II SA/Lu 283/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 18 stycznia 2012 r., po rozpoznaniu odwołania M. K. od decyzji wydanej przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., z upoważnienia Wójta Gminy B., z dnia 18 listopada 2011 r., nr [...], odmawiającej przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż wskazaną wyżej decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z. D. Organ pierwszej instancji podkreślił, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a zatem brak było prawnych podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Kolegium stwierdziło, iż wskazana przez organ pierwszej instancji podstawa odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wadliwa. Z akt sprawy wynika, że małżonek osoby wymagającej opieki również jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a zatem w tym przypadku – zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 14 października 2011 r. – nie zachodzi wskazana w tym przepisie negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzję odmowną w niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium, uzasadnia jednak fakt, że M. K. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, gdyż prowadzi ona gospodarstwo rolne i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Z tych powodów Kolegium uznało, iż decyzja organu pierwszej instancji pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu i utrzymało wskazaną decyzję w mocy. Skargę do Sądu na powyższą decyzję Kolegium złożyła M. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji tej skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i w konsekwencji odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia skarżącej. Skarżąca podkreśliła, że prowadzone przez nią gospodarstwo rolne ma powierzchnię 4,16 ha fizycznych, a tylko 1,38 ha przeliczeniowych. Praca w tak niewielkim gospodarstwie rolnym, jak wskazała skarżąca, nie przeszkadza jej w sprawowaniu opieki nad matką albo ewentualnemu podjęciu zatrudnienia poza gospodarstwem rolnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku opieką nad niepełnosprawną matką. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołany przepis umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zarówno osobie, która nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, a więc nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i osobie, która – w celu sprawowania opieki nad taką osobą – rezygnuje z dotychczasowego zatrudnienia lub pracy zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że skarżąca jest osobą, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki na legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matką. Skarżąca, jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w B. z dnia 9 listopada 2011 r., nieprzerwanie od 3 grudnia 2006 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik (k. 1 akt adm.). Należy podkreślić, iż istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy). W myśl art. 3 pkt 22 ustawy pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżąca nie spełnia przesłanki zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy stanowiącej, iż warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca nie zrezygnowała z jakiejkolwiek pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy ani też nie jest gotowa do podjęcia tak rozumianej pracy zarobkowej, skoro prowadzi gospodarstwo rolne. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym, który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, nawet gdy rolnik prowadzi niewielkie gospodarstwo rolne, to nie można uznać go za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, skoro również w takim przypadku przynajmniej część swojego czasu skarżący musi przeznaczyć na pracę zarobkową w gospodarstwie rolnym (por. wyroki NSA: z dnia 14 czerwca 2012 r., I OSK 64/12, z dnia 20 kwietnia 2012 r., I OSK 2018/11, z dnia 16 grudnia 2011 r., I OSK 1393/11, z dnia 11 marca 2011 r., I OSK 1987/10, z dnia 14 czerwca 2012 r., I OSK 2409/11, wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010 r., II SA/Bd 463/10 i z dnia 25 maja 2011 r., II SA/Bd 379/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 lipca 2011 r., II SA/Ol 413/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2011 r., VIII SA/Wa 602/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 lipca 2012 r., II SA/Łd 451/12 – niepublikowane, dostępne na stronach internetowych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Na wynik sprawy nie może mieć zatem wpływu podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż – w jej ocenie – praca w gospodarstwie rolnym o tak niewielkim areale upraw, jak dzierżawione przez nią gospodarstwo rolne, nie przeszkadza jej w sprawowaniu opieki nad matką. Z przepisów ustawy wynika, że jednym z warunków przyznania omawianego świadczenia jest obiektywnie oceniany fakt niepodejmowania lub rezygnacji przez wnioskodawcę z pracy zarobkowej, a nie subiektywne poczucie tej osoby, że podejmowane przez nią zajęcia zawodowe nie uniemożliwiają opiekowania się osobą, która przecież wymaga stałej lub długotrwałej (a nie dorywczej jedynie) opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) skargę oddalił.