III SA/Kr 814/25

PostanowienieWSA w Krakowie2025-11-26

Skład orzekający: Janusz Kasprzycki, Bogusław Wolas, Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący posiada legitymację procesową do zaskarżenia zarządzenia starosty zatwierdzającego projekt organizacji ruchu, w sytuacji gdy nie wykazał naruszenia konkretnej normy prawa materialnego chroniącej jego interes prawny?
Ratio decidendi
Sąd odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał posiadania interesu prawnego, który mógłby zostać naruszony zaskarżonym zarządzeniem. Brak wskazania przez skarżącego naruszenia konkretnej normy prawa materialnego o charakterze normy-reguły, która bezpośrednio chroniłaby jego interes, uniemożliwia uznanie go za stronę postępowania w rozumieniu przepisów PPSA i ustawy o samorządzie powiatowym. Sposób wykorzystania wywłaszczonego gruntu, czy to na postój taksówek, czy plac manewrowy, mieści się w celu jego nabycia i nie narusza prawnie chronionego interesu skarżącego.
Stan faktyczny
Skarżący D. P. i E. K. zaskarżyli zarządzenie Starosty Tatrzańskiego z dnia 6 września 2023 r. zatwierdzające projekt organizacji ruchu dla inwestycji drogowej w Zakopanem. Zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym dotyczących warunków technicznych dróg i przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości, wskazując na zastąpienie planowanego placu manewrowego postojem taxi. W ocenie skarżących, naruszało to ich interes prawny związany z celem wywłaszczenia ich nieruchomości. Sąd odrzucił skargę z powodu braku legitymacji procesowej skarżących.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Bogusław Wolas (spr.) WSA Marta Kisielowska Protokolant Sekretarz Sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi D. P. i E. K. na akt Starosty Tatrzańskiego z dnia 6 września 2023 r., nr KT-I.7120.131.2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu organizacji ruchu odrzuca skargę. Starosta Tatrzański działając na podstawie art. 10 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 poz.1047) oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003r. (tekst jednolity Dz.U.2017. poz.784) w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 4 września 2023 roku w sprawie zatwierdzenia stałej organizacji ruchu dla zadania pn. "Budowa Centrum Komunikacyjnego (dworca komunikacji lokalnej i dalekobieżnej) oraz parkingu wielopoziomowego P+R w Zakopanem wraz z rozbudową skrzyżowania ul. T. K.Jagiellońskiej, C.i - Rondo A. wraz z rozbudową ul. S. oraz ul. S. w Zakopanem w dniu 6 września 2023 r. zarządzeniem nr KT-I.7120.131.2023 zatwierdził przedłożony projekt organizacji ruchu z uwagami: Rys.nr. 5 pod znakami B-1 oraz C-4 na tabliczce T-0 zmienić zapis: " Nie dotyczy" - autobusów wykonujących regularne przewozy drogowe z terenu dworca. W Zarządzeniu podano, że wzory i kolorystyka oraz umieszczenie znaków drogowych winno odpowiadać przepisom Obwieszczenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 września 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków-technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz.U.2019 poz. 2311). Zgodnie z § 12 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem ( tekst jednolity Dz.U.2017 poz.784 ), o terminie wprowadzania oznakowania wnioskodawca winien powiadomić Starostę Tatrzańskiego oraz Wydział Ruchu Drogowego KPP w Zakopanem z wyprzedzeniem 7 dni. Ważność zatwierdzenia 31 października 2023 roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący D. P. i E. K., zaskarżyli w całości zatwierdzenie organizacji ruchu znak KT-1.7120.131.2023r. z dnia 6 września 2023r. zatwierdzone przez Starostę Tatrzańskiego na wniosek Urzędu Miasta Zakopane z dnia 4 września 2023 r. znak WDT.7221.107.2023.MS. Zaskarżanemu aktowi zarzucili: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1. naruszenia prawa materialnego art. 5 ustawy prawo budowlane w związku z art.7 ust.2 pkt 2 ww. ustawy i w związku z treścią §125 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. "w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie" (Dz.U.2016.124 t.j. z dnia 2016.01.29 obowiązującego do dnia 21 września 2022r. a więc w okresie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji celu drogowego i znajdującego nadal zastosowanie z uwagi na treść przepisu intertemporalnego wskazanego w §115 ust. 1 nowego Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. "w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych" Dz.U.2022.1518 nakazujących projektować i budować obiekty budowlane w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, poprzez zatwierdzenie planu organizacji ruchu znak KT-1.7120.131.2023r. z dnia 6 września 2023 r. dla drogi nieprzelotowej - która została pozbawiona obowiązkowego zakończenia w postaci placu manewrowego na końcu ulicy S. w km 0+662,10 do km 0+682,10 o wymiarach 20,0 x 20,0 m i zastąpieniu tego placu postojem Taxi - niezgodnego z zasadami technicznymi określonymi w § 125 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. a także uniemożliwiającego spełnienie wymogu z par. 22 Rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2022r. tj. uniemożliwiającego zawrócenie pojazdu miarodajnego; 2. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu w § 115 Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. "w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych" Dz.U.2022.1518 poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie dla przebudowy drogi publicznej jeżeli przed dniem wejścia w życie ww. Rozporządzenia został złożony wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę i nie stosowania do tejże przebudowy przepisów dotychczasowych techniczno-budowlanych obowiązujące przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2022r. w postaci § 125 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. "w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie" CDz.U.2016.124; 3. naruszenia prawa materialnego, tj. przepisów art. 136 ust. 1 Ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości w postaci działki gruntowej [...], wydzielonej z należącej do Skarżących nieruchomości w Z., objętej księgą wieczystą nr [...] - a która została wywłaszczona decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 20 lipca 2021 znak WS-IV.7533.1.2162.2017.MA w interesie publicznym na potrzeby wykonania przebudowy ulicy S. i wykonania w tym miejscu placu manewrowego o wymiarach 20x20 które to naruszenie polegało na przeznaczeniu tej nieruchomości na inny cel niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej oraz decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji drogowej nr 2/2020 znak AB.6740.556.2020.ASS z dnia 28 grudnia 2020r. utrzymanej w mocy decyzją WI_VI.7821.1.35.2021.DSK - to jest na potrzeby wybudowania postoju Taxi w miejsce placu manewrowego; 4. utrzymanie w mocy planu organizacji ruchu znak KT-1.7120.131.2023 r. z dnia 6 września 2023 r. oczywistych niezgodności z prawem Organizacji Ruchu opracowanej przez Urząd Miasta Z. - które winny być wykryte przez Organ, zwłaszcza że na ich występowanie wskazywały pisemne wystąpienia skarżących w których wskazano rażące naruszenia prawa materialnego o których mowa w pkt 1 i 2 powyżej - co skutkowało istotnym naruszeniem przepisów postępowania art. 7, 77 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i niepełne rozważenie całego materiału dowodowego oraz bez wyczerpującego uzasadnienia podjętych działań i przyjętych zapisów planu organizacji ruchu, wbrew ciążącym na organie I instancji obowiązku na mocy art. 77§1 k.p.a. i sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia prowadziły do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego tj. § 8 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. "W sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem" 5. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu § 8 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. "W sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem" poprzez jego niezastosowanie przez Organ i nie odesłanie Projektu organizacji ruchu znak KT-I.7120.131.2023 r. z dnia 6 września 2023r do Wnioskodawcy w celu wprowadzenia poprawek w Organizacji Ruchu polegających na przywróceniu obowiązkowego placu manewrowego na końcu ulicy S. w km 0+662,10 do km 0+682,10 o wymiarach 20,0 x 20,0 m w miejsce zaprojektowanego postoju Taxi. Skarżący wnieśli o uchylenie planu organizacji ruchu znak KT-1.7120.131.2023r. z dnia 6 września 2023 r. w celu likwidacji postoju taxi oraz o przywrócenie planu organizacji ruchu który jest zgodny z treścią decyzji o pozwoleniu na budowę nr 2/2020 znak AB.6740.556.2020.ASS utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 20 grudnia 2022 r. znak WI_VI.7821.1.35.2021.DSK który przywróci obowiązkowy plac manewrowy na końcu ulicy S. w km 0+662,10 do km 0+682,10 o wymiarach 20,0 x 20,0 m umożliwiający zawrócenie pojazdu miarodajnego, z uwagi na jej nieprzelotowość. Usunięcie naruszenia prawa polegać ma na zlikwidowaniu w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego pisma postoju TAXI na końcu ulicy S. i w jego miejsce zatwierdzeniu projektu organizacji ruchu dla ww. inwestycji w brzmieniu zgodnym z wskazaną w decyzji o pozwoleniu na budowę i w zatwierdzeniu projektu organizacji ruchu Starosty Tatrzańskiego z dnia 30 maja 2023 r. KT-1.7120.72.2023 przewidującej obowiązkowego placu manewrowego na końcu ulicy S. w km 0+662,10 do km 0+682,10 o wymiarach 20,0 x 20,0 m. Skarżący wskazali, że należąca do nich nieruchomość położona w Z. w postaci działki ewidencyjnej nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...] została podzielona na działkę ewidencyjną nr [...] oraz nr [...] w toku postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego przez Wojewodę Małopolskiego w postępowaniu pod sygnaturą WS-IV.7533.1.2162.2017.SMS na cele realizacji inwestycji drogowej tj. przebudowy okolic Dworca PKP w Z. oraz ulicy S. - która miała stać się ulicą nieprzelotową, zakończoną placem manewrowym na jej końcu w km 0+662,10 do km 0+682,10 o wymiarach 20,0 x 20,0 m. W tym celu została wywłaszczona nieruchomość skarżących. W związku z decyzją wywłaszczeniową oraz decyzją Starosty Tatrzańskiego nr 2/2020 z 28 grudnia 2020r. znak AB.6740.556.2020.ASS utrzymaną w mocy decyzją WI_VI.7821.1.35.2021.DSK Wnioskodawcy utracili teren o powierzchni 0,0089 ha stanowiący działkę ewidencyjną [...]. Wnioskodawcy wyrażali zgodę na powyższe, wiedząc że na wywłaszczanym terenie, w ramach realizacji inwestycji drogowej pn. Rozbudowa ul. S. w km 0+524,50 do 0+682,10 wraz z infrastrukturą techniczną w miejscowości Z., powiat tatrzański w ramach Budowy Centrum Komunikacyjnego w Zakopanem - ma zostać wybudowany plac do zawracania na końcu ulicy S. w km 0+662,10 do km 0+682,10 o wymiarach 20,0 x 20,0 m. Obowiązek taki wynikał z treści decyzji Starosty Tatrzańskiego nr 2/2020 z 28 grudnia 2020 r. znak AB.6740.556.2020.ASS i wyrażony był wprost na drugiej stronie decyzji - podpunkt 3 Zakresu robót dla przedmiotowej inwestycji. Tak wskazany zakres prac niezbędnych do wykonania na wywłaszczanej od skarżących nieruchomości, był dla Skarżących celem wywłaszczenia i nie budził ich zastrzeżeń. Skarżący nie zgodziliby się natomiast pod żadnym pozorem na urządzenie w tymże miejscu postoju Taxi, który zakłóca ich spokój i mir domowy z uwagi na hałas, obecność dużych ilości turystów, nierzadko znajdujących się w stanie po spożyciu alkoholu, jak również z uwagi na konflikty lokalnych taksówkarzy z pracownikami korporacji UBER. Obowiązujące przepisy prawa budowlanego oraz warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi - jednoznacznie wskazują iż wybudowanie placu manewrowego na końcu ulicy S. - która nie jest ulicą przelotową, jest warunkiem bezwzględnym zgodności projektu z prawem. W zaskarżonym Planie Stałej Organizacji Ruchu z dnia 6 września 2023r. znakKT-I.7120.131.2023 w którym zlikwidowano plac manewrowy na końcu ulicy S. i w jego miejsce urządzono - postój Taxi - Organ nie podołał obowiązującym przepisom techniczno-budowlanym, a zatem Plan jako sprzeczny z przepisami prawa bezwzględnie obowiązującymi musi być uchylony. Obowiązek wykonania wskazanego powyżej placu manewrowego przewidywały zatwierdzone na potrzeby ww. decyzji plany organizacji ruchu: a/ tymczasowy z dnia 29 października 2020 zatwierdzony przez Starostę Tatrzańskiego pismem o sygnaturze KT-1.7120.1.92.2020. ŁM (plac przewidziano na karcie 3.01 planu sytuacyjnego stanowiącego załącznik do Projektu Organizacji Ruchu. b/ Plan Stałej Organizacji Ruchu - zatwierdzony dnia 30 maja 2023 r. przez Starostę Tatrzańskiego pismem o sygnaturze KT-I.7120.72.2023 - gdzie plac jest przewidziany na stronie 3 Projektu stanowiącego załącznik do planu (część opisowa] - w słowach: "Na końcu ul. S. zaprojektowano plac do zawracania o wymiarach 20x20 m" oraz na rysunkach mapowych nr 3.06 i 3.05. Plan ten był elementem składowym decyzji nr 2/2020 z dnia 28 grudnia 2020r. zgodnie z brzmieniem art. 10 c Ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2023.1047 t.j. z dnia 2023.06.01), Analogiczny wymóg wynika z treści § 2 ust. 1 a Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. "w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem." (Dz.U.2017.784 tj. z dnia 2017.04.14), Ulica S. jest w związku z dokonywaną przebudową zakończona w sposób nieprzelotowy i z uwagi na powyższe, dla zachowania zgodności z przepisami prawa (art. 5 ustawy prawo budowlane w związku z art.7 ust.2 pkt 2 ww ustawy i w związku z treścią § 125 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. "w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie) musi mieć urządzony plac manewrowy do zawracania samochodów. Plac ten - obligatoryjnie - musi być przy tym uwzględniony w Planie Organizacji Ruchu. W dniu 6 września 2023r. Organ działając na wniosek Urzędu Miasta Zakopanego z dnia 4 września 2023r. zatwierdził nowy Plan Stałej Organizacji Ruchu sygn. akt KT-1.7120.131.2023 w którym zlikwidowano plac manewrowy na końcu ulicy S. i w jego miejsce urządzono - postój Taxi. Został on zorganizowany tuż przy nieruchomości skarżących, na terenie nieruchomości wywłaszczonej od skarżących o czym była mowa powyżej, na cele drogowe tj budowy placu manewrowego na trasie nieprzelotowej. W ten sposób usunięto możliwość zawracania pojazdów normatywnych na drodze publicznej nieprzelotowej. Działanie to stanowiło rażące naruszenie prawa materialnego wskazanej w zarzutach postawionych w pkt 1 i 2 Petitum niniejszej skargi Powyższa treść Planu Stałej Organizacji Ruchu KT-I.7120.131.2023 pozbawiona placu manewrowego dla drogi nieprzelotowej stoi w oczywistej sprzeczności z przytoczonymi powyżej przepisami prawa - to jest w sprzeczności z wymogami wynikającymi z treści art. 5 ustawy prawo budowlane w związku z art.7 ust.2 pkt 2 ww ustawy i w związku z treścią §125 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. "w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie - Starosta Tatrzański nie wniósł sprzeciwu do projektu Planu i dokonał jego zatwierdzenia. Rozwiązanie przyjęte w zaskarżonym Planie Organizacji Ruchu - przewidujące zakończenie nieprzelotowej ulicy S. postojem taxi - uniemożliwia bowiem zawrócenie na niej pojazdem miarodajnym (co narusza par. 22 obecnie obowiązującego Rozporządzenia Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. "w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych" Dz.U.2022.1518) i co jest całkowicie sprzeczne z obowiązującym w dni wydawania decyzji o wywłaszczeniu oraz decyzji o pozwoleniu na budowę par. 125 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. "w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie" (Dz.U.2016.124 t.j. z dnia 2016.01.29). Skarżący podnieśli, że Organ nie może stosować prawa wybiórczo i pomijać obowiązku wynikającego z bezwzględnego przepisu jakim jest par. 125 ust. 1 i 2 Rozporządzenia. W tym temacie występuje w tym zakresie zgodne stanowisko orzecznictwa Sądowego. Skarżący podnieśli, że nieruchomość należąca do Skarżących - została wywłaszczona decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 20 lipca 2021 znak WS-IV.7533.1.2162.2017.MA w interesie publicznym na potrzeby wykonania przebudowy ulicy Szymony i wykonania w tym miejscu placu manewrowego o wymiarach 20x20 na cel budowy inwestycji drogowej, przebudowy ul. S. Plac manewrowy został wyraźnie wymieniony w treści decyzji o pozwoleniu na budowę nr 2/2020. Wynika to z treści bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, określających istotę i podstawę prawną Zatwierdzonej Organizacji Ruchu - którymi są zapisy art. 10 ust. 10 b i ust. 10 c Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 Prawo o ruchu drogowym (dalej jako prd, Dz.U.2024.1251 tj. z dnia 2024.08.19). W ocenie skarżących, zaskarżona Organizacja Ruchu została wydana z naruszeniem przepisów prawa, gdyż błędnie ustalono stan faktyczny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obecnie w orzecznictwie nie budzi wątpliwości (patrz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r wydana w sprawie sygn. akt I OPS 14/13), że zatwierdzenie organizacji ruchu przez organ jednostki samorządu terytorialnego wskazany w art. 10 ust. 4, 5, 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3, § 6 ust. 1 i § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz.U. Nr 177, poz. 1729), jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Przepis ten obejmuje kontrolą sądów administracyjnych akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Prawo zatem do zaskarżenia zatwierdzenia organizacji ruchu drogowego wynika natomiast z art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Przy czym przyjmuje się, że przepis ten upoważnia do zaskarżenia również zarządzeń starosty. Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Legitymację do złożenia skargi ustawodawca oparł więc na kryterium naruszenia interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić zasadniczo tylko podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Istota pojęcia interesu prawnego została wyczerpującą omówiona w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2022 r. podjętej w sprawie sygn. akt I OPS 1/22. Podkreślono w niej, że pojęcie interesu prawnego, niezdefiniowane przez ustawodawcę, pozostaje pojęciem doktrynalnym i pojęciem języka prawnego. Interes prawny kwalifikowany jest jako rodzaj interesu indywidualnego. Interes indywidualny to z kolei jeden z dwóch podstawowych, obok interesu publicznego, rodzajów interesów w przestrzeni prawa administracyjnego. Interes indywidualny rozumiany jest jako relacja pomiędzy jakimś stanem obiektywnym, aktualnym lub przyszłym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, które on przynosi lub może przynieść jednostce (zob. J. Lang, Struktura prawna skargi w prawie administracyjnym, Wrocław 1972 r., s. 98-100). Interes indywidualny to zatem korzystna - z punktu widzenia prawa - sytuacja prawna jednostki (adresata działań administracji publicznej). Zgodnie z ugruntowanym już poglądem nauki i orzecznictwa, wśród korzystnych sytuacji prawnych jednostki wobec Państwa, objętych kategorią interesu indywidualnego, wyróżnia się interes faktyczny, interes prawny i roszczenie. Podstawowa różnica pomiędzy interesem faktycznym a interesem prawnym polega na tym, że źródłem interesu faktycznego jest wyłącznie subiektywne przekonanie określonego podmiotu o tym, że relacja pomiędzy jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu jest dla tego podmiotu korzystna. Natomiast źródłem interesu prawnego jest subiektywne przekonanie obiektywizujące się z tego właśnie względu, że znajduje podstawę w normie prawnej. Z tego właśnie powodu tak zobiektywizowany interes faktyczny jest określany jako "prawny". Przymiotnik "prawny" wskazuje "źródło, z którego wywodzi się interes, oparcie w którym interes tkwi" (zob. G. Łaszczyca, Negatywne źródła interesu prawnego jako elementu pojęcia strony ogólnego postępowania administracyjnego, w: W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz (red.), Fenomen prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora Jana Zimmermann, Warszawa 2019, s. 593). Kryterium rozróżnienia obydwu wskazanych kategorii interesów stanowi kryterium ich normatywnej podstawy. Interes faktyczny to interes nie mający charakteru prawnego, tzn. nie znajdujący oparcia w normie prawnej. Pogląd o tym, że w odróżnieniu od interesu faktycznego, interes prawny to interes oparty na normie prawnej, jest przyjmowany zarówno w nauce prawa administracyjnego, jak i w nauce prawa cywilnego. Rozumienie oparcia interesu indywidualnego na "prawie" musi być oceniane przy uwzględnieniu specyficznego charakteru unormowań prawa administracyjnego. Na jego gruncie stosunki prawne są już w pełni skonkretyzowane w sferze rzeczywistości wtedy, gdy z mocy prawa przedmiotowego administracja publiczna jest uprawniona lub zobowiązana w obliczu określonego stanu faktycznego do działania, któremu jego adresat ma się podporządkować" (J. Filipek, Prawo administracyjne. Instytucje ogólne. Część II, Zakamycze 2001, s. 26). W przestrzeni prawa administracyjnego jako prawa publicznego, normy prawne mają charakter bezwzględnie wiążący. Stosunki administracyjnoprawne mają natomiast charakter jednostronny ściśle powiązany z władczymi kompetencjami organów administrujących. W konsekwencji nie może być tu mowy o swobodzie podejmowania czynności prawnych na wzór swobody właściwej prawu prywatnemu. Konsekwencją bezwzględnego wiązania norm prawa administracyjnego jest to, że "żadna ze stron stosunku administracyjnoprawnego nie może nigdy modyfikować ani tym bardziej wyłączać normy tego prawa i zachowywać się nawet niesprzecznie z tą normą, ale w sposób ustalony przez samą tę stronę. (...). Strona, jaką jest podmiot usytuowany na zewnątrz systemu administracji publicznej, nie może sama ustalać treści i sposobu swojego zachowania, a powinna się w całości podporządkować prawu (...)" (J. Zimmermann, Aksjomaty prawa administracyjnego, Warszawa 2013, s. 117). Przyjęcie, że interes indywidualny dlatego jest "prawny", że znajduje swoje źródło i oparcie w normie prawnej, a specyfika prawa administracyjnego wskazuje, że związki interesu prawnego z normami prawnymi są w tym prawie ściślejsze niż w prawie prywatnym, wymaga omówienia kwestii charakteru normy prawnej czyniący ją zdolną do bycia źródłem interesu prawnego oraz charakteru więzi, jaka musi zaistnieć pomiędzy interesem indywidualnym a normą prawną, na której się on opiera, aby interes taki mógł być zakwalifikowany jako interes prawny w prawie administracyjnym. W doktrynie przyjmuje się, że konkretna norma prawa powszechnie obowiązującego, jako podstawa interesu prawnego, wyznacza treść tego interesu jako relacji między oczekiwaniami jakiegoś podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo a kompetencjami tych organów i możliwościami, jakimi one dysponują wobec danego podmiotu (zob. J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, w: H. Olszewski i B. Popowska (red.): Gospodarka Administracja Samorząd, Poznań 1997, s. 609). Dlatego należy przyjąć, że jeśli interes prawny ma realnie determinować sytuację określonego podmiotu, to norma, będąca jego źródłem, musi mieć charakter tzw. normy-reguły. W polskiej teorii prawa rozróżnia się normy-zasady i normy-reguły. Normy-reguły muszą być realizowane w pełni, całkowicie - mogą więc zostać spełnione albo niespełnione. Natomiast normy-zasady są realizowane w pewnym stopniu. Normy-zasady nakazują realizację pewnego stanu rzeczy w możliwie największym stopniu, przy uwzględnieniu faktycznych i prawnych możliwości. Mogą zatem zostać spełnione w różnym stopniu, przy czym realizację danej zasady można ograniczyć w przypadku konieczności realizacji innej zasady. O ile konflikt reguł jest rozstrzygany przez derogację, to konflikt zasad jest rozwiązywany przez przyznanie pierwszeństwa jednej z nich, przy czym, jeśli jedna z zasad jest zrealizowana w większym stopniu, to druga w stopniu mniejszym i należy dążyć do optymalizacji stopnia ich urzeczywistniania (zob. T. Gizbert-Studnicki: Zasady i reguły prawne, PiP z 1988 r., nr 3, T. Gizbert-Studnicki, A. Grabowski, Normy programowe w konstytucji (w:) J. Trzciński (red.): Charakter i struktura norm konstytucji, Warszawa 1997, s. 101). Konieczność poszukiwania interesu prawnego w normie-regule wynika z cech tych norm, jako norm podlegających realizacji "w pełni". Źródłem interesu prawnego (a także obowiązku oraz roszczenia) mogą być takie normy, które określają treść praw lub obowiązków, tj. sposób zachowania się swoich adresatów, którymi w przestrzeni prawa administracyjnego są przede wszystkim podmioty znajdujące się na zewnątrz wobec znajdujących się w strukturze organów państwa podmiotów wyposażonych we władcze kompetencje. Normy takie określane są w doktrynie prawa administracyjnego jako normy materialne z podkreśleniem, że są nimi normy, które określają również interes prawny lub obowiązek jednostki, który następnie w wyniku postępowania przekształca się w prawo lub obowiązek w sensie podmiotowym i materialnym (zob. A. Chełmoński: Typy norm materialnego prawa administracyjnego i ich rola w kształtowaniu sytuacji prawnej jednostki, AUW No. 167, Przegląd Prawa i Administracji II, Wrocław 1972, s. 72). Normy te, aby mogły stanowić źródło interesu prawnego, muszą zatem "dać się wyodrębnić i do końca ustalić" (zob. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2020, s. 375). Normy materialne rozumiane w powyższy sposób bywają zakodowane w przepisach aktów prawnych o różnym charakterze, w tym ustrojowym lub procesowym. Miejsce ich zakodowania nie zmienia jednak ich charakteru. Jeśli norma prawna odpowiada wskazanym wyżej cechom to ma charakter normy prawa materialnego i jako taka jest zdolna do bycia źródłem interesu prawnego (np. wyrok NSA z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt II OSK 726/06). Zdolności takiej nie mają natomiast normy blankietowe, kompetencyjne, zadaniowe, programowe bądź normy określające cele działania administracji, a także normy ustrojowe i procesowe (zob. G. Łaszczyca, Negatywne źródła interesu prawnego jako elementu pojęcia strony ogólnego postępowania administracyjnego, w: W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz (red.), Fenomen prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora Jana Zimmermann, Warszawa 2019, s. 593; J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2020, s. 373). Z powyższych względów nie budzi wątpliwości, że źródłem interesu prawnego w prawie administracyjnym są normy prawa materialnego. Ta właśnie cecha interesu prawnego, jako kategorii wynikającej z dających się "w pełni" zastosować norm określających treść praw i obowiązków, determinuje kolejne jego cechy wskazywane w doktrynie i orzecznictwie. Charakteryzując interes prawny przez pryzmat źródła, z którego on wynika, podkreśla się zatem, że interes ten - znajdujący swoją podstawę w normach prawa materialnego i potwierdzenie w okolicznościach faktycznych - musi być konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, tj. nadający się do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej, i wiążący się z realnością, co oznacza, że powinien istnieć w dacie stosowania norm (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt II OZ 18/11, LEX nr 743838), a nie ewentualny, czy potencjalny (zob. T. Bigo: Ochrona interesu indywidualnego w projekcie k.p.a., PiP z 1960 r., nr 3, s. 467; W. Klonowiecki: Strona w postępowaniu administracyjnym, Lublin 1938 r., s. 41; W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1962, s. 69; J. Borkowski: (komentarz do art. 28 k.p.a.), w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 231; I. Skrzydło-Niżnik, P. Dobosz, Prawne problemy procesu inwestycyjno-budowlanego i konserwatorskiego, Zakamycze 2002, s. 19; W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2002, s. 132, A.S. Duda, Interesprawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 79). Wynikanie interesu prawnego z normy prawa materialnego obiektywizuje interes indywidualny oparty na tej normie. Interes prawny istnieje wówczas, gdy zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego nie decyduje przekonanie zainteresowanego, ale ocena ustawodawcy (zob. np. postanowienie NSA z dnia 5 lutego 1998 r., sygn. akt I SA/Po 1242/97; wyroki NSA: z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4568/21; z dnia 17 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3534/18; z dnia 3 października 2013 r., sygn. akt II OSK 742/13; z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 557/11; z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 724/11; por. też: P. Przybysz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, Komentarz do art. 28, teza 7; A. Jochymczyk, w: Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. B. Dolnicki, Warszawa 2010, Komentarz do art. 25 (a), teza 2; B. Majchrzak, 1.2. Funkcje procesowe interesu prawnego (w:) Procedura zgłoszenia robót budowlanych, Warszawa 2008, Lex 2021). Normy materialne określające interes prawny lub obowiązek jednostki, które następnie w wyniku postępowania przekształcają się w prawo lub obowiązek w sensie podmiotowym i materialnym, muszą być normami prawa powszechnie obowiązującego, przy czym mogą to być normy całego systemu prawnego, a nie jedynie normy prawa administracyjnego. Ta cecha norm stanowiących źródło interesu prawnego jest również podkreślana w orzecznictwie sądowym wskazującym, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (np. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83; wyrok NSA z dnia 6 września 1999 r., sygn. akt IV SA 2473/98; postanowienie NSA z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt I OZ 709/10), bez względu na to, do jakiej gałęzi prawa norma ta należy (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 410/08). Tak sprecyzowane kryterium źródła interesu prawnego odróżnia go od roszczenia w prawie administracyjnym. Podstawę roszczenia, jako instrumentu urzeczywistniania interesu prawnego w określonym kształcie, mogą bowiem stanowić tylko normy prawa administracyjnego. Skoro źródłem interesu prawnego są normy określające splot "wzajemnych praw i obowiązków" ich podmiotów, czyli normy prawa materialnego podlegające "realizowaniu w pełni", tj. zastosowaniu w drodze ich konkretyzacji i indywidualizacji, to źródłem tym nie mogą być normy "realizowane w pewnym stopniu", będące zasadami prawa. Zasady prawa mają bowiem charakter tzw. podstawowych sytuacji prawnych, adresowane są - w realiach prawa administracyjnego - do organów administrujących, a ich oddziaływanie na sytuacje podmiotów administrowanych ma charakter jedynie refleksowy. Z tego właśnie względu nie jest możliwe wywodzenie interesu prawnego z zasad prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że np. zasada wolności gospodarczej nie może być źródłem interesu prawnego, ponieważ "zasada ta nie stanowi normy prawa materialnego kształtującej bezpośrednio sytuację prawną osoby wnoszącej skargę. Interes oparty na zasadzie wolności gospodarczej dawałby każdej osobie potencjalnie zainteresowanej w przyszłości skorzystaniem z tej wolności prawo do kwestionowania uchwał regulujących sposób korzystania z nieruchomości na obszarze całego kraju." (np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 178/13; por. też wyrok NSA z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt II OSK 424/14; postanowienia NSA: z dnia 19 września 2009 r., sygn. akt II OSK 138/19; z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 747/20). W konkluzji należy stwierdzić, że źródła interesu prawnego należy poszukiwać w materialnej normie prawa powszechnie obowiązującego, przy czym nie ma znaczenia to, do jakiej gałęzi prawa norma ta należy. Źródłem interesu prawnego nie są natomiast normy-zasady. Wskazane wyżej cechy normy prawnej czyniące ją zdolną do bycia źródłem interesu prawnego w istotny sposób determinują drugie z przedstawionych wyżej zagadnień, tj. o charakter więzi, jaka musi zaistnieć pomiędzy interesem indywidualnym a normą prawną, na której się on opiera, aby interes taki mógł być zakwalifikowany jako interes prawny w prawie administracyjnym. Tylko ścisły związek interesu indywidualnego z normą prawną mającą charakter normy-reguły, jako źródłem tego interesu, pozwala taki interes określać mianem interesu prawnego. Brak ścisłego związku interesu indywidualnego z normą prawną, rozpatrywaną jako źródło tego interesu, pozwala określać taki interes jedynie jako interes faktyczny. Interesem faktycznym będzie zatem zarówno taki interes indywidualny, który nie pozostaje w jakimkolwiek związku z jakąkolwiek normą prawną, jak i taki interes, który nawiązuje do norm prawnych, ale nie są to materialne normy-reguły, i również taki interes, który nawiązując do materialnych norm-reguł, nie wynika z nich bezpośrednio, lecz jest budowany na aktach lub czynnościach opartych na tych normach, co oznacza jedynie pośredni związek tego interesu z normami prawnymi. Ścisła więź, jaka musi zaistnieć pomiędzy interesem indywidualnym a normą prawną, na której się on opiera, aby interes taki mógł być zakwalifikowany jako interes prawny, wyraża cechę bezpośredniości interesu prawnego. Bezpośredniość interesu prawnego oznacza bezpośredniość i aktualność związku pomiędzy normą prawa materialnego a sytuacją jednostki (zob. A.S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 79). Cecha ta jest też konsekwencją spostrzeżenia, że "pojęcie interesu prawnego uosabia potencjalną możliwość nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień, które muszą wynikać z powszechnie obowiązującego prawa i których adresatem może być wyłącznie osoba określona (wskazana) przez to prawo" (P. Gołaszewski, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 220). W doktrynie podkreśla się też, że skoro norma prawa materialnego, stanowiąca podstawę interesu prawnego, powinna być normą dającą się indywidualnie określić i wyodrębnić, której treść można do końca ustalić, zawsze też powinna aktualnie i bezpośrednio dotyczyć sytuacji danego podmiotu, to interes prawny nie może być wyprowadzany z samego tylko faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego czy istnienia jakiejś instytucji prawnej. Nie może on też wynikać tylko z interesów lub uprawnień innych podmiotów ani też nie może mieć charakteru hipotetycznego (zob. J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, w: H. Olszewski i B. Popowska (red.): Gospodarka Administracja Samorząd, Poznań 1997, s. 609). Cecha bezpośredniości wskazuje na silny (bezpośredni właśnie) związek interesu indywidualnego z normą prawną, na której się on opiera. Źródłem interesu prawnego może być norma wprost dotycząca określonych - na skutek przyszłego skonkretyzowania i zindywidualizowania - praw lub obowiązków podmiotu stojącego na zewnątrz administracji (np. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1551/98). Oznacza to, że nie uzasadniają istnienia interesu prawnego takie sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej. W orzecznictwie sądowym istotę bezpośredniości interesu prawnego ujmuje się jako "bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny", co oznacza "że jeżeli sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu" (np. wyrok NSA z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00; wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 518/08). Ponadto należy przyjąć, że racjonalne i uzasadnione standardami demokratycznego państwa prawnego jest stanowisko, według którego interes prawny, jako znajdujący podstawę w normie prawnej, powinien być z tego tytułu chroniony. Interes prawny dotyczy szeroko rozumianych stosunków prawnych jednostki i dlatego może uzasadniać zarówno potrzebę obrony przed naruszeniem określonej sfery prawnej podmiotu, jak i wspierać dążenie do uzyskania korzystniejszej sytuacji prawnej możliwej z punktu widzenia rozwiązań prawnych. Ważne jest jednak podkreślenie, że tak jak źródła interesu prawnego należy poszukiwać w normach prawa powszechnie obowiązującego, tak również o ochronie i stopniu ochrony tego interesu przesądza ustawodawca ustanawiając w tym zakresie odpowiednie odrębne normy prawne. Norma stanowiąca źródło interesu prawnego nie jest z tego wyłącznie względu, że stanowi źródło tego interesu, normą zapewniającą jego ochronę. Ochronę tę ustanawia i kształtuje ustawodawca, najczęściej "wplatając" pojęcie interesu prawnego w treść norm stanowiących podstawę legitymacji procesowej, a tym samym otwierając przed określonym podmiotem interesu prawnego określoną procedurę, w której może on korzystać z szeregu roszczeń procesowych mających gwarantować prawidłowość rozpoznania jego sprawy. Charakter takiej ochronnej normy ma norma zakodowana w treści art. 28 k.p.a. Norma zawarta w tym przepisie zapewnia legitymację procesową nie temu, kto ma interes prawny, lecz temu "czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Skoro interes prawny jest niezbędnym warunkiem uruchomienia postępowania w sprawie administracyjnej, to również ta właśnie perspektywa ochrony interesu prawnego ugruntowuje pogląd, że jego źródłem mogą być wyłącznie normy prawa materialnego, bowiem "skoro sprawa administracyjna istnieje obiektywnie na podstawie prawa materialnego, to i uczestnicy tej sprawy wyznaczani są przez prawo materialne, a nie przez samych siebie" (zob. J. Zimmermann, Aksjomaty postępowania administracyjnego, Warszawa 2017, s. 94). Do innych konstrukcji "otwierających" ochronę interesu prawnego można zaliczyć np. art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559, z późn. zm.), który zapewnia legitymację procesową nie każdemu, kto ma interes prawny, lecz "każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej" (analogicznie: art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, Dz. U. z 2022 r. poz. 528; art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, Dz. U. z 2022 r. poz. 547), a także art. 50 § 1 p.p.s.a., który czyni uprawnionym do wniesienia skargi nie każdego kto ma interes prawny, lecz "każdego, kto ma w tym interes prawny", a zatem każdego, kto ma interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. W doktrynie wskazuje się, że art. 28 k.p.a. samodzielnie nie wystarcza do przypisania statusu strony jakiemukolwiek podmiotowi: "O możliwości wystąpienia w roli strony postępowania decyduje bowiem to, czy ma on "interes prawny" warunkujący ubieganie się przezeń o wszczęcie postępowania względnie skierowanie w stosunku do niego czynności w postępowaniu wszczętym z urzędu" (zob. M. Romańska, w: H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 179). Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że "przepis art. 28 k.p.a. nie ustanawia normy prawnej samoistnej, a zatem stosowany jest w związku z przepisami prawa materialnego, które dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego, dając jednostce status strony postępowania" (np. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 176/11; wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 226/15; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2368/15). Swoiste uwikłanie kategorii interesu prawnego w treść cytowanych wyżej norm określających legitymację procesową w rozmaitych procedurach może przesądzać różny charakter tych legitymacji. O ile jednak w poszczególnych konfiguracjach prawnych interes ten tworzy rozmaite odrębne jakości prawne, to nie zmienia to faktu, że jego cechy charakterystyczne pozostają niezmienne. Powyższe potwierdza brak tożsamości źródła interesu prawnego (którym są normy materialne) ze źródłem jego ochrony (którym są normy procesowe), a w dalszej perspektywie wskazuje, że źródłem interesu prawnego nie jest norma zapewniająca ochronę interesom indywidualnym, zarówno faktycznym, jak i prawnym. W doktrynie prawa administracyjnego wyraźnie akcentuje się, że "pojęcie interesu prawnego wprowadza nas jednoznacznie do prawa materialnego, które obowiązuje poza zakresem regulacji proceduralnych" (J. Filipek, Strona w postępowaniu administracyjnym, Państwo i Prawo z 1979 r. Nr 11, s. 45), "O istnieniu interesu prawnego należy mówić wtedy, gdy ma on oparcie normatywne poza unormowaniem procesowym. Tylko wówczas interes ten znajdzie ochronę w postępowaniu, w którym określa się go jako "interes prawny" (A.S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 85). Interes prawny nie jest zatem tożsamy z interesem prawnie chronionym. Interes prawnie chroniony "nie polega na samej tylko ochronie, lecz musi istnieć samodzielnie" (zob. W. Klonowiecki, Strona w postępowaniu administracyjnym, Lublin 1938, s. 17). W polskim porządku prawnym w określonym stopniu ochronie podlega również interes, który kwalifikowany jest jako faktyczny. Z faktu jego prawnej ochrony (gwarantowanej np. normami Działu VIII k.p.a. regulującymi postępowanie skargowe) nie wynika jednak prawny charakter tak chronionego interesu faktycznego. Również wyodrębnianie kategorii interesów faktycznych, które korzystają lub powinny korzystać z silniejszej ochrony prawnej niż pozostałe interesy faktyczne, jak np. tzw. uzasadnione oczekiwania, nie czyni tych oczekiwań interesami prawnymi. W kontekście rozpatrywanego zagadnienia należy zatem stwierdzić, że w przestrzeni prawa administracyjnego z samego wyłącznie faktu prawnej ochrony określonych sytuacji, aktów, czynności faktycznych czy czynności prawnych, nie wynikają podstawy do określenia charakteru prawnego przedmiotu tej ochrony, a zwłaszcza do przyjmowania, że interesy podmiotów tych sytuacji, aktów lub czynności wyłącznie z tytułu tej ochrony uzyskują przymiot interesów prawnych. O ile zatem znaczenie i ranga interesu prawnego wynika nie tylko z faktu oparcia go na normie prawnej, lecz również z tego, że interes ten powinien być (i zazwyczaj jest) chroniony w określonym porządku prawnym, a stopień tej ochrony jest większy niż ochrona, z jakiej może korzystać interes faktyczny, to brak podstaw do wyprowadzania tego interesu z normy zapewniającej jego ochronę. W świetle powyższych wywodów nie może budzić wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie brak jest po stronie skarżącego interesu prawnego, który mógłby być naruszony zaskarżonym zarządzeniem starosty. Nie wskazał on bowiem na naruszenie jakiejkolwiek normy prawa materialnego, która miałaby charakter normy-reguły i która w sposób bezpośredni chroniłaby jego interes. To w jaki sposób będzie wykorzystany grunt wywłaszczony na cele budowy drogi publicznej pozostaje poza interesem prawnym skarżącego. Nie ma zatem znaczenia, czy na terenie, który kiedyś stanowił działkę skarżącego zlokalizowany zostanie postój taksówek, czy też plac do nawracania oba sposoby jego wykorzystania mieszczą się bowiem w celu na jaki nabyto nieruchomość. Nie można także uznać, że postój taksówek będzie w jakimkolwiek zakresie naruszał prawnie chroniony interes skarżącego. W tym zakresie można by rozważać jedynie ochronę miru domowego, jest to jednak norma generalna, która jak wskazano wyżej nie może być podstawą prawnej ochrony interesu prawnego konkretnej osoby fizycznej. Skarżący w jednym zdaniu zawartym w uzasadnieniu skargi zarzuca, że postój taksówek utrudni mu wjazd na posesje. Nie wyjaśnia jednak dlaczego będzie to miało miejsce. Nie można zatem uznać, że podstawą interesu prawnego skarżącego jest dostęp do drogi publicznej. Także chęć uzyskania rozstrzygnięcia, które może być wykorzystanie ewentualnie w przyszłości dla dochodzenia roszczeń przed sądem lub organem administracji nie tworzy interesu prawnego, a może być uznana jedynie jako interes faktyczny. Z tych też względów skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym skarga sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło