III SA/Kr 337/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kisielowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi G. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 grudnia 2024 roku znak SKO.PS/4110/623/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata N. M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Zaskarżonym postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. znak SKO.PS/4110/623/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: "SKO", "Kolegium") odmówiło G. P. (dalej: "skarżąca") przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do opłat za czynsz, zasiłku celowego specjalnego na leki, zasiłku celowego specjalnego na środki czystości. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 129 § 2, art. 58 § 1 i 2, art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: "k.p.a."). Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z 30 września 2024 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił skarżącej przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do opłat za czynsz, zasiłku celowego specjalnego na leki, zasiłku celowego specjalnego na środki czystości. Decyzja została skarżącej doręczona z dniem 17 października 2024 r. (art. 44 k.p.a.) Termin do wniesienia odwołania upłynął 31 października 2024 r. 15 listopada 2024 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że pod koniec września była chora i nie wychodziła z domu z powodu infekcji, której objawy trwały prawie przez cały miesiąc. W tym czasie najprawdopodobniej listonosz próbował doręczyć jej decyzję organu I instancji. Skarżąca wyjaśniła, że dopiero pod koniec października poczuła się lepiej i w związku z odebranym awizo udała się do MOPS w Krakowie celem uzyskania informacji o wydanej w jej sprawie decyzji. Skarżąca podała, że podczas wizyty w MOPS uzyskała kopię wydanej w dniu 30 września 2024 r. decyzji. Po powrocie do domu znowu źle się poczuła i stan ten utrzymywał się aż do dnia 8 listopada 2024 r., kiedy to skarżąca poczuła się lepiej, mogła wyjść z domu, aby skorzystać z pomocy i sporządzić odwołanie. Zdaniem skarżącej dopiero w wtedy ustała przyczyna uchybienia przez nią terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia z 30 września 2024 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła okoliczności swojej nagłej choroby trwającej przez cały okres biegu terminu do wniesienia odwołania, a także po tym okresie, aż do wskazanego przez nią dnia 8 listopada 2024 r. Kolegium zwróciło uwagę, że skarżąca w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania stawiła się osobiście w siedzibie organu I instancji celem uzyskania informacji o wydanej wobec niej decyzji, a od dnia 22 października 2024 r. miała realną możliwość zapoznania się z jej treścią i wniesienia środka odwoławczego z zachowaniem wymaganego terminu. Organ podkreślił, że w aktach sprawy brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających nagłą chorobę oraz zły stan zdrowia skarżącej, również w okresie od dnia 22 października 2024 r. aż do wskazanego przez nią dnia 8 listopada 2024 r. Z przedłożonych przez skarżącą wypisów choroby wynika, że w okresie od 24 września 2024 r. do 22 października 2024 r. przechodziła infekcję górnych dróg oddechowych i zażywała leki. Z przedłożonej historii choroby nie wynika jednak by po dniu 22 października 2024 r. zachodziła konieczność przymusowej izolacji skarżącej, czy to w domu, czy też w placówce szpitalnej, zwłaszcza, że 22 października 2024 r. skarżąca, mimo sygnalizowanych wcześniej problemów zdrowotnych, stawiła się osobiście w siedzibie organu I instancji z prośbą o wydanie kserokopii decyzji. Kolegium stwierdziło, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zgodnie ze złożonym wnioskiem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., art. 58 k.p.a. i 59 k.p.a. Podniosła, że organ nie rozpatrzył w sposób wszechstronny materiału dowodowego w niniejszej sprawie, a w szczególności pominął całkowicie, że powodem uchybienia terminu do wniesienia odwołania była nie tylko przebyta przez skarżącą infekcja górnych dróg oddechowych i konieczność izolacji, ale także powikłania po przebytym w kwietniu 2024 r. wstrząśnieniu mózgu, które objawiają się problemami z zachowaniem równowagi, problemami z pamięcią, z widzeniem, orientacją w terenie, odczuwaniem mdłości i wymiotami. Skarżąca podniosła, że do wniosku o przywrócenie terminu dołączyła dokumentację medyczną. Skarżąca wskazała, że organ posiada dokumentację i wiedzę na temat schorzeń, na które cierpi skarżąca, tj. chorobę afektywną dwubiegunową, w związku z którą uzyskała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Podkreśliła, że choroba jest nieuleczalna, a wystąpienie jej objawów jest niespodziewane i powoduje całkowity brak możliwości normalnego funkcjonowania. Skarżąca zaznaczyła, że oczywiste jest, że w czasie objawów choroby, skarżąca nie jest w stanie zapoznać się z treścią jakiegokolwiek dokumentu, ani sporządzić odwołania. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą samotną, nikt nie może jej pomóc w takich sytuacjach, a organ z wywiadu środowiskowego ma wiedzę na ten temat. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z 13 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu podtrzymał skargę oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie dokonało wszechstronnej analizy okoliczności sprawy, w tym w szczególności pominęło, że skarżąca (co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy) cierpi na chorobę afektywną dwubiegunową, a ponadto prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (mieszka sama), a w konsekwencji przedwcześnie odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Wniosła odwołanie z uchybieniem terminu wraz z wnioskiem o jego przywrócenie. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak wynika z art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zgodnie z orzecznictwem, skuteczność prośby o przywrócenie terminu zależy od wykazania, że strona uchybiła terminowi bez własnej winy. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 lutego 2019 r., II OSK 618/17; z dnia 20 września 2018 r., II OSK 2369/16; z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 894/17). Gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, przywrócenie terminu nie jest możliwe (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 września 2018 r., II OSK 2369/16 i z dnia 15 listopada 2017 r., II OSK 94/17). A contrario - przywrócenie terminu jest możliwe wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła uniknąć nawet przy dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 marca 2019 r., II OSK 798/18; z dnia 29 września 2017 r., I OSK 2518/16; z dnia 16 września 2016 r., II OSK 3093/14). Jak wskazuje się w orzecznictwie, ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ winien jedynie ocenić przedstawione okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno wymagać od organu, by prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminowi przez stronę (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2018 r., I OSK 553/16). Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak m.in. B. Adamiak w Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.B. Beck Warszawa 2008). Przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się, że "udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. (...) Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 135). Nie budzi również wątpliwości, że osoba zainteresowana "ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna - uwiarygodnić stosowną argumentacją - swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna" - (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 284). Podkreślić przy tym należy, że sam fakt występowania w omawianym przepisie czynności uprawdopodobnienia nie zwalnia organu orzekającego w sprawie z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Nie jest przy tym konieczne przeprowadzanie postępowania dowodowego sensu stricto, gdyż z tego obowiązku zwalnia organ przepis art. 58 § 1 k.p.a. Zauważyć jednak należy, że powyższy przepis nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie wiarygodności okoliczności, na które powołała się osoba wnioskująca o przywrócenie terminu (por. wyrok WSA w Krakowie z 29 listopada 2012 r., II SA/Kr 1285/12). Jeżeli zatem organ poweźmie wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń strony w tym zakresie, winien był podjąć działania mające na celu ich wyjaśnienie (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. I OSK 1330/05). W takiej sytuacji organ winien wezwać osobę wnioskującą o przywrócenie terminu do uprawdopodobnienia wskazanych przez organ dodatkowych okoliczności. Zasady postępowania administracyjnego nakładają na organy administracji obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i z urzędu przeprowadzenia dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dopiero na tej podstawie dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Dodatkowo podnieść należy, że, stosownie do treści art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa i udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok z 13 czerwca 2019 r., III SA/Kr 345/19), w którym wskazano, że w przypadku chorób ciężkich, przewlekłych, mogących ze swej natury utrudniać albo wręcz uniemożliwiać normalne funkcjonowanie – a do takich schorzeń należy zaliczyć poważne choroby psychiczne, w tym niewątpliwie chorobę afektywną dwubiegunową – organy administracji publicznej winny działać szczególnie starannie, wnikliwie i skrupulatnie, aby nie sprzeniewierzyć się zasadzie uwzględniania słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a. in fine). W orzecznictwie wskazuje się (por. wyrok WSA w Krakowie z 13 czerwca 2019 r., jw.), że w postępowaniu o przywrócenie terminu znajduje również zastosowanie art. 79a k.p.a. W powołanym wyroku Sąd wskazał, że organ powinien był wskazać skarżącej, jakie przesłanki przywrócenia terminu jego zdaniem nie zostały wykazane. Jeśli organ uznał, że posiadane przez niego i przedłożone przez stronę dokumenty nie wystarczają do wykazania, że odwołanie nie mogło zostać bez winy skarżącej wniesione w terminie, winien był wyraźnie wskazać to w trybie art. 79a § 1 k.p.a. przed wydaniem rozstrzygnięcia. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca do wniosku o przywrócenie terminu dołączyła dokumentację medyczną, z której wynika, że cierpi na zaburzenie afektywne dwubiegunowe, osobowość chwiejną emocjonalnie. W skardze skarżąca podniosła, że w czasie objawów choroby nie jest w stanie funkcjonować, zapoznać się z treścią pism, ani przygotować środków odwoławczych. W świetle powyższych zawartych w skardze twierdzeń, a także zebranej w sprawie dokumentacji medycznej, rozpoznając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie obowiązane było dopuścić jako dowód wszystko to, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem (por. treść art. 75 § 1 k.p.a.). Organ mógł przesłuchać skarżącą, mógł odebrać od niej stosowne oświadczenia, mógł również wezwać skarżącą o przedłożenie dodatkowych zaświadczeń lekarskich. Czynności tych jednakże zaniechał. Stwierdzone uchybienia dają podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym jej rozpoznaniu organ odwoławczy zobowiązany będzie przeprowadzić postępowanie dowodowe, obejmujące także dowody wskazane przez skarżącą oraz ewentualnie umożliwić jej wypowiedzenie się, co do okoliczności mających znaczenie w sprawie, w celu wyjaśnienia kwestii zasadności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ocena ta musi odbywać się z uwzględnieniem całokształtu okoliczności danego przypadku. Mając zatem na uwadze wskazane okoliczności, ze względu na naruszenie przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9 i 58 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów określa rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763, dalej "rozporządzenie). Zgodnie z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia pełnomocnikowi z urzędu należało przyznać kwotę 480 zł podwyższoną o podatek od towarów i usług wyliczony według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.