II SA/Kr 664/25
WyrokWSA w Krakowie2025-09-04
Skład orzekający: Sędzia Joanna Człowiekowska, Asesor Anna Kopeć, Sędzia Sebastian Pietrzyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, który jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, może zostać utrzymana w mocy, mimo że inwestor legitymował się pozwoleniem na budowę, a budynek został zrealizowany na innej nieruchomości niż wskazana w pozwoleniu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego jest zgodna z prawem. Budynek został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a wcześniejsze pozwolenie na budowę dotyczyło innej inwestycji i innej nieruchomości. Brak możliwości legalizacji obiektu ze względu na niezgodność z planem miejscowym uzasadnia nakaz rozbiórki.Stan faktyczny
Skarżący S. T. i P. T. domagali się uchylenia decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującej w mocy decyzję PINB nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Budynek został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę i jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W toku postępowania ustalono, że pozwolenie na budowę dotyczyło innej inwestycji i innej nieruchomości, a inwestorem faktycznie realizującym samowolę budowlaną był S. T. Właścicielami działek, na których posadowiono budynek, są P. T. oraz Skarb Państwa. Skarżący podnieśli zarzuty naruszenia procedury administracyjnej, błędnego ustalenia kręgu stron oraz braku możliwości legalizacji obiektu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: Asesor WSA Anna Kopeć Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi S. T. i P. T. na decyzję nr 188/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2025 r. znak: WOB.7721.92.2025.JKUT w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Przedmiotem skargi S. T. i P. T. jest decyzja nr 188/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2025 roku, znak: WOB.7721.92.2025.JKUT utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej nr 38/2025 z dnia 5 marca 2025 r. znak: PINB.7355.il. 11 lb.JG.2014.MG, którą nakazano inwestorowi: P. S. T. i właścicielowi działki nr [...] w T. : P. P. T. "dokonać rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego konstrukcji murowanej o wymiarach zewnętrznych 8m x 14,5m zlokalizowanego na działkach nr ew[...] i [...] położonych w T. wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz niezgodnie z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego sołectwa T. ".
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
W dniu 11 lipca 2014 r. PINB przeprowadził kontrolę robót budowlanych, realizowanych na działkach nr [...], [...], [...] w miejscowości T., w trakcie której ustalono, że na terenie ww. nieruchomości znajduje się m.in. będący w stanie surowym otwartym budynek gospodarczy jednokondygnacyjny konstrukcji murowanej o dachu dwuspadowym, którego długość została zmniejszona o 0,5 m w stosunku do długości określonej w zatwierdzonym projekcie budowlanym (k. 4 akt PINB znak: PINB.7355.il. 111.JG.2014.MB.MG).
Za pismem z dnia 28 lipca 2014 r. znak: B.670.09.2014 Wójt Gminy J. przesłał do PINB uwierzytelnioną kserokopię zatwierdzonego projektu budowlanego wraz z decyzją Wójta Gminy J. z dnia 7 marca 2003 r. znak: B.7353/10/03 zatwierdzającą ww. projekt oraz udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i gospodarczego na działkach nr [...], [...], [...] w T. (k. 7 akt PINB znak: PINB.7355.il. 111.JG.2014.MB.MG).
Postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r. znak: PINB.7355.II.111 .JG.2014.MB, organ I instancji na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane nakazał P.P. S. i S. T. "wstrzymać roboty budowlane przy budowie budynków: mieszkalnego jednorodzinnego i gospodarczego na działkach nr ewid. [...], [...], [...], (nowy nr ewid. [...]), położonych w T. , realizowanych niezgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę"(k. 12 akt PINB znak: PINB.7355.il. 111.JG.2014.MB.MG).
W dniu 9 września 2014 r. PINB wydał decyzję znak: PINB.7355.il.111.JG.2014.MB, którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 upb nałożył na P. S. T. i P. S. T. obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do dnia 28 lutego 2015 r. projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego i gospodarczego, uwzględniającego umiany z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz ewentualne czynności lub roboty budowlane mające na celu doprowadzenie budynków do stanu zgodnego z prawem" (k. 16 akt PINB znak: PINB.7355.il. 1 I I .JG.2014.MB.MG).
Po rozpatrzeniu odwołania P.P. S. i S. T. od ww. decyzji PINB, odwoławczy decyzją nr 814/2014 z dnia 4 listopada 2014 r. znak: WOB.7721.665.2014.MBRY uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (k. 25 akt PINB znak: PINB.7355.il. 111 JG.2014.MB.MG).
Ponownie prowadząc postępowanie dowodowe, PINB w dniu 25 listopada 2014 r. przeprowadził oględziny, w trakcie których ustalono: "Od czasu przeprowadzenia ostatniej kontroli stan zaawansowania robót uległ zmianie tzn. w budynku gospodarczym została wykonana instalacja elektryczna. Ponadto w w/w budynku uwidoczniony zostało zagłębienie (kanał) o wym. 1,05 x 6,55, gł. 1,25 m z dojściem wykonanym z betonowych 4 schodków od strony bramy wjazdowej (...). Stwierdzono, że wymiary zewnętrzne budynku gospodarczego uwidocznionymi w projekcie budowlanym, będącym załącznikiem do decyzji udzielającej pozwolenia na budowę nr B7353/10/03 tj. stwierdzono wymiary zewnętrzne po wykonaniu pomiarów 14,50 x 8,00, zaś w projekcie budowlanym widnieją wymiary zewnętrzne 15,00 x 8,00. Ponadto zatwierdzony projekt przewiduje wykonanie w/w budynku jako pomieszczenie na plony rolne i przechowywanie maszyn rolniczych". Do protokołu z ww. oględzin dołączono szkic sytuacyjny (k. 33 znak: PINB.7355.il. 111JG.2014.MB.MG).
Następnie w związku z pismem Komendy Powiatowej Policji w S. B. z dnia 14 lipca 2016 r. znak: RSD-119/16/GKa (k. 72 akt PINB znak: PINB.7355.il.111 JG.2014.MB.MG), PINB przeprowadził kolejne oględziny na przedmiotowej nieruchomości w trakcie których dokonano m.in. pomiarów wymiarów zewnętrznych budynku gospodarczego oraz odległości obiektu od działek sąsiednich (k. 79 akt PINB znak: PlNB.7355.il. 111.JG.2014.MB.MG).
Starostwo Powiatowe w S. B. pismem z dnia 12 października 2016 r. znak: WG.6621.1.5745a.2016 poinformowało organ I instancji, że ,.granica pomiędzy działką [...] i [...] obręb T. została w części graficznej tj. na mapie ewidencyjnej, przywrócona do stanu sprzed podziału działki [...] (...) Ujawnione w 2015 r. granicy pomiędzy działkami [...] i [...] w trybie czynności materialno-technicznej zostało dokonane bez podstawy prawnej pozwalającej na wykonanie takiej czynności" (k. 86 akt PINB znak: PINB.7355.il. 111.JG.2014.MB.MG).
Postanowieniem nr 113/2016 z dnia 7 listopada 2016 r. znak: PINB.7355.il.11 la.JG.2014.MG, PINB.7355.il.11 lb.JG.2014.MG, PINB rozdzieli! dotychczas prowadzone postępowanie na dwa odrębne postępowania administracyjne, w tym postępowanie administracyjne znak: PINB.7355.il.11 lb.JG.2014.MG "w sprawie budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] (powstałej ze scalenia działek nr ew. [...], [...], [...]) i [...] położonych w T. , bez wymaganego pozwolenia na budowę" (k. 104 akt PINB znak: PINB.7355.il.111 .JG.2014.MB.MG).
PINB w dniu 8 grudnia 2016 r. wydał skarżoną decyzję nr 288/2016 znak: PINB.7355.il. 111 JG.2014.MB.MG, którą na podstawie art. 48 ust. 1 upb nakazał inwestorowi P. S. T. "dokonać rozbiórki budynku gospodarczego, konstrukcji murowanej o wymiarach 8 mxl4,5 m zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] w T. wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz niezgodnie z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego sołectwa T. " (k. 21 akt PINB).
W wyniku rozpatrzenia odwołania P. S. T. reprezentowanego przez P. S. M. od ww. decyzji PINB, organ odwoławczy decyzją nr 586/2019 z dnia 27 września 2019 r. znak: WOB.7721.21.2017.MO.387 uchylił w całości zaskarżoną decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (k. 63-65 akt WINB znak: WOB.7721.201.2022).
Po rozpoznaniu sprzeciwów P. L. R. i Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w Ż. od decyzji MWINB nr 586/2019 z dnia 27 września 2019 r. znak: WOB.7721.21.2017.MO.387, WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 31 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1269/19 uchylił zaskarżoną decyzję MWINB (k. 72-76 akt WINB znak: WOB.7721.201.2022).
W uzasadnieniu do powyższego wyroku z dnia 31 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1269/19, WSA w Krakowie wskazał, że cyt.:
"kwestią sporną występującą w niniejszej sprawie była kwalifikacja prawna co do ustalonego stanu faktycznego, tj. czy roboty budowlane związane z budową budynku gospodarczego na podstawie decyzji Wójta Gminy J. z dnia 7.03.2003 r. znak AB 7353/10/03, na działce nr [...], zamiast na działkach [...], [...] i [...] (obecnie oznaczonej nr [...]), stanowią istotne odstąpienie od udzielonego pozwolenia na budowę czy też samowolę budowlaną o której mowa w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zawierającego m.in.: projekty zagospodarowania działek, kopie map ewidencyjnych - akta przekazane przez KPP w S. B., przeprowadzone oględziny – wynika zaś iż powyższa decyzja o pozwoleniu na budowę obejmuje wyłącznie obszar obejmujący działki [...], [...] oraz [...] - po scalaniu nr [...]. Tymczasem badana inwestycja (w części) obejmująca budowę budynku gospodarczego została w całości zlokalizowana na działce nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, we władaniu PGW Wód Polskich. Wobec tego, nieprawidłowo kwestia ta została pominięta przez organ odwoławczy i skupił się on zaś na sprawach technicznych i odstępstwach od projektu budowlanego i od warunków technicznych wskazanych w przedmiotowej decyzji. Zasadnie zatem wskazano w skardze Wód Polskich, iż brak jest podstaw by uznać, że w niniejszym przypadku, w związku ze zmianą lokalizacji budowy względem decyzji o pozwoleniu na budowę, doszło jedynie do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, o jakich mowa w art. 36a ustawy Prawo budowlane, co uzasadniałoby wszczęcie czynności określonych w art. 50 - 51 przywołanej ustawy (por. wyroki NSA z dnia 13.11.2015 r. sygn. akt II OSK 551/14 oraz z dnia 13.07.2017 r. sygn. akt II OSK 2869/15). Prawidłowe zakwalifikowanie stwierdzonych odstępstw od pozwolenia na budowę powinno nastąpić dopiero po wykluczeniu, czy w sprawie można mówić o wykonaniu innego w swej istocie obiektu tj. na innej nieruchomości - niż objętego tym pozwoleniem, co kwalifikowałoby wykonane roboty jako samowolną budowę obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlegającą procedurze opisanej w art. 48 P.b. Rozważania prowadzone w kontekście potencjalnego kwalifikowania stwierdzonych odstępstw od pozwolenia na budowę powinny nastąpić z wyprzedzającą te ustalenia oceną organu, czy w sprawie nie występują okoliczności stanu faktycznego wskazujące na wykonanie zupełnie innego obiektu niż objętego pozwoleniem (na innej nieruchomości), co odpowiednio czyni zbędne rozważania w przedmiocie odstępstw a uzasadnia kwalifikowanie tak wykonanych robót budowalnych jako samowolną budowę obiektu budowlanego. Ta ocena powinna być dokonywana w pierwszej kolejności, gdyż z ustaleniami pozytywnymi w tym zakresie, polegającymi na stwierdzeniu realizacji co do istoty obiektu innego niż w przewidziany w pozwoleniu na budowę, przepisy P.b. wiążą dalej idące skutki prawne niż w przypadku istotnych odstępstw od tego pozwolenia. Zatem, aby dokonać prawidłowej oceny w tym zakresie należy w pierwszej kolejności ustalić, jak to wskazano powyżej, jakich działek dotyczyło pozwolenie na budowę, a na jakich działkach inwestor zrealizował swoje zamierzenie budowlane.
W konsekwencji zaś uznania, że w niniejszym przypadku doszło do samowoli budowlanej, zastosowanie winien mieć tryb przewidziany w art 48 Prawa budowalnego i weryfikacja co do możliwości zalegalizowania wykonanych robót budowlanych."
W trakcie toczącego się ponownie postępowania odwoławczego od decyzji PINB nr 288/2016 z dnia 8 grudnia 2016 r. znak: PINB.7355.il.11 lb.JG.2014.MG, Sąd Rejonowy w S. B. za pismem z dnia 18 lutego 2020 r. sygn. akt II K 6/17 przesłał do PINB odpis prawomocnego wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt II K 6/17 oraz odpis wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt IV Ka 1247/18 (k. 77-86 akt WINB znak: WOB.7721.201.2022).
W odpowiedzi na pismo MWINB z dnia 11 marca 2021 r. znak: WOB.7721.62.2020.JKUT, Urząd Gminy w J. pismem z dnia 18 marca 2021 r. znak: BZP.6724.10.2021 poinformował, że zgodnie z obowiązującym "Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego sołectwa T. " zatwierdzonym Uchwalą Nr XXVI/169/05 z dnia 28.04.2005 r. opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego dnia 16.06.2005 r. Nr 332, poz. 2492 Działki położone w T.
Nr ewid.[...] (przed scaleniem działki nr [...], [...], [...]) leży w jednostkach strukturalnych RP i W,Tzp Nr ewid. [...] leży w jednostce strukturalnej
W, Tzp RP - tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej,
W, Pzp - tereny wód płynących wraz z obrzeżami potencjalnych zalewów wodami powodziowymi" (k. 136-144 akt WINB znak: WOB.7721.201.2022).
Decyzją nr 174/2021 z dnia 16 kwietnia 2021 r. znak: WOB.7721.62.2020.JKUT organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję PINB nr 288/2016 z dnia 8 grudnia 2016 r. znak: PINB.7355.il.11 lb.JG.2014.MG (k. 149-152 akt WINB znak: WOB.7721.201.2022).
WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 683/21 uchylił decyzję MWINB nr 174/2021 z dnia 16 kwietnia 2021 r. znak: WOB.7721.62.2020.JKUT (k. 198-206 akt WINB znak: WOB.7721.201.2022).
W uzasadnieniu do tego wyroku wskazano, że cyt.:
"Decyzja organu I instancji wydana została 8 grudnia 2016 r. Wówczas właścicielem działki nr [...] czyli jednej z działek na których posadowiona została sporna samowola budowlana był S. i S. T.. S. T. był również inwestorem spornego budynku, wobec czego decyzja organu I instancji miała prawidłowego adresata.
Jednak w dniu 7 lipca 2017 r. na podstawie umowy darowizny dokonanej aktem notarialnym rep. A nr [...], właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] stał się P. T. – i pozostaje jej właścicielem do dnia wydania wyroku w sprawie niniejszej. Okoliczność ta wynika z treści księgi wieczystej powszechnie dostępnej w elektronicznym systemie prowadzonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości, co Sąd zbadał również z urzędu.
Obecny właściciel działki nr [...] P. T., nie był stroną postępowania przed organem II Instancji, ani też nie została mu doręczona zaskarżona decyzja.
Zgodnie z art. 52 ustawy prawo budowlane (w brzmieniu sprzed nowelizacji prawa budowlanego, która nastąpiła na podstawie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.), a weszła w życie w dniu 19 września 2020 r.), inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.
Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wybór adresata decyzji wymienionych w treści zacytowanego przepisu uzależniony jest nie tylko od kolejności podmiotów tam wymienionych, ale przede wszystkim od możliwości realizacji nałożonych obowiązków, a więc wykonalności. Rzeczywiście w pierwszej kolejności nakaz winien być adresowany do inwestora, lecz dotyczy to takiego inwestora, który legitymuje się odpowiednim tytułem prawnym do nieruchomości. Nie powinno orzekać się jednak nakazu adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on uprawnień, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Okoliczności kierowania nakazów powinny być w każdej sprawie rozpatrywane indywidualnie. Nieracjonalne jest orzekanie nakazu wykonania robót adresując go do inwestora, jeżeli nie posiada on uprawnień do władania nieruchomością, które pozwoliłoby mu na wykonanie nakazu. Niewątpliwie decyzja administracyjna powinna być wykonalna i skuteczna na etapie postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego.
W tej sytuacji uzasadnione są zarzuty skargi dotyczące zarówno tego, że decyzja musi być skierowana do osób, które mają realną możliwość ją wykonać, jak i te, które wskazują na to, że P. T. jako aktualny właściciel jednej z nieruchomości, na której posadowiono samowolnie wybudowany budynek, powinien być stroną postępowania przed organem II Instancji, skoro po wydaniu decyzji przez organ I instancji zmienił się stan własności nieruchomości. Naruszone zostały przepisy art. 28 Kpa oraz art. 52 ustawy prawo budowlane.
Nie są uzasadnione zarzuty skargi S. i S. T., jednakże wobec faktu, że postępowanie przed organem II Instancji będzie się toczyć na nowo z udziałem P. T., rozstrzyganie ich wszystkich w obecnej chwili przez Sąd byłoby przedwczesne.
(...) Jednoznacznie należy też podkreślić, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
W aktach sprawy organu II Instancji znajduje się kopia wyroku Sądu Rejonowego w S. B. Wydział II Karny z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn[...], z sentencji którego wynika, że S. T. został oskarżony (między innymi) o to, że "wybudował budynek gospodarczy konstrukcji murowanej, z bloczków betonowych na działkach ewidencyjnych nr ew. [...] (powstałej ze scalenia działek nr ew. [...], [...] o [...]) i [...] bez uzyskania wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę; tj. o czyn z art. 90 ustawy Prawo budowlane". Jednocześnie Sąd w pkt. II wyroku uznał S. T. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego występek z art. 90 ustawy prawo budowlane i skazała na karę grzywny. Od wyroku tego S. T. złożył apelację, na skutek której wyrok Sądu Rejonowego w S. B. sygn. [...] został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. Wydział IV Karny Odwoławczy z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. [...]; zatem S. T. został skazany prawomocnym wyrokiem karnym.
W tej sytuacji ani organy administracyjne, ani sąd administracyjny nie są już uprawnione do dalszego badania kwestii rozstrzygniętej prawomocnym, skazującym wyrokiem karnym. Innymi słowy, zgodnie z bezwzględnie obowiązującym przepisem art. 11 p.p.s.a. rozstrzygnięte już zostało, że sporny budynek gospodarczy wybudowany został bez pozwolenia na budowę oraz, że wybudowany został między innymi na działce nr [...].
Ustaleniami tymi organ pozostaje związany i w tym zakresie nie będzie już prowadzić żadnego postępowania dowodowego. Jeżeli w ponownie prowadzonym postępowaniu ewentualnie zgłoszone zostaną inne zarzuty, stosownie do okoliczności organ II Instancji odniesie się do nich w swojej decyzji."
W toku ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego od decyzji PINB nr 288/2016 z dnia 8 grudnia 2016 r. znak: P1NB.7355.11.11 lb.JG.2014.MG, organ odwoławczy stosując się do wskazań zawartych w ww. wyroku WSA w Krakowie, zawiadomieniem z dnia 11 maja 2022 r. znak: WOB.7721.201.2022.JKUT poinformował P. P. T., jako aktualnego właściciela działki nr [...] w T. , o przysługującym mu statusie strony w prowadzonym postępowaniu w sprawie budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działkach nr [...] (powstałej ze scalenia działek nr ew. [...], [...] i [...]) i [...] położonych w T. u, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Następnie MWINB wydał decyzję nr 303/2022 z dnia 4 sierpnia 2022 r. znak: WOB.7721.201.2022.JKUT, którą uchylił w całości decyzję PINB nr 288/2016 z dnia 8 grudnia 2016 r. znak: PINB.7355.il.11 lb.JG.2014.MG i na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał inwestorowi: P. S. T., właścicielowi działki nr [...] w T. : P. P. T. i właścicielowi działki nr [...] w T. : Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. "rozbiórkę budynku gospodarczego, konstrukcji murowanej o wymiarach 8 m x 14,5 m zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w T. , wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz niezgodnie z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego sołectwa T. . 55 akt PINB).
W wyniku rozpoznania skargi P. P. T., P. S. T., P. S. T. oraz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie na ww. decyzję MWINB, WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1150/22 uchylił zaskarżoną decyzję MWINB oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Natomiast NSA wyrokiem z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 1138/23 oddalił skargę kasacyjną MWINB od ww. wyroku WSA w Krakowie (k. 69 akt PINB).
W uzasadnieniu do wyroku z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 1138/23, NSA wskazał, że cyt.:
"W rzeczy samej nie ulega wątpliwości, że nakaz rozbiórki powinien zostać nałożony także na aktualnego właściciela działki [...], który nabył nieruchomość m.in. od inwestora w drodze umowy darowizny w 2017 r. Taki zaś sposób sukcesji prawa własności oznacza, że nowy właściciel wchodzi w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela, który był inwestorem. Dotyczą go zatem skutki prawne prowadzonego postępowania w sprawie samowoli budowanej ze wszystkimi tego konsekwencjami w tym w związku z okolicznością, że nowy właściciel pojawił się dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Z tych względów nowy właściciel nieruchomości nie mógł być stroną postępowania przed organem I instancji, a brak jego udziału w takim postępowaniu i późniejsze uzyskanie tytułu prawnego do nieruchomości nie uprawnia do twierdzenia, że tego rodzaju okoliczności naruszają zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a. i art. 78 Konstytucji RP), i że wymaga powtórzenia postępowanie przed organem I instancji z udziałem już nowego właściciela nieruchomości w wyniku zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Przyjęcie odwrotnego poglądu czyniłoby w zasadzie niemożliwym doprowadzenie samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem, ponieważ każdorazowo możliwym byłoby przecież zbycie nieruchomości na etapie postępowania odwoławczego. W tym zakresie zawiera zatem usprawiedliwione podstawy przywołanie w skardze kasacyjnej art. 30 § 4 K.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony "wstępują" jej następcy prawni. Takie "wstąpienie" nie oznacza konieczności powtórzenia postępowania administracyjnego z udziałem następcy prawnego, lecz kontynuację postępowania administracyjnego z udziałem nowego właściciela.
Jednak przedstawiony powyżej wywód nie podważa skutecznie zaskarżonego wyroku, ponieważ ma rację Sąd I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy nakaz rozbiórki nie powinien zostać skierowany do Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Taką też ocenę zasadniczo potwierdza wiążący w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o sygn. akt II SA/Kr 683/21, w którym nie przesądzono, że nakaz rozbiórki powinien być skierowany do Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Natomiast w wyroku tym wskazano, że nakaz rozbiórki może być skierowany do osób, które mają realną możliwość wykonania nakazu rozbiórki. Taką ocenę Sąd wypowiedział wówczas w odniesieniu do zarzutów skarg, a w tychże nie zarzucono aby to Skarb Państwa powinien być adresatem nakazu rozbiórki, lecz podnoszono, że nałożenie obowiązku rozbiórki powinno nastąpić na inwestora S. T. oraz obecnego właściciela nieruchomości obejmującej działkę nr [...], tj. P. T.. Dlatego uwzględniając w okolicznościach niniejszej sprawy wiążącą na podstawie art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. ocenę prawną wnikającą z ww. wyroku co do wykładni art. 52 P.b., brak jest podstaw do zaaprobowania stanowiska skargi kasacyjnej jakoby w okolicznościach niniejszej sprawy istniały przesłanki do skierowania nakazu rozbiórki także do Skarbu Państwa – właściciela działki nr [...], na której częściowo inwestor – S. T. zrealizował samowolnie przedmiotowy budynek gospodarczy. Należy uwzględnić, że art. 52 P.b. uprawnia do twierdzenia, że podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 P.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., II OSK 2845/20). Na akceptację zasługuje pogląd, zgodnie z którym adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 P.b., w pierwszej kolejności powinien być inwestor, ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości (por. wyrok NSA z 18 maja 2023 r., II OSK 1699/20). Należy bowiem uwzględnić, że co do zasady zgodnie z art. 52 P.b. obowiązki w toku postępowania z art. 48 P.b. organy nadzoru budowlanego mogą nakładać na inwestora i to także w przypadku, gdy nie przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości, niemniej nie oznacza to, że tak można czynić zawsze i bezrefleksyjnie, nie bacząc na racjonalność takiego podejścia w indywidualnych okolicznościach danej sprawy. Zgodnie z art. 52 P.b., w brzmieniu mającym zastosowanie do niniejszej sprawy, ustawodawca dał organom nadzoru budowlanego wybór, wskazując, iż obowiązki w postępowaniach w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy, a więc m.in. prowadzone w trybie art. 48 P.b., mogą być nakładane na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Artykuł 52 P.b. umożliwia zatem skierowanie obowiązków, na przykład w postępowaniu legalizacyjnym, do takiego podmiotu, który w danych okolicznościach może i powinien je ponosić, względnie także można sądzić, że jest zainteresowany określonym rozstrzygnięciem sprawy, tj. np. do właściciela nieruchomości, której dotyczy samowola budowlana zrealizowana dodatkowo częściowo na cudzym gruncie – z przekroczeniem granicy. Dlatego w całej rozciągłości skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni akceptuje ocenę Sadu I instancji, który niewadliwie stwierdził, że "nie ma ekonomicznego i społecznego uzasadnienia kierowania ciężarów administracyjnych będących następstwem popełnienia deliktu administracyjnego do podmiotu, który nie tylko deliktu tego się nie dopuścił, ale który też na jego popełnienie nie wyrażał zgody – w sytuacji kiedy sprawca deliktu jest organowi znany. Rozbiórka, samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego wiąże się wieloma niedogodnościami i obciążeniami dla podmiotu na którego nałożono obowiązki związane z tym procesem. Podmiot, na którego nałożono nakaz rozbiórki, ponosić musi obciążenia finansowe lub osobiste związane z realizacją nakazu, w razie zaś niewykonania obowiązku, znosić musi następstwa wynikające z przymusowej egzekucji tego świadczenia (grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze). Brak jest uzasadnienia by ciężary te ponosił podmiot, w tym przypadku Skarb Państwa, który nie popełnił deliktu administracyjnego jakim jest samowola budowlana, ani też nie godził się by inny podmiot (inwestor) na jego terenie samowolę budowlaną zrealizował. W sensie ekonomicznym zresztą, podmiot taki to ofiara deliktu administracyjnego, a z akt sprawy, także skargi wynika, że podmiot ten rozbiórce się nie sprzeciwia, a wręcz do niej dąży". Taka zaś ocena Sądu I instancji w żadnym razie nie powoduje naruszenia wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP zasady równości i zakazu dyskryminacji. Przecież taka ocena uwzględnia interesy Skarbu Państwa, ponieważ jak wskazał Sąd, z akt sprawy nie wynika aby właściciel działki nr [...] – Skarb Państwa wyrażał zgodę czy choćby posiadał wiedzę, w przedmiocie dokonania tej samowoli budowlanej."
Ponownie prowadząc postępowanie, organ I instancji w dniu 8 listopada 2024 r. przeprowadził oględziny, które wykazały, że stan przedmiotowego budynku gospodarczego nie zmienił się od czasu ostatnich czynności kontrolnych przeprowadzonych przez PINB (k. 79 akt PINB).
Organ I instancji pozyskał również do akt sprawy:
- aktualne wypisy z rejestru gruntów dla działek nr [...], [...] w T. oraz kopie dokumentów stanowiących podstawy zmian gruntowych ww. działek (k. 89 akt PINB),
- wypis i wyrys z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa T. (k. 90, 95 akt PINB).
Zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 2025 r. znak: PINB.7355.II.11 lb.JG.2014.MG organ I instancji m.in. poinformował P. P. T., jako aktualnego właściciela działki nr [...] w T. o wstąpieniu w prawa i obowiązki jej poprzednich właścicieli tj. P S. T. i P. S. T. (k. 100 akt PINB).
W dniu 5 marca 2025 r. PINB wydał decyzję nr 38/2025 znak: PINB.7355.II.11 lb.JG.2014.MG, którą na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 upb nakazał inwestorowi: P. S. T. i właścicielowi działki nr [...] w T. P. P. T. "dokonać rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego konstrukcji murowanej o wymiarach zewnętrznych 8m x 14,5m zlokalizowanego na działkach nr ew[...] i [...] położonych w T. wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz niezgodnie z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego sołectwa T. " (k. 108 akt PINB).
Po rozpoznaniu odwołania Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Krakowie decyzją nr 188/2025 z dnia 11 kwietnia 2025 roku, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej nr 38/2025 z dnia 5 marca 2025 r. znak: PINB.7355.il. 11 lb.JG.2014.MG, którą nakazano inwestorowi: S. T. i właścicielowi działki nr [...] w T. : P. T. "dokonać rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego konstrukcji murowanej o wymiarach zewnętrznych 8m x 14,5m zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] położonych w T. , wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz niezgodnie z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego sołectwa T. ".
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że W niniejszej sprawie kilkukrotnie wypowiadał się WSA w Krakowie (w wyrokach: z dnia 31 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1269/19, z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 683/21, z dnia 25 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1150/22) oraz Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 1138/23). W ww. wyrokach sądy administracyjne wyraził więc ocenę prawną co do istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, co do której MWINB jest zobowiązany do uwzględnienia i zastosowania się na mocy art. 153 ppsa.
Wyrażona przez Sąd ocena, że roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczego na działkach nr [...] (powstała ze scalenia działek [...], [...] i [...]) i [...] w T. zostały realizowane przez P. S. T. bez wymaganego pozwolenia na budowę, a więc w warunkach samowoli budowlanej określonej w art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, wiąże organ odwoławczy w sprawie z mocy art. 153 ppsa. Sam fakt wyrażenia przez Sąd przytoczonego poglądu prawnego w prawomocnym wyroku zwalnia obecnie MW1NB od konieczności ponownej weryfikacji powyższych kwestii. Sąd administracyjny po to wyraził swoją ocenę prawną danej sprawy administracyjnej, by przy ponownym jej rozpoznawaniu przedmiot tej oceny w zakresie, w którym określone ustalenia organów zostały przez Sąd ocenione, nie były już przedmiotem polemiki.
Jednocześnie mając na względzie, że w sprawie nie uległ zmianie stan faktyczny i prawny, MWINB podziela stanowisko organu I instancji, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 48 upb, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Zgodnie z ww. przepisem obiekty budowlane wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia podlegają rozbiórce, jednak nakaz rozbiórki jest oceniany jako najsurowszy sposób likwidacji skutków samowoli budowlanej, który powinien mieć zastosowanie w ostateczności.
Sankcja rozbiórki obiektu budowlanego nie jest nakładany bezwzględnie, organ administracji ma bowiem obowiązek zbadania czy względy techniczno – budowlanych oraz względy ładu przestrzennego nie sprzeciwiają się dalszemu funkcjonowaniu danego obiektu budowlanego..; W tym też kierunku organ prowadzi postępowanie legalizacyjne. Celem postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Wdrożenie postępowania legalizującego samowolę budowlaną winno być zatem poprzedzone wstępną oceną organu nadzoru budowlanego dotyczącą tego, czy budowa stanowiąca przedmiot postępowania zgodna jest z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, wykluczając możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Pierwsza z powołanych wyżej przesłanek legalizacji, tj. zagadnienie dotyczycące zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - podlega samodzielnej ocenie organu nadzoru budowlanego wyłącznie w przypadku, gdy w rachubę wchodzi ocena zgodności inwestycji z obowiązującym na danym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W niniejszym przypadku działki, na których zlokalizowano sporny obiekt budowlany znajdują się na terenie, na którym obowiązuje Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego sołectwa T. (dalej: mpzp) zatwierdzony Uchwałą Rady Gminy J. nr XXVI/169/2005 z dnia 28 kwietnia 2005 r. Należy w tym miejscu również zauważyć, iż WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 223/16 (NSA wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2079/16 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku) stwierdził nieważność Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa T. zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy J. nr IV/30/2015 z dnia 24 lutego 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2015 r., poz. 1882).
Jak wynika z ww. mpzp, działki nr [...] (przed scaleniem nr [...], [...] i [...]) i [...] w T. położone są na terenach oznaczonych na rysunkach planu następującymi symbolami:
• działka nr [...] - RP - tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej; W,Tzp - tereny wód płynących wraz z obrzeżami potencjalnych zalewów wodami powodziowymi;
• działka nr [...] - W,Tzp - tereny wód płynących wraz z obrzeżami potencjalnych zalewów wodami powodziowymi.
Analizując powyższe zapisy obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy stwierdzić, że realizacja spornego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w T. jest niedopuszczalna, sprzeczna z ustaleniami mpzp dla przedmiotowych działek, bowiem tereny oznaczone symbolem W,Tzp nie zostały przeznaczone pod zabudowę. Tym samym ustalenia planu w zakresie odnoszącym się do zasad zagospodarowania przedmiotowego terenu wykluczają możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, nie budzi wątpliwości kwestia, że nie było możliwości wdrożenia trybu legalizacji przedmiotowej inwestycji w trybie przewidzianym w art. 48 ust. 2 i 3 upb. Skoro nie ziściła się podstawowa przesłanka dopuszczalności legalizacji samowoli budowlanej w postaci zgodności zrealizowanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 48 ust. 2 upb), obligowało to organ I instancji do nakazania rozbiórki spornego obiektu zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 upb.
W związku z powyższym MWINB stoi na stanowisku, że istniały uzasadnione podstawy po wydania decyzji nakazującej na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 upb rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działkach nr [...] (przed scaleniem działki nr [...], [...] i [...]) i [...] w T. , zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga również, że w toku postępowania odwoławczego MWINB dokonał sprawdzenia prawidłowości i aktualności przyjętego przez organ I instancji kręgu stron postępowania oraz adrestata skarżonego rozstrzygnięcia.Tut. Organ wskazuje, że w przedmiotowej sprawie co do zasady krąg stron winien być ustalony w oparciu o wskazania zawarte w art. 28 Kpa, który stanowi, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek''. Krąg podmiotów legitymujących się interesem prawnym w niniejszym postępowaniu winien więc z zasady obejmować inwestora oraz wszystkich właścicieli nieruchomości zabudowanych spornym obiektem, a także właścicieli nieruchomości sąsiednich, których prawa i obowiązki mogą być kształtowane w efekcie objęcia tych gruntów sferą oddziaływania samowoli budowlanej. Organ 1 instancji za strony postępowania słusznie uznał więc inwestora - P. S. T., właściciela działki nr [...] w T. - P. P. T. oraz właściciela działki nr [...] w T. - Skarb Państwa reprezentowany przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K.. Tut. organ nie widzi również podstaw, aby odmówić przymiotu strony P. L. R. (właścicielowi działki nr [...] w T. tym bardziej że WSA w Krakowie rozpatrując skargę P. L. R. na decyzję MWINB w Krakowie nr 174/2021 z dnia 16 kwietnia 2021 r. znak: WOB.7721.62.2020.JKUT nie zanegował jej przymiotu strony. W związku z powyższym MWINB uznał, że krąg stron został przez PINB zdefiniowany w sposób prawidłowy i pozostał tożsamy w postępowaniu odwoławczym.
Odnosząc się natomiast do ustalenia adresata nakazu rozbiórki orzeczonego w skarżonej decyzji, należy zauważyć, iż krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania czynności nakazanych w decyzji na podstawie art. 48 upb, w niniejszej sprawie reguluje art. 52 upb w brzmieniu: "Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa wart. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51". Ustawodawca przewidział zatem, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 ustawy. Wybór adresata zależy jednak od okoliczności konkretnej sprawy. W zapadłych w rozpoznawanej sprawie wyrokach: WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1150/22 oraz NSA z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 1138/23 wskazano, że adresatem decyzji rozbiórkowej winien być P. S. T. (jako inwestor samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego) oraz P. P. T. (jako aktualny właściciel działki nr [...] w T. ). Jednocześnie sądy administracyjne podkreśliły, że nakazem rozbiórki nie powinien zostać obciążony Skarb Państwa, który jako właściciel działki nr [...] w T. nie godził się na realizację na jego terenie samowoli budowlanej.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli S. T. i P. T., którzy podnieśli zarzuty naruszenia:
1. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia wszystkim stronom postępowania udziału w każdym jego stadium i nie zapewnienie stronom zapoznania się z całością zebranego materiału dowodowemu, poprzez pominięcie S. T., będącej inwestorem, przedmiotowego budynku, na której przecież to rzecz wydano pozwolenie na budowę.
2. art. 28 k.p.a. poprzez błędne ustalenie kręgu stron postępowania i nadanie przymiotu strony osobie, która nie posiada interesu prawnego ani faktycznego do udziału w sprawie a to L. R.
3. art. 107 § 1 u KPA uiaz art. 15 i art. 138 kpa poprzez brak poczynienia własnych ustaleń oraz odniesienia się do zarzutów odwoławczych polegających na zarzucie braku poczynienia prawidłowych ustaleń w zakresie lokalizacji budynku gospodarczego w powiązaniu z stanem geodezyjno-prawym w dniu uzyskania pozwolenia na budowę oraz w kolejnym okresie czasu, oraz innych powołanych w odwołaniu
4. art. 51 ust. 1 p.b. poprzez niezastosowanie i nakazanie rozbiórki obiektu bez możliwości wszczęcia procedury legalizacyjnej pomimo, iż inwestor legitymował się pozwoleniem na budowę, zatem należało rozważyć możliwość zobowiązania do przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Powołując się na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi rozwinęli podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z racji jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotem skargi jest decyzja nr 188/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2025 roku, znak: WOB.7721.92.2025.JKUT utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej nr 38/2025 z dnia 5 marca 2025 r. znak: PINB.7355.il.11 lb.JG.2014.MG, którą nakazano inwestorowi: P. S. T. i właścicielowi działki nr [...] w T. P. P. T. "dokonać rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego konstrukcji murowanej o wymiarach zewnętrznych 8m x 14,5m zlokalizowanego na działkach nr ew[...] i [...] położonych w T. , wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz niezgodnie z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego sołectwa T. ".
Ponadto w niniejszej sprawie zapadły już uprzednio wyroku sądów administracyjnych, którymi to wyrokami zarówno organy jak i Sąd są związane.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przez "ocenę prawną", o której jest mowa w art. 153 p.p.s.a., rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego (np. braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego), wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i - wreszcie - jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem (wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 października 2022 r. I SA/Kr 795/22). Ocena prawna, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia. Związanie sądu w rozumieniu tego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2017 r. III SA/Wa 1790/16). Konsekwencją tego przepisu jest, że działania naruszające zasadę wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną przez sąd administracyjny. Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia, zawierającego ocenę prawną. "Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy" (tak wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2024 r. I GSK 530/24).
Powyższe oznacza, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany wskazaniami i ustaleniami zawartymi w wyrokach: WSA w Krakowie z dnia 31 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1269/19, WSA w Krakowie z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 683/21 oraz NSA z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 1138/23.
Sąd związany jest ponadto, na zasadzie art. 11 p.p.s.a., wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. IV Ka 1247/18.
W powyższych wyroków wynika m.in., że S. T. wybudował budynek gospodarczy konstrukcji murowanej, z bloczków betonowych na działkach ewidencyjnych nr ew. [...] (powstałej ze scalenia działek nr ew. [...], [...] o [...]) i [...] bez uzyskania wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę (co wynika ze skazującego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. [...]. W tej sytuacji ani organy administracyjne, ani sąd administracyjny nie są już uprawnione do dalszego badania kwestii rozstrzygniętej prawomocnym, skazującym wyrokiem karnym. Rozstrzygnięte już zostało, że sporny budynek gospodarczy wybudowany został bez pozwolenia na budowę oraz, że wybudowany został między innymi na działce nr [...] (por. uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 683/21).
Ponadto wskazano, że "nakaz rozbiórki powinien zostać nałożony także na aktualnego właściciela działki [...], który nabył nieruchomość m.in. od inwestora w drodze umowy darowizny w 2017 r. Taki zaś sposób sukcesji prawa własności oznacza, że nowy właściciel wchodzi w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela, który był inwestorem" (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 1138/23).
Ponadto wskazano, że "w okolicznościach niniejszej sprawy nakaz rozbiórki nie powinien zostać skierowany do Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Nakaz rozbiórki może być skierowany do osób, które mają realną możliwość wykonania nakazu rozbiórki. Należy uwzględnić, że art. 52 P.b. uprawnia do twierdzenia, że podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 P.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., II OSK 2845/20). Na akceptację zasługuje pogląd, zgodnie z którym adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 P.b., w pierwszej kolejności powinien być inwestor, ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości (por. wyrok NSA z 18 maja 2023 r., II OSK 1699/20). Należy bowiem uwzględnić, że co do zasady zgodnie z art. 52 P.b. obowiązki w toku postępowania z art. 48 P.b. organy nadzoru budowlanego mogą nakładać na inwestora i to także w przypadku, gdy nie przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości, niemniej nie oznacza to, że tak można czynić zawsze i bezrefleksyjnie, nie bacząc na racjonalność takiego podejścia w indywidualnych okolicznościach danej sprawy. Zgodnie z art. 52 P.b., w brzmieniu mającym zastosowanie do niniejszej sprawy, ustawodawca dał organom nadzoru budowlanego wybór, wskazując, iż obowiązki w postępowaniach w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy, a więc m.in. prowadzone w trybie art. 48 P.b., mogą być nakładane na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Artykuł 52 P.b. umożliwia zatem skierowanie obowiązków, na przykład w postępowaniu legalizacyjnym, do takiego podmiotu, który w danych okolicznościach może i powinien je ponosić, względnie także można sądzić, że jest zainteresowany określonym rozstrzygnięciem sprawy, tj. np. do właściciela nieruchomości, której dotyczy samowola budowlana zrealizowana dodatkowo częściowo na cudzym gruncie – z przekroczeniem granicy. Dlatego w całej rozciągłości skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni akceptuje ocenę Sadu I instancji, który niewadliwie stwierdził, że "nie ma ekonomicznego i społecznego uzasadnienia kierowania ciężarów administracyjnych będących następstwem popełnienia deliktu administracyjnego do podmiotu, który nie tylko deliktu tego się nie dopuścił, ale który też na jego popełnienie nie wyrażał zgody – w sytuacji kiedy sprawca deliktu jest organowi znany. Rozbiórka, samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego wiąże się wieloma niedogodnościami i obciążeniami dla podmiotu na którego nałożono obowiązki związane z tym procesem. Podmiot, na którego nałożono nakaz rozbiórki, ponosić musi obciążenia finansowe lub osobiste związane z realizacją nakazu, w razie zaś niewykonania obowiązku, znosić musi następstwa wynikające z przymusowej egzekucji tego świadczenia (grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze). Brak jest uzasadnienia by ciężary te ponosił podmiot, w tym przypadku Skarb Państwa, który nie popełnił deliktu administracyjnego jakim jest samowola budowlana, ani też nie godził się by inny podmiot (inwestor) na jego terenie samowolę budowlaną zrealizował. W sensie ekonomicznym zresztą, podmiot taki to ofiara deliktu administracyjnego, a z akt sprawy, także skargi wynika, że podmiot ten rozbiórce się nie sprzeciwia, a wręcz do niej dąży" (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 1138/23).
W tym stanie rzeczy na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczego na działkach nr [...] (powstała ze scalenia działek [...], [...] i [...]) i [...] w T. zostały realizowane przez S. T. bez wymaganego pozwolenia na budowę, a zatem w warunkach samowoli budowlanej określonej w art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 roku, tj. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1333 – dalej jako "PrBud").
Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 782) do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (to jest ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane) stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Na gruncie niniejszej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wszczął postępowanie w lipcu 2014 r., w związku z czym zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed wspomniana nowelizacją, która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt. 1 PrBud Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Słusznie przy tym wskazują organy, że na gruncie niniejszego postępowania nieruchomość, na której znajduje się samowolnie wybudowany obiekt objęty jest ustaleniami uchwały Rady Gminy J. nr XXVI/169/2005 z dnia 28 kwietnia 2005 roku w sprawie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Sołectwa T. (opubl. w Dz. Urz. Woj. Małop. z dnia 16 czerwca 2005 roku, Nr 332, poz. 2492).
Zgodnie z treścią tego planu miejscowego działki nr [...] (przed scaleniem nr [...], [...] i [...]) i [...] w T. położone są na terenach oznaczonych na rysunkach planu następującymi symbolami:
• działka nr [...] - RP - tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej; W, Tzp - tereny wód płynących wraz z obrzeżami potencjalnych zalewów wodami powodziowymi;
• działka nr [...] - W, Tzp - tereny wód płynących wraz z obrzeżami potencjalnych zalewów wodami powodziowymi.
Realizacja wskazanego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w T. jest w świetle zapisów wskazanego planu miejscowego niedopuszczalna a ustalone w planie miejscowym dla przedmiotowych działek przeznaczenie oznaczone symbolem W, Tzp uniemożliwia realizację jakiejkolwiek zabudowy.
Powyższe natomiast wyklucza możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego.
W tym kontekście, a przede wszystkim w świetle zapadłych a powołanych powyższej wyroków, jako pozbawione jakichkolwiek podstaw należy ocenić zarzuty Skarżących wskazujące, że inwestor legitymował się pozwoleniem na budowę, zatem należało rozważyć możliwość zobowiązania do przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Jak wskazano powyżej okoliczność, że budynek gospodarczy na działkach nr [...] (powstała ze scalenia działek [...], [...] i [...]) i [...] w T. został realizowane przez S. T. bez wymaganego pozwolenia na budowę, a zatem w warunkach samowoli budowlanej określonej w art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane – została już przesądzona i na tym etapie powoływanie się przez Skarżących na okoliczności, że inwestor legitymował się pozwoleniem na budowę jest bezzasadne.
Należy jeszcze przypomnieć, że jakkolwiek S. T. oraz S. T. legitymowali się pozwoleniem na budowę, to jednakże zrealizowany przez S. T. budynek gospodarczy nie został wykonany na podstawie wskazanego pozwolenia na budowę, albowiem – jak to również już zostało przesądzone – wydane pozwolenie na budowę dotyczyło innej inwestycji niż faktycznie zrealizowana. Jest tak dlatego, że S. T. wybudował zupełnie innego obiekt niż objętego pozwoleniem, a to już z tego powodu, że wybudował go na innej nieruchomości (por. uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 31 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1269/19).
Z tych też względów bezzasadne są zarzuty skargi, która akcentują okoliczność, że pominięta została S. T., która była inwestorem budynku, dla którego wydano pozwolenie na budowę.
Faktycznie – co wynika z wiążącego wyroku skazującego (por. wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. [...] – przedmiotowy budynek został wybudowany przez S. T. a nie przez S. T.. Ponadto skoro S. T. nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości oraz nie była inwestorem faktycznie zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej budynku to nie ma podstaw, aby była ona adresatem zaskarżonej decyzji.
Na marginesie w kontekście adresata decyzji należy wskazać, że krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania czynności nakazanych w decyzji na podstawie art. 48 PrBud, w niniejszej sprawie reguluje art. 52 PrBud w brzmieniu: "Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa wart. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51".
Ustawodawca przewidział zatem, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 ustawy. Wybór adresata zależy jednak od okoliczności konkretnej sprawy. Co istotne, to w zapadłych w rozpoznawanej sprawie wyrokach: WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1150/22 oraz NSA z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 1138/23 wskazano, że adresatem decyzji rozbiórkowej winien być P. S. T. (jako inwestor samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego) oraz P. P. T. (jako aktualny właściciel działki nr [...] w T. ). Jednocześnie sądy administracyjne podkreśliły, że nakazem rozbiórki nie powinien zostać obciążony Skarb Państwa, który jako właściciel działki nr [...] w T. nie godził się na realizację na jego terenie samowoli budowlanej.
Ponadto bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 572) – dalej jako "K.p.a.". Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organów, które odwołują się do wyroku WSA w Krakowie z dnia 31 grudnia 2019 roku, sygn.. II SA/Kr 1269/19, który rozpatrując skargę L. R. na decyzję MWINB w Krakowie nr 174/2021 z dnia 16 kwietnia 2021 r. znak: WOB.7721.62.2020.JKUT nie zanegował jej przymiotu strony. W związku z tym MWINB zasadnie uznał, że krąg stron został przez PINB zdefiniowany w sposób prawidłowy i pozostał tożsamy w postępowaniu odwoławczym.
Także niezależnie od podniesionych zarzutów Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek podstaw, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło