II SA/Lu 15/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2026 r. sprawy ze skargi C. M. i H. M. na niewykonanie przez Wójta Gminy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 listopada 2024 r. w sprawie II SAB/Lu 107/24 I. wymierza Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; II. przyznaje od Wójta Gminy na rzecz C. M. i H. M. (solidarnie) sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych; III. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz C. M. i H. M. (solidarnie) kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi C. M. i H. M., (dalej jako "strona", "skarżący"), do tut. Sądu jest wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Tomaszów Lubelski (dalej jako "organ") za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 19 listopada 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 107/24. Wskazanym wyrokiem o sygn. akt II SAB/Lu 107/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązał Wójta Gminy Tomaszów Lubelski do rozpatrzenia wniosku C. M. i H. M. z dnia 3 stycznia 2023 r. w terminie 30 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt I sentencji wyroku); stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy Tomaszów Lubelski nie miała miejsca z rażącym naruszaniem prawa (pkt II); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt III); a także zasądził koszty postępowania (pkt IV). W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżących, wyrokiem z dnia 9 stycznia 2025 r. o sygn. akt III OSK 398/25, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Odpis wyroku II SAB/Lu 107/24 ze stwierdzeniem jego prawomocności został doręczony organowi w dniu 18 września 2025 r. Pismem z dnia 18 października 2025 r. organ udzielił skarżącym odpowiedzi na wniosek z dnia 3 stycznia 2023 r. dotyczący wykonania zaleceń zawartych w ekspertyzie biegłego z grudnia 2022 r. W dniu 21 października 2025 r. skarżący wystosowali do organu wezwanie do wykonania wyroku i załatwienia sprawy. W skardze do tut. Sądu w przedmiocie wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku o sygn. akt II SAB/Lu 107/24, skarżący wnieśli o: - wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym dzień wydania orzeczenia; - stwierdzenie, że niewykonanie wyroku przez organ ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości; - zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty od skargi, kosztów zastępstwa radcy prawnego oraz opłat skarbowych od pełnomocnictw w kwocie 34 zł; - przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj.: wezwania do wykonania wyroku i załatwienia sprawy z dnia 21 października 2025 r. wraz z potwierdzeniem nadania i wydrukiem ze strony Poczty Polskiej z datą odbioru, notatki służbowej z dnia 21 października 2025 r., celem wykazania, że organ został wezwany przez pełnomocnika skarżących na piśmie do wykonania wyroku i załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali m.in., że 3 stycznia 2023 r. przesłali do Wójta Gminy Tomaszów Lubelski wniosek o wykonanie przez gminę prac naprawczych na działce stanowiącej drogę gminną, z której dochodzi do zalewania i podtapiania ich nieruchomości przy ul. P. [...] w Ł. , objętej działką [...] zgodnie z treścią ekspertyzy biegłego wykonanej w postępowaniu administracyjnym. Było to skutkiem otrzymania od Gminy ekspertyzy technicznej mgr inż. T. P. dotyczącej zmiany stanu wody na działce nr [...] ze szkodą dla działki [...] w Ł. , obręb 0008, gm. Tomaszów Lub, w której wskazano, że przyczyną zalewania — podtapiania działki nr [...] jest ukształtowanie działki gminnej [...] tj. przyległej drogi gminnej, której przekrój podłużny i poprzeczny powoduje, że najniższym punktem jest teren zlokalizowany przed wjazdem na posesję skarżących. W opinii podkreślono również, że przyczyną zalewania piwnicy będącej częścią budynku gospodarczego na działce [...] jest brak odpływu z przyległego do niego od strony drogi rowu bez odpływu zakończonego odcinkiem rurociągu niewłączonym do przydrożnego rowu zalepionego na odcinku przepustu pod drogą. Dodatkowo wskazano również, że rów odpływowy biegnący wzdłuż drogi po przejściu w przepust na wylocie jest zarośnięty i częściowo zamulony, co może powodować utrudnienie odpływu podczas roztopów i wystąpienia deszczów nawalnych. Biegły wskazał, jakie prace gmina winna wykonać celem usunięcia nieprawidłowości w funkcjonowaniu urządzeń do odprowadzania wód opadowych. We wniosku z dnia 3 stycznia 2023 r. skarżący wnieśli więc do Wójta Gminy Tomaszów Lubelski o wykonanie koniecznych prac na gminnej drodze wskazanych w w/w ekspertyzie, podali, że z powodu zalewania z drogi gminnej cały czas ponoszą szkody. Po 1,5 roku bezczynności organu skarżący złożyli skargę na bezczynność Wójta Gminy Tomaszów Lubelski do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (pismem z dnia 5 lipca 2024 r.). Skarżący podnieśli, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem II SAB/Lu 107/24 zostały doręczone organowi 18 września 2025 r. Do dnia dzisiejszego Wójt Gminy Tomaszów Lubelski nie rozpatrzył wniosku skarżących nie podejmując żadnych konkretnych czynności w sprawie (wyznaczanie terminów dwóch "spotkań" należy potraktować jako czynności iluzoryczne, pozorowaną aktywność organu, a zatem dalszą bezczynność), w szczególności organ nie wypełnił wytycznych WSA tj.: nie zwrócił się do organu wyższego stopnia o wyznaczenie innego organu do rozpoznania sprawy na podstawie art. 25 § 1 k.p.a. i nie zlecił specjalistom wykonania prac naprawczych. Zdaniem skarżących zgodnie z wytycznymi WSA w Lublinie organ winien przekazać sprawę organowi wyższego stopnia celem wyznaczenia organu do prowadzenia sprawy (nie będącego właścicielem nieruchomości, na której doszło do naruszenia gospodarki wodnej powodującego szkody na gruncie skarżących). Nadto nie doszło też do zlecenia wykonania prac wskazanych w/w opinii biegłego. Pismem z dnia 21 października 2025 r. pełnomocnik skarżących (który przystąpił do sprawy z wniosku z dnia 3 stycznia 2023 r. w imieniu p. [...] we wrześniu 2023 r. i cały czas ich w niej reprezentuje) wezwał organ do wykonania wyroku WSA w Lublinie z dnia 19 listopada 2024 r. wydanego w sprawie II SAB/Lu 107/24 i załatwienia sprawy. W odpowiedzi (pismem doręczonym w dniu 14 listopada 2025 r.) organ poinformował pełnomocnika, że szczegóły załatwienia sprawy zostały zawarte w piśmie IT.7021.1.51.2025 z dnia 18 października 2025 r. (pisma tego nigdy nie doręczono pełnomocnikowi), a szczegóły "przebudowy kolektora odpływowego" muszą być ustalone na spotkaniu w dniu 6 listopada 2025 r. (który w dacie odbioru pisma przez pełnomocnika już upłynął). Następnie wyznaczono nowy termin "spotkania" na dzień 10 grudnia 2025 r. Pełnomocnik skarżących złożył organowi pismem z dnia 2 grudnia 2025 r. wnioski, w tym o przekazanie sprawy do organu wyższego stopnia, względnie o wykonanie napraw w oparciu o wytyczne i wskazówki w/w biegłego. W ocenie skarżących w sprawie dalej zachodzi bezczynność, a organ wykonał dotychczas dwie całkowicie iluzoryczne czynności w postaci wyznaczenia dwóch terminów "spotkań" zupełnie ignorując fakt, że ani organ, ani skarżący, ani ich pełnomocnik nie mają wiadomości specjalnych i nie mogą ustalać "zakresu koniecznych prac naprawczych" (na co również wskazywał WSA w Lublinie w uzasadnieniu istotnego wyroku). Zdaniem skarżących organ zatem nie tylko pozostaje w dalszej bezczynności, ale również narusza: 1. zasadę bezstronności poprzez prowadzenie przez siebie jako Wójta Gminy Tomaszów Lubelski sprawy dotyczącej szkodliwego oddziaływania zmiany stanu wód na gruncie stanowiącym własność Gminy Tomaszów Lubelski na grunty skarżących, mimo, że stan faktyczny (w tym, trzyletnia bezczynność organu) budzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności - na co wyraźnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 listopada 2024 r. - II SAB/Lu 107/24 stwierdzającego bezczynność Wójta Gminy Tomaszów Lubelski oraz zalecającego zwrócenie się do organu wyższego stopnia o wyznaczenie innego organu do rozpoznania sprawy, czego Wójt nie wykonał; 2. zasadę informowania stron, zasadę czynnego udziału strony w postepowaniu, a także zasadę praworządności poprzez: a. doręczanie pism bezpośrednio do stron zamiast do pełnomocnika, mimo udziału pełnomocnika w postępowaniu, niezgodnie z przepisem art. 40 § 2 k.p.a., b. informowanie pełnomocnika oraz skarżących o zaplanowanych czynnościach po wyznaczonym na te czynności terminie, c. mimo braku prawidłowego zawiadomienia pełnomocnika i skarżących o terminie czynności, ich przeprowadzenie, w tym nachodzenie skarżących w miejscu zamieszkania - i mimo nieobecności ich pełnomocnika podejmowanie prób rozmów i uzyskania podpisów od skarżących na dokumentach niewiadomej treści tym samym pozbawienie skarżących możliwości obrony swoich praw - a zatem naruszenie kolejnych fundamentalnych reguł rzetelnego postępowania administracyjnego; d. powoływanie się w treści pisma z dnia 27 października 2025 r. do pełnomocnika, na treść wcześniejszego pisma z dnia 18 października 2025 r. zawierającego szczegóły załatwienia sprawy, którego organ nigdy nie doręczył pełnomocnikowi zgodnie z dyspozycją art. 40 § 2 k.p.a. przez co nie jest znany pełnomocnikowi sposób załatwienia sprawy, a co za tym idzie pozbawienie pełnomocnika możliwości prawidłowego świadczenia pomocy prawnej, e. nieuzasadnioną odmowę wykonania przez skarżącą fotokopii akt. Skarżący podnieśli, że pozostają w tej sytuacji bezradni. Wójt — organ odpowiedzialny za naruszenie stosunków wodnych, jako właściciel gruntu, na którym doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów skarżących, mimo dysponowania opinią biegłego od 2022 r. oraz mimo wniosku skarżących z dnia 3 stycznia 2023 r. nie podjął żadnych czynności w sprawie wykonania niezbędnych napraw i to mimo prawomocnego stwierdzenia bezczynności w tym zakresie, a także wskazania przez WSA w Lublinie na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności pracowników organu. Wobec powyższego zdaniem skarżących organ nie wykonał prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność. Wnosząc o wymierzenie grzywny w wysokości maksymalnej skarżący wskazali na okres bezczynności, a także okres pozorowanej aktywności organu — w sumie niemal trzy lata, a także fakt, że przez ten cały czas doznają szkód — budynek należący do nich pęka, jest zagrzybiony i zawilgocony, istnieje prawdopodobieństwo, że stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz zwierząt. Realna sankcja ma na celu przede wszystkim zdyscyplinowanie organu i doprowadzenie do sprawnego oraz terminowego załatwiania sprawy i wniosków skarżących. W ocenie skarżących uzasadniony jest także wniosek o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej we wskazanej wysokości z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które stan bezczynności mogłyby tłumaczyć, nadto istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Dodatkowo, zdaniem skarżących należy mieć na uwadze skalę naruszeń, do jakich doszło w tym postępowaniu oraz fakt, że przez cały czas zachodzi uzasadniona wątpliwość co do bezstronności pracowników Gminy Tomaszów Lubelski. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie; stwierdzenie, że wyrok o sygn. akt II SAB/Lu 107/24, został wykonany w całości i w terminie oraz odstąpienie od wymierzenia grzywny, wobec braku przesłanek do jej zastosowania. Organ podniósł, że wykonał zobowiązanie wynikające z prawomocnego wyroku WSA w ustawowym terminie, tj. do dnia 18 października 2025 r., poprzez formalne rozpatrzenie wniosku oraz podjęcie czynności adekwatnych do charakteru sprawy. W szczególności: - po zwrocie akt, niezwłocznie przystąpiono do analizy możliwości technicznych realizacji wniosku, uwzględniając ukształtowanie terenu oraz istniejącą infrastrukturę odwodnieniową; - w dniu 15 października 2025 r. przeprowadzono wizję lokalną w terenie, w trakcie której: ustalono, że wody opadowe z pasa drogi gminnej oraz przyległych nieruchomości gromadzą się w kolektorze odpływowym połączonym z rurociągiem przebiegającym przez nieruchomość Państwa [...], stwierdzono, że rynny z budynku gospodarczego odprowadzają wodę bezpośrednio do tego kolektora, ustalono konieczność wykonania pomiarów wysokościowych drogi (niwelety); W czynnościach wizji lokalnej uczestniczył H. M., który dobrowolnie wziął w nich udział. - 18 października 2025 r. — sporządzono i skierowano pismo informujące o ustaleniach dokonanych na gruncie, wskazujące możliwe warianty techniczne oraz konieczność wykonania dokumentacji projektowej i uzyskania uzgodnień wodnoprawnych; - 27 października 2025 r. — skierowano do pełnomocnika oraz stron zawiadomienie o terminie kolejnego spotkania terenowego wyznaczonego na dzień 6 listopada 2025 r.; - 6 listopada 2025 r. — strony ani pełnomocnik nie stawili się na spotkaniu; - 7 listopada 2025 r. —H. M. zgłosił się do Urzędu Gminy i zwrócił się z prośbą o wyznaczenie kolejnego terminu spotkania; - 10 listopada 2025 r.— wyznaczono kolejny termin spotkania na dzień 10 grudnia 2025 r., o czym zawiadomiono pełnomocnika i strony; - 10 grudnia 2025 r. — ponownie brak stawiennictwa stron i pełnomocnika; po tej dacie podjęto decyzję o samodzielnym zleceniu opracowania dokumentacji technicznej przez Gminę, bez dalszych uzgodnień terenowych; - 11 grudnia 2025 r. — podpisano umowę z wykonawcą na opracowanie dokumentacji remontu systemu odwodnienia drogi gminnej w miejscowości Ł.. Aktualnie trwają prace projektowe, po ich zakończeniu i uzyskaniu stosownych pozwoleń zostaną zlecone roboty budowlane. Organ podniósł, że pismem z dnia 18 października 2025 r. zajął formalne stanowisko w sprawie wniosku z dnia 3 stycznia 2023 r., informując strony: o dokonanych ustaleniach, o sposobie rozpatrzenia wniosku, o przyczynach braku możliwości realizacji go w postulowanym przez wnioskodawców kształcie, o dalszym trybie postępowania wynikającym z przepisów prawa. Zdaniem organu wskazane pismo stanowi akt rozpatrzenia wniosku, odpowiadający charakterowi sprawy o materialno-technicznym charakterze i wypełnia zobowiązanie wynikające z wyroku WSA. Odnosząc się do kwestii przekazania sprawy innemu organowi wskazano, że Sąd nie nałożył obowiązku przekazania sprawy innemu organowi, a jedynie wskazał, że organ winien rozważyć zasadność wystąpienia do organu wyższego stopnia na podstawie art. 25 § 1 k.p.a. Wskazano, że Wójt Gminy Tomaszów Lubelski dokonał takiego rozważenia i doszedł do wniosku, że brak jest podstaw prawnych do wystąpienia o wyznaczenie innego organu, albowiem nie zachodzą przesłanki określone w art. 25 § 1 k.p.a. Podnoszone przez pełnomocnika zarzuty dotyczące doręczeń czy organizacji czynności mają charakter incydentalny i zostały usunięte. Nie stanowią one przesłanek do wyłączenia organu ani nie dowodzą braku bezstronności Wójta. Jednorazowe uchybienia techniczne, które nie miały wpływu na prawa stron i zostały naprawione, nie mogą być utożsamiane z naruszeniem art. 25 § 1k.p.a. Wskazano także, że po formalnym rozpatrzeniu wniosku organ podejmował dalsze czynności zmierzające do jego realizacji, w szczególności: Wyznaczono kolejne spotkania terenowe (6 listopada 2025 r. oraz 10 grudnia 2025 r.), na które strony lub ich pełnomocnik nie stawiali się mimo prawidłowych zawiadomień. Po bezskutecznych próbach uzgodnienia wspólnego stanowiska z Państwem M. Gmina zleciła: opracowanie dokumentacji technicznej przebudowy odwodnienia drogi gminnej działka nr [...] w miejscowości Ł., uzyskanie niezbędnych uzgodnień, w tym pozwolenia lub zgłoszenia wodnoprawnego. Termin uzyskania wymaganych uzgodnień i zgłoszenia robót w Starostwie Powiatowym szacowany jest na około 5 miesięcy, po czym możliwe będzie rozpoczęcie robót. W uzupełnieniu skargi z dnia 3 lutego 2026 r. skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dokumentów powstałych po wniesieniu skargi: postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 29 stycznia 2026 r.; wezwania do prowadzenia akt postępowania zgodnie z prawem. Ponadto skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania dotyczących wniosku z dnia 3 stycznia 2023 r., które nie zostały załączone przez organ z odpowiedzią na skargę. W kolejnym uzupełnieniu skargi z dnia 25 lutego 2026 r. skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dokumentów powstałych po wniesieniu skargi: stanowisko Wójta Gminy Tomaszów Lubelski z dnia 5 stycznia 2026 r. w sprawie z wniosku skarżących o wyłączenie Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem bezczynność Wójta Gminy Tomaszów Lubelski. Nie jest to jednak klasyczna bezczynność ani przewlekłość, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, zwanej dalej "p.p.s.a."), natomiast jest nią de facto bezczynność dotycząca niewykonania prawomocnego wyroku tut. Sądu – wyroku II SAB/Lu 107/24. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania o tym, że organ ponownie dopuścił się bezczynności i nie wykonał wskazanego prawomocnego wyroku tut. Sądu. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są wyłącznie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd w składzie orzekającym nie bada sprawy rozstrzygniętej prawomocnym wyrokiem, ponieważ jest on wiążący nie tylko dla stron postępowania, ale także dla innych podmiotów, organów i sądów (art. 170 p.p.s.a.). Skarżący sformułowali swoje żądanie w skardze inicjującej niniejsze postępowanie na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zasadność wniesienia skargi z art. 154 § 1 p.p.s.a. wymaga zatem uprzedniego zrekonstruowania tego środka dyscyplinowania administracji publicznej. Stan bezczynności lub stan przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji określonej w art. 154 § 1 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ w dalszym ciągu, mimo upływu terminu wyznaczonego w wyroku zobowiązującym do załatwienia sprawy, nie wydaje rozstrzygnięcia albo nie podejmuje czynności, jaką podjąć powinien. Wymierzenie grzywny następuje zatem, gdy po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji pozostaje w dalszym ciągu w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie z przyczyn zależnych od tego organu. Wobec tego, w postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., należy ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 694/21). Jednocześnie należy uwzględnić fakt, że na podstawie art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku po wniesieniu skargi nie czyni postępowania bezprzedmiotowym. Innymi słowy, nie ma już znaczenia, jakie będzie dalsze zachowanie podmiotu zobowiązanego po wniesieniu skargi z art. 154 p.p.s.a., ponieważ wykonanie wyroku nie czyni sprawy bezprzedmiotowej. Postąpienie według wyroku zobowiązującego może jedynie wpłynąć na wysokość grzywny lub sumy pieniężnej. Treść przepisu art. 154 p.p.s.a. oraz powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do wniosku, że zastosowanie instytucji z art. 154 § 1 p.p.s.a. może mieć miejsce wyłącznie, gdy zostaną spełnione łącznie następujące warunki: 1) pierwszym z nich jest wydanie prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, w którym stwierdza się fakt wystąpienia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania; 2) drugą przesłanką jest upływ czasu wskazanego przez sąd administracyjny, w którym organ administracji publicznej powinien podjąć działanie, jakie polecił mu tenże sąd i pozostawanie mimo to w stanie bezczynności lub dalsze prowadzenie postępowania w sposób przewlekły. Należy również dodać, że w myśl art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a tego przepisu, odpisu orzeczenia; 3) trzecią przesłanką jest wezwanie organu administracji publicznej zobowiązanego do działania, przez stronę skarżącą, aby ten wykonał zobowiązanie nałożone na niego przez sąd administracyjny (por. W. Sawczyn, Środki dyscyplinowania administracji publicznej w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, s. 128-131, por. także wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 409/21). W ocenie Sądu w składzie orzekającym, wszystkie ww. przesłanki zostały kumulatywnie spełnione. Wyrok II SAB/Lu 107/24, który jest prawomocny od dnia 29 lipca 2025 r. Tutejszy Sąd zwrócił akta sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku w dniu 18 września 2025 r. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., dzień ten otworzył 30-dniowy termin do wykonania pkt I sentencji wyroku II SAB/Lu 107/24. Termin 30 dni do rozpatrzenia wniosku skarżących upływał z dniem 18 października 2025 r. W tym miejscu wskazać należy, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż na wniosek skarżących przed organem toczyło się postępowanie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych przez właścicieli działki nr [...] (działka Państwa H. położonej w miejscowości Ł.. W toku wskazanego postępowania została przeprowadzona ekspertyza techniczna dotycząca zmiany stanu wody na działce nr [...] ze szkodą dla działki o nr [...] w miejscowości Ł. (należącej do skarżących). Z wniosków ekspertyzy wynika, że przyczyną zalewania - podtapiania działki nr [...] nie są wody opadowe i roztopowe odprowadzane na powierzchnię działki nr [...], ale ukształtowanie działki nr [...] – tj. przyległej drogi gminnej. W związku z treścią ekspertyzy, skarżący wystosowali do Wójta Gminy pismo z dnia 3 stycznia 2023 r., w którym wskazali, że zapoznali się z ekspertyzą i zrozumieli, iż ich nieruchomość zalewana jest z winy działki należącej do Gminy – drogi gminnej. Podnieśli, że prace wskazane w tej ekspertyzie powinny więc zostać wykonane przez Gminę, o co wnosili, gdyż ciągle ponoszą przez to szkodę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SAB/Lu 107/24 stwierdził, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że organ w związku ze wskazanym pismem nie podjął żadnych czynności, co oznacza, iż w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego organ pozostawał w bezczynności. Wskazano, że skarżący, wbrew twierdzeniom organu podali, w jakim przedmiocie kierują wskazane pismo z dnia 3 stycznia 2023 r. W tym czasie nie byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. WSA podkreślił, że gdy treść wniosku (pisma, podania) nie jest jednoznaczna lub nasuwa wątpliwości organu, powinien on na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać stronę o wyjaśnienie bądź sprecyzowanie złożonego żądania, a więc do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Dodatkowo Sąd wskazał na treść art. 234 ust.3 ustawy Prawo wodne i podał, że postępowanie dotyczące naruszenia stosunków wodnych wszczynane jest także z urzędu, gdy organ powziął informację, że doszło do zmiany stany wody na gruncie i wpływa to ze szkodą na grunty sąsiednie. Zwrócono uwagę, że po pierwsze sprawie dotyczącej zalewania działki skarżących został przeprowadzony dowód z ekspertyzy i z jego treści wynikało, że teren ich działki jest zalewany w związku z ukształtowaniem działki nalężącej do Gminy Tomaszów Lubelski. Po drugie, że organ wykonawczy gminy jest organem administracji publicznej właściwym do rozpoznania sprawy administracyjnej naruszenia stosunków wodnych w I instancji. Sąd wskazał, że wprawdzie już od lat nie obowiązuje przepis art. 27a k.p.a., którego § 1 stanowił: "Organy gminy podlegają także wyłączeniu od załatwienia sprawy, w której stroną jest gmina", jednakże zaistniała w sprawie sytuacja może budzić wątpliwości co do bezstronności pracowników Gminy załatwiających tę sprawę. Częstą i słuszną praktyką w sprawach, w których naruszenie stosunków wodnych może być związane z pracami budowlanymi wykonywanymi na drodze gminnej jest zwrócenie się do organu wyższego stopnia o wyznaczenie innego organu do rozpoznania sprawy na podstawie art. 25 § 1 k.p.a. (por. np. w sprawie sygn. II SA/Kr 661/23). W tej sytuacji organ winien rozważyć takie wystąpienie również w niniejszej sprawie w celu kompleksowego rozpoznania stanu faktycznego sprawy. Przystępując do oceny, czy Wójt pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku, w pierwszej kolejności trzeba wskazać na poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a. mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00). Niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Jak wskazano wyżej, w niniejszej sprawie akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały doręczone organowi w dniu 18 września 2025 r., a zatem zobligowany był rozpatrzyć wniosek skarżących z dnia 3 stycznia 2023 r. najpóźniej z dniem 18 października 2025 r. W tym miejscu Sąd wskazuje na stanowisko organu zajęte w sprawie przed wydaniem wyroku o sygn. II SAB/Lu 107/24, który w odpowiedzi na skargę wskazywał m. in, że z kierowanych do niego pism nie można uznać, że stanowią one wniosków o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego. Co prawda strona bezpośrednio w pismach wzywała Gminę do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jednak to w rezultacie nie powodowało wszczęcia postępowania. Państwo M. nie złożyli wniosku o wszczęcie postępowania tj. nie złożyli wniosku o naruszenie stosunków wodnych stosunków wodnych między ich działką a działką gminy na podstawie art. 234 Prawa wodnego. Strona posiada po swojej stronie profesjonalnego pełnomocnika, który powinien zadbać o interes strony w sposób dostateczny. Do powołanej argumentacji odniósł się szczegółowo Sąd w uzasadnieniu wyroku II SAB/Lu 107/24. W związku z powyższym, wbrew stanowisku organu nie można uznać pisma z dnia 18 października 2025 r. skierowanego do skarżących jako rozpatrzenie ich wniosku z dnia 3 stycznia 2023 r. W powołanym wniosku wskazywano by Gmina podjęła prace wskazane w ekspertyzie powołanej w postępowaniu dotyczącym nieprawidłowego odprowadzania wód opadowych z działki nr [...] – Państwa H. na działkę nr [...] tj. działkę skarżących. Postępowanie toczyło się na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne i w związku z wnioskami ekspertyzy decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r. postępowanie zostało umorzone. Ze wskazanej ekspertyzy wynikają wprost wnioski, że zalewanie działki skarżącej następuje przez wody opadowe spływające z działki nr [...] stanowiącej drogę gminna. W ekspertyzie zostały także wskazane zalecenia. Wbrew stanowisku organu zawartym w piśmie z dnia 18 października 2025 r. skierowanym do skarżących, wskazana ekspertyza została sporządzona w postępowaniu administracyjnym, a nie w ramach sporu cywilnego pomiędzy osobami prywatnymi, jak twierdzi Wójt Gminy. To Gmina była zleceniodawcą sporządzenia ekspertyzy w toczącym się postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych tj. art. 234 ustawy Prawo wodne, z której wprost wynika, że to Gmina Tomaszów Lubelski narusza stosunki wodne. W niniejszej sprawie, po otrzymaniu prawomocnego odpisu wyroku, Wójt mając wątpliwości co do treści wniosku skarżących z dnia 3 stycznia 2023 r. nie wezwał ich do wyjaśnienia żądania, a także w przypadku braku takich wątpliwości nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez Gminę Tomaszów Lubelski. Zgodnie bowiem z treścią art. 234 ust.3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Postępowanie dotyczące naruszenia stosunków wodnych nie zostało także wszczęte z urzędu. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organ do dnia 18 października 2025 r. nie rozpatrzył wniosku skarżących, tym samym nie wykonując w tej części prawomocnego wyroku tut. Sądu. W tym miejscu należy podkreślić, że w razie stwierdzenia niewykonania przez organ wyroku i uwzględnienia wniesionej w tym przedmiocie skargi, nałożenie grzywny na organ jest obligatoryjne. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że o ile uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a. obliguje sąd do wymierzenia grzywny, o tyle przy ustalaniu jej wysokości sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, okres jaki upłynął od wniesienia skargi, fakt, czy po jej wniesieniu, a przed rozpoznaniem sprawy, organ wykonał wyrok (zob. postanowienie NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OZ 675/10; wyrok NSA z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/10; postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 719/11). W zaistniałym stanie rzeczy – wobec nierozpoznania wniosku skarżących w terminie określonym w ww. wyroku - wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł, o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Wymierzając na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. grzywnę w takiej kwocie, Sąd miał na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz zawarty w niej też element represyjny, stanowiący w istocie "sankcję" za zignorowanie przez organ orzeczenia sądowego. Uwzględnił również, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu, mając na uwadze wskazane okoliczności sprawy, nałożona w niniejszej sprawie na organ grzywna w pełni spełnia swój sankcyjny charakter. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. sąd – w razie wniesienia skargi na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16). W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę charakter i okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym postawę organu (właściciela, którego grunt szkodliwie oddziaływuje na grunt sąsiedni – grunt skarżących) bezczynność organu w wykonaniu wskazanego wyroku miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.), o czym orzeczono w punkcie III sentencji niniejszego wyroku. Przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. daje z kolei sądowi administracyjnemu – w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku - kompetencję przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy. Uzasadnienie wniosku o przyznanie sumy z art. 154 § 7 p.p.s.a. musi nawiązywać do krzywdy wywołanej bezczynnością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie, a zatem nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 538/20). Suma pieniężna ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Aktywność sądu w tym zakresie jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oznacza to, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością, w tym wypadku - niewykonaniem wyroku sądu (por. także wyroki NSA: z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I OSK 798/17 oraz z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt I OSK 451/17). W niniejszej zaś sprawie, zdaniem Sądu, zaistniały okoliczności, które wymagałyby zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, skarżący wskazali, że przez cały okres ponoszą szkody bowiem budynek pęka, jest zagrzybiały oraz zawilgocony i istnieje prawdopodobieństwo, że stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz zwierząt. Podkreślenia końcowo w omawianym zakresie wymaga, że określona w art. 154 § 7 p.p.s.a. suma pieniężna jest jedynie dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi (zob. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 880/17). Taka sytuacja, co zostało wskazane powyżej, w niniejszej sprawie miała miejsce. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictw, Sąd orzekł w punkcie IV sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.