II SA/Łd 912/25
WyrokWSA w Łodzi2026-03-18
Skład orzekający: Marcin Olejniczak, Magdalena Sieniuć, Agata Sobieszek-Krzywicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, powołując się na interes społeczny, jeśli nie przedstawi konkretnych okoliczności uzasadniających ten interes, a jedynie ogólne stwierdzenia dotyczące ochrony środowiska i udziału społeczeństwa?Ratio decidendi
Organizacja społeczna, aby skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia na podstawie art. 31 § 1 k.p.a., musi wykazać nie tylko zgodność żądania z celami statutowymi, ale przede wszystkim istnienie interesu społecznego. Ogólnikowe stwierdzenia dotyczące ochrony środowiska czy udziału społeczeństwa, bez przedstawienia konkretnych okoliczności faktycznych lub prawnych wskazujących na zagrożenie lub potrzebę interwencji, nie są wystarczające do uznania istnienia interesu społecznego.Stan faktyczny
Towarzystwo A. wniosło o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z 2016 r. dotyczącego etapowej realizacji inwestycji polegającej na budowie instalacji termicznego przekształcania odpadów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając brak interesu społecznego po stronie Towarzystwa. WSA w Łodzi uchylił postanowienie SKO, uznając istnienie interesu społecznego. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę szczegółowego uzasadnienia. WSA w Łodzi, rozpoznając sprawę ponownie, oddalił skargę Towarzystwa, uznając brak wystarczającego wykazania interesu społecznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Towarzystwa A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Olejniczak, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2026 roku sprawy ze skargi Towarzystwa A. z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 maja 2022 r. nr SKO.4170.55.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę. ał
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 maja 2022 r., nr SKO.4170.55.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 31 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymało w mocy własne postanowienie nr SKO.4170.46.2022 z dnia 7 kwietnia 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi, znak: DSS-OŚR-II.6220.100.2016, z dnia 20 czerwca 2016 r., w którym stwierdzono, że realizacja planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Budowie Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów przy ul. A w Ł." będzie przebiegała etapowo i nie zmieniły się warunki określone w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi nr 51/U/2020 z dnia 28 czerwca 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 28 września 2021 r. Towarzystwo A. z siedzibą w O. wystąpiło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi, znak: DSS-OŚR-II.6220.100.2016, z dnia 20 czerwca 2016 r., w którym stwierdzono, że realizacja planowanego przedsięwzięcia, polegającego na "Budowie Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów przy ul. A. w Ł." będzie przebiegała etapowo i nie zmieniły się warunki określone w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi nr 51/U/2020 z dnia 28 czerwca 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem nr SKO.4170.46.2022 z dnia 7 kwietnia 2022r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższego postanowienia.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem wystąpiło Towarzystwo A. z siedzibą w O., zarzucając naruszenie art. 31 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie braku interesu społecznego uzasadniającego wniosek Towarzystwa. W ocenie Towarzystwo A., Kolegium nie pochyliło się nad kwestią tego, że postanowienie dotyczące przebiegu realizacji przedsięwzięcia etapami - dotyczy przedsięwzięcia zawsze znacząco oddziałującego na środowisko. Takiej zatem inwestycji, co do której na poszczególnych etapach należy zagwarantować udział społeczeństwa. Te gwarancje są oczywistym i prawnym interesem społecznym, a ich naruszanie uzasadnia podejmowanie działań przez organizacje społeczne na zasadzie art. 31 § 1 k.p.a. Gdyby Prezydent Miasta Łodzi postąpił zgodnie z prawem i odmówił ponownego uznania, że realizacja planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Budowie Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów przy ul. A. w Ł." przebiega etapowo oraz że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji Nr 51/U/2010 o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przez Prezydenta Miasta Łodzi w dniu 28 czerwca 2010r., to społeczeństwo miasta Łodzi miałoby dodatkową sposobność do udziału w nowym postępowaniu o ustalenie warunków środowiskowych dla spalarni. Przedłużając obowiązywanie decyzji środowiskowej z dnia 28 czerwca 2010 r. z naruszeniem zasady res iudicata, Prezydent Miasta Łodzi bezprawnie pozbawił społeczeństwo tej sposobności. Poszczególni członkowie społeczeństwa mogli być przekonani, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla spalarni wygasła bezskutecznie.
Towarzystwo A. podniosło także, że planowana spalarnia będzie istotnym elementem realizacji zadań użyteczności publicznej, mianowicie zbiorowego zaopatrzenia w ciepło oraz zagospodarowania odpadów komunalnych. Finansowanie obu tych zadań odbywa się bezpośrednio przez mieszkańców, w postaci wynagrodzenia za dostarczone ciepło oraz quasi podatku - tzw. opłaty śmieciowej. Dlatego bezprawne przedłużenie obowiązywania decyzji środowiskowej, która ma tak duże znaczenie dla społeczeństwa, domaga się stwierdzenia nieważności właśnie w świetle interesu społecznego tej wspólnoty.
Towarzystwo A. z siedzibą w O. wskazało, że pozbawienie choćby jednej ze sposobności społecznej oceny planowanego przedsięwzięcia, które będzie miało tak duży wpływ na koszt zadań użyteczności publicznej, stanowi naruszenie interesu społecznego, które domaga się usunięcia dostępnymi środkami. Obecne realia prawne, faktyczne i finansowe w ogóle nie przystają do chwili, w której zapadła decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę treści najistotniejszych aktów programowych, jak Taksonomia, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, rozwój technologii i wiedzę na temat zmian klimatu.
Zdaniem Towarzystwo A. z siedzibą w O., nie ma racji Kolegium, że zainicjowanie przedmiotowego postępowania spowodowałoby nadmierną ingerencję w trwałość decyzji. Otóż właśnie postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi tę trwałość bezprawnie rozciągnęło, a stwierdzenie nieważności przywróci prawidłowe ramy czasowe obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ratio legis ograniczenia udziału organizacji społecznych, tylko do takich postępowań, gdzie ich obecność jest uzasadniona interesem społecznym, jest jednolicie dekodowane w orzecznictwie jako zabezpieczenie przed wykorzystywaniem tej instytucji do reprezentacji partykularnych interesów samej organizacji lub innych indywidualnie oznaczonych osób. Na poparcie powyższego wnioskodawca odwołała się do poglądów orzecznictwa.
Towarzystwo podkreśliło, że nie reprezentuje żadnych partykularnych interesów, lecz stara się przywrócić uprawnienia określone m.in. w art. 33 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 4 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu powyższego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 7 kwietnia 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 czerwca 2016 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że w sprawie bezspornym jest, że istnieje związek celów statutowych Towarzystwo A. z przedmiotem sprawy. Z powołanej regulacji art. 31 § 1 k.p.a. wynika jednakże, że warunkiem koniecznym zadośćuczynieniu żądaniu organizacji społecznej, który musi się ziścić łącznie z uzasadnieniem żądania celami statutowymi tej organizacji, jest to, aby przemawiał za tym interes społeczny.
Następnie Kolegium, odwołując się do orzecznictwa, wskazało, że przy wykładni art. 31 k.p.a. należy mieć na uwadze pogląd, iż organizacja społeczna powinna wykazać dopuszczalność żądania oraz zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ udział organizacji społecznej w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują one przeciwstawne interesy. Jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można go stawiać ponad interesami stron.
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie Towarzystwo A., żądając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi, znak: DSS-OSR- 11.6220.100.2016, z dnia 20 czerwca 2016 r., powołuje się na nieokreślone bliżej społeczeństwo miasta Łodzi, które wskutek "przedłużenia" obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 28 czerwca 2010 r. zostało pozbawione udziału w nowym postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji tego przedsięwzięcia. Zdaniem Kolegium, trudno uznać to za argument przemawiający za istnieniem interesu społecznego, szczególnie w sytuacji gdy postępowanie zakończone decyzją Prezydenta Miasta Łodzi nr 51/U/2020 z dnia 28 czerwca 2010 r. toczyło się z udziałem społeczeństwa, bowiem realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Argumentu takiego nie może też, w ocenie Kolegium, stanowić upływ czasu pomiędzy wydaniem decyzji, a postanowienia (6 lat), czy zmiana "realiów prawnych i faktycznych i finansowych", o czym, bez bliższego uzasadniania mowa jest we wniosku. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że trudno przyjąć, iż każde nowe rozwiązanie programowe (jak tzw. Taksonomia, o której mowa we wniosku) czy upływ czasu, dawałoby podstawę do wzruszenia ostatecznych decyzji środowiskowych.
Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że intencją ustawodawcy przy wprowadzaniu obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach było doprowadzenie do jednorazowego przeprowadzenia oceny oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia (art. 75 ust. 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko).
W tym stanie rzeczy organ II instancji podzielił stanowisko zaprezentowane w postanowieniu nr SKO.4170.46.2022 z dnia 7 kwietnia 2022 r. o braku podstaw do wszczęcia na żądanie Towarzystwo A. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi, znak: DSS-OŚR-II.6220.100.2016, z dnia 20 czerwca 2016 r.
Kolegium stwierdziło, że o ile analiza celów Towarzystwo A., potraktowanych szeroko, mogłaby zostać uznana za przesłankę uzasadniającą uwzględnienie wniosku, to jednak nie został spełniony drugi warunek z art. 31 § 1 k.p.a. W ocenie Kolegium, w postępowaniu Towarzystwo A. zmierzającym do zainicjowania wyżej opisanego postępowania nadzwyczajnego nie sposób dopatrzyć się interesu społecznego przez nią deklarowanego, a także powiązania tego interesu (który w jej ocenie istnieje) z celami statutowymi tego stowarzyszenia.
Skargę na powyższe postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosło Towarzystwo A. z siedzibą w O., reprezentowane przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 31 § 1 k.p.a., poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi, znak: DSS-OŚR-II.6220.100.2016, z dnia 20 czerwca 2016 r., pomimo że jest to uzasadnione celami statutowymi Towarzystwa i przemawia za tym interes społeczny, w szczególności konieczność uzyskania przez inwestora nowej decyzji środowiskowej i zapewnienia udziału społeczeństwa w takim postępowaniu.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że interes społeczny jest kategorią z samej swojej istoty dość ogólną, albowiem można go określać jako część wspólną, czy wypadkową partykularnych interesów określonej grupy ludzi - społeczności. Jako taki interes społeczny musi opierać się o pojęcia generalne, na tyle ogólne, że mogą stanowić wartość dla społeczeństwa. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że nie ma trwałej, stałej definicji interesu społecznego. (...) jego treść jest ciągle zmieniającą się kompozycją i balansem różnorodnych wartości określonego społeczeństwa w określonym czasie (M. Wyrzykowski, Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym, Warszawa 1986, s. 209). Podmiot występujący w postępowaniu na prawach strony nie ma w nim ani interesu prawnego, ani obowiązku w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. Natomiast uzasadnienie występowania w postępowaniu interesem społecznym nie jest instrumentem limitującym ten rodzaj kontroli społecznej. Ma zapobiegać wykorzystywaniu tej instytucji do realizacji partykularnych interesów sprzecznych z dobrem ogółu (interesem społecznym).
Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zasady udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji. O ile wydanie postanowienia w trybie art. 72 ust. 4 u.o.o.ś. nie wymaga udziału społeczeństwa, to jednak bezprawne przedłużenie obowiązywania decyzji środowiskowej ponad miarę, niezasadnie ten udział ogranicza. W takiej bowiem sytuacji inwestor musiałby uzyskać nową decyzję środowiskową, a to dawałoby każdemu możliwość wzięcia udziału w tym postępowaniu, choćby poprzez złożenie uwag i wniosków w trybie art.33 ust. 1 pkt 7 u.o.o.ś., nie mówiąc już o innych uprawnieniach przysługujących społeczeństwu i jego przedstawicielom. Dlatego wydanie z naruszeniem prawa postanowienia przez Prezydenta Miasta Łodzi, znak: DSS-OŚR-II.6220.100.2016 z 20 czerwca 2016 r. nie tylko uchybiło zasadzie res iudicata, ale także zasadzie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego, gdyby doszło do nowego postępowania w sprawie decyzji środowiskowej (wobec upływu terminu określonego w art. 72 ust. 3 u.o.o.ś w dawnym brzmieniu), jak to powinno mieć miejsce, społeczeństwo miałoby uprawnienia do udziału w tym postępowaniu. Co więcej, ocena oddziaływania na środowisko odnosiłaby się do aktualnych regulacji prawnych i programowych. Uległy one całkowitej zmianie w 2018 r., wyznaczając nowe cele dla całej gospodarki, w tym również odpadami. W interesie obecnego i przyszłych pokoleń jest racjonalne korzystanie z zasobów, maksymalizacja ich cyrkularnego obiegu w gospodarce, także w taki sposób, aby zminimalizować antropogeniczny negatywny wpływ na klimat. W sferze gospodarki odpadami priorytetem są działania zmierzające do redukcji odpadów u źródła oraz maksymalizacji recyklingu tych, którym nie można zapobiec. Oprócz jednoznacznie określonych głównych celów w dyrektywach dotyczących odpadów (2018/851, 2018/852, 2019/904), jednoznacznie stanowisko Unii Europejskiej w sprawie miejsca spalarni odpadów określa rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje tzw. "Taksonomia". Zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. j) oraz art. 17 ust. 1 lit. d) tego rozporządzenia spalanie odpadów nie przyczynia się do budowy gospodarki obiegu zamkniętego i jest sklasyfikowane jako wyrządzające poważne szkody dla celów środowiskowych. Stąd, biorąc pod uwagę długi czas jaki upłynął od decyzji środowiskowej, konieczna jest ponowna ocena inwestycji pod kątem nowych priorytetów i celów, co ewidentnie jest uzasadnione realnym i konkretnym interesem społecznym. Mało tego okoliczności te w aktach prawnych, w tym aktach Unii Europejskiej, powinny być znane organowi z urzędu. Nie prowadzi się przecież ustaleń na okoliczność treści przepisów.
Pełnomocnik skarżącego wskazał także, iż apele mieszkańców Łodzi kierowane do Towarzystwo A. nie upoważniają go do przekazywania danych osobowych organom prowadzącym postępowanie. W obawie o utratę prywatności, ewentualne nieprzyjemności ze strony osób o innych poglądach (w tym szykanowanie za pośrednictwem Internetu), osoby zatroskane o dobro społeczności mieszkańców Miasta Łodzi, którą w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową, zwróciły się do Towarzystwa o reprezentowanie interesu ich społeczności lokalnej w kwestiach oceny legalności procesu inwestycyjnego budowy spalarni odpadów przy ul. A. w Ł.
W kwestii związku celów statutowych z interesem społecznym uzasadniającym udział w postępowaniu organizacji społecznej pełnomocnik skarżącego podniósł, że art. 31 § 1 k.p.a. nie określa takiej przesłanki, zatem nie można zgodzić się z organem, aby wniosek Towarzystwa oceniać przez pryzmat tego kryterium. Tym niemniej występuje taka zależność pomiędzy celem opisanym w dziale 3 rubryce 3 pkt 3A i 5, a możliwością ponownego rozważenia sposobu zagospodarowania odpadów i pozyskiwania ciepła na bardziej ekologiczny w myśl przepisów Taksonomii.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Uczestnik postępowania A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., reprezentowany przez pełnomocników w osobie adwokat i radcy prawnego, w piśmie z dnia 25 lipca 2022 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, wniósł o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako uczestnik na prawach strony, o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. Zdaniem powyższego uczestnika postępowania, przedmiotowe postępowanie dotyczy interesu Spółki i jej praw związanych z postanowieniem, którego stwierdzenia nieważności żąda strona skarżąca. W ocenie uczestnika postępowania, zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, a strona skarżąca nie wykazała, że istnieje interes prawny, który uzasadniałby wystąpienie skarżącego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 20 czerwca 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 września 2022r., sygn. akt II SA/Łd 521/22, po rozpoznaniu powyższej skargi, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr SKO.4170.46.2022 (punkt 1) i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego kwotę 680 złotych tytułem zwrot kosztów postępowania (punkt 2).
W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że przywołane przez stronę skarżącą okoliczności odnośnie co do: negatywnego wpływu planowanej do realizacji inwestycji zarówno na środowisko naturalne, jak i zdrowie ludzkie; zmiany na przestrzeni czasu (począwszy od wydania decyzji środowiskowej dla przedmiotowego przedsięwzięcia) obowiązujących w powyższym zakresie przepisów prawnych oraz dokonanego przewartościowanie kierunków gospodarki odpadami; działania w imieniu ogółu społeczeństwa, w tym przede wszystkim w imieniu osób zamieszkujących w bezpośrednim sąsiedztwie oraz w pobliżu terenu posadowienia planowanej spalarni odpadów, której realizacja powoduje powszechny sprzeciw i protesty stanowią wypełnienie przesłanki "interesu społecznego", o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a. Jednocześnie Sąd podkreślił, iż niedookreślony charakter kategorii interesu społecznego wyklucza możliwość domagania się od organizacji społecznej udowodnienia tej przesłanki, a wymaga jedynie uprawdopodobnienia. W interesie społecznym leży zatem skonfrontowanie stawianych przez skarżąca zarzutów z treścią kwestionowanego postanowienia z 2016 r. Powyższe w połączeniu z istniejącą przesłanką związku celów statutowych skarżącego Stowarzyszenia z przedmiotem sprawy, co jak wyżej wskazano pozostaje bezsporne pomiędzy stronami, prowadzi w ocenie Sądu do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzą wystarczające przesłanki dla wszczęcia przedmiotowego postępowania nieważnościowego.
Ponadto Sąd stwierdził, że zasadności powyższego stanowiska nie przeczy przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentacja organu administracji wskazująca na fakt prowadzenia postępowania zakończonego decyzją środowiskową z 2010 r. z udziałem społeczeństwa, intencji ustawodawcy do jednorazowego przeprowadzenia oceny oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia na środowisko, czy też zasadne stwierdzenie, co do braku podstaw wzruszania ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych wskutek każdorazowej zmiany stanu prawnego lub tez upływu czasu. Zdaniem Sądu, podniesione okoliczności nie są wystarczające do jednoznacznego ustalenia, iż wskazywana przez stronę skarżącą we wniosku z dnia 28 września 2021 r. argumentacja wyłączają istnienie interesu społecznego stowarzyszenia w znaczeniu, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a. i uprawniają organ do wydania postanowienia odmownego na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez organ administracji zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, o której mowa w art. 16 k.p.a., Sąd wskazał, iż ewentualne wszczęcie postępowania nieważnościowego na wniosek strony skarżącej nie skutkuje automatycznie uznaniem stawianych przez nią zarzutów za zasadne. Sąd podkreślił przy tym, iż ustalenie, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z 20 czerwca 2016 r., a tym samym ocena stawianych w tym zakresie przez skarżącą zarzutów, może mieć miejsce tylko w postępowaniu, a więc po jego wszczęciu.
Nadto Sąd uznał, że okoliczności wskazujących na brak spełnienia przez stronę skarżącą przesłanki wykazania interesu publicznego we wszczęciu przedmiotowego postępowania nieważnościowego nie stanowi także podnoszona argumentacja uczestnika postępowania, zawarta w piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2022 r., w szczególności, co do braku konkretnego wskazania podmiotów zwracających się do Stowarzyszenia o podjęcie stosownych działań, czy też kwestionowania przez skarżącą wielu analogicznych inwestycji na terenie całego kraju.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 521/22, wniosła A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie postawionych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W przypadku nieuchylenia zaskarżonego wyroku, wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej i wydanie rozstrzygnięcia reformacyjnego oddalającego skargę, a ewentualnie – w przypadku uznania, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona – wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej przez uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz zasądzenie od Stowarzyszenia na rzecz skarżącej kasacyjnie Spółki zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 79/23, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania (punkt 1) oraz zasądził od Towarzystwo A. z siedzibą w O. na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt 2).
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obowiązkiem Sądu I instancji było przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanowiska pozwalającego na odtworzenie argumentacji organu administracji publicznej w zakresie wyważenia w okolicznościach tej sprawy wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych skarżącej organizacji społecznej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie wniosku Towarzystwo A. ma charakter bardzo ogólny, w szczególności w zakresie przedstawienie argumentacji dotyczącej znacznego wpływu planowanej instalacji na środowisko i mieszkańców zamieszkałych w pobliżu przedsięwzięcia. Twierdzeniami o dużym stopniu abstrakcyjności są te, które wskazują na: działanie w interesie ogółu społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska, dysponowanie pomocą ekspertów wielu różnych dziedzin związanych z ochroną środowiska i pokrewnych oraz posiadanie doświadczenia w podobnych postępowaniach. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji zweryfikował te twierdzenia i dał temu wyraz, poprzez przedstawienie dostatecznie szczegółowo istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy elementów jej stanu faktycznego i prawnego oraz podanie, z jakich powodów podniesione przez skarżące stowarzyszenie zarzuty zostały uwzględnione w konkretnych okolicznościach faktycznych tej sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku upoważnia do stwierdzenia, że Sąd I instancji przez taki sposób jego sporządzenia - w istocie nie wyjaśnił istoty sporu faktycznego i prawnego istniejącego w sprawie. W sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozbawione jest należycie umotywowanego stanowiska Sądu, to niemożliwe jest dokonanie jego kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organizacja społeczna powinna również uprawdopodobnić, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez dane postępowanie administracyjne jego celów. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie i działaniem w nim organów administracji. Warunkiem koniecznym ziszczenia się przesłanki uzasadnienia podjętego działania celami statutowymi organizacji społecznej jest to, aby między jej celami statutowymi, a materialnoprawnym przedmiotem postępowania, którego wszczęcia żąda ta organizacja społeczna, zachodził bezpośredni lub pośredni (lecz wyraźny, a nie tylko domniemywany, dorozumiewany, czy wyinterpretowywany) prawny związek w tym znaczeniu, że cele statutowe tej organizacji społecznej mogą mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy, w szczególności na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 25 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 305/24).
W dniu 11 grudnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny przekazał akta sprawy wraz z ww. wyrokiem z dnia 2 grudnia 2025 r. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Sprawę wpisano pod nowy numer do repertorium SA (II SA/Łd 912/25).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie zaś nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wyjaśnić przy tym należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art.120 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dodać przy tym należy, że w przypadku skargi na tego rodzaju postanowienie skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia z dnia 3 lutego 2026 r.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że sprawa niniejsza już raz była przedmiotem oceny zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 79/23, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 521/22, oddalający skargę i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania (punkt 1) oraz zasądził od skarżącego Stowarzyszenia na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt 2).
W związku z powyższym należy mieć na uwadze art. 190 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną, o jakiej mowa w powołanym przepisie, oznacza, że sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, jest związany stanowiskiem NSA wyrażonym w sprawie. Użyty w powołanym przepisie zwrot "wykładnia prawa" należy przy tym rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Dodać nadto należy, że sąd ten może odstąpić od wykładni prawa zawartej w orzeczeniu NSA jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, ulegnie tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie będą miały zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., I PKN 226/98, OSN 1999, nr 15, poz. 486) lub gdy po wydaniu orzeczenia NSA zmieni się stan prawny. Jednakże wyjątek ten nie dotyczy niniejszej sprawy.
Mając zatem na uwadze powyższą regulację należy zauważyć, że w powołanym wyroku z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 79/23, NSA przedstawiając swoje stanowisko w sprawie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, wskazał, że obowiązkiem Sądu I instancji było przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanowiska pozwalającego na odtworzenie argumentacji organu administracji publicznej w zakresie wyważenia w okolicznościach tej sprawy wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych skarżącej organizacji społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie wniosku Towarzystwo A. ma charakter bardzo ogólny, w szczególności w zakresie przedstawienie argumentacji dotyczącej znacznego wpływu planowanej instalacji na środowisko i mieszkańców zamieszkałych w pobliżu przedsięwzięcia. Twierdzeniami o dużym stopniu abstrakcyjności są te, które wskazują na: działanie w interesie ogółu społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska, dysponowanie pomocą ekspertów wielu różnych dziedzin związanych z ochroną środowiska i pokrewnych oraz posiadanie doświadczenia w podobnych postępowaniach. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji zweryfikował te twierdzenia i dał temu wyraz, poprzez przedstawienie dostatecznie szczegółowo istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy elementów jej stanu faktycznego i prawnego oraz podanie, z jakich powodów podniesione przez skarżące Stowarzyszenie zarzuty zostały uwzględnione w konkretnych okolicznościach faktycznych tej sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku upoważnia do stwierdzenia, że Sąd I instancji przez taki sposób jego sporządzenia - w istocie nie wyjaśnił istoty sporu faktycznego i prawnego istniejącego w sprawie. W sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozbawione jest należycie umotywowanego stanowiska Sądu, to niemożliwe jest dokonanie jego kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organizacja społeczna powinna również uprawdopodobnić, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez dane postępowanie administracyjne jego celów. Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie i działaniem w nim organów administracji. Warunkiem koniecznym ziszczenia się przesłanki uzasadnienia podjętego działania celami statutowymi organizacji społecznej jest to, aby między jej celami statutowymi, a materialnoprawnym przedmiotem postępowania, którego wszczęcia żąda ta organizacja społeczna, zachodził bezpośredni lub pośredni (lecz wyraźny, a nie tylko domniemywany, dorozumiewany, czy wyinterpretowywany) prawny związek w tym znaczeniu, że cele statutowe tej organizacji społecznej mogą mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy, w szczególności na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 25 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 305/24).
Uwzględniając powyższą wykładnię i wskazania co do rozpoznania sprawy Sąd w składzie niniejszym stwierdził, że zaskarżone postanowienie, wbrew podniesiony zarzutom skargi, odpowiada prawu, nie zachodzą zatem podstawy uzasadniające jego wyeliminowanie oraz wyeliminowanie poprzedzającego go postanowienia z dnia 7 kwietnia 2022 r. z obrotu prawnego zgodnie z żądaniami skargi.
Dokonana w tym kontekście analiza akt kontrolowanej sprawy wskazuje, że Towarzystwo A. z siedzibą w O. (strona skarżąca) wystąpiło z wnioskiem z dnia 28 września 2021 r. do Kolegium o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi, znak: DSS-OŚR-II.6220.100.2016, z dnia 20 czerwca 2016 r., w którym stwierdzono, że realizacja planowanego przedsięwzięcia, polegającego na "Budowie Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów przy ul. A. w Ł." będzie przebiegała etapowo i nie zmieniły się warunki określone w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi nr 51/U/2020 z dnia 28 czerwca 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Jako podstawę żądania wskazano art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Kolegium po rozpatrzeniu powyższego wniosku postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższego postanowienia, a następnie po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia 4 maja 2022 r. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 7 kwietnia 2022 r. Kolegium stwierdziło, że o ile analiza celów statutowych strony skarżącej, potraktowanych szeroko, mogłaby zostać uznana za przesłankę uzasadniającą uwzględnienie wniosku, to jednak nie został spełniony drugi warunek z art. 31 § 1 k.p.a. W ocenie Kolegium, w postępowaniu strony skarżącej zmierzającym do zainicjowania postępowania nadzwyczajnego, nie sposób dopatrzyć się bowiem interesu społecznego przez nią deklarowanego, a także powiązania tego interesu z celami statutowymi tego stowarzyszenia. Strona skarżąca nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem Kolegium, we wniesionej skardze, zarzuciła naruszenie art. 31 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 czerwca 2016 r., pomimo że jest to uzasadnione celami statutowymi Towarzystwa i przemawia za tym interes społeczny, w szczególności konieczność uzyskania przez inwestora nowej decyzji środowiskowej i zapewnienia udziału społeczeństwa w takim postępowaniu.
Z lektury wniosku z dnia 28 września 2021 r. o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia wynika przy tym, że strona skarżąca nie przedstawiła konkretnych argumentów uzasadniających wystąpienie przesłanki interesu społecznego. Uzasadnienie wspomnianego wniosku cechuje się dużą dozą ogólności. W ocenie Sądu w składzie niniejszym, Kolegium zasadnie zatem stwierdziło, że o ile analiza celów statutowych Stowarzyszenia mogłaby zostać uznana za przesłankę uzasadniającą uwzględnienie wniosku, to jednak nie został spełniony drugi warunek z art. 31 § 1 k.p.a., tj. interes społeczny, a także powiązania tego interesu z celami statutowymi tego stowarzyszenia. Wskazany przepis art. 31 § 1 pkt 1-2 k.p.a., stanowi, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Podkreślić przy tym należy, że z cytowanego wyżej przepisu wynika, że przesłankami inicjatywy procesowej organizacji społecznej, które muszą wystąpić łącznie, jest statutowy cel jej działalności i względy interesu społecznego, przy czym ciężar wykazania istnienia tych przesłanek, a zwłaszcza interesu społecznego, spoczywa na samej organizacji (zob. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1016/13), albowiem jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 588/14).
Organizacja społeczna powinna zatem wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza, gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 122/11, organizacja społeczna domagająca się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu ma obowiązek szczególnie starannego wykazania istnienia interesu społecznego w danym postępowaniu. Natomiast na organie administracji spoczywa ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2009 r., sygn. II OSK 1339/09).
Wyjaśnić należy również, iż pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane w przepisach k.p.a. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej. Pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny. Naczelny Sąd Administracyjny w wielu swoich orzeczeniach podnosił, że nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć bądź, że powinno być z urzędu wszczęte przez organ postępowanie administracyjne (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2181/21 - dostępny w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Jednocześnie stwierdzić należy, że nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły lub na pewno wystąpią po realizacji przedsięwzięcia, dla którego np. mają zostać określone środowiskowe uwarunkowania, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Aby organizacja społeczna została dopuszczona do udziału w danym postępowaniu na prawach strony, winna wskazać takie okoliczności, które będą świadczyć o tym, że jej udział w danym postępowaniu jest zasadny, bo zachodzą wątpliwości co pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu może dodatkowo zagwarantować, że okoliczności te zostaną prawidłowo wyjaśnione (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13, z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13, CBOSA). Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie ma służyć wyłącznie zapewnieniu aktywnego i lepszego wypełnienia jego celów. Te cele co do zasady ma realizować organ prowadzący postępowanie. Natomiast udział organizacji społecznej ma służyć "uspołecznieniu" tego postępowania, a więc działaniu organu w realiach kontroli społecznej, którą gwarantuje podmiot "społeczny" niebędący stroną w sprawie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1505/19; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. akt III OSK 823/23, CBOSA).
Wychodząc z powyższych przesłanek Sąd w składzie niniejszym uznał za prawidłową ocenę Kolegium, że strona skarżąca nie wykazała istnienia interesu społecznego, który warunkowałby dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi, znak: DSS-OŚR-II.6220.100.2016, z dnia 20 czerwca 2016 r., stwierdzającego, że realizacja planowanego przedsięwzięcia polegającego na "Budowie Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów przy ul. A. w Ł." będzie przebiegała etapowo i nie zmieniły się warunki określone w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi nr 51/U/2020 z dnia 28 czerwca 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Zdaniem Sądu, oceniając ziszczenie się w sprawie przesłanki posiadania interesu społecznego, o którym stanowi art. 31 § 1 k.p.a., należy stwierdzić, że strona skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu wskazującego na istnienie zagrożenia dla środowiska, życia czy zdrowia ludzi w związku z przedmiotowym postępowaniem, co pozwoliłoby na uznanie, że interes społeczny przemawia za dopuszczeniem tej organizacji do udziału w postępowaniu. Strona skarżąca powinna wykazać, dlaczego stwierdzenie nieważności postanowienia leży w interesie społecznym. Zauważyć przy tym należy, że skutkiem jakim niesie za sobą postanowienie z dnia 20 czerwca 2016 r., wydane na podstawie art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 2373) – powoływanej dalej jako: "u.i.o.ś.", jest pozostawienie w obrocie wydanej uprzednio decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ w ramach powyższego postępowania potwierdza, że realizacja planowanego przedsięwzięcia przebiega etapowo oraz że aktualne są warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przedmiotowe postanowienie przedłużyło ważność wspomnianej decyzji. Podkreślić należy, że materialnoprawne skutki wskazanego postanowienia oddziałują jedynie na sferę praw obowiązków wnioskodawcy, uprawniając go do ubiegania się o pozwolenie na budowę w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna. Stanowisko to jest nieistotne dla pozostałych stron postępowania zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodzić należy się z Kolegium, iż jedynymi warunkami, od których ustawodawca uzależnił wydanie przedmiotowego postanowienia, jest zamiar wnioskodawcy etapowania planowanego przedsięwzięcia oraz brak zmian warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W rozważanym aspekcie warto dodać, że w orzecznictwie zauważa się, że postępowanie toczące się na podstawie art. 72 ust. 4 u.i.o.ś ma charakter odrębny względem sprawy o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, ale nie budzi również wątpliwości jego akcesoryjność względem postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Postępowanie w sprawie, o której stanowi art. 72 ust. 4 u.i.o.ś ogranicza się do kwestii procesowej - terminu "ważności" decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale rozstrzyganej w oparciu o przesłanki merytoryczne odnoszące się do oceny etapowości lub zmiany warunków realizacji przedsięwzięcia. Przesłanki te nie są jednak rozważane na nowo, bowiem zmiana terminu, w którym można wystąpić z wnioskiem o wydanie pozwolenia stanowiącego podstawę realizacji przedsięwzięcia, nie jest zmianą decyzji środowiskowej. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko kończące się wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, służy ocenie, na wstępnym etapie, wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska. Intencją ustawodawcy przy wprowadzaniu obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach było doprowadzenie do jednorazowego przeprowadzenia oceny oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia. Dlatego też w art. 72 ust. 5 u.i.o.ś wprowadzono generalną regułę, zgodnie z którą w trakcie obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ocena wpływu na środowisko dokonywana jest, co do zasady, tylko raz (zob. wyrok NSA z dnia 18 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 6520/21, CBOSA). W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 72 ust. 3 u.i.o.ś. nie rozstrzygana się ponownie o odziaływaniu na środowisko przez inwestycję i nie dokonuje się ponownie oceny. Na gruncie niniejszej sprawy Sąd w pełni podziela to stanowisko.
Reasumując, samo odwoływanie się przez stronę skarżącą jedynie do celów statutowych i wskazywanie, że udział społeczeństwa w niniejsze sprawie jest konieczny, jest niewystarczające do przyznania udziału organizacji społecznej w przedmiotowym postępowaniu (art. 31 k.p.a.). W ocenie Sądu, konieczne jest wykazanie, że cele statutowe Stowarzyszenia służą ochronie zagrożonego konkretnego dobra, na które będzie miał wpływ wydany akt administracyjny i leży to w interesie społecznym. Przy czym za wystarczające należy uznać już tylko samo uprawdopodobnienie, że organizacja społeczna swoim działaniem przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia w interesie społecznym celów postępowania administracyjnego w sprawie.
W ocenie Sądu, strona skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów, które wskazywałyby na to, że istnieje interes społeczny uzasadniający jej uczestnictwo w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, którego specyfiką jest wydanie postanowienia w trybie art. 72 ust. 4 u.i.o.ś. W tej sytuacji należało stwierdzić, że Kolegium odmawiając wszczęcia przedmiotowego postępowania nie uchybiło przepisom art. 31 § 1 k.p.a.
Z powyższych względów Sąd, nie podzielając zasadności zarzutów skarżącego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
ał
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło