III SAB/Kr 45/12

Sygn. akt III SAB/Kr 45/12 | | P O S T A N O W I E N I E Dnia 23 stycznia 2013r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.), Sędziowie WSA Halina Jakubiec, SO del. Janusz Bociąga, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013r., sprawy ze skargi K. J., na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji, postanawia: I. umorzyć postępowanie sądowe, II. stwierdzić bezczynność postępowania Komendanta Powiatowego Policji bez rażącego naruszenia prawa, III. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. Z. - Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. K. J. wniósł dnia 8 czerwca 2012r. datowaną na 4 czerwca 2012r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie "nie zakończenia w terminie prawem przewidzianym i w trybie przepisami prawa administracyjnego nakazanym załatwienia wniosku skarżącego złożonego w trybie art. 107 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji." Wskazał, że z uwagi na niewypłacenie przez skarżony organ wymagalnego z mocy prawa świadczenia za ponadnormatywny czas służby w Policji w dacie przejścia przez skarżącego w stan spoczynku", złożył do organu żądanie naliczenia i wypłaty należności za 96 godzin ponadnormatywnego czasu służby. K. J. (dalej skarżący) podniósł w skardze, że w toku postępowania wskazał wprost dokument dowodowy w tej sprawie, w postaci zadziennikowanego w KP A rejestru ponadnormatywnego czasu służby policjantów, jak również żądał przesłuchania w charakterze świadków policjantów Ogniwa Patrolowo -Interwencyjego w A pełniących w 2004r. służbę. Zarzucił, że godziny te nie zostały rozliczone żadnemu z policjantów, a rejestr nie został wybrakowany lecz zaginął lub został świadomie i celowo zniszczony. Skarżący podniósł, że wniesienie skargi poprzedził złożeniem w trybie art. 37 k.p.a. zażalenia. Z przedłożonych przy odpowiedzi na skargę akt administracyjnych wynika, że skarżący z powołaniem na art. 37 i 38 kpa złożył zażalenie do Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia 22 maja 2012r. Sprawa została zarejestrowana w Sądzie do sygn. III SAB/Kr 45/12. Skarżący wniósł również w dniu 22 maja 2012r. (data przesyłki) datowaną na 2 kwietnia 2012r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Komendanta Powiatowego Policji "na przewlekłość skarżonego organu w przedmiocie nierozpoznania wniosku skarżącego o wypłatę (...) należności finansowych ekwiwalentu za ponadnormatywny czas służby, w wymiarze 96 godzin wraz z odsetkami ustawowymi za zwłokę liczonymi od dnia 1 maja 2005r.". Sprawa zarejestrowana została w Sądzie do sygn. akt III SAB/Kr 37/12. Sąd połączył sprawy do wspólnego rozpoznania na podstawie art. 111 par. 2 P.p.s.a. Z przedstawionych przy odpowiedzi na skargę akt sprawy oraz z akt znajdujących się w połączonej do wspólnego rozpoznania sprawy III SAB/Kr 37 wynika następujący stan faktyczny. W piśmie z dnia 12 czerwca 2011r., skierowanym do Komendanta Powiatowego Policji (data wpływu: 15 czerwca 2011r. ) K. J. wniósł o wypłatę należności z tytułu ekwiwalentu za ponadnormatywny czas służby w wymiarze 96 godzin podnosząc, iż rozkazem personalnym Nr [...], z dniem [...] 2005r. został zwolniony ze służby w Policji. Komendant Powiatowy Policji w pismach z dnia 22 czerwca 2011r. oraz z dnia 21 lipca 2011r. wystąpił do Komisariatów Policji w A i B o informację czy skarżący posiadał niewykorzystany czas wolny od służby, przyznany w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji i w jakim wymiarze. Komendant Komisariatu Policji w piśmie z dnia 30 czerwca 2011r. poinformował, iż w Komisariacie brak jest dokumentacji mogącej potwierdzić bądź zanegować żądanie zgłoszone przez skarżącego, ponieważ dokumenty zostały wybrakowane w latach 2008-2009. Zastępca Komendanta Komisariatu Policji w B, w piśmie z dnia 22 lipca 2011r. również poinformował, że nie ma możliwości sprawdzenia czasu pracy K. J., ponieważ dokumenty w których mogły znajdować się takie informacje zostały wybrakowane w latach 2008-2009. Komendant Powiatowy Policji poinformował K. J. w piśmie z dnia 25 lipca 2011r. [...] o braku podstaw do potwierdzenia posiadania przez niego niewykorzystanego czasu wolnego od służby i tym samym niemożności wypłaty należności finansowych za ten czas z uwagi na brak stosownych dokumentów. Zarazem stwierdził, że policjanci pełniący w tamtym czasie funkcję kierowników ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego nie są w stanie potwierdzić faktu posiadania przez skarżącego nadgodzin lub wydania o tym zaświadczenia. W odpowiedzi na powyższe pismo K. J. skierował datowane na 5 sierpnia 2011r. pismo do Komendanta Wojewódzkiego Policji zatytułowane "skarga na czynności procesowe przeprowadzone przed Komendantem Powiatowym Policji w zakresie rozpatrzenia mojego żądania zrealizowania obowiązku prawnego wypłaty rekompensaty za ponadnormatywny czas służby pełnionej w Policji, która to rekompensata w dacie zwolnienia ze służby nie została zrealizowana". Zastępca Naczelnika Wydziału Kontroli KWP w piśmie z dnia 23 sierpnia 2011r. [...] skierowanym do Komendanta Powiatowego Policji polecił przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zawierającego relację z podjętych czynności a następnie po otrzymaniu opinii prawnej i sprawozdania Komendanta Powiatowego Policji z 6.09.2011r. w piśmie z dnia 12 września 2011r. [...] polecił załatwienie sprawy w formie decyzji administracyjnej w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu za ponadnormatywny czas służby. O poleceniu rozpoznania sprawy w trybie postępowania administracyjnego zawartym w piśmie z 12 września 2011r. Wojewódzki Komendant Policji poinformował skarżącego. Pismem z dnia 26 września 2011r. Komendant Powiatowy Policji zawiadomił skarżącego na podstawie art. 61 par. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 200r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "K.p.a" o wszczęciu w sprawie postępowania administracyjnego w związku z pisemnym wystąpieniem dotyczącym wypłaty rekompensaty za ponadnormatywny czas służby pełnionej w Policji. W piśmie z dnia 4 października 2011r. skarżący wniósł o stwierdzenie bezprzedmiotowości zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Stwierdził, że jego pismo z dnia 12 czerwca 2011r., jako wniosek uprawnionego podmiotu żądającego zrealizowania prawa wynikającego wprost z przepisów ustawy o Policji, skutkowało wszczęciem postępowania administracyjnego. Podniósł również, że w okresie między 12 czerwca 2011r. a 26 września 2011r. organ podejmował czynności procesowe przez dokonywanie ustaleń w jednostkach, w których pełnił służbę. Komendant Powiatowy Policji decyzją z dnia [...] 2011r. Nr [...] Nr [...] – odmówił sierż. Szt. w stanie spoczynku K. J. wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za ponadnormatywny czas służby pełnionej w Policji w ilości 96 godzin w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem 30 kwietnia 2005r. – na podstawie art. 104 par. 1 K.p.a. i art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tj.: Dz. U. z 2011r., nr 287, poz. 1687 ze zm.). Skarżący dnia 8 grudnia 2011r. (data wpływu) złożył w terminie odwołanie od decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] 2011r. nr [...]. Komendant Wojewódzki Policji po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2012r. nr [...]: uchylił decyzję nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] 2011r., w części dotyczącej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i uzupełnił ją o art. 33 oraz art. 107 ustawy o Policji w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja powyższa została doręczona skarżącemu w dniu 28 lutego 2012r. W odpowiedzi na skargę Komendant Powiatowy Policji opisując przebieg postępowania wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja KWP z dnia [...] 2012r. nr [...] rozstrzygająca przedmiotową sprawę, na którą skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W piśmie z 5 lipca 2012r. skarżący podtrzymał skargę. Na rozprawie dnia 23 stycznia 2013r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymał zarzuty skargi. Z urzędu wiadomo Sądowi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 maja 2012r. sygn. III SA/Kr 372/12 oddalił skargę K. J. na decyzję Wojewódzkiego Komendanta Policji z dnia [...] 2012r. Nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji jest uzasadniona tylko częściowo i nie może być uwzględniona w zakresie w jakim jej przedmiotem było żądanie zobowiązania do podjęcia aktu lub czynności, gdyż postępowanie w tym przedmiocie ulega umorzeniu. Skarga wniesiona została dnia 8 czerwca 2012r. (data złożenia) za pośrednictwem Komendanta Powiatowego Policji. Przepis art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2012r. poz. 270) w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 maja 2011r. w zd. I stanowił, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 par. 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznanie uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a w zdaniu II, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od dnia 12 lipca 2011r. powyższa treść przepisu art. 149 otrzymała oznaczenie jako § 1. Istota rozstrzygnięcia pozytywnego uwzględniającego skargę na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania polega na zobowiązaniu organu do wydania aktu lub interpretacji lub do dokonania innych czynności określonych art. 149 § 1 zd. I ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej P.p.s.a. Możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez nałożenie na organ określonych obowiązków istnieje zatem tylko wówczas, gdy w chwili rozstrzygania o skardze zachodzi w sprawie stan, który daje podstawę do zastosowania dyspozycji art. 149 § 1 zd. I P.p.s.a. Taka sytuacja w sprawie, w której skarżący dopiero wniesioną dnia 8 czerwca 2012r. skargą zarzucił bezczynność Organowi I instancji – Komendantowi Powiatowemu Policji nie zachodziła, gdyż już dnia [...] 2011r. organ ten wydał w sprawie decyzję kończącą postępowanie I instancji w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 12 czerwca 2011r. Błędne jest natomiast stanowisko skarżącego, że składane w toku tego postępowania wnioski dowodowe i żądane sposoby uzyskania dowodów przez odtworzenie wybrakowanych dokumentów inicjowały jakieś odrębne postępowanie administracyjne wymagające rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Kwestie dotyczące zarzutów co do uchybień w postępowaniu dowodowym mogły być przedmiotem odwołania, czy skargi od decyzji organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Stąd całkowicie nietrafne jest stanowisko skarżącego, że odmawiając wypłaty skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za ponadnormatywny czas służby pełnionej w policji za 96 godzin w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji w dniu [...] 2005r. , organ rozpoznał sprawę "w części" i pozostaje bezczynny. W wiążącej sądy na mocy art. 269 par. 1 P.p.s.a. uchwale 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008r., I OPS 6/08 (ONSA i WSA 2009/4/63) Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że art. 161 § pkt 3 P.p.s.a. przewidujący umorzenie postępowania sądowego (gdy z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1 i 2 – stało się bezprzedmiotowe), ma zastosowanie także w przypadku gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu- w sprawach określonych w art. 3 par. 2 pkt 1-4a tej ustawy organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zarazem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pokreślono (por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2012r. I FSK 1803/11 LEX nr 1103096), że aby mogło dojść do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § pkt 3 P.p.s.a, konieczne jest stwierdzenie, że zanim organ wydał akt lub dokonał czynności, były podstawy do zastosowania art. 149 P.p.s.a., a więc uwzględnienia skargi na bezczynność czy przewlekłość postępowania. W sprawie nie zachodziły w dacie rozstrzygania o skardze, ani w dacie jej wniesienia podstawy do uwzględnienia skargi w zakresie w jakim skarżący żądał zobowiązania organu do wydania aktu czy dokonania czynności. Z tych względów w oparciu o przepis art. 161 § pkt 3 P.p.s.a. orzeczono jak w I punkcie postanowienia o umorzeniu postępowania sądowego, w takim zakresie w jakim przedmiotem żądania skargi było zobowiązanie organu I instancji do usunięcia stanu przewlekłości postępowania przez podjęcie określonego aktu lub dokonaniu żądanych czynności. Na tle natomiast stanu prawnego wynikającego z obowiązującego w dacie wniesienia skargi brzmienia art. 149 § 1 P.p.s.a. korelującego ze zmianami m.in. wynikającymi z ustawy z dnia 20 stycznia 2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. 2011.34.173) obowiązującej od 17.05.2011r. i z art. 471¹ Kodeksu cywilnego oraz art. 37 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od 11.04.2011r., zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. postanowienie NSA z 26 lipca 2012r. II OSK 1360/12- LEX nr 121 9576, czy wyrok z 1.02.2012 WSA w Gorzowie Wielkopolskim II SAB/Go 59/11- OSP 2012/10/2011, LEX 1114125), jak w piśmiennictwie (por. np. P. Brzozowski w glosie do postanowienia NSA j.w. z 26.07.2012), wykształciło się stanowisko, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela, że obowiązujący stan prawny obliguje sąd do orzekania w zakresie stwierdzenia czy miała miejsce bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa, także w sytuacji gdy w chwili orzekania w sprawie stan bezczynności (lub przewłoki) już nie istnieje, co uzasadniało umorzenie postępowania w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania aktu. Wprowadzając od 11 kwietnia 2011r. dopuszczalność skarg także na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia. Poszukując rozróżnienia między bezczynnością a przewlekłością postępowania sądownictwo administracyjne wypracowało stanowisko, w myśl którego pojęcie bezczynności związane jest z ustawowym terminem, w którym zgodnie z prawem dany akt czy czynność winna być dokonana (por. np. wyroki NSA z dnia 11.07.2008 I OSK 331/08 LEX nr 510272 z 5.10.2010 I OSK 287/10 LEX nr 745201 czy WSA w Szczecinie z 1.02.2012 II SAB/Sz 150/11 i WSA w Krakowie z 2.04.2012 II SAB/Kr 5/12 LEX nr 1145976). Natomiast na tle obowiązującego stanu prawnego przyjmującego za podstawę zarzutu opieszałości organu także przewlekłe prowadzenie postępowania, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się że stan przewlekłości organu w prowadzeniu postępowania występuje, tam gdzie organ nawet przed upływem terminu ustawowego do załatwienia sprawy, nie dąży do jej niezwłocznego wyjaśnienia, albo podejmuje czynności w sposób nieefektywny czy pozorny (Por. np. wyroki WSA w Łodzi z 2012.03.07 II SAB/Łd 2/12, LEX nr 1139147 czy WSA w Białymstoku z 2012.04.17 II SAB/Bk 15/12 LEX nr 114569). Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nakładają na organy administracji publicznej obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa), przez wnikliwe i szybkie działanie posługując się najprostszymi środkami do jej załatwienia. Na tle tej reguły kodeks postępowania administracyjnego odróżnia jednak sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień i mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia danych, którymi rozporządza ten organ. Takie sprawy organ winien załatwiać niezwłocznie (art. 35 § 2 w zw. z art. 12 § 2 kpa) czyli jeszcze przed terminem ustawowym określonym art. 35 § 3 (lub 4) lub w terminie określonym w trybie art. 36 § 1 kpa. Sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego z 12 czerwca 2011r. w świetle treści wniosku skarżącego, który do wniosku nie załączył żadnych dokumentów nie należała do kategorii spraw zdatnych do niezwłocznego załatwienia, gdyż wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza że skarżący złożył wniosek po upływie kilku lat od rozwiązania stosunku służbowego. Oczywiście rację ma skarżący że postępowanie zostało wszczęte z chwilą złożenia wniosku w dniu 15 czerwca 2011r. (art. 61 § 3 kpa) , a nie z chwilą zawiadomienia o jego wszczęciu w trybie art. 61 § 4 kpa pismem z daty 26 września 2011r. Z tych względów czynności podjęte przez Komendanta Powiatowego Policji w formie zwrócenia się do Komendantów Komisariatów Policji w A i w B o informację czy istnieje dokumentacja potwierdzająca żądanie wniosku miały już miejsce w toku wszczętego postępowania i były do załatwienia sprawy niezbędne. Jednakże przyjęty sposób załatwienia sprawy w formie pisma Komendanta Powiatowego Policji z dnia 25 lipca 2011r. stanowiącego odpowiedź na wniosek zaowocował składanymi przez skarżącego skargami w trybie przepisów kpa "na czynności procesowe" do Komendanta Powiatowego Policji i nałożeniem na Komendanta Powiatowego Policji obowiązku złożenia sprawozdania z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zawierającego relację z podjętych czynności. W toku opracowywania sprawozdania Komendant Powiatowy Policji pismem z 30 sierpnia 2011r. zasięgnął opinii radcy prawnego z której m.in. wynikało, że sprawa winna ulec załatwieniu decyzją. Podejmowanie w sprawie czynności w formie zbędnej dla jej załatwienia a mającej wpływ na termin zakończenia sprawy podlegającej załatwieniu decyzją, należy niewątpliwie do okoliczności charakteryzujących przewlekłe prowadzenie postępowania w rozumieniu art. 149 § 1 ustawy P.p.s.a. Zarazem sprawa nie uległa zakończeniu w terminach określonych art. 35 § 3 kpa, przy czym akta nie obrazują odstępu czasu pomiędzy sporządzaniem sprawozdania i otrzymaniem opinii prawnej z 6.09.2012r. a datą podjęcia decyzji w dniu [...] 2011r. Mając na względzie powyższe okoliczności uznał Sąd, że niezależnie od przewlekłego postępowania, miała miejsce także okresowa bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego złożonym dnia 15 czerwca 2011r. , w rozumieniu art. 149 P.p.s.a. przejawiająca się w nie zakończeniu sprawy w ustawowym terminie i nie dająca się usprawiedliwić w całości okolicznościami sprawy. Zarazem uznał Sąd, iż bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia przepisów prawa. Nie każde nie załatwienie sprawy w terminie określonym przepisem art. 35 § 3 czy ustalonymi w trybie art. 36 kpa może być utożsamiane z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 35 § 5 do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się m.in. okresów opóźnienia spowodowanych z winy strony i z przyczyn niezależnych od organu. Podkreśla się piśmiennictwie (por. Andrzej Wróbel – komentarz do art. 37 k.p.a. Lex), że ocena czy niezałatwienie sprawy odbyło się z rażącym naruszeniem prawa, powinno uwzględniać zarówno przesłanki subiektywne, po stronie organu oraz obiektywne w tym m.in. skutki niezałatwienia sprawy w terminie dla strony lub dla interesu publicznego . W świetle treści decyzji odmawiających wnioskowi, samo opóźnienie w załatwieniu sprawy nie miało wpływu na sytuację prawną skarżącego. U podłoża skargi leżało mylne przekonanie skarżącego, że sprawa z jego wniosku z 15 czerwca 2011r. w ogóle nie została załatwiona. NSA w wyroku sygn. I OSK 675/12 LEX1218894) rażącym naruszeniem prawa określił taki stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do okoliczności sprawy można stwierdzić niewątpliwe i oczywiste naruszenie prawa. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tle okoliczności sprawy, a w szczególności inicjowania w toku jej trwania postępowania w trybie działu VIII kpa dot. skarg i wniosków, przekroczenie terminu jej załatwienia nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1 zd. II P.p.s.a. Z tych przyczyn na podstawie art. 149 § 1 zd. II ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w punkcie II sentencji postanowienia. Orzeczenie w punkcie III oparto na przepisie art. 250 P.p.s.a. w zw. z 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (tj. Dz. U. 2009.146.1188 ze zm.).