancji prawidłowo wyjaśnił, że budowa budynków inwentarskich nie była we wskazanym okresie zwolniona przez ustawodawcę z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skoro zatem inwestorzy nie dopełnili obowiązku uzyskania wymaganej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, to przedmiotowy obiekt niewątpliwie stanowi tzw. samowolę budowlaną, pociągającą za sobą określone sankcje prawnoadministracyjne, wynikające m.in. z art. 48 i art. 49e pkt 3 P.b.
Co ważne, organ II instancji w niniejszej sprawie ustalił datę inwestycji na tyle konkretnie, że umożliwiło to jednoznaczne ustalenie właściwego stanu prawnego sprawy. Dodatkowo organ odwoławczy we właściwy sposób dokonał weryfikacji kręgu stron postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z prawem. Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie oceny i kwalifikacji badanych robót budowlanych, czasu ich przeprowadzenia, zastosowania odpowiednich przepisów prawa, a w konsekwencji przesłanek rozstrzygnięcia kończącego procedurę naprawczą przez orzeczenie nakazu rozbiórki. Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji MWINB stanowi przede wszystkim art. 48 P.b., zgodnie z którym, w brzmieniu obowiązującym od 19 września 2020 r.:
1. Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
2. Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne:
1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz
2) usunięcie stanu zagrożenia.
3. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
4. Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie.
5. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
Jak słusznie wskazał organ II instancji, zgodnie z ww. przepisem w przypadku obiektu budowlanego wybudowanego lub będące w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wstrzymania robót budowlanych wydając stosowne postanowienie, w którym informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania. Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Skoro rzeczony wniosek o legalizację został złożony przez skarżących w terminie, organ nadzoru budowlanego prawidłowo wdrożył procedurę legalizacyjną wydając postanowienie nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r.
Przechodząc do oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zauważyć, że bezsporne i niekwestionowane przez skarżących w niniejszej sprawie było, że:
1. na działce nr [...] skarżący, jako inwestorzy i właściciele, realizowali obiekt budowlany - budynek inwentarski, trzypiętrowy, w konstrukcji murowo-żelbetowej, z dachem dwuspadowym - którego dokumentacji budowlanej nie przedstawili;
2. na wykonanie spornego budynku inwentarskiego inwestorzy nie uzyskali decyzji o pozwoleniu na budowę ani też nie dokonali skutecznego zgłoszenia robót budowlanych w organie administracji architektoniczno-budowlanej (k. 39-40 akt PINB);
3. PINB postanowieniem nr 208/2021 z 15 grudnia 2021 r. na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. wstrzymał budowę budynku inwentarskiego na terenie działki nr [...] prowadzoną przez skarżących z naruszeniem P.b.;
4. PINB postanowieniem nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r. nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 lipca 2023 r. stosownych dokumentów legalizacyjnych.
5. Skarżący do dnia wydania zaskarżonej decyzji MWINB z 11 czerwca 2024 r. nr 245/2024 wymaganych dokumentów legalizacyjnych nie przedłożyli.
Podsumowując powyższe należy wskazać, że w niniejszej sprawie PINB słusznie wdrożył postępowanie naprawcze, zmierzając do likwidacji skutków stwierdzonej samowoli budowlanej, zapewniając inwestorowi swobodną możliwość legalizacji tej samowoli.
Jednak wobec nie przedłożenia przez inwestorów samowoli budowlanej dokumentacji legalizacyjnej w terminie nie tylko do 30 lipca 2023 r., ale również do 11 czerwca 2024 r., a jednocześnie uprzedniego braku zaskarżenia ww. ostatecznych postanowień PINB z 15 grudnia 2021 r., a w szczególności z 12 sierpnia 2022 r., organ nie miał innego wyjścia, niż wydać rozstrzygnięcie nakazujące rozbiórkę, jako ostateczny, ale konieczny sposób na doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.
Co istotne, w szczególności wobec argumentacji i zarzutów skargi, skoncentrowanych z jednej strony na rzekomym naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania i nieorzekania na niekorzyść odwołującego się, z drugiej zaś na rzekomym nieinformowaniu niewykształconych i nieporadnych stron o konsekwencjach prawnych ich działań i zaniechań, należy mocno podkreślić, że w trakcie postępowania, począwszy od wszczęcia postępowania:
1. PINB wezwaniem z 16 kwietnia 2020 r. wezwał skarżących do złożenia wyjaśnień w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego i gospodarczego zlokalizowanego na ww. dz. nr [...] oraz budowy obiektu kubaturowego – stodoły;
2. Zawiadomieniem z 24 września 2021 r. PINB poinformował skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy budynku inwentarskiego na dz[...] w warunkach samowoli budowlanej, tzn. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przez K. i J. W. (k. 49 akt PINB);
3. postanowieniem z 15 grudnia 2021 r. na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 3 P.b. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, pouczając o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego i zasadach jej obliczania;
4. postanowieniem z 12 sierpnia 2022 r. organ I instancji nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie do 30 lipca 2023 r. wymaganych prawem dokumentów legalizacyjnych, tj.:
- zaświadczenia Wójta o zgodności budowy budynku inwentarskiego na terenie ww. działki [...] z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, ewentualnie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
- dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 P.b., tj.:
a) trzech egzemplarzy projektu zagospodarowania działku lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego (...)
b) oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działki nr [...],
c) dwa egzemplarze projektu technicznego.
5. wobec braku przedłożenia ww. dokumentów legalizacyjnych, zawiadomieniem z 23 sierpnia 2023 r. PINB, na podstawie art. 10 K.p.a., poinformował inwestorów o przysługującym im prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego (k. 80 akta PINB);
6. w postępowaniu odwoławczym MWINB, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego (w tym ponownych oględzin spornej działki), zawiadomieniem z 14 maja 2024 r., na podstawie art. 10 K.p.a., poinformował skarżących o przysługującym im prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.
Co znamienne, mimo wszystkich powyższych pism skierowanych do skarżących, ani w trakcie postępowania przed PINB, ani w odwołaniu i postępowaniu II instancji, ani wreszcie w skardze i postępowaniu sądowym, nie złożyli oni żadnych konkretnych wniosków i zarzutów, poprzestając na ogólnikowym kwestionowaniu ustaleń organów.
Tymczasem jeszcze w treści postanowienia nr 173/2024 z 15 lutego 2024 r., zlecającego organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego, MWINB jednoznacznie poinformował skarżących, że możliwość przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej istnieje do czasu ostatecznego zakończenia postępowania ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją.
W związku z powyższym trafnie MWINB uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. Jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę, realizacja przez organ administracji publicznej obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 K.p.a., polega jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie (por. wyroki NSA z: 9 lipca 2020 r. sygn. I OSK 3170/19, 26 kwietnia 2021 r. sygn. I OSK 332/21 - powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nas.gov.pl).
Przepis art. 9 K.p.a. nie stawia organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, a samej strony nie zwalnia od wszelkiej aktywności procesowej i należytej dbałości o własne interesy (por. wyroki NSA z: 9 listopada 2022 r. sygn. I OSK 102/22, 28 czerwca 2024 r. sygn. I OSK 1348/23). Obowiązek wynikający z art. 9 K.p.a. nie może być utożsamiany z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych (por. wyroki NSA z: 8 września 2017 r. sygn. II OSK 38/16, z 17 listopada 2022 r. sygn. I OSK 234/22).
Jednocześnie powtórzyć należy, że - jak już wskazano powyżej – o konsekwencjach nieprzedłożenia dokumentacji skarżący zostali jednoznacznie i klarownie poinformowani w postanowieniu PINB nr 144/2022 z 12 sierpnia 2022 r. znak: PINB.5160.CzD.5.2021.
Tymczasem w trakcie postępowania, w odwołaniu i wniesionej do Sądu skardze, wskazano jedynie ogólnikowo na trudności w zebraniu dokumentacji legalizacyjnej związane z sytuacją majątkową skarżących oraz brakiem prawnego dostępu terenu do drogi publicznej. Skarżący nie wskazali jakie konkretne i realne działania podjęli i zamierzają podjąć celem zgromadzenia dokumentacji legalizacyjnej.
W związku z tym brak jest podstaw do uznania, że gdyby skarżący zostali w jakiś dodatkowy sposób pouczeni, wynik sprawy mógłby być odmienny.
Odnosząc się do przywołanego w skardze wyroku NSA z 1 lutego 2011 r. sygn. II OSK 230/10, w którym NSA wskazał m.in., że "działający w sprawie organ ma obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać ryzyko wiążące się z działaniami strony. Dodatkowo organ nie może ograniczać się wyłącznie do udzielenia informacji prawnej, lecz winien także podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody", Sąd w sprawie niniejszej stwierdza, że okoliczności obu tych spraw są diametralnie różne.
Mianowicie w ww. wyroku NSA orzekał w sprawie, w której skarżącej zmarł mąż dotychczas działający w postępowaniu, skarżąca złożyła wiele niejednoznacznych pism, w tym odwołanie po terminie bez wniosku o jego przywrócenie.
Tego typu analogicznych okoliczności, które nakładałyby na organy obowiązek dodatkowego działania, w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Odnosząc się do kolejno do zarzutu naruszenia art. 86 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę, Sąd wskazuje, że jak trafnie stwierdzono w odpowiedzi na skargę, stan faktyczny niniejszej sprawy został dostatecznie wyjaśniony dowodami zgromadzonymi w toku postępowania. Z kolei przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, podczas gdy przyczyny nieprzedłożenia dokumentów pozostają - w świetle treści art. 49e pkt 3 P.b. - bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. W związku z tym brak było w sprawie niniejszej podstaw do stosowania przez organ subsydiarnego dowodu na podstawie art. 86 K.p.a.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 15 K.p.a., tj. zasady dwuinstancyjności postępowania, Sąd stwierdza, że MWINB wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył ww. przepisu. Niewątpliwie nie sposób uznać, by skorygowanie decyzji I instancji, przez wskazanie prawidłowej nazwy miejscowości "O. ", jak również doprecyzowanie wymiarów obiektu w oparciu o ustalenia zawarte w protokole z oględzin z 21 marca 2024 r., skutkowało rozpatrzeniem przez organy obu instancji innej sprawy administracyjnej.
Postępowanie dotyczy bowiem konkretnego (oznaczonego co do tożsamości) obiektu budowlanego, usytuowanego w określonym miejscu w terenie, którego inwestorami i właścicielami są skarżący. Organy obu instancji orzekały w sprawie legalności tego samego obiektu budowlanego, którego tożsamość nie budzi wątpliwości.
Jakkolwiek należy przyznać rację skarżącym, że precyzyjny i jednoznaczny opis przedmiotu podlegającego rozbiórce, jest ważnym elementem decyzji rozbiórkowej, często warunkując jej wykonalność, to w sprawie niniejszej organ II instancji prawidłowo skorzystał z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. celem doprecyzowania opisu w wyrzeczeniu decyzji. Działanie to MWINB prawidłowo poprzedził uzupełnieniem materiału dowodowego m.in. o jednoznaczny szkic sytuacyjny z oględzin 21 marca 2024 r. oraz dokumentację fotograficzną.
Podsumowując ten wątek, przyznając skarżącym rację co do zasadności oczekiwania możliwie precyzyjnego określania przedmiotu rozbiórki, nie oznacza to jednak, że organ jest obowiązany sporządzać dokumentację na kształt inwentaryzacji powykonawczej.
Warto tu zauważyć, że to inwestor i właściciel jest w pierwszej kolejności zobowiązany przez przepisy prawa budowlanego do sporządzenia i przechowywania dokumentacji budowlanej. Oczywiście organy administracji architektoniczno-budowlanej również przechowują taką dokumentację, jednak jest to możliwe tylko wtedy, gdy inwestor da im taką możliwość składając odpowiedni materiał w trakcie legalnego procesu inwestycyjnego.
Organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały również za niezasadny zarzut naruszenia art. 139 K.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że nie dochodzi do naruszenia art. 139 K.p.a. w sytuacji gdy organ odwoławczy, korzystając z kompetencji reformatoryjnych, doprecyzowuje obowiązki tożsame z obowiązkami wynikającymi z decyzji organu I instancji (por. wyroki: NSA z 2 sierpnia 2017 r. sygn. II OSK 2156/16; WSA w Krakowie z 20 maja 2016 r. sygn. II SA/Kr 359/16, WSA w Gdańsku z 15 kwietnia 2015 r. sygn. II SA/Gd 698/14).
Wbrew twierdzeniom skargi zaskarżoną decyzją nie nakazano rozbiórki budynku większego niż objęty decyzją organu I instancji, lecz tego samego budynku. Doprecyzowano jedynie jego wymiary w oparciu o ustalenia zawarte w protokole z oględzin z 21 marca 2024 r.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 8 K.p.a., podnieść należy, że z zasady zaufania do władzy publicznej nie wynika, aby organy nadzoru budowlanego mogły odstąpić od wszczęcia postępowania tylko z tego powodu, że - jak twierdzą skarżący - nie podejmują podobnych działań w stosunku do analogicznych obiektów w miejscowości (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2023 r. sygn. II OSK 1321/20).
Całościowo zarzuty i większość argumentacji skargi Sąd ocenia jako cechujące się wysokim stopniem ogólności. Z kolei skądinąd słuszne tezy z orzecznictwa i doktryny, wobec niewykazania żadnych konkretnych uchybień organu odwoławczego, trudno jest odnieść do realiów niniejszej sprawy.
Uzasadnienie decyzji II instancji przedstawia ocenę dowodów opartą na zasadach logicznego myślenia. Innymi słowy wnioski MWINB wysnute z zebranego materiału dowodowego Sąd ocenia jako logicznie uzasadnione. Ustaleń organu II instancji nie sposób ocenić zatem jako arbitralne. Należy podkreślić, że aby zapobiec skutkom niewywiązania się przez skarżących z nakładanych przez PINB obowiązków, nie była konieczna pomoc prawna w prowadzonym postępowaniu, ale zwyczajne niezwłoczne przedsięwzięcie starań o uzyskanie dokumentów legalizacyjnych, a w przypadku problemów z zachowaniem instrukcyjnego terminu, prosty wniosek o jego przedłużenie.
Zaniedbując powyższego skarżący przekreślili sobie możliwość legalizacji dokonanej samowolnej budowy budynku inwentarskiego (służącego do utrzymania zwierząt gospodarskich oraz funkcji stodoły), trzykondygnacyjnego w konstrukcji murowo-żelbetowej, realizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W konsekwencji, jak już wyżej wskazano, jedynym sposobem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, było zastosowanie przez organy nadzoru art. 49 pkt 1 P.b. i orzeczenie nakazu rozbiórki. Pomimo bowiem długo trwającego postępowania administracyjnego (prawie trzy lata), inwestorzy nie złożyli dokumentów legalizacyjnych ani żadnego pisma w sprawie terminu ich przedłożenia.
Podsumowując Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jest wystarczająco konkretna i bez wątpliwości da się zidentyfikować, co ma zostać rozebrane i w jakim zakresie. Wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie organ odwoławczy oparł się na właściwym stanie prawnym i faktycznym, opartym na wynikach oględzin, fotografiach i pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżący nie tylko nie przedłożyli jakichkolwiek dowodów przeciwnych.
Warto nadmienić, że jakkolwiek skutki orzeczenia rozbiórki spornego budynku inwentarskiego są niewątpliwie dotkliwe, to brak jest jednak w prawie administracyjnym podstaw do stosowania klauzul generalnych opartych na zasadzie słuszności czy stanie wyższej konieczności.
Powinnością organów na obecnym etapie postępowania naprawczego, z której wywiązały się należycie, było przede wszystkim sprawdzenie, czy została przedłożona dokumentacja legalizacyjna opisana w postanowieniu z 12 sierpnia 2022 r. Wynik ww. sprawdzenia okazał się jednoznacznie negatywny.
Powyższej oceny nie może zmienić podnoszony przez skarżących zarzut naruszenia art. 48 ust. 3 pkt 2 P.b. ze względu na fakt, że działka nr [...] nie posiada prawnego dostępu do drogi publicznej. Fakt ten w żadnej mierze nie może być uznany za usprawiedliwienie dla niepodjęcia w odpowiednim terminie stosownych działań nakierowanych na zgromadzenie dokumentacji legalizacyjnej. Organy nie zarzucały przy tym skarżącym "całkowitej bierności", a jedynie bierność w kluczowej dla niniejszej sprawy sferze wypełnienia przez inwestorów obowiązków nałożonych postanowieniem PINB z 23 sierpnia 2023 r.
Zdaniem Sądu wskazywany przez skarżących fakt zlecenia wykonania mapy do celów projektowych oraz bezskutecznego udania się do Urzędu Gminy w C. , wobec braku komunikacji skarżących z organami nadzoru budowlanego co do terminów przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej, nie mogło skutkować uznaniem podjętego w sprawie rozstrzygnięcia MWINB za niezgodne z prawem, czy choćby przedwczesne. Nawiasem mówiąc, odnosząc się do argumentacji skarżących, zarówno treść skargi jak i rozmach samej spornej inwestycji nie świadczą o tym, by inwestorów można było uznać za osoby nieporadne, bez świadomości co powinni uczynić w sprawie, by można było przeprowadzić postępowanie legalizacyjne.
Na marginesie Sąd wskazuje, że w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego odnośnie doręczania pism w postępowaniu małżonkom. MWINB trafnie ocenił w tym zakresie zarówno uchybienie w doręczaniu przez PINB, jak i brak wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Co istotne, organ II instancji swoje pisma do skarżących doręczał już w pełni prawidłowo.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a podnoszone w niej wnioski i argumentacja nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Sąd podzielił w całości argumentację organu II instancji wyrażoną w zaskarżonej decyzji, przytoczoną szczegółowo w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, której powielanie w tym miejscu byłoby zbędnym powtórzeniem.
Należy ocenić, że organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią decyzji I instancji. Zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia PINB jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.
W uzasadnieniu decyzji II instancji wskazane zostały wyczerpująco motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy oraz stanowiące odpowiedź na wszystkie istotne kwestie podnoszone w odwołaniu i skardze do Sądu. Argumentacja i zarzuty skargi sprowadzają się do gołosłownego negowania stanowiska organów.
MWINB dokonał prawidłowej oceny materiału zgromadzonego w sprawie i dokonał właściwej kwalifikacji przedmiotu postępowania.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło