II SA/Kr 307/13
WyrokWSA w Krakowie2013-05-14
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Jacek Bursa, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmioty, które nie są właścicielami działki bezpośrednio sąsiadującej z terenem planowanej inwestycji, mogą być uznane za strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, jeśli wykażą interes prawny wynikający z potencjalnego oddziaływania inwestycji na ich nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały art. 28 k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy z powodu braku bezpośredniego sąsiedztwa działek skarżących z terenem inwestycji. Krąg stron postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy nie ogranicza się wyłącznie do właścicieli działek bezpośrednio sąsiadujących, lecz obejmuje również te podmioty, które wykażą prawnie chroniony interes w związku z potencjalnym oddziaływaniem inwestycji na ich nieruchomości. Brak przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w tym zakresie stanowi naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Wspólnoty Mieszkaniowe oraz M.S. złożyły wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla budowy garażu dwustanowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego, ponieważ nie są właścicielami działki bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji. WSA uchylił postanowienie SKO, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące kręgu stron postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. oraz M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 stycznia 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących - Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w K Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. oraz M.S. 491 zł (czterysta dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012r. sygn. [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło wszczęcia na wniosek Wspólnot Mieszkaniowych Nieruchomości przy ul. [....] i ul. [....] oraz M.S. , postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [....] Prezydenta Miasta K. znak [....] z dnia 3.04.2011 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji pn. "budowa budynku garażu dwustanowiskowego na samochody osobowe na działce nr [....] obr. [....] wraz z budową zjazdu z działki nr [....] obręb [....] przy ul. [....] w K".
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż podmioty te nie uczestniczyły w postępowaniu, w którym zapadła opisana decyzja ostateczna oraz nie wykazały, iż posiadały interes prawny w wydanym rozstrzygnięciu, a zatem nie mogą skutecznie wszcząć postępowania. Natomiast oceniając zgodność z prawem przedmiotowej ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Kolegium nie dopatrzyło się podstaw dla wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, tak ze względu na brak naruszenia prawa w stopniu rażącym jak i pozostałych podstaw wdrożenia nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli: Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [....] , ul. [....] oraz M.S. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 16 sierpnia 2012 r. M.S. złożyła we właściwym sądzie wniosek o wydanie deklaratywnego orzeczenia potwierdzającego stan posiadania przez nią służebności polegającej na korzystaniu z działki nr [....] , w szczególności wzdłuż granicy z działką nr [....] . Podkreślono, iż jeżeli z działki nr [....] utworzony zostanie zjazd do działki nr [....] , to odpowiedni fragment działki nr [....] zostanie wyłączony z możliwości parkowania na nim pojazdów. Wnioskodawcy ponownie podnieśli, że korzystali od kilkudziesięciu lat z działki nr [....] jako drogi dojścia i dojazdu do swoich mieszkań, garaży, miejsc parkingowych wyznaczonych wzdłuż granicy tych działek. Podnieśli, że w doktrynie i orzecznictwie ugruntowane zostało stanowisko, iż stronami postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy mogą być także podmioty nie sąsiadujące bezpośrednio z terenem inwestycji, która oddziaływa jednakże niekorzystnie, na tereny sąsiednie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 4 stycznia 2013r., nr [....] , działając na podstawie art. 127 § 3 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji wskazał, że osobom wnoszącym wniosek można przypisać interes faktyczny, gdyż podnoszą kwestie dotyczące uciążliwości jakie mogą powstać dla mieszkańców w związku z realizacją planowanej inwestycji, o tyle jednak okoliczności te nie przesądzają, że osobom tym należy przypisać interes prawny wywodzący się z konkretnego przepisu prawa materialnego. Kolegium podało, że mimo, iż z doświadczenia życiowego wynika, iż w zasadzie każda nowa inwestycja powoduje pewne uciążliwości niezależnie nawet od terenu, w którym inwestycja miałaby powstać, w szczególności np. wzrost natężenia ruchu pieszego i jezdnego, zagęszczenie zabudowy, która to uciążliwość z punktu widzenia interesów jednostkowych jest zrozumiała i ze społecznego punktu widzenia również nie jest bez znaczenia, to okoliczności te nie przesądzają jednak o interesie prawnym osób kierujących wskazany wniosek. Wyjaśniając powyższe stanowisko Kolegium stwierdziło, że wspólnoty mieszkaniowe zarządzające budynkami przy ul. [....] i [....] nie są w ocenie Kolegium stronami postępowania zakończonego wskazaną na wstępie decyzją organu I instancji. W szczególności działkę tą oddziela od terenu planowanej inwestycji działka nr [....] , na której urządzona jest droga wewnętrzna. Natomiast zasadą w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy jest, że stronami takiego postępowania są właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji. Wnioskujące wspólnoty dysponują nieruchomościami gruntowymi znajdującymi się wprawdzie bezpośrednio przy granicy działki [....] - na której urządzona jest droga wewnętrzna, lecz nie tą nieruchomością. Ich prawa rzeczowe ograniczają się wyłącznie do nieruchomości, na których zlokalizowane są wielomieszkaniowe budynki, którymi zarządzają. Natomiast wedle znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów działka nr [....] , na której urządzona została droga wewnętrzna, dostępna ogólnie dla wszystkich mieszkańców pobliskich budynków jako dojazdowa, komunikacyjna z drogą publiczną - ul. [....] jest własnością Gminy K. Pozostaje ona w zarządzie Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu ZIKiT w K. , Administracji Domów Mieszkalnych [....] sp. z o.o. i Zarządu Budynków Komunalnych w K. (k.13). Podnoszony fakt, iż w dniu 16 sierpnia 2012 r. M.S. złożyła we właściwym sądzie wniosek o wydanie deklaratywnego orzeczenia potwierdzającego stan posiadania przez nią służebności polegającej na prawie przechodu i przejazdu po istniejących ciągach komunikacyjnych oraz parkowania pojazdu na działce nr [....] , nie może stanowić dowodu potwierdzającego istnienie ograniczonego prawa rzeczowego do tej nieruchomości. Powyższe będzie można stwierdzić dopiero po wydaniu stosownego orzeczenia przez właściwy sąd. Wnioskodawcy wykazali więc, w ocenie Kolegium, wyłącznie interes faktyczny, który nie powoduje, iż są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Interes faktyczny, to ułatwienie im dojścia i dojazdu do swoich mieszkań w budynkach wielomieszkaniowych usytuowanych wokół drogi wewnętrznej urządzonej na działce nr [....] .
Oceniając zarzut dotyczący oddziaływania przyszłej inwestycji - na nieruchomości wnioskodawców, Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż zakres inwestycji, czyli typowy dwustanowiskowy garaż o maksymalnej powierzchni zabudowy 43 m2, wysokości 2,75 m, szerokości elewacji 7,5 m nie będzie stanowił uciążliwości dla mieszkańców okolicznych budynków. W chwili obecnej w bezpośrednim sąsiedztwie terenu inwestycji, będącego zapleczem - podwórcem budynków mieszkaniowych wielorodzinnych zlokalizowanych od frontu ul. [...] znajdują się 3 inne garaże w zabudowie ciągłej oraz w przyziemiu. Wskazane okoliczności faktyczne ustalone na podstawie dokumentów i map znajdujących się w aktach sprawy i niekwestionowanych przez strony nie pozwalają zgodzić się z twierdzeniem o rozszerzonym kręgu stron postępowania ze względu na oddziaływanie inwestycji. W ocenie Kolegium uciążliwość korzystania z garażu o podanych gabarytach jest znikoma.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie M.S. , a także Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [....] , oraz Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [....] . Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:
- art. 7 kpa, art. 77 kpa w zw. z art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 10 kpa w zw. z art. 8 kpa i art. 28 kpa - poprzez nierozpoznanie w całości materiału dowodowego i nie ustosunkowanie się w pełny sposób do podniesionych we wnioskach skarżących twierdzeń, czego konsekwencją była nieuzasadniona odmowa przyznania skarżącym przymiotu strony postępowania,
- art. 157 § 2 kpa w zw. a art. 156 kpa - poprzez niepodjęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji mimo że wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa,
W treści uzasadnienia ponownie powołali argumenty zwarte w zażaleniu na postanowienie Kolegium wskazując na błędne przyjęcie, że wspólnoty mieszkaniowe nie stronami postępowania o ustalenie warunków zabudowy z uwagi na fakt, że nie są właścicielami nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji. Na potwierdzenie powyższego skarżący wskazali na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1318/12, którym uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. [....] oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na wniosek tychże samych wnioskodawców. Do skargi dołączono kserokopię wniosku M.S. z dnia 16 sierpnia 2012 r. o stwierdzenie przez Sąd Rejonowy dla [....] w K. Wydział I Cywilny zasiedzenia służebności przechodu i przejazdu na działkach nr [....] i [....] w K. przy ul. [....] .
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
W niniejszej sprawie istotne jest zatem udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy wnioskodawcy żądający stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 3.04.2011 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji pn. "budowa budynku garażu dwustanowiskowego na samochody osobowe na działce nr [....] obr. [....] wraz z budową zjazdu z działki nr [....] obręb [....] przy ul. [....] w K. ", byli do tego legitymowani, tj. czy mieli przymiot strony w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji.
Jak zasadnie podkreśla się w orzecznictwie, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 czerwca 2008 r., VII SA/Wa 1474/07, LEX nr 499913). Postępowanie wyjaśniające, jakie organ przeprowadza w pierwszej fazie, nie może dotyczyć kwestii czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, gdyż kwestie zaistnienia przyczyn nieważności winny być wyjaśnione w dalszym postępowaniu, tj. przy udziale wszystkich jego stron.
Krąg stron postępowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy musi być wyznaczany w oparciu o art. 28 kpa. Stosownie do tej normy, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotne jest, że przymiot strony nie zależy od jakiegokolwiek zainteresowania wynikiem sprawy, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym, aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strona postępowania musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99).
Niewątpliwie zatem stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest główny adresat tej decyzji. Zasadą jest, że w postępowaniu nieważnościowym stronami postępowania są strony biorące udział w postępowaniu zwykłym lub ich następcy prawni. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2012 r., II OSK 2241/10, LEX nr 1138119, wyrok NSA z dnia 23 lipca 2008 r., I OSK 373/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2010 r., I SA/Wa 1905/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2011 r., IV SA/Wa 248/11, LEX nr 995602). Występują sytuacje, w których stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2010 r., IV SA/Wa 1919/09, LEX nr 758914).
W kontekście wyżej wskazanego art. 28 kpa należy uznać, że każdemu przysługuje prawo do ochrony interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób, przy uwzględnieniu okoliczności, iż interes prawny jest kategorią znajdującą uzasadnienie w normach prawa materialnego. Należy zatem przyjąć, że art. 54 pkt 2 lit d. w związku z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidujący obowiązek określenia w decyzji o warunkach zabudowy wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich, zapewniał ochronę interesów właścicieli działek sąsiednich, a także mógł stanowić podstawę do ochrony uzasadnionych interesów właścicieli działek położonych dalej, zobowiązując do badania ich interesu prawnego w każdym indywidualnym przypadku w zależności od stopnia uciążliwości oraz zasięgu oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Zaaprobowanie poglądu – zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu– o tym, że skarżący nie są stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na to, że nie są właścicielami działki bezpośrednio graniczącej z działką objętą planowaną inwestycją prowadziłoby do automatyzmu w określeniu interesu prawnego pozostałych – obok inwestora - podmiotów, uprawnionych do wzięcia udziału w postępowaniu w sprawie wydania i skontrolowania decyzji o warunkach zabudowy. Akceptacja takiego stanowiska oznaczałoby nadmierne uproszczenie, nieuwzględniające tego, czym ów interes prawny jest i uniemożliwiałaby w efekcie udział w postępowaniu podmiotowi, którego sfery indywidualnych praw i obowiązków, wynikającej z konkretnego przepisu prawa dotyczy (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., II OSK 2105/10, LEX nr 1121203). Z tych też przyczyn w orzecznictwie NSA ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich (por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1995 r. sygn. akt VI SA 13/95, ONSA z 1995 r., z. 4, poz. 154 oraz z dnia 4 grudnia 1995 r. sygn. akt VI SA 20/95, ONSA z 1996 r., z. 2, poz. 54; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 858/97, Lex nr 47313; z dnia 7 marca 2000 r. sygn. akt IV SA 364/99, Lex nr 54743; z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1618/04, Lex nr 168098; z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1959/06, niepubl.; z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 206/10, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny uznawał jednak również, że stronami tego postępowania mogą być, w zależności od okoliczności, także właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. O interesie prawnym tych osób przesądzał, bowiem zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 29 czerwca 2001 r. sygn. akt IV SA 594/99, Lex nr 54166 oraz z dnia 8 września 2004 r. sygn. akt OSK 394/04, Lex 160631, z dnia 24 stycznia 2012 r., II OSK 2105/10, LEX nr 1121203). Rozróżnienie usytuowania nieruchomości ze względu na położenie nieruchomości "sąsiedniej", opisane zostało w doktrynie z opowiedzeniem się za nadaniem pojęciu "sąsiedztwa" ujęcia szerszego, przy czym zawsze "działkę sąsiednią" należy określać dla każdego przypadku oddzielnie (por. Z. Niewiadomski (red.). Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz. Wyd. 5. Warszawa 2009, s. 494- 498).
Obowiązkiem organu było zatem zbadanie, czy inwestycja planowana na działce nr [....] obr. [....] (budynek garażowy dwustanowiskowy wraz z budową zjazdu z działki nr....) przy ul. [....] w K. oddziałuje na interes prawny skarżących oparty na normach regulujących ich prawo użytkowania wieczystego działek nr [....] oraz [....] , a także prawo współwłasności lokalu przy ul. [....] w K.
Kwestia braku bezpośredniego sąsiedztwa nie może mieć dla tej oceny rozstrzygającego znaczenia, zwłaszcza gdy z akt sprawy wynika, że pomiędzy terenem inwestycji a działkami skarżących znajduje się jedynie wąski pas terenu objęty działką nr [....] . Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że analizy takiej organ nie przeprowadził przyjmując wadliwie, że brak bezpośredniego sąsiedztwa pomiędzy działkami skarżących a terenem inwestycji automatycznie wyklucza status skarżących jako stron postępowania w sprawie warunków zabudowy na działce nr [....] obr. [....] przedmiotowej inwestycji. Tymczasem – jak wyżej wskazano – krąg stron postępowania w sprawie warunków zabudowy nie jest ograniczony wyłącznie do właścicieli (użytkowników wieczystych) działek mających wspólną granicę z działką, której dotyczyć ma decyzja o warunkach zabudowy. Ustalając krąg osób, które mają interes prawny w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy należy badać czy, a jeśli tak, to jak daleko sięgać będzie oddziaływanie planowanej inwestycji oraz jego charakter. Krąg stron postępowania może być bardzo szeroki jednakże zawsze będą to podmioty legitymujące się tytułem prawnym do nieruchomości znajdującej się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1283/10, LEX nr 758737).
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika również, na jakiej podstawie Kolegium przyjęło, że pomimo iż postępowanie sądowe o zasiedzenie służebności zostało wszczęte to interes prawny skarżących wskutek zrealizowania inwestycji nie zostanie naruszony, a także iż realizacja planowanej inwestycji (budowy garażu) nie będzie kolidowała z wykonywaniem przez władnących służebności. Nadto Kolegium arbitralnie uznało, iż utrudniony dostęp do nieruchomości skarżących nie przesądza o bezpośrednim wpływie na sposób wykonywania przez członków Wspólnot ich prawa własności, a tym samym nie dotyczy ich interesu prawnego. Tymczasem jak wynika z dołączonego do akt sądowych postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 13 marca 2013r. sygn. [...] , od 28 maja 2010r. stwierdzono służebność przechodu i przejazdu po istniejących ciągach komunikacyjnych oraz parkowania pojazdów na spornych nieruchomościach, w szczególności wzdłuż linii granicznej pomiędzy działką nr [....] (obciążono działki nr...), a działkami nr [....],[....],[....], na rzecz każdorazowego właściciela lokalu mieszkalnego nr [....] położonego w budynku przy ul. [....] , objętego księgą wieczystą nr [....] .
Podkreślić należy, że to przede wszystkim na organach administracji spoczywa obowiązek ustalenia w toku postępowania, kto ma przymiot strony postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i komu należy zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy, a także w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy. W dotychczasowym ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na to, że to organ administracji obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1998 r., I SA/Lu 684/97, wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2010 r., I OSK 913/09, LEX nr 595606, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2009 r., II SA/Gd 204/09, LEX nr 563649). Podkreślenia zatem wymaga okoliczność, że obowiązkiem organu administracji publicznej rozstrzygającego indywidualną sprawę administracyjną jest zweryfikowanie z urzędu wszystkich elementów tej sprawy, tj. dokonanie ustaleń prawnych i podjęcie na ich podstawie rozstrzygnięcia na gruncie konkretnego stanu faktycznego. W tym zakresie mieści się również zweryfikowanie interesu prawnego poszczególnych osób i jego związku z konkretnym postępowaniem administracyjnym. Indywidualny charakter spraw administracyjnych wymaga każdorazowego zbadania, komu w postępowaniu obejmującym określoną sprawę administracyjną służy status strony. Należy to uczynić tym bardziej wtedy, gdy zgłaszane jest żądanie uznania za stronę postępowania. Z akt sprawy wynika, że skarżący w pismach kierowanych do organu podkreślali uciążliwość inwestycji oraz jej kilkumetrową odległość od zabudowy znajdującej się na ich działkach.
Brak przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie zbadania związków pomiędzy interesem prawnym skarżących a postępowaniem administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji oznacza, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane przedwcześnie.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organ SKO w K. przyjmując, że skarżący nie są stronami postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji Prezydenta Miasta K. z uwagi na to, że nie są właścicielami działki bezpośrednio graniczącej z działką objętą planowaną inwestycją naruszył prawo dokonując wadliwej wykładni art. 28 kpa na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy, a nie prowadząc postępowania wyjaśniającego w zakresie zbadania związków pomiędzy interesem prawnym skarżących a postępowaniem administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji naruszył jednocześnie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść zaskarżonego postanowienia.
Ponadto z akt administracyjnych wynika, że w toku postępowania zmarł B.W. (adnotacja na przesyłce - k. [...] akt adm.) i pomimo tych informacji, uzyskanych przy doręczaniu postanowienia I instancji w sierpniu 2012r., organy w dalszym ciągu doręczały mu orzeczenia w sprawie, w tym postanowienie o sprostowaniu (k. 186 akt adm.) oraz zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie organu II instancji (k. 120), nie ustalając jego następców prawnych. Powyższe uchybienie oznacza, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym naruszono zasadę czynnego udziału stron (art. 10 kpa) i może nawet, w sytuacji, gdy następcy prawni zmarłego nie mieli możliwości brania udziału w sprawie, stanowić podstawę weryfikacji ostatecznego rozstrzygnięcia w drodze wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), natomiast na etapie kontroli sądowoadministracyjnej obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Okoliczności powyższe uzasadniają zatem uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia I instancji, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., gdyż wskazane uchybienia dotyczą także organu I instancji.
Wyżej wyrażone stanowisko w zakresie ustalania kręgu stron w oparciu o art. 28 kpa powinno być przez organ potraktowane jako wskazanie co do dalszego postępowania, o jakim mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Organy administracji publicznej, rozpatrując sprawę ponownie, winny także zapewnić czynny udziału stronom postępowania (w tym następcom prawnym) stosownie do wskazanych wyżej uwag Sądu.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło