II SA/Łd 764/24

WyrokWSA w Łodzi2025-04-15

Skład orzekający: Agata Sobieszek-Krzywicka, Michał Zbrojewski, Tomasz Porczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie budowy parkingu, uznając ustalenie spadkobierców zmarłego właściciela nieruchomości za zagadnienie wstępne, i czy prawidłowo zobowiązał jednego z użytkowników nieruchomości do wystąpienia o stwierdzenie nabycia spadku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego przedwcześnie zawiesiły postępowanie administracyjne w sprawie budowy parkingu, uznając ustalenie spadkobierców zmarłej właścicielki za zagadnienie wstępne. Stwierdzono, że kluczowe jest najpierw jednoznaczne ustalenie inwestora robót budowlanych oraz kwalifikacji i daty ich wykonania, a dopiero w dalszej kolejności, w przypadku braku możliwości skierowania obowiązków do inwestora, należy rozważyć ustalenie spadkobierców. Ponadto, organ nieprawidłowo zobowiązał wyłącznie jednego z użytkowników nieruchomości do wystąpienia o stwierdzenie nabycia spadku, pomijając innych potencjalnych spadkobierców oraz skarżących, którzy również mogą mieć w tym interes prawny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŁWINB) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie budowy parkingu. ŁWINB uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o zawieszeniu postępowania w sprawie utwardzenia terenu i nałożeniu obowiązku wystąpienia o stwierdzenie nabycia spadku, a następnie sam zawiesił postępowanie w sprawie budowy parkingu do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej właścicielce nieruchomości i zobowiązał jednego z użytkowników nieruchomości (M.N.) do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Skarżący (G.K., M.K. i M.N.) kwestionowali zasadność zawieszenia postępowania i nałożonych obowiązków.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie ŁWINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB, zasądził koszty postępowania od ŁWINB na rzecz skarżących.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Asesor WSA Tomasz Porczyński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skarg G.K., M. K. i M. N. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 31 lipca 2024 r. nr 130/2024 znak: WOP.7722.118.2024.BZ w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie budowy parkingu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sieradzu z dnia 7 czerwca 2024 r., nr 17/2024, znak: PINB.7360/37/1941/679/JW/2022/2023/2024; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących G.K. i M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącego M.N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc Zaskarżonym postanowieniem z 31 lipca 2024 r. nr 130/2024, znak: WOP.7722.118.2024.BZ Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, powoływany dalej jako: "ŁWINB" działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a." uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., powoływanego dalej jako: "PINB" z 7 czerwca 2024 r. nr 17/2024, znak: PINB.7360/37/1941/679/JW/2022/2023/2024 o zawieszeniu postępowania w sprawie utwardzenia terenu kruszywem-grysem granitowym na działce nr ewid. [...] (obręb geodezyjny [...]) położonej w S., przy ul. [...] do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N. oraz nałożeniu na M.N. obowiązku wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku w terminie 30 dni od chwili otrzymania postanowienia (pkt 1), zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie budowy parkingu na działce nr ewid. [...] (obręb geodezyjny [...]) położonej w S. przy ul. [...] do czasu prawomocnego ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N. (pkt 2) oraz zobowiązał M.N. do złożenia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, wniosku do właściwego sądu rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej K.N. (pkt 3). Z akt sprawy wynika, że pismem z 18 października 2022 r. Urząd Miasta Sieradza przekazał PINB pismo G.K. w sprawie kontroli obiektu budowlanego na posesji położonej w S. przy ul. [...]. Przy piśmie z 22 listopada 2022 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi, powoływany dalej jako: "WIOŚ" przekazał PINB wyniki działań kontrolnych wnosząc o ustalenie czy stwierdzone miejsca postojowe spełniają normy zawarte w przepisach budowlanych. Z protokołu oględzin z 1 grudnia 2022 r. wynika, że na nieruchomości funkcjonuje budynek mieszkalny jednorodzinny i budynek gospodarczy. Nieruchomość jest ogrodzona od działek sąsiednich płotem betonowym na wysokości trzech płyt. Od frontu ogrodzenie wykonano w formie słupków, przęseł, furtki i bramy wjazdowej. Działka budowlana wyposażona jest w infrastrukturę techniczną i posiada dostęp do drogi publicznej. Wykonano utwardzenie z kostki betonowej wzdłuż budynku gospodarczego i granicy z działką nr ewid. [...] pozostawiając pas zieleni przy płocie rozgraniczającym nieruchomości. Opisane utwardzenie z kostki betonowej stanowi dojście i dojazd do budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Kolejne utwardzenie z betonu zrealizowano w obrębie wjazdu na nieruchomość i budynku gospodarczego. Wylewka na gruncie usytuowana jest w odległości 7,5 m od odrodzenia z działką skarżących. Ponadto w części frontowej nieruchomości i wzdłuż granicy z działką nr ewid. [...] wysypano kruszywo (grys granitowy), którego obszar jest ograniczony z jednej strony wylewką betonową i kostką, a z drugiej pasem zieleni. Na terenie utwardzonym nie wyznaczono w sposób trwały miejsc postojowych – brak oznaczenia stanowisk znakami poziomymi i pionowymi za pomocą linii, strzałek, symboli, napisów, różnych kolorów kostki. Do protokołu dołączono dokumentację fotograficzną oraz załącznik graficzny. Skarżący nie stawili się pomimo prawidłowego zawiadomienia, co uniemożliwiło porównanie poziomu gruntów na sąsiedniej działce. M.N. wskazał, że jest użytkownikiem nieruchomości przy ul. [...] w S., a jej stan prawny nie jest uregulowany. Utwardzenie wykonano jakiś czas temu, natomiast grys granitowy wysypano w 2022 r. Teren jest wykorzystywany jako miejsca postojowe dla samochodów osobowych, których liczba nie przekracza 10 szt. i są parkowane zazwyczaj w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy. Grys granitowy wysypany przy terenach zielonych stanowi teren utwardzony, a nie miejsca postojowe. Dla nieruchomości położonej przy ul. [...] brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pismem z 23 stycznia 2023 r. PINB zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Przy piśmie z 20 lutego 2023 r. skarżący przekazał dodatkową dokumentację fotograficzną. Pismem z 8 marca 2023 r. PINB przekazał skarżącym zgromadzone w sprawie dokumenty, wskazując, że przesyła jedynie te dokumenty, które zgromadzono w sprawie, a nie zostały uprzednio doręczone. 3 kwietnia 2023 r. PINB przekazał Prezydentowi Miasta Sieradza, powoływanemu dalej jako: "Prezydent" wnioski skarżących w sprawie przeprowadzenia kontroli wskazując, że po przeprowadzeniu czynności dowodowych ustalono, że rzeczywistym problemem nie jest utwardzenie terenu, ale funkcja jaką ten teren pełni, co stanowi samowolę urbanistyczną i ewentualna likwidacja utwardzenia nie rozwiąże problemu, ponieważ samochody oraz części samochodowe nadal będą ustawiane na powierzchni nieutwardzonej. Z protokołu oględzin z 27 lipca 2023 r. wynika, że na nieruchomości zakres utwardzenia nie uległ zmianie od ostatnich oględzin. Na terenie utwardzonym nie wyznaczono w sposób trwały miejsc postojowych. Części samochodowe oraz samochody zlok. są na terenie utwardzonym, na wysypanym grysie granitowym oraz na terenie zielonym. Do protokołu dołączono dokumentację fotograficzną. Ponownie, pomimo prawidłowego wezwania, na oględziny nie stawili się skarżący. Pismem z 23 sierpnia 2023 r. Prezydent poinformował PINB, że wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania działek nr [...] ewid [...] i nr ewid. [...] oraz poprosił o udzielenie informacji, na jakim etapie jest prowadzone postępowanie. Decyzją z 2 października 2023 r. nr 45/2023 PINB umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy parkingu przy ul. [...] w S. wskazując, że na nieruchomości wykonano utwardzenie, które nie wymagało dla swojej legalności dokonania zgłoszenia bądź uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a wszelki kwestie podnoszone przez skarżących stanowią ewentualnie samowolną zmianę sposobu zagospodarowania terenu, o której mowa w art. 59 ust. 3 u.p.z.p. i organem właściwym do załatwienia tej sprawy pozostaje Prezydent Miasta Sieradza, podobnie jak kwestii zmiany stosunków wodnych. Decyzją z 30 stycznia 2024 r. nr 16/2024 ŁWINB uchylił ww. rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że w sprawie doszło do budowy parkingu, tym samym nie dokonano jedynie utwardzenia terenu, jednakże przed wydaniem decyzji merytorycznej bądź umarzającej postępowanie uzupełnić należy materiał dowodowy, w tym przede wszystkim wyjaśnić kwestie związane z osobą inwestora oraz właściciela nieruchomości. Wyrokiem z 13 maja 2024 r. WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 234/24 oddalił sprzeciw od ww. decyzji. Z adnotacji urzędowej z 4 kwietnia 2024 r. wynika, że wyznaczone na ten dzień oględziny nie odbyły się, bowiem skarżący nie udostępnili swojej nieruchomości. Sporządzono jedynie dokumentację fotograficzną. Pismem z 6 czerwca 2024 r. M.N. złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłej K.N.. Przywołanym na wstępie postanowieniem z 7 czerwca 2024 r. PINB zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie utwardzenia terenu kruszywem do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N. oraz nałożył na M.N. obowiązek wystąpienia do Sądu o stwierdzenie nabycia spadku. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka warunkująca zawieszenie postępowania, tj. występuje zagadnienie wstępne w postaci konieczności określenia kręgu spadkobierców po zmarłej właścicielce nieruchomości na której położony jest parking. Zażalenie na ww. postanowienie złożyli skarżący wskazując, że nie zachodzą przesłanki do jego zawieszenia. ŁWINB po rozpoznaniu powyższego odwołania uchylił w całości postanowienie PINB, zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie budowy parkingu na działce nr ewid. [...] (obręb geodezyjny [...]), położonej w S. przy ul. [...] do czasu prawomocnego ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N. oraz zobowiązał M.N. do złożenia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, wniosku do właściwego sądu rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej K.N. Przywołując treść art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1 k.p.a. wskazał, że organ ma obowiązek zawiesić prowadzone postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. "Zagadnienie wstępne" stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będąc odrębne od sprawy, na której tle wystąpiło. Zagadnienie wstępne jest kwestią warunkującą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej i musi dotyczyć kwestii materialnoprawnej, która warunkuje możliwość wyznaczenia konsekwencji normy prawnej dla indywidualnej sytuacji i determinuje tym samym treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Zależy od niej zarówno treść przyszłego rozstrzygnięcia administracyjnego jak i możliwość kontynuowania postępowania. Zagadnienie wstępne winno mieć bezpośredni wpływ na sprawę administracyjną. Następnie przywołując treść art. 52 prawa budowlanego wyjaśnił, że oceniane roboty budowlane zostały zakończone, więc w pierwszej kolejności nakazy winny być nakładane na właściciela. Stwierdził, że ustalenie spadkobierców po zmarłej K.N. jest niezbędne, gdyż nawet jeżeli przyjąć, że jedynym inwestorem był M.N., to w chwili obecnej nie posiada on tytułu prawnego do nieruchomości, tak więc w istocie mogłaby się pojawić trudność w wykonaniu ew. nałożonych obowiązków. Nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go do inwestora, jeśli wdacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania nieruchomością, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Wybór spośród adresatów decyzji wymienionych w art. 52 prawa budowlanego, w tym decyzji o nakazie rozbiórki, jest uzależniony od możliwości realizacji przez ten podmiot nałożonych na niego obowiązków, a więc wykonalności samej decyzji w konkretnych okolicznościach danej sprawy. Gdy inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nałożenie na niego obowiązku doprowadzenia tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem lub nakazanie rozbiórki mogłoby okazać się niewykonalne. Organy administracyjne nie posiadają również kompetencji do ustalania we własnym zakresie spadkobierców. Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do brania udziału w postępowaniu administracyjnym jest zagadnieniem wstępnym, gdyż od tego zależy dalszy tok tego postępowania. W ocenie ŁWINB, PINB zasadnie zobowiązał M.N. do wystąpienia do sądu w celu ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N. Organ nie posiada legitymacji do wystąpienia do sądu powszechnego w przedmiocie rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, a mogą o to wystąpić tylko podmioty legitymowane. W ocenie ŁWINB rozstrzygnięcie kwestii ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N. stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 48 prawa budowlanego. Odnosząc się do treści wydanego rozstrzygnięcia wyjaśnił konieczność zmiany określenia zawieszonego postępowania. W jego ocenie niewłaściwym było zawieszenie postępowania w sprawie utwardzenia terenu kruszywem – grysem granitowym, skoro prowadzone jest w sprawie parkingu. Pozostałe zmiany mają natomiast charakter jedynie techniczno- doprecyzowujący. Odnosząc się do treści zażalenia wskazał, że postępowania z zakresu nadzoru budowlanego prowadzone są, co do zasady, z urzędu i tak też jest w niniejszej Procedowanie kwestii związanej z zawieszeniem postępowania ma charakter wpadkowy i w ramach kontroli instancyjnej postanowienia wydanego w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ zażaleniowy nie rozstrzyga sprawy, co do jej istoty, badaniu podlega jedynie zasadność wydania postanowienia dot. zawieszenia postępowania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G.K. i M. K. zaskarżyli w całości postanowienie organu II instancji wskazując, że zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, procesowego oraz przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji w części zawieszającej postępowanie oraz uchylenie postanowienia ŁWINB w części wydłużającej termin do wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku. W uzasadnieniu wskazali, że ŁWINB dokonał niewłaściwego rozpatrzenia zażalenia wydając wyłącznie postanowienie w innym brzmieniu i treści. ŁWINB uchylił w całości postanowienie PINB pomimo, że zaskarżone zostało zażaleniem tylko w części, tj. dotyczyło wyłącznie zawieszenia postępowania. M.N. do 28 lipca 2024 r. nie wniósł do sadu rejonowego wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej K.N. co oznacza w ocenie skarżących, że brak jest przesłanek do zawieszenia postępowania. Skarżący zarzucili również naruszenie art. 124 k.p.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej, w oparciu o którą ponownie postanowiono zawiesić postępowanie administracyjne oraz zobowiązać ponownie M.N. do złożenia wniosku do właściwego sądu rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej K.N. Ponadto w ich ocenie ŁWINB nie przedstawił motywów, przesłanek oraz wyjaśnień, z których wynikałyby uprawnienia do uchylenia całości postanowienia PINB pomimo, że zostało zaskarżone jedynie w części. W ocenie skarżących wybudowany został nielegalny parking w ramach samowoli budowlanej, zatem pozostało wydać decyzję z nakazem jego rozbiórki wraz z wszystkimi elementami tworzącymi, natomiast w wyniku wydanych postanowień M.N. w dalszym ciągu może użytkować nielegalny parking w dotychczasowym formacie i zakresie bez zachowania wymaganej 16 m odległości od naszej granicy i 20 m od okien najbliższego budynku mieszkalnego jaki jest posadowiony na nieruchomości przy ul. [...] i czerpać w dalszym ciągu nieuzasadnione korzyści materialne. Skarżący stwierdzili jednocześnie, że ŁWINB opisując stan zastany na działce podczas oględzin powstałej samowoli – nielegalnego parkingu czyni to w celowo ograniczonym zakresie z pominięciem najistotniejszych informacji dla sprawy, zafałszowując stan rzeczywisty w treści wydanego postanowienia. W odpowiedzi na skargę ŁWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do kwestii zaskarżenia jedynie części postanowienia wskazał, że w sprawie nie było możliwe orzeczenie jedynie, co do części postanowienia, gdyż wszystkie jego punkty były ze sobą powiązane i nie mogłyby funkcjonować oddzielnie. W pismach z 20 listopada, 22 grudnia, 30 grudnia 2024 r., 31 stycznia i 17 marca 2025 r. skarżący podtrzymali argumentację zawartą w skardze. Stwierdzili, że M.N. jako inwestor nie posiadając tytułu prawnego do nieruchomości wybudował w latach 2021/2022 samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela. Ostatnia właścicielka nieruchomości zmarła w 2013 r. M.N. jako sprawca samowoli z premedytacją wykorzystuje nieuregulowany stan prawny własności nieruchomości by bezprawnie unikać odpowiedzialności za popełnioną przez niego samowolę budowlaną i zapewniać sobie funkcjonowanie nielegalnego parkingu, z którego czerpie korzyści majątkowe w sytuacji gdy w sposób legalny taki parking nie mógłby w żaden sposób powstać i łamie szereg norm prawa budowlanego. W ocenie skarżących ustalenie właściciela uniemożliwia działania inwestora M.N., który wykorzystuje nieuregulowany stan prawny nieruchomości, by unikać odpowiedzialności za samowolę budowlaną. Natomiast w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.N. zaskarżył w całości postanowienie organu II instancji zarzucając naruszenie art. 100 k.p.a. poprzez błędne i bezpodstawne nałożenie na niego obowiązku złożenia wniosku do właściwego sądu rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej K.N. W uzasadnieniu wskazał, że organ nałożył na niego ten obowiązek jako na stronę postępowania jednocześnie uznając, że nie jest stroną postępowania i nie można względem niego adresować decyzji, jako że nie jest jasne kto jest stroną i na kogo miałby być nałożony obowiązek określony w decyzji, tymczasem art. 100 k.p.a. dopuszcza nałożenie danego obowiązku wyłącznie na stronę postępowania. Wskazał również, że organ nałożył ten obowiązek tylko na niego, pomimo, że wymieniona w postanowieniu K. N. miała innych spadkobierców ustawowych, którzy w ogóle nie są objęci niniejszym postępowaniem. Ponadto zakresem obowiązku organ objął złożenie "wniosku o stwierdzenie nabycia spadku" w sytuacji, gdy stwierdzenie nabycia spadku po określonej osobie nie rozstrzyga samo w sobie zagadnienia wstępnego, które organ uczynił przesłanką zawieszenia postępowania. Samo jednak stwierdzenie nabycia spadku przesądzi wyłącznie udział w spadku, a nie prawo własności danej nieruchomości, gdyż uprawnienia poszczególnych spadkobierców do danych składników spadku to domena innego postępowania. Obowiązek nałożony przez organ mija się więc z istotą zagadnienia wstępnego i nie jest władny je rozstrzygnąć. M.N. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę ŁWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z 10 stycznia 2025 r. połączył sprawę o sygn. akt II SA/Łd 765/24 ze skargi M.N. ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 764/24 ze skargi G.K. i M.K. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienia nie odpowiadają prawu co uzasadnia ich uchylenie w całości. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem skarg w kontrolowanej sprawie jest postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, którym uchylono w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o zawieszeniu postępowania w sprawie utwardzenia terenu kruszywem – grysem granitowym do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N. oraz nałożeniu na M.N. obowiązku wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku w terminie 30 dni od chwili otrzymania postanowienia, zawieszono postępowanie administracyjne w sprawie budowy parkingu na działce do czasu prawomocnego ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N. oraz zobowiązano M.N. do złożenia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, wniosku do właściwego sądu rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej K.N. W kontrolowanej sprawie organ I instancji wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, tj. ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N.. Organ II instancji uchylając zaskarżone postanowienie podzielił stanowisko PINB, że rozstrzygnięcie kwestii ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N. stanowi zagadnienie wstępne, wobec tego, że obowiązki z art. 52 prawa budowlanego w formie nakazów i zakazów winny być nakładane na właściciela, natomiast przyczyną uchylenia postanowienia było niewłaściwe określenie w nim przedmiotu postępowania oraz kwestie techniczno- doprecyzowujące. Jednocześnie podkreślił, że PINB zasadnie zobowiązał M.N. do wystąpienia do sądu w celu ustalenia spadkobierców po zmarłej K.N.. G.K. i M.K. stwierdzili w skardze, że ŁWINB dokonał niewłaściwego rozpatrzenia zażalenia wobec zaskarżenia postanowienia PINB jedynie w części, a nielegalny parking wybudowany w ramach samowoli budowlanej, powinien zostać rozebrany. M.N. z kolei wskazał, że organ błędne i bezpodstawne nałożył na niego obowiązek złożenia wniosku do właściwego sądu rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej K.N. W tym miejscu należy podkreślić, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z 13 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 234/24 oddalił sprzeciw G.K. i M.K. od decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 30 stycznia 2024 r. nr 16/2024 w przedmiocie kontroli obiektu budowlanego – parkingu. W jego uzasadnieniu Sąd stwierdził m.in., że konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem dokonania ustaleń faktycznych w tym chociażby poprzez zbadanie ilości dostępnych miejsc parkingowych oraz zbadania czy roboty budowlane są zgodne z prawem. Odnosząc się do kwestii inwestora Sąd podkreślił, że nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające kwestie podmiotowe, tj. dotyczące wskazania adresata ewentualnych obowiązków przewidzianych przepisami prawa budowlanego Mając na względzie tak przedstawiony stan faktyczny godzi się wskazać, że w sprawie bezspornie ustalono, że M.N., jest użytkownikiem nieruchomości na której znajdują się zaparkowane samochody. Z zebranego materiału dowodowego, który nie został uzupełniony zgodnie z wskazaniami zawartymi w ww. wyroku Sądu, nie sposób stwierdzić czy jest on również inwestorem spornego utwardzenia terenu stanowiącego stanowiska postojowe dla samochodów oraz jaki tytuł prawny do nieruchomości posiada na obecnym etapie postępowania. Odróżnić bowiem należy, wbrew twierdzeniom skarżących, pojęcia użytkowania, posiadania i tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które nie są tożsame i nie mogą być stosowane zamiennie na gruncie prawa budowlanego. Nie budzi natomiast wątpliwości, że informacja ta jest niezbędna do ewentualnego zaadresowania obowiązków wynikających z prawa budowlanego w momencie ich stwierdzenia. Z akt sprawy wynika również, że organy nie przeprowadziły ponownie postępowania wyjaśniającego stan faktyczny sprawy i dokładnie ustalającego przedmiot postępowania, w tym poprzez np. zbadanie ilości dostępnych miejsc parkingowych oraz tego czy te roboty są zgodne z prawem. Z kolei problematyka rozważanego na gruncie rozpatrywanej sprawy zagadnienia zawieszenia postępowania została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W myśl art. 100 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. W realiach niniejszej sprawy ŁWINB przedwcześnie zastosował powołane przepisy k.p.a. i na obecnym etapie postępowania nieprawidłowo orzekł o zawieszeniu postępowania wzywając przy tym wyłącznie M.N. o wystąpienie do właściwego sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. "Zagadnienie wstępne", o którym mowa w ww. przepisie, wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy, stanowiąc przesłankę negatywną jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. "Zagadnienie wstępne" to zagadnienie, na które składają się następujące elementy konstrukcyjne: 1) wyłania się ono w toku postępowania administracyjnego; 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy; 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. "Zagadnienie wstępne" stanowi zatem kwestię o charakterze otwartym (tzn. nieprzesądzonym), której treścią może być wypowiedź odnośnie do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne. (...) "Zagadnieniem wstępnym" w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i które może stanowić odrębny przedmiot postępowania przed takim organem lub sądem, co oznacza, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia wstępnego przez ten inny organ lub sąd, stanowi konieczny warunek wydania decyzji przez organ, w postępowaniu przed którym wyłoniło się zagadnienie wstępne" (por. wyrok NSA z 2 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 1919/19, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Obowiązkiem organu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest każdorazowe ustalenie pełnego kręgu jego stron (art. 28 k.p.a.) i czuwanie nad możliwością udziału wszystkich stron w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). W razie wystąpienia zagadnienia wstępnego organ powinien postępowanie zawiesić i albo wystąpić o jego rozstrzygnięcie do właściwego organu lub sądu, albo wezwać stronę do wystąpienia o to w wyznaczonym terminie, chyba że strona udowodni, że już tego dokonała. Swoboda organu administracji w tym zakresie jest jednak poważnie ograniczona przez przepisy regulujące dane postępowanie. Art. 100 § 1 k.p.a. nie przyznaje organowi administracji publicznej ani zdolności sądowej (art. 64 k.p.c.), ani uprawnienia (legitymacji procesowej) do wystąpienia do sądu w sprawie, która dotyczy strony prowadzonego przez ten organ postępowania. Organ ten, stosownie do art. 100 § 1 k.p.a., mógłby wystąpić do sądu w takiej sprawie tylko wówczas, gdyby inny przepis przyznawał mu zdolność sądową i legitymację procesową. O ile sprawa o prejudycjalnym znaczeniu dla wyniku postępowania administracyjnego nie jest sprawą, w której przepis szczególny przyznaje konkretnemu organowi administracji publicznej zarówno zdolność sądową, jak i legitymację do wystąpienia z żądaniem orzeczenia o pewnym stosunku prawnym lub prawie, to obowiązki organu administracji publicznej stwierdzającego, że dla rozstrzygnięcia o sprawie administracyjnej niezbędne jest uprzednie rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu cywilnym, ograniczają się do zidentyfikowania tego zagadnienia i zobowiązania strony do zainicjowania stosownego postępowania przed sądem powszechnym (zob. M. Romańska, w: H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023). Okoliczności te należy odnieść do przedmiotu prowadzonego postępowania, tj. budowy parkingu na działce nr ewid. [...] (obręb geod. [...]) położonej w S. przy ul. [...]. W toku postępowania administracyjnego bezspornie zostało ustalone, że część ww. działki została utwardzona i jest wykorzystywana jako stanowiska postojowe dla samochodów osobowych. Użytkownik działki M.N. w toku postępowania, w tym podczas oględzin 28 grudnia 2022 r., nie przeczył, że grys granitowy wysypany został na gruncie w 2022 r. i jest on wykorzystywany jako miejsca postojowe dla samochodów. Następnie godzi się wyjaśnić, że zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.), powoływanej dalej jako: "prawo budowlane", obowiązki w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w rozdziale 5b ustawy, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Art. 52 prawa budowlanego nie wskazuje wprost, kto ma być adresatem decyzji, gdyż zależy to w każdym przypadku od ustaleń stanu faktycznego sprawy. Prawidłowość wyboru adresata decyzji nakazującej rozbiórkę powinna być bowiem oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym nakazy i zakazy nakłada się na inwestora, natomiast jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W pierwszej kolejności zobowiązanym do dokonania czynności nakazanych w decyzji, o której mowa m. in. w art. 51 prawa budowlanego, jest inwestor, chyba że według okoliczności sprawy nałożenie takiego obowiązku było nieracjonalne, np. gdy obiekt jest budowany na terenie, do którego inwestor nie ma żadnego tytułu prawnego bądź gdy inwestor zbył nieruchomość, której dotyczy przedmiot postępowania, na rzecz innych osób (por. wyroki NSA: z 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07; z 10 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 66/12; z 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 338/11 oraz z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3190/18, CBOSA). Art. 52 prawa budowlanego należy interpretować w taki sposób, aby doprowadzić do wydania wykonalnego nakazu, tj. aby nakaz został skierowany do takiej osoby, która ma realną możliwość jego wykonania. Prawidłowość wyboru adresata decyzji powinna być zatem oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Łodzi z 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 953/22, CBOSA). Dla ustalenia osoby zobowiązanej do wykonania obowiązków opisanych w art. 48, art. 49b, art. 50a, oraz art. 51 prawa budowlanego i tym samym osoby, do której ma być skierowana decyzja wydana w oparciu o powołane przepisy, konieczne staje się ustalenie inwestora lub zarządcy obiektu budowlanego, a nie w każdym przypadku również właściciela gruntu, na którym dany obiekt budowlany wzniesiono. Kolejność wyliczenia podmiotów w art. 52 prawa budowlanego nie może być bowiem uznana za przypadkową. Orzekając o nakazie wykonania rozbiórki organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności decyzję winien skierować do inwestora, także w sytuacji, kiedy nie jest właścicielem terenu, na którym samowoli tej się dopuścił, a samowoli tej dopuścił się bez zgody czy choćby aprobaty właściciela. Natomiast organ będzie zobowiązany do nałożenia nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości, choćby ten nie był inwestorem, jeżeli pomimo przeprowadzenia postępowania dowodowego nie uda się ustalić podmiotu, któremu należałoby przypisać ten status (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 marca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 3080/18, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego, którego rezultatem byłoby jednoznaczne ustalenie inwestora dokonanych robót budowlanych, tj. pierwotnego adresata ewentualnych obowiązków przewidzianych przepisami prawa budowlanego. Bezspornie ustalono wyłącznie, że M.N. jest jedynie użytkownikiem nieruchomości, co wynika w szczególności z protokołu kontroli z 28 grudnia 2022 r., natomiast nie stwierdzono czy jest on również inwestorem dokonanych prac budowlanych na nieruchomości. Co istotne, organy nie uzupełniły postępowania w tym zakresie, pomimo jednoznacznego obowiązku wynikającego z ww. wyroku WSA w Łodzi z 13 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 234/24. Dopiero zaś w sytuacji ustalenia inwestora tychże robót budowlanych i stwierdzenia braku realnej możliwości wykonania ewentualnych nakazów związanych z inwestycją, obowiązkiem organu stanie się podjęcie czynności celem ustalenia następców prawnych zmarłej właścicielki nieruchomości, w pierwszej kolejności zwracając się o udzielenie informacji o ewentualnych spadkobiercach do pozostałych stron postępowania. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że w takiej sytuacji organ powinien uwzględnić okoliczność, że nie uzasadnia zawieszenia postępowania śmierć kogoś, kto powinien korzystać w postępowaniu ze statusu strony, gdyby żył w momencie jego wszczęcia. W takim przypadku, jeśli sprawa dotyczy praw i obowiązków, w które – z uwagi na ich charakter – mogły wstąpić inne osoby (przechodzących na następców prawnych), za strony wszczynanego lub toczącego się już postępowania trzeba uważać tychże następców prawnych. Organ administracji publicznej musi te osoby ustalić i zapewnić im możliwość udziału w postępowaniu. Śmierć strony jest przesłanką zawieszenia postępowania, jeżeli dotyczy osoby, która stała się już stroną postępowania z uwagi na to, że wniosła o jego wszczęcie, została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego jej obowiązków albo skutecznie zgłosiła swój udział w postępowaniu wszczętym na wniosek lub z urzędu z powołaniem się na swój w nim interes (...) Zawieszenie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem nie są prawa i obowiązki ściśle związane z osobą strony, z uwagi na jej śmierć, jest możliwe tylko wtedy, gdy organowi administracji publicznej prowadzącemu postępowanie nie są znani następcy prawni zmarłej strony, którzy w jej miejsce stali się stronami postępowania, lub zarządca sukcesyjny jej przedsiębiorstwa w sprawach dotyczących jego prowadzenia albo brak jest warunków do działania w sprawie zarządcy masy spadkowej czy kuratora spadku, zgodnie z art. 30 § 5 (por. wyroki NSA: z 23 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2233/17; z 16. Lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2342/17; z 7 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 972/99, CBOSA). Oznacza to, że śmierć strony postępowania administracyjnego nie zawsze wymaga wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania (zob. Knysiak-Sudyka Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, publ. WKP 2023). Jednocześnie wskazać należy, że ujawnienie się okoliczności śmierci osoby, która powinna być stroną postępowania musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy w formie stosownego zapisu. Formą zweryfikowania pozyskanych danych na temat śmierci strony jest zażądanie aktu zgonu od kierownika właściwego urzędu stanu cywilnego bądź nadesłanie jego odpisu przez stronę postępowania, czego w niniejszej sprawie również zabrakło. Odnosząc się zaś do kwestii zobowiązania wyłącznie M.N. do złożenia wniosku do właściwego sądu rejonowego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej K.N., wskazać należy, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest postępowaniem wszczynanym przez sąd powszechny na wniosek spadkobiercy lub innej osoby zainteresowanej, tj. takiej, której praw dotyczy wynik postępowania spadkowego, jak to wynika z art. 506 i art. 510 § 1 k.p.c. Nie budzi wątpliwości, że organ administracji publicznej nie spełnia tych wymogów, wobec czego nie ma uprawnień by skutecznie wystąpić do sądu spadku z tego rodzaju wnioskiem, jednakże w ocenie Sądu w kręgu podmiotów zobowiązanych do zainicjowania postępowania spadkowego powinni być włączeni zarówno wszyscy potencjalni spadkobiercy zmarłej właścicielki nieruchomości jak również skarżący G.K. i M. K., którzy w realiach rozpoznawanej sprawy posiadają interes do wystąpienia z takim wnioskiem na podstawie art. 1025 k.c. Wobec powyższego organ, w razie konieczności zawieszenia postępowania i zobowiązania stron do wystąpienia o rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego do właściwego sądu, nie będzie władny ograniczyć kręgu adresatów tego obowiązku wyłącznie do potencjalnego inwestora – co zostanie rozstrzygnięte w toku ponownie przeprowadzonego postępowania – lecz również obejmie nim zarówno skarżących – małżeństwo K. jak i potencjalnych spadkobierców zmarłej zwracając się w pierwszej kolejności do stron postępowania i już ustalonych potencjalnych spadkobierców o ich wskazanie. Rekapitulując, rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wymaga przede wszystkim jednoznaczne ustalenie kwalifikacji oraz dokładnej daty wykonania wykonanych robót budowlanych, a także ustalenia inwestora wykonanych robót budowlanych. Potwierdzenie tych okoliczności będzie determinowało ocenę czy realizacja wykonanych robót budowlanych wymagała pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a także ewentualnego adresata konsekwencji tych ustaleń. Dopiero zaś w następstwie dokonania powyższych ustaleń i stwierdzenia braku możliwości skierowania ewentualnych obowiązków lub nakazów do inwestora, obowiązkiem organów będzie zawieszenie postępowania administracyjnego celem ustalenia spadkobierców zmarłej właścicielki nieruchomości i w konsekwencji nałożenia i realizacji ww. obowiązków. Odnosząc się do zarzutu skarżących zaskarżenia postanowienia organu I instancji jedynie w części godzi się wyjaśnić, że na mocy art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Natomiast w myśl art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z istoty postępowania odwoławczego wynika, że jest ono oparte na zasadzie skargowości, a tym samym organ odwoławczy nie może działać z urzędu. W sytuacji, w której decyzja (tu: postanowienie) zawiera wyodrębnione, samodzielne rozstrzygnięcia, strona ma prawo odwołać się zarówno od całej decyzji, jak i ograniczyć ten środek zaskarżenia do jej części, jeżeli część ta nie wpływa na treść pozostałych rozstrzygnięć nią objętych, mogących samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym, ponieważ w takim przypadku rozstrzygnięcie, zawarte w decyzji organu I instancji, od którego strona nie wniosła skutecznie odwołania, staje się ostateczne (art. 16 § 1 kpa). Skoro bowiem art. 104 § 2 kpa dopuszcza wydanie decyzji częściowej to – w przypadku wniesienia odwołania jedynie od wyodrębnionej części decyzji – po myśli art. 140 kpa, stanowiącego, że w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji, organ odwoławczy jest zobowiązany do rozpoznania odwołania we wskazanym w nim zakresie. Powyższe jest jednak uwarunkowane wystąpieniem podzielności zaskarżonej decyzji (tu: postanowienia) (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 872/13, CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że wyłącznie w sytuacji, w której postanowienie zawiera wyodrębnione, samodzielne rozstrzygnięcia, strona ma prawo odwołać się zarówno od całego postanowienia, jak i ograniczyć ten środek zaskarżenia do jego fragmentu, jeżeli ten fragment nie wpływa na treść pozostałych rozstrzygnięć objętych postanowieniem, a mogących samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W realiach rozpoznawanej sprawy obowiązek wystąpienia do właściwego sądu nałożony w oparciu o art. 100 k.p.a. nie może funkcjonować samodzielnie bez rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wobec czego nie było dopuszczalne zaskarżenie i wzruszenie postanowienia jedynie w części dotyczącej zawieszenia postępowania, jak oczekują tego skarżący. Organ odwoławczy prawidłowo rozpatrzył zażalenie jako wniesione od całego postanowienia. Godzi się również wskazać, że organ II instancji, wbrew twierdzeniom skarżących, wskazał, choć wyłącznie w treści uzasadnienia, podstawę prawną zawieszenia postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe należało stwierdzić, że sprawa stanowiąca przedmiot postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego postanowienia nie została należycie wyjaśniona, co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego zawieszenia postępowania w sprawie, a tym samym w sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik. Stwierdzone zaś w tym zakresie uchybienia organów skutkowały naruszeniem przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., także w stopniu mającym istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Mając na uwadze powyższe, ponownie rozpoznając sprawę organ powinien przeprowadzić prawidłowe postępowanie wyjaśniające we wskazanym zakresie i ocenić zgromadzony materiał dowodowy zgodnie z zawartymi w uzasadnieniu wskazaniami dokonując przy tym oceny zasadności zawieszenia postępowania w rozpoznawanej sprawie z uwzględnieniem w tym zakresie oceny prawnej i wskazań Sądu. Reasumując, organy obu instancji wadliwe, bowiem przedwcześnie zastosowały w okolicznościach sprawy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt 2 i pkt 3 sentencji wyroku. dc

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło