II SA/Lu 1099/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r., po rozpoznaniu odwołania P. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy N. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], odmawiającej przyznania P. S. świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazaną na wstępie decyzją Wójt Gminy N. odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. W ocenie organu pierwszej instancji świadczenie to nie przysługuje stronie, gdyż jego matka pozostaje w związku małżeńskim z W. S., legitymującym się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Kolegium stwierdziło, iż matka odwołującego się, w związku z opieką nad którą domagał się on przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji okresowo do dnia 30 czerwca 2014 r. Mąż matki odwołującego się jest zaś osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym okresowo do dnia 31 stycznia 2014 r. Zdaniem Kolegium wskazany w uzasadnieniu decyzji Wójta fakt pozostawania matki odwołującego się w związku małżeńskim nie stanowi przesłanki negatywnej dla przyznania mu przedmiotowego świadczenia. Odwołujący się jest jednak rolnikiem i podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w KRUS, co – w ocenie organu drugiej instancji – wyklucza go z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę do Sądu złożył P. S., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący podzielił stanowisko Kolegium, co do tego, że pozostawanie jego rodziców w związku małżeńskim nie daje podstaw do odmowy przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Wadliwie jednak, zdaniem strony skarżącej, stwierdziło Kolegium, iż sam fakt bycia rolnikiem stanowi przesłankę negatywną przyznania tego świadczenia. Skarżący podkreślił, iż w orzecznictwie sądowym dominuje stanowisko przeciwne do zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego, o ile może być pogodzony z zagwarantowaniem należytej osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni poniżej 2 ha. Organy administracji były zatem obowiązane, czego nie uczyniły, ustalić, czy praca w tym gospodarstwie – uwzględniając jego areał i rodzaj upraw – pozwalałaby mu na podjęcie dodatkowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyby nie istniała konieczność sprawowania osobistej pieczy nad niepełnosprawną matką. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Skarżący domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku opieką nad osobą niepełnosprawną. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., to jest w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej "K.r.o.", ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle powołanego art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje zatem innym niż ojciec lub matka osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym względem osoby wymagającej opieki. Stosownie do treści art. 128 K.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża m.in. krewnych w linii prostej. Na skarżącym ciąży więc obowiązek alimentacyjny względem matki. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż matka skarżącego – B. S., urodzona [...] 1963 r., w związku z opieką nad którym skarżący ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji orzeczonej okresowo do 30 czerwca 2014 r. (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] 2012 r., nr [...], k. 3 akt adm.). Poza sporem pozostaje również, że jej mąż, a ojciec skarżącego – W. S., urodzony [...] 1960 r., legitymuje się umiarkowanym stopniu niepełnosprawności okresowo do dnia 31 stycznia 2014 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] 2012 r., nr [...]). Uwadze Kolegium uszło, że okoliczności te mają istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przepisu tego wynika a contrario, iż osoba opiekująca się swoim rodzicem, pozostającym w związku małżeńskim może uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jedynie w przypadku, gdy oboje współmałżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyznania tego świadczenia. Wbrew więc twierdzeniom Kolegium, zasadne było w tym zakresie stanowisko organu pierwszej instancji, który z opisanego wyżej powodu odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik niniejszej sprawy prawidłowo zakończonej decyzją utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Prawidłowo bowiem stwierdził organ odwoławczy, że skarżący nie spełnia przesłanki zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy stanowiącej, iż warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący nie zrezygnował z jakiejkolwiek pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy ani też nie jest gotowy do podjęcia tak rozumianej pracy zarobkowej, skoro prowadzi gospodarstwo rolne. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym, który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, nawet gdy rolnik prowadzi niewielkie gospodarstwo rolne, to nie można uznać go za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, skoro również w takim przypadku przynajmniej część swojego czasu skarżący musi przeznaczyć na pracę zarobkową w gospodarstwie rolnym (por. wyroki NSA: z dnia 14 czerwca 2012 r., I OSK 64/12, z dnia 20 kwietnia 2012 r., I OSK 2018/11, z dnia 16 grudnia 2011 r., I OSK 1393/11, z dnia 11 marca 2011 r., I OSK 1987/10, z dnia 14 czerwca 2012 r., I OSK 2409/11, wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010 r., II SA/Bd 463/10 i z dnia 25 maja 2011 r., II SA/Bd 379/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 lipca 2011 r., II SA/Ol 413/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2011 r., VIII SA/Wa 602/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 lipca 2012 r., II SA/Łd 451/12 – niepubl., dostępne w CBOSA). Na wynik sprawy nie może mieć zatem wpływu podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż – w jego ocenie – praca w gospodarstwie rolnym o tak niewielkim areale upraw, jak jego gospodarstwo rolne o powierzchni poniżej 2 ha, nie przeszkadza mu w sprawowaniu opieki nad matką. Z przepisów ustawy wynika, że jednym z warunków przyznania omawianego świadczenia jest obiektywnie oceniany fakt niepodejmowania lub rezygnacji przez wnioskodawcę z pracy zarobkowej, a nie subiektywne poczucie tej osoby, że podejmowane przez nią zajęcia zawodowe nie uniemożliwiają opiekowania się osobą, która przecież wymaga stałej lub długotrwałej (a nie dorywczej jedynie) opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Pogląd powyższy podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 (niepubl., dostępnej w CBOSA), stwierdzając, że "prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy". Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.