II SO/Łd 4/22

Dnia 8 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P z siedzibą w W. o wymierzenie A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. B.A. Pismem z dnia 8 listopada 2021 r. P z siedzibą w W. (dalej jako: "Stowarzyszenie"), reprezentowane przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – powołując się na art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p.") w zw. z art. 55 § 1 i art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") – o wymierzenie A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej jako: "Spółka") grzywny w wysokości 2 800 zł za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w wymaganym terminie 15 dni od dnia jej otrzymania, tj. od dnia 6 września 2021 r. Jednocześnie pełnomocnik ww. Stowarzyszenia wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, iż skarga została wysłana listem poleconym w dniu 31 sierpnia 2021 r., a wpłynęła do adresata w dniu 6 września 2021 r. Do dnia złożenia wniosku, tj. do dnia 8 listopada 2021 r., organ nie przekazał skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W odpowiedzi na powyższy wniosek pełnomocnik A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od wnioskodawcy kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik wyjaśnił, że Spółka otrzymała od wnioskodawcy niekompletne pismo, które nie zostało potraktowane jako skarga na bezczynność. Pismo zostało przez stronę skarżącą skompletowane w ten sposób, że do wniosku o udzielenie informacji publicznej (który trafił do Spółki już wcześniej) załączono niekompletne pismo, z którego nie wynikało, czego żąda wnioskodawca (brak pierwszej strony skargi). Zdaniem pełnomocnika Spółki, okoliczność ta spowodowała, że mylnie przyjęto, iż wnioskodawca ponowił swój wniosek o udzielenie informacji publicznej. Pełnomocnik podniósł również, że Spółka nie jest zobowiązana do udzielania odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, gdyż wbrew twierdzeniom wnioskodawcy nie jest podmiotem określonym w przepisie art. 4 u.d.i.p. Spółka A jest spółką prawa handlowego ze 100% prywatnym kapitałem. Nie jest też finansowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia ani z innych źródeł publicznych. W ocenie pełnomocnika, wnioskowane informacje (w tej części w jakiej dotyczą Spółki) nie stanowią zatem informacji publicznej, gdyż wykonywane przez Spółkę w połowie 2021 r. badania kliniczne zostały zlecone przez zagraniczną prywatną spółkę medyczną i były wykonywane na grupie ochotników. Wszystkie wymagane prawem wysokie standardy tych badań zostały zachowane, a kontrakt na wykonanie badań klinicznych objęty jest tajemnicą przedsiębiorstwa, którego preparaty były testowane. Jednocześnie pełnomocnik Spółki, w sytuacji gdyby Sąd przyjął, że Spółka nie dopełniła obowiązku przekazania skargi, wniósł o ukaranie grzywną w kwocie 100 zł, jako adekwatnej do stopnia naruszenia tego obowiązku. Nadto pełnomocnik Spółki nadmienił, że Spółka (w okresie, gdy złożony był wniosek i niekompletna skarga) była poddana różnego rodzaju atakom i presji (pikiety, blokowanie siedziby) przez środowisko anty-szczepionkowe, którego przedstawicielem jest Stowarzyszenie. W dalszych motywach odpowiedzi na wniosek pełnomocnik wskazał, że Spółka nie jest organem administracji publicznej i nie dysponuje wykwalifikowaną kadrą wyspecjalizowaną w obszarze prawa administracyjnego, w tym w szczególności w zakresie stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z uwagi na brak wiedzy prawniczej pracownicy spółki nie odróżnili wniosku o udostępnienie informacji od samej skargi na bezczynność (zwłaszcza że skarga została doręczona jako niekompletna) i nieprawidłowo ocenili swoje obowiązki po wniesieniu przez stronę skarżącą kolejnego pisma. Uchybienie nie wynika – zdaniem pełnomocnika – ze zlekceważenia obowiązku czy nierespektowania prawa, ale z niewiedzy. Podkreślił, że Spółka jest niewielkim podmiotem (zatrudnia mniej niż 10 osób) i to głównie osoby o wykształceniu medycznym lub okołomedycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. II SO/Łd 14/21 odrzucił wniosek P z siedzibą w W. o wymierzenie A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej (punkt 1 postanowienia) i zwrócił z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz P z siedzibą w W. kwotę 100 zł tytułem wpisu od wniosku o wymierzenie grzywny (punkt 2 postanowienia). Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 17 maja 2022 r., sygn. III OZ 309/22, po rozpoznaniu zażalenia P z siedzibą w W., uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lutego 2022 r. o odrzuceniu wniosku P z siedzibą w W. o wymierzenie A Sp. z o. o. z siedzibą w Ł. grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 54 § 1 i 2 powołanej wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od daty jej otrzymania. Przepisy szczególne mogą przewidywać wyjątki od wskazanej zasady, ustalając inne terminy przekazywania skarg do sądu administracyjnego przez organy administracji publicznej. Takim szczególnym przepisem jest art. 21 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis ten stanowi, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym, że przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi przez organ administracji. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na fakultatywny charakter grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 24 maja 2022 r., sygn. III OZ 314/22; z dnia 12 września 2018 r., sygn. II OZ 821/18; z dnia 15 listopada 2011, sygn. I OZ 841/11; z dnia 30 marca 2011 r., sygn. II OZ 207/11; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl/). Przede wszystkim Sąd, rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. I OZ 274/09; z dnia 24 marca 2021 r., sygn. II OZ 134/21). Rozstrzygając w sprawie wniosku o wymierzenie grzywny sąd administracyjny powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (zob. T.Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T.Woś, Warszawa 2011, s. 381 oraz postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. II SO/Sz 18/13). Odpowiedzialność organu z art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest zatem odpowiedzialnością automatyczną, lecz wymaga każdorazowego rozważenia przez Sąd, zasadności zastosowania omawianego środka. Innymi słowy, ustalenie, iż w sprawie nastąpiło nieterminowe przekazanie skargi, nie przesądza o konieczności zastosowania sankcji wobec organu, który tego uchybienia się dopuścił (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2007 r., sygn. I OSK 652/07). Grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, wobec tego nawet w razie spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek, sąd nie jest zobligowany do jej orzeczenia. Obowiązkiem sądu jest uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy dostrzec, że skarga Stowarzyszenia na bezczynność Spółki z dnia 23 sierpnia 2021 r. nadana listem poleconym w dniu 31 sierpnia 2021 r., wpłynęła do Spółki w dniu 6 września 2021 r. Określony w art. 21 ust. 1 u.d.i.p. termin przekazania sądowi skargi, akt i odpowiedzi na skargę ekspirował w dniu 21 września 2021 r. Tymczasem skarga została przekazana do sądu w dniu 7 lutego 2022 r., a zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. W sprawie należy zwrócić uwagę, iż przyczyną opóźnienia w przekazaniu skargi było kilka okoliczności, czyli fakt, że otrzymana przez organ skarga była niekompletna (nie zawierała pierwszej strony), stąd Spółka nie była w stanie ocenić żądania strony skarżącej i w konsekwencji błędnie zakwalifikowała pismo, a ponadto okoliczność, iż Spółka jest niewielkim podmiotem (zatrudnia do 10 osób o wykształceniu medycznym lub okołomedycznym) prywatnoprawnym, a nie wyspecjalizowanym organem administracji publicznej. Niewątpliwe jest, że organizacja pracy Spółki (podmiotu prywatnoprawnego) zajmującej się działalnością medyczną i zatrudniającej osoby z wykształceniem medycznym, nie obejmuje udostępniania informacji publicznej. Z wyjaśnień pełnomocnika Spółki wynika, iż nieprzekazanie skargi w ustawowym terminie do Sądu nie było działaniem celowo zmierzającym do pozbawienia strony prawa do rozpoznania jej skargi przez Sąd. W rozpatrywanym przypadku przekroczenie terminu do przekazania skargi niewątpliwie miało miejsce, to jednak w przekonujący sposób zostało przez Spółkę w odpowiedzi na wniosek wyjaśnione i usprawiedliwione. W ocenie Sądu, pomimo uchybienia przez Spółkę terminowi do wykonania obowiązku w zakresie przekazania skargi oraz akt sprawy, nie można dopatrzyć się w działaniu Spółki istotnych zaniedbań świadczących o lekceważeniu wymogów wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2 u.d.i.p. Mając zatem na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w tym fakt, że Spółka wskazała, iż otrzymała niekompletną skargę, a przede wszystkim to, że Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej (co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w treści postanowienia z dnia 18 maja 2022 r., sygn. II SAB/Łd 24/22), skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż wniosek o wymierzenie grzywny nie zasługuje na uwzględnienie. Spółka – jak wskazano – nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a będąc spółką prawa handlowego i zatrudniając tylko osoby z wykształceniem medycznym lub podobnym nie zajmuje się obsługą takowych wniosków, czyli także ich przekazywaniem do sądu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. B.A.