II SA/Łd 464/18

Dnia 10 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2018 roku sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przekazania gruntu w użytkowanie wieczyste 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu A. J. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), powoływanej dalej jako k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z [...] r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku B. W. o przekazanie na jego rzecz gruntu położonego w S. przy ul. A, oznaczonego nr ewid. [...], o powierzchni 0,0021 ha, wraz ze znajdującym się na nim garażem. Kolegium wyjaśniło, że w uzasadnieniu ww. postanowienia organ I instancji podał, iż dnia 29 grudnia 2017 r. B. W. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie przekazania na jego rzecz użytkowania wieczystego wskazanego wyżej gruntu wraz ze znajdującym się na nim garażem, wybudowanym, zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy, przez jego ojca L. W. Organ wskazał następnie, że oddanie w użytkowanie wieczyste gruntów, będących własnością Gminy Miasta S. odbywa się w formie przetargowej. Postępowanie w niniejszej sprawie nie może jednak zostać wszczęte, gdyż brak jest podstaw prawnych do przekazania przedmiotowego gruntu na rzecz B. W. z uwagi na fakt niespełnienia przesłanek z art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2018r., poz. 121 ze zm.), określającego zasady bezprzetargowego zbywania nieruchomości. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji B.W. zarzucił nieuwzględnienie faktu, że garaż na przedmiotowej działce został wybudowany przez jego ojca L. W., na dowód czego posiada stosowne dokumenty oraz wskazał na brak analizy sprawy pod kątem art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Następnie organ II instancji, w oparciu o treść art. 61a § 1 k.p.a. wyjaśnił, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydaje się, jeżeli podanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z powyższego wynika, że odmowa wszczęcia postępowania nastąpić może po pierwsze, z przyczyn podmiotowych, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona niemająca zdolności do czynności prawnych, po drugie - z przyczyn przedmiotowych. Przez "inne uzasadnione przyczyny", z powodu których postępowanie nie może zostać wszczęte, należy rozumieć sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tożsamej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, sprawa ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, bądź też brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. Odmowa wszczęcia postępowania następuje z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią złożony wniosek niedopuszczalnym. Z treści ww. przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Dalej Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej spawie zaistniała podstawa do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn przedmiotowych. Wystąpienie przez wnioskodawcę z żądaniem przekazania na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego opisanego na wstępie gruntu nie podlega bowiem rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej lub postanowienia, a wymaga innej formy działania organu, tj. formy czynności cywilnoprawnej. Przepis art. 37 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera szczególne unormowania ustawy dotyczące obrotu nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego. W ocenie organu II instancji, nie może budzić wątpliwości, że nabycie nieruchomości w omawianym trybie może nastąpić wyłącznie w drodze umowy cywilnoprawnej, a nie aktu z zakresu administracji publicznej. W obowiązującym stanie prawnym nie ma bowiem podstaw do wydawania aktów w takim przedmiocie, zaś uprawnienie do nabycia prawa własności bądź użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego nie wynika z przepisów ustawy, lecz powstaje właśnie w wyniku zawarcia stosownej umowy. W związku z powyższym Kolegium uznało, że skoro żądanie B. W. mieści się w materii cywilistycznej, gdyż nie ma tu miejsca na władcze działanie organu, to odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie okazała się zasadna. Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego złożył B.W., zarzucając: 1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie: a) dlaczego nie podjęto działań po złożeniu przez skarżącego pism z prośbą o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości; b) niewyjaśnienie, czy skarżący spełniał przesłanki do nabycia nieruchomości na podstawie art. 34 oraz art. 211 u.g.n.; 2. naruszenia art. 7, art., 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w pominięciu faktu, że garaż na przedmiotowej nieruchomości wybudował ojciec skarżącego L.W., choć fakt ten wynikał z dokumentów będących w posiadaniu organu, w szczególności: - pisma Urzędu Powiatowego w S. z 15 października 1974 r., znak: [...]; - wskazania lokalizacyjnego z 5 lipca 1993 r.; - podania i odpowiedzi na podanie L.W. w sprawie zgody na wybudowanie garażu; - decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] czerwca 1975 r.; - podania z 25 czerwca 1993 r.; 3. brak wszechstronnego rozważenia sprawy, polegający na niewyjaśnieniu, dlaczego Gmina pobierała czynsz z tytułu najmu garażu, choć garaż wybudował ojciec skarżącego L. W., a gmina nie poniosła kosztów jego wzniesienia; 4. naruszenie art. 61a § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że wystąpiły inne przyczyny, dla których wniosek skarżącego był niedopuszczalny i postępowanie nie mogło być wszczęte, w sytuacji, gdy podane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przyczyny odmowy wszczęcia postępowania stanowiły w istocie merytoryczną ocenę sprawy, która mogłaby zostać ewentualnie dokonana dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie, a nie przed; 5. naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie; Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 34 oraz art. 211 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organy administracji nie rozpoznały istoty sprawy. Zamiast tego błędnie stwierdziły, że zachodzą przeszkody do wszczęcia postępowania. Skarżący wyjaśnił, że od wielu lat domaga się przekazania gruntu, położonego w S. przy ulicy A, oznaczonego numerem działki 186/1 wraz ze znajdującym się na nim garażem. Dnia 27 grudnia 2017 r. złożył pismo zatytułowane "Skarga", w którym poprosił o przekazanie mu garażu i gruntu pod nim. W piśmie zaznaczył, że takie prośby składał już wiele lat wcześniej, poczynając od 1993r. ale pozostawały one bez żadnej odpowiedzi. Zarówno w piśmie z 27 grudnia 2017 r. jak i w zażaleniu na postanowienie organu I instancji wskazywał na konieczność rozpoznania jego sprawy z uwzględnieniem treści art. 211 u.g.n. i zbadania, czy w jego sytuacji zachodziły przesłanki do zastosowania tego przepisu. Organy obu instancji takiej analizy nie dokonały. Zdaniem skarżącego, organ administracji naruszył art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ błędnie uznał, że wystąpiły inne przyczyny, dla których wniosek był niedopuszczalny. Za inne przyczyny uznano fakt, że skarżący nie spełnia przesłanek do nabycia nieruchomości, zarówno w trybie przetargu jak i w trybie bezprzetargowym. Według skarżącego, takie stwierdzenie było nieuprawnione i przedwczesne. Organ na etapie początkowym sprawy dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia, choć nie przeprowadził szczegółowego postępowania. W przekonaniu skarżącego, nawet gdyby jego stanowisko nie było słuszne, to merytoryczne rozstrzygnięcie powinno nastąpić po wszczęciu postępowania, analizie dokumentów, stanu faktycznego i przepisów. Tymczasem w tej sprawie od razu uznano, że postępowania prowadzić nie trzeba i wydano rozstrzygnięcie, będące de facto rozstrzygnięciem merytorycznym. Skarżący podniósł także, że organy nie wyjaśniły w sposób pełny i przekonywujący najistotniejszych kwestii i wątpliwości występujących w jego sprawie. Nie rozważono, czy w jego sprawie jest możliwe przekazanie nieruchomości w drodze aktu administracji. Skarżący uważa, że zachodziły ku temu przesłanki, w szczególności dlatego, że spełnił wymogi z art. 211 u.g.n. Nadto, zdaniem skarżącego, błędnie przyjęto, że nie spełnia przesłanek do bezprzetargowego nabycia nieruchomości. W ocenie skarżącego, z uwagi na fakt, że garaż na przedmiotowej działce wybudował jego ojciec, to przesłanki do bezprzetargowego nabycia nieruchomości wymienione w szczególności w art. 34 i 37 u.g.n. zostały spełnione. Skarżący wyjaśnił również, że w toku spraw administracyjnych, w złożonych do organów administracji pismach, domagał się, w razie stwierdzenia braku możliwości przekazania działki, aby organ zawarł z nim umowę użytkowania wieczystego. Organy administracji nie zawarły z nim takiej umowy, choć garaż na przedmiotowej działce wzniósł jego ojciec. Nie uzasadniły też swojego stanowiska. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowieni w całości, ewentualnie o wydanie orzeczenia zobowiązującego organ do kontynuowania postępowania, na podstawie art. 145a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł również o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów na okoliczność wybudowania garażu przez L.W., przekazania garażu B.W., wystąpienia przez B.W. do organu administracji o przekazanie nieruchomości (działki i znajdującego się na niej garażu) i uregulowanie jej stanu prawnego, opłacania przez skarżącego podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Kolegium przyznało, że uzasadnienie postanowienia organu I instancji należy uznać za błędne, jednak analiza treści wniosku skarżącego z 29 grudnia 2017 r. oraz skargi do sądu pozwala stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała podstawa do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn przedmiotowych. Wystąpienie przez wnioskodawcę z żądaniem przekazania na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu nie podlega bowiem rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej lub postanowienia, a wymaga innej formy działania organu, tj. formy czynności cywilnoprawnej, co wynika z art. 37 ust. 1 u.g.n. Tryb cywilny przewidziano również przy uwłaszczeniu garaży uregulowanym w powołanym przez skarżącego art. 211 u.g.n. Także w tym przypadku realizacja roszczenia przewidzianego w tym przepisie następuje w formie cywilnoprawnej umowy oddania gruntu w użytkownie wieczyste z nieodpłatnym przeniesieniem prawa własności garażu. W piśmie z 5 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, poparł skargę i jednocześnie wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu podnosząc, że nie została ona opłacona w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Stosownie do art. 145 p.p.s.a. sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sad skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, bowiem rozstrzygnięcie to odpowiada prawu. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). Jednakże zgodnie z art. 61a k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§ 1). Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2). Celem postępowania administracyjnego jest, co do zasady, skonkretyzowanie sytuacji prawnej, tj. praw i obowiązków, oznaczonego podmiotu, w drodze decyzji administracji. Realizacja tego zadania wymaga istnienia kompletnego stosunku administracyjnoprawnego, na który składają się podmioty (organ administracji publicznej oraz strona), a także przedmiot (prawa i obowiązki, wynikające z określonej normy prawnej). Jeżeli brakuje któregokolwiek z tych elementów i organ administracji publicznej nie może podjąć działań zmierzających do usunięcia tego stanu, wspomniana konkretyzacja jest wykluczona, a prowadzenie postępowania administracyjnego staje się zbędne (tak w wyroku NSA z 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1824/17 – orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania mają zatem charakter podmiotowy i przedmiotowy. Podmiotową przesłanką odmowy wszczęcia postępowania jest brak legitymacji po stronie wnoszącego żądanie. Z kolei, podstawą odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn przedmiotowych stanowić będzie m.in. złożenie żądania, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej lub postanowienia, a wymaga innej formy działania np. formy czynności cywilnoprawnej, a także gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy przynależnej dla sądu powszechnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 13 września 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 421/17 – orzeczenie dostępne jw.). Pamiętać jedna trzeba, że przeszkoda we wszczęciu postępowania musi być oczywista i niebudząca jakichkolwiek wątpliwości już na etapie wnoszenia żądania. Dopiero wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustali wystąpienie przeszkody przedmiotowej, uniemożliwiającej jego rozpoznanie w formie administracyjnoprawnej, jest uprawniony, a przy tym zobligowany wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Przepis z art. 27 u.g.n. stanowi wprost, że sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej. Z kolei art. 28 ust. 1 u.g.n. stanowi, że sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej następuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej, stosownie do przepisów rozdziału 4 niniejszego działu. Warunki zbycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej ustala się w rokowaniach przeprowadzanych z nabywcą. Protokół z przeprowadzonego przetargu oraz protokół z rokowań przy zbyciu w drodze bezprzetargowej stanowią podstawę do zawarcia umowy – art. 28 ust. 2 i 3 u.g.n. Nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli jest zbywana na rzecz osoby, której przysługuje pierwszeństwo w jej nabyciu, stosownie do art. 34 (art. 37 ust. 2 pkt 1 u.g.n.). Jak wynika z powyższego oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste wymaga czynności cywilnoprawnej, co oznacza, że również dochodzenie roszczeń z tego tytułu może być skuteczne jedynie przed sądem powszechnym. W ocenie skarżącego, przysługuje mu roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy art. 211 u.g.n. Roszczenie tego rodzaju nie może być jednak przedmiotem postępowania administracyjnego, a załatwienie sprawy w tym zakresie, z przyczyn oczywistych nie może nastąpić w formie decyzji. W związku z tym odmowa wszczęcia postępowania jest zasadna, co potwierdzają również liczne orzeczenia sądów administracyjnych (por. wyrok: NSA w Białymstoku z 1 lipca 1999 r., sygn. akt SA/Bk 1677/98; WSA w Warszawie z 1 września 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1841/04; postanowienia NSA: z 14 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 226/06 oraz z 17 września 1999 r., sygn. akt I SA 1506/99; postanowienia WSA w Warszawie: z 11 marca 2004 r., sygn. akt I SAB/Wa 6/04; z 27 października 2004r., sygn. akt I SAB/Wa 166/04; z 10 listopada 2004 r., sygn. akt I SAB/Wa 168/04; z 29 listopada 2005 r., sygn. akt I SAB/Wa 194/05; z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 142/05; z 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 706/15; postanowienie WSA w Gdańsku z 19 października 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 457/09; postanowienie WSA w Opolu z 22 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Op 305/04 – orzeczenia dostępne jw.). Słusznie również organ II instancji wskazał na wadliwość uzasadnienia postanowienia organu I instancji (choć wyartykułował to dopiero w odpowiedzi na skargę), bowiem odmowa wszczęcia postępowania nie mogła być podyktowana niespełnieniem przez skarżącego warunków, o których mowa w art. 37 ust. 2 u.g.n., lecz tym, że sprawa ta nie jest sprawą administracyjną, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Tym niemniej rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe. Podkreślić należy, że sąd nie kwestionuje okoliczności podnoszonych przez skarżącego, jednakże analiza tych okoliczności (jak i zasadności roszczenia) nie mogła być przedmiotem ani postępowania administracyjnego, ani postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na fakt, że jest to sprawa o charakterze cywilnoprawnym. Natomiast przy ocenie istnienia przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a. organ, a za nim sąd administracyjny, nie bada merytorycznie wniosku, ani nie ocenia zgromadzonych w sprawie dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, ponieważ wydając rozstrzygnięcie ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych, uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1047/16 – orzeczenie dostępne jw.). W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 wyroku. O wynagrodzeniu dla ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 250 p.p.s.a., w związku ze złożonym oświadczeniem, że koszty te nie zostały pokryte nawet w części. Ich wysokość określona została na podstawie § 21 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715) oraz powiększona o należny podatek od towarów i usług. dc