II SA/Łd 798/15

WyrokWSA w Łodzi2016-01-19

Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędzia NSA Anna Stępień (sprawozdawca), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna zmieniająca opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej może być wydana z mocą wsteczną na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma charakter konstytutywny i może wywoływać skutki jedynie na przyszłość (ex nunc). Wydanie takiej decyzji z mocą wsteczną (ex tunc) jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie prawa. W związku z tym decyzja organu I instancji zmieniająca opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej z mocą wsteczną została uchylona wraz z decyzją organu odwoławczego, który nie dokonał prawidłowej kontroli tej zmiany.
Stan faktyczny
Skarżący A.M. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi zmieniającą decyzję o ustaleniu opłaty za pobyt babci A.M. w domu pomocy społecznej. Decyzja ta zmieniała wysokość opłaty z mocą wsteczną od 1 stycznia 2014 r. Skarżący zarzucił błędną wykładnię art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz naruszenie prawa do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz decyzję Prezydenta Miasta Łodzi; zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz A.M. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 19 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. i, po rozpatrzeniu odwołania A.M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] zmienił własną decyzję z dnia [...]. nr [...]o ustaleniu opłaty za pobyt Z.M. w Domu Pomocy Społecznej, zmienioną decyzjami z dnia [...] nr [...] oraz z dnia [...] nr [...], w części dotyczącej opłaty A.M. w ten sposób, że: A.M. ponosi je w wysokości 1.171,70 zł od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 stycznia 2014 r., a w wysokości 187,69 zł od 1 lutego 2014 r. miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji A.M. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania bądź ewentualnie uchylenie decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a., podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia: 1. art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej u.p.s., polegające na jego błędnej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu i zmianie w oparciu o powołany przepis decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Ł. Z.M. poprzez ustalenie, że A.M. ponosi odpowiedzialność za pobyt w DPS w wysokości 1.171, 70 zł od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 stycznia 2014 r., zaś od dnia 1 lutego 2014 r. w wysokości 187,69 zł miesięcznie, tj. z mocą wsteczną od 1 stycznia 2014 r., w sytuacji gdy przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. pozwala na zmianę lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony jedynie na przyszłość, tj. z mocą ex nunc od chwili wydania decyzji w powyższej kwestii, nie daje natomiast kompetencji do wydawania decyzji z mocą wsteczną ( ex tunc ); 2. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez pozbawienie strony -wbrew dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. - możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, a wskutek tego oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach faktycznych, które z uwagi na brak wypowiedzenia się przez stronę (pozbawioną w istocie prawa do czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji) co do treści tych ustaleń oraz poprzedzających je dowodów, a także możliwości złożenia ewentualnych wniosków dowodowych, w ogóle nie mogą być uznane za udowodnione i nie powinny stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji; 3. art. 64 pkt 2 u.p.s., poprzez jego niezastosowanie i niezwolnienie skarżącego od opłaty za pobyt Z.M.w domu pomocy społecznej pomimo, że w sprawie występują uzasadnione okoliczności w rozumieniu powołanego przepisu, tj. dochody uzyskiwane przez A.M. i jego małżonkę po pokryciu wszystkich stałych wydatków związanych z utrzymaniem, które wskazywane były przez niego w trakcie wywiadu środowiskowego nie pozwalają na uiszczenie zwiększonej opłaty za pobyt Z.M. w DPS, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61, art. 62, art. 63, art. 64, art. 106 ust. 1, 3b, 4, 5, 6 u.p.s.", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...]o ustaleniu opłaty za pobyt Z.M. w DPS w ten sposób, że: 1. ustalił miesięczną opłatę za pobyt Z.M. w DPS w następujący sposób: - Z.M. w wysokości 70% dochodu netto, tj. 1.083,50 zł; - syn (zstępny) - : do dnia 30.09.2012 r. zwolniony częściowo z ponoszenia opłaty do kwoty 103,75 zł; - od dnia 01.10.2012 r. obligatoryjnie zwolniony z ponoszenia opłaty; - Miasto Ł. w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca i osobę zobowiązaną; 2. opłatę za pobyt Z.M. w domu pomocy społecznej ustalił od dnia 01.03.2012r. Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji zmienił decyzję z dnia [...] dotyczącą ustalenia opłaty za pobyt Z.M. w Domu Pomocy Społecznej w ten sposób, że: 1. ustalił miesięczną opłatę za pobyt Z.M. w DPS w następujący sposób: - Z.M. w wysokości 70% dochodu netto, tj. 1.083,50 zł; - wnuk (zstępny) - A.M. w wysokości 146,62 zł; - Miasto Ł. w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez osoby zobowiązane; 2. opłatę za pobyt Z.M. w domu pomocy społecznej ustalił od dnia 01.01.2013r. Kolejną decyzją z dnia [...]nr [...]organ I instancji zmienił decyzję z dnia [...]. w części dotyczącej opłaty Z.M. w ten sposób, że Z.M. obciążył kwotą 1.125,28 zł. od dnia 1 marca 2013 r. Natomiast decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji zmienił decyzję z dnia [...]., zmienioną decyzją z dnia [...] o ustaleniu opłaty za pobyt Z.M. w DPS w części dotyczącej opłaty A.M. w ten sposób, że: zwolnił częściowo A.M. z ponoszenia opłaty do kwoty 100 zł od dnia 01.01.2013r. do dnia 31.12.2013r. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji zmienił decyzję z dnia [...], zmienioną decyzjami z dnia [...] i z dnia [...] w części dotyczącej opłaty A.M. w ten sposób, że: A.M. obciążył kwotą w wysokości 1.171,70 zł od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 stycznia 2014 r., w wysokości 187,69 zł od 1 lutego 2014 r. miesięcznie. Następnie organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 163 k.p.a., art. 106 ust. 5, ust. 3b u.p.s. wywodząc, że z zebranej dokumentacji wynika, że kwota zmiany dochodu rodziny wnuka (zstępnego) Z.M.- A.M. przekroczyła 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W styczniu 2014 r. dochód rodziny wyniósł 7.619,11 zł, natomiast dochód na osobę wynosi 2.539,70 zł i jest o 1.171,70 zł wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 300% x 456,00 zł = 1.368,00 zł). Z kolei w lutym 2014 r. dochód rodziny wyniósł 4.667,06 zł, natomiast dochód na osobę w rodzinie wynosi 1.555,69 zł i jest o 187,69 zł wyższy niż 300% w/w kryterium. Tym samym A.M. jest zobowiązany do wnoszenia opłaty w wysokościach wskazanych w decyzji. W marcu dochód rodziny A.M. wyniósł 4.683,40 zł. Jednak z uwagi na fakt, że zmiana kwoty dochodu rodziny nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 45,60 zł), od dnia 1 marca 2014r. opłata A.M. nie ulega zmianie. Wskazując w następnej kolejności na treść art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 2, art. 62 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Kolegium podniosło, że A.M. jako wnuczek (zstępny), jest zobowiązany do uczestniczenia w kosztach pobytu babci w domu pomocy społecznej. W przypadku osoby w rodzinie - zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s. osoba zobowiązana wnosi opłatę, jeżeli posiadany dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 300% x 456 zł = 1368 zł), z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż strona uzyskuje dochód wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2b, wyliczonego zgodnie z art. 8 i tym samym winien być zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt Z.M.w domu pomocy społecznej w wysokości 146,62 zł. W dalszej części rozważań Kolegium wskazało na regulację art. 64 u.p.s. i podkreśliło, że decyzje podejmowane na jego podstawie są decyzjami uznaniowymi, a więc uzależnionymi nie tylko od spełnienia przez stronę przewidzianych prawem warunków, lecz również od uznania organu administracyjnego. Udzielanie częściowo lub całkowicie zwolnień jest instytucją wyjątkową, której zastosowanie winny uzasadniać szczególne okoliczności. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji wcześniej już częściowo zwolnił A.M. z ponoszenia opłaty za pobyt Z.M. w domu pomocy społecznej do kwoty 100 zł od dnia 1 stycznia 2013r. do dnia 31 grudnia 2013r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.M. reprezentowany przez adwokata K.B. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz wstrzymanie jej wykonania, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia: 1. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. wskutek wadliwej kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji, a to wobec nie odniesienia się w zaskarżonej decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w istocie poprzestaniu w tym zakresie na powtórzeniu przepisów ustawy o pomocy społecznej powołanych w decyzji organu I instancji, co w istocie nie pozwala na należytą ocenę i kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia organu odwoławczego w kontekście podniesionych w odwołaniu zarzutów; 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji majątkowej i dochodowej skarżącego, wskutek pozbawienia strony przed wydaniem decyzji - wbrew dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. - możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. 3. art. 106 ust. 5 u.p.s., poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że powołany przepis daje podstawę do zmiany prawomocnej decyzji administracyjnej z zakresu pomocy społecznej bez zgody strony ze skutkiem z mocą wsteczną, podczas gdy decyzja wydawana w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s. ma charakter decyzji konstytutywnej, a tym samym może ona wywoływać skutki wyłącznie na przyszłość (ex nunc), nie stanowi natomiast podstawy do wydawania decyzji z mocą wsteczną (ex tunc); a w konsekwencji powyższego błędu w wykładni przepisu art. 106 ust 5 u.p.s. organ II instancji niezasadnie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o zmianie decyzji w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej Z.M. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozważań sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o zmianie decyzji tego organu z dnia [...] o ustaleniu opłaty za pobyt babci skarżącego Z.M. w Domu Pomocy Społecznej, zmienionej decyzjami z dnia [...] i [...]. w części dotyczącej opłat, jakie zobowiązany jest z tego tytułu ponosić skarżący A.M. w ten sposób, że w wysokości 1.171,70 zł w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 stycznia 2014 r., następnie zaś poczynając od dnia 1 lutego 2014 r. w wysokości 187,69 zł miesięcznie. Zdaniem Kolegium oraz Prezydenta Miasta Ł. zmiana decyzji organu I instancji z dnia [...] uzasadniona była zmianą sytuacji dochodowej skarżącego i jego rodziny, jaka nastąpiła od miesiąca stycznia 2014 r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., w myśl którego decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przytoczony przepis, co słusznie zauważył tutejszy sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 479/14 (dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), budzi wiele kontrowersji i powoduje, iż stanowisko judykatury i doktryny nie jest jednolite. Kwestią sporną jest bowiem rozstrzygnięcie, czy decyzja wydana w oparciu o tę normę prawną jest decyzją konstytutywną, czy deklaratoryjną. Konstytutywny charakter decyzji z art. 106 ust. 5 ustawy przesądza bowiem, że tego rodzaju decyzja może wywierać tylko skutki ex nunc, tj. na przyszłość. Pojawiają się jednak i takie orzeczenie, gdzie sąd staje na stanowisku, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy ma mieszany charakter, konstytutywno-deklaratoryjny i wówczas byłaby możliwość zmiany decyzji z mocą wsteczną – ex tunc (tak chociażby w wyroku NSA z dnia 11 marca 2010 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1554/09 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądowi znane są orzeczenia idące w tym kierunku, niemniej jednak sąd tutejszy podziela dominujący w judykaturze i doktrynie pogląd, iż decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy ma charakter konstytutywny, co determinowało treść wyroku. Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego wzruszenie decyzji tworzących prawa nabyte dla stron może nastąpić na podstawie art. 155 k.p.a. czy art. 161 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym, stąd też decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., która jako lex specialis, zmienia lub uchyla pierwotną decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń, ma charakter decyzji konstytutywnej. Stwierdzenie przez organ administracyjny ziszczenia się przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 u.p.s. wiąże się więc z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc. Oznacza to, iż decyzja wydana w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s. wywołuje jedynie skutek na przyszłość (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 654/10; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Poznaniu z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 2/11; w Krakowie z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 104/08 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl, w Łodzi z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 477/14 - Lex nr 1520150 oraz z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1287/12 – Lex nr 1287068, w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Op 260/14 – Lex nr 1490659, w Warszawie z dnia 14 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2711/13 – Lex nr 1467573, w Krakowie z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 2100/14 – Lex nr 1661086). Pogląd ten uzasadniony jest niewątpliwie obowiązującą w prawie polskim zasadą lex retro non agit. Po to zatem, aby możliwe było wydanie w danej, konkretnej sytuacji decyzji, która by regulowała na nowo i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, upoważnienie takie musiałby wyraźnie przewidywać przepis prawa obowiązującego. Ustawa o pomocy społecznej takiego uregulowania nie zawiera. Nie jest nim w szczególności art. 106 ust. 5 tegoż aktu, ani też żaden inny z powołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisów ustawy o pomocy społecznej. Art. 106 ust. 5 umożliwia zatem zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym (ex nunc) (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1099/12, 16 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1280/12, 29 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 945/12, 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 535/08, 10 lipca 2009 r. sygn. I OSK 1501/08, 4 lutego 2010 r. sygn. I OSK 1208/09, I OSK 1035/11 – dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przekonaniu sądu decyzja w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej stanowi decyzję zaliczaną do decyzji konstytutywnych. Jest to tym samym decyzja, która tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji. Wobec tego ustanowienie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej z mocą wsteczną stanowi działanie wadliwe (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Poznaniu z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Po 627/13 – Lex nr 1401710, Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 1206/15, Łodzi z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 907/14 – dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka zaś sytuacja miała niewątpliwie miejsce w realiach rozpoznawanej sprawy, ponieważ organ I instancji decyzją z dniu [...] zmienił własną decyzję z dnia 12 lutego 2013 r. (zmienioną decyzjami z dnia [...] i [...]) z mocą wsteczną, bo uczynił to od dnia 1 stycznia 2014 r. za okres poprzedzający wydanie decyzji, który w dacie orzekania bezspornie już upłynął. Błąd organu I instancji został zasadniczo zaakceptowany i powielony przez Kolegium, które utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, naruszając tym samym dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego było powtórne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej i w tym zakresie ewentualne naprawienie błędów postępowania pierwszoinstancyjnego. Tymczasem w tej sprawie organ odwoławczy uchylił się od spoczywających nań w toku postępowania odwoławczego obowiązków, czego zresztą ewidentnym wyrazem jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji ograniczające się wyłącznie do przedstawienia dotychczasowego stanu faktycznego sprawy i przytoczenia treści przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Próżno poszukiwać tu jakichkolwiek rozważań o prawnej możliwości zmiany decyzji w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s., co podnoszono zresztą trafnie w treści odwołania od decyzji organu I instancji. Skoro zaś, o czym była mowa na wstępie rozważań, zmiana decyzji o charakterze konstytutywnym dopuszczalna jest na przyszłość (ex nunc), a w rozpoznawanej sprawie organy orzekające wydając decyzje z mocą wsteczną naruszyły wspomnianą zasadę, sąd zobligowany był usunąć ją z obrotu prawnego. Kończąc wywody zauważyć trzeba, że tutejszy sąd nie kwestionuje spoczywającego na skarżącym obowiązku ponoszenia opłat za pobyt jego babci w DPS, a jedynie tryb, w jakim organ zmienił wysokość tej opłaty, czyniąc to z mocą wsteczną, niemalże za okres minionego półtora roku. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany będzie uwzględnić ocenę prawną wynikającą z niniejszego orzeczenia i podjąć rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa, uwzględniając fakt, że zmiana decyzji w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s. może wywoływać wyłącznie skutki na przyszłość. Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji, o czym orzekł w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. IB

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło