II SA/Lu 572/15
WyrokWSA w Lublinie2015-12-29
Skład orzekający: Maria Wieczorek-Zalewska, Witold Falczyński, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi publicznej, która w dacie orzekania o zwrocie nie jest faktycznie urządzona jako droga publiczna w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców byłego właściciela?Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi publicznej podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców byłego właściciela, jeżeli w dacie orzekania o zwrocie nie jest ona faktycznie urządzona jako droga publiczna w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Samo przeznaczenie terenu pod drogę w planach lub wpis w ewidencji gruntów nie jest wystarczające do odmowy zwrotu.Stan faktyczny
Spadkobiercy byłego właściciela wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która pierwotnie została wywłaszczona pod budowę drogi. Organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie nieruchomości. Wojewoda, uwzględniając odwołanie Gminy, uchylił decyzję w części dotyczącej zwrotu jednej z działek, uznając ją za część drogi publicznej i odmówił jej zwrotu. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych i ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że działka nie stanowi części drogi publicznej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody L. i zasądził od Wojewody na rzecz R. G. i M. G. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. G. i M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz R. G. i M. G. kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewoda L. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania Gminy L. od decyzji Starosty L. z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], dotyczącej zwrotu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jasko projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha, wchodzącej w skład dawnej działki nr [...] oraz zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha, orzekł:
1. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowana działka nr [...] oraz w części dotyczącej wygaszenia trwałego zarządu i odmówić zwrotu przedmiotowej działki,
2. uchylić zaskarżoną decyzję w części pkt VI, orzekającej o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [...]zł i orzekam w tym zakresie o obowiązku wnioskodawców zwrotu na rzecz Gminy L. kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości, zwaloryzowanej według wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ustalonej na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości [...] zł, stosownie do ich udziałów w zwracanej nieruchomości
3. w pozostałej części utrzymać w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał następujący stan sprawy.
Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 1976 r., znak: [...], wywłaszczono na wniosek Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w L. rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w L. w rejonie Al. [...] i ul. [...]. [...], stanowiącą wówczas działkę nr [...] o powierzchni [...] ha. Przejęcia nieruchomości dokonano w trybie przepisów ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Celem wywłaszczenia wskazanym w tej decyzji była budowa ul. [...]. [...] i Al. [...] ustalona przez organ ds. planowania i uwzględniona w zatwierdzonych planach gospodarczych-urbanistycznych Państwa i miasta L..
W dniu [...] maja 2012 r. spadkobiercy byłej właścicielki - R. G. i M. G. wystąpili do Prezydenta Miasta L. z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, wchodzącej w obszar działek ewidencyjnych nr [...], zgodnie z zakresem wskazanym na załączonej mapie.
Mając na uwadze, iż wnioskowana do zwrotu działka stanowi własność Gminy L., Wojewoda L. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] wyłączył od prowadzenia niniejszej sprawy Prezydenta Miasta L. i wyznaczył do jej rozpatrzenia Starostę L..
W dniu [...] czerwca 2014 r. przeprowadzono oględziny, podczas których wnioskodawca okazał granice nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Oględziny wykazały, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w ogrodzeniu posesji należącej do jednego z wnioskodawców. Opisywany grunt zagospodarowany jest jako funkcjonalna część posesji. Istnieją tutaj nasadzenia drzew ozdobnych i krzewów, kwiaty i trawnik. Teren posesji ogrodzony jest siatką na podmurówce. Wnioskodawca oświadczył, że ogrodzenie wykonano w miejscu dawniej istniejącego. Istniejąca na przedmiotowym gruncie ścieżka betonowa prowadząca do budynku także wykonana została przez wnioskodawcę. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że grunt znajdujący się w ogrodzeniu posesji był nieprzerwanie w posiadaniu byłej właścicielki a potem jej spadkobierców.
Starosta L., w kierunku sprecyzowania celu na jaki wywłaszczona została nieruchomość objęta żądaniem zwrotu, zwrócił się do Wydziału Planowania i Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. z prośbą o przesłanie obowiązujących w dacie wywłaszczenia dokumentów planistycznych.
W odpowiedzi na powyższą prośbę Dyrektor Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. poinformował, że zakreślony na załączniku teren działek nr [...] nie przylega do ul. [...] i al. [...], w związku z czym plany realizacyjne tych ulic nie obejmują przedmiotowych działek, które położone są przy ul. [...]. Wskazał ponadto, że w swoich zasobach Urząd nie posiada planów realizacyjnych al. [...] i ul. [...], zaś plan realizacyjny ul. [...] zatwierdzony został decyzją z dnia [...] listopada 1985 r., znak: [...] [...].
W oparciu o informacje przekazane przez Dyrektora Wydziału Planowania Urzędu Miasta L. ustalono, że dla wnioskowanego do zwrotu terenu w dacie wywłaszczenia obowiązywał Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego Perspektywa, zatwierdzony uchwałą nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L.. Teren ten w dacie wywłaszczenia objęty był również Planem Zagospodarowania Przestrzennego Osiedla Budownictwa Jednorodzinnego "[...]" w L., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] marca 1968 r. Na podstawie przekazanego Ogólnego Planu Perspektywa organ stwierdził, że wywłaszczona nieruchomość przeznaczona miała być częściowo pod ciąg komunikacyjny (symbol Flll-KN III), a w pozostałej części – pod mieszkalnictwo o niskiej intensywności (symbol F 106 MN). Z Planu Zagospodarowania Przestrzennego O. [...]" wynika nadto, że teren objęty wnioskiem o zwrot w całości miał być przeznaczony pod budowę (poszerzenie) ulicy [...] (ul. [...]) - symbol KN III.
W toku prowadzonego postępowania sporządzona została dokumentacja geodezyjno-prawna wywłaszczonej nieruchomości, zarejestrowana w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. pod nr [...], celem rozliczenia powierzchni przedmiotowej nieruchomości na tle aktualnej ewidencji gruntów. Teren objęty wnioskiem o zwrot w świetle tej dokumentacji stanowi projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha (obszar wydzielony z działki ewidencyjnej nr [...]) oraz działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha .
W dniu [...] października 2014 r. przeprowadzone zostały oględziny przedmiotowej nieruchomości, podczas których geodeta uprawniony wskazał granice dawnej działki nr [...] w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 31, ark. 12). Ustalono, że teren wnioskowany do zwrotu wchodzi w całości w obszar ogrodzonej posesji wnioskodawców. Na terenie tym znajduje się koszona trawa, fragment utwardzonej betonowymi płytami drogi (dojazd do garażu), ozdobne drzewa i krzewy, chodnik z kotki brukowej oraz betonowe schody prowadzące do pobliskiego domu. Pełnomocnik Zarządu Dróg i Mostów w L. poinformował, iż zgodnie z posiadanymi materiałami działka o projektowanym nr [...] położona jest w pasie drogowym drogi gminnej ul. [...].
Następnie podczas rozprawy administracyjnej, która się odbyła w dniu [...] października 2014 r., wnioskodawcy podtrzymali wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej obecnie działkę ewidencyjna nr [...] oraz działkę o projektowanym nr [...]. Obecny na rozprawie przedstawiciel Gminy L. poinformował, iż mając na uwadze stan zagospodarowania działki nr [...] Gmina nie sprzeciwia się jej zwrotowi, natomiast nie zgadza się na zwrot projektowanej działki nr [...], wydzielonej z działki nr [...], stanowiącej zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, drogę gminną nr [...] - ul. [...].
W tak ustalonym stanie faktycznym Starosta L. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jasko projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha, wchodzącej w skład dawnej działki nr [...] oraz o zwrocie działki nr [...] o pow. [...] ha, na rzecz R. G. i M. G. – w udziałach po 1/2 części.
Od decyzji Starosty odwołanie wniosła Gmina L., zarzucając organowi naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) oraz art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.).
Rozpatrując złożone odwołanie Wojewoda L. stwierdził, że zasługuje ono na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że Starosta L. prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie, jednakże dokonał błędnej oceny stanu faktycznego, co skutkowało podjęciem wadliwego rozstrzygnięcia. Wojewoda podniósł, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowego roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje nie tylko w wypadku, o którym mowa w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale także gdy nieruchomość zajęta jest pod drogę publiczną. Wynika to z art. 2 wskazanej ustawy, w myśl którego przepisy tej ustawy nie mogą naruszać przepisów innych ustaw, a więc również art. 2a ustawy o drogach publicznych. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Powyższy przepis określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający żadnych wyjątków.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, iż w stosunku do projektowanej działki [...], poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia są niepełne. Organ ten nie wyjaśnił bowiem, czy przedmiotowa działka wchodzi w obszar pasa drogowego drogi publicznej objętej reżimem przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (jako wyłączonej z obrotu na zasadzie art. 2a tej ustawy). Jednocześnie Wojewoda wskazał, że w toku postępowania odwoławczego uzupełnił materiał dowodowy o wyjaśnienia zarządcy drogi, z których wynika, że projektowana działka [...] stanowi część działki ewidencyjnej nr [...], będącej wydzielonym liniami granicznymi pasem drogowym drogi gminnej nr [...] – ul. [...]. Okoliczność ta, zdaniem Wojewody, daje podstawę do stwierdzenia, iż projektowana działka [...] zawiera się w całości w liniach granicznych tej drogi i stanowi pas zieleni przydrożnej przylegającej do drogi. W związku z tym organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej zwrotu działki nr [...] i orzekł o odmowie zwrotu tej działki.
W konsekwencji takiego rozstrzygnięcia organ zobligowany był zmienić wysokość zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego do zwrotu na rzecz Gminy L. w pkt VI decyzji Starosty, pomniejszając ją o zwaloryzowaną wartość działki nr [...], to jest o [...] zł. W związku z tym Wojewoda orzekł, że łączna wysokość należnego Gminie L. zwaloryzowanego odszkodowania wynosi [...] zł.
W pozostałym zakresie wniosku objętego zaskarżoną decyzją, organ odwoławczy wskazał, iż akceptuje poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne, uznając je za własne. Z tego względu Wojewoda stwierdził, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w zakresie zwrotu działki nr [...] odpowiada prawu i powinno być w tej części utrzymane w mocy.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody L. w części objętej punktem 1 i 2 rozstrzygnięcia, to jest w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [...] oraz ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, orzeczonego do zwrotu na rzecz Gminy L., złożyli R. G. i M. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji we wskazanej części. Skarżący zarzucili organowi drugiej instancji naruszenie: art. art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1, 80 i 138 § 1 pkt 2 K.p.a., a także art. 2a w zw. z art. 4 ustawy o drogach publicznych, art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący podkreślili, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, działka nr [...] nie stanowi części drogi publicznej, a zatem brak było podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w części orzekającej o zwrocie tej nieruchomości i orzeczenia o odmowie jej zwrotu. W konsekwencji niezasadnym było również pomniejszenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego do zwrotu na rzecz Gminy L., o zwaloryzowaną wartość tej działki.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.
Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, zgodnie z ust. 3 art. 136 powołanej ustawy, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Nieruchomość, stosownie do art. 137 ust. 1 ustawy, uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W przypadku, gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że wystąpienie jednej z przesłanek zbędności, o których mowa w art. 137 ustawy, nakazuje organowi administracji publicznej uznać tę nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, co w konsekwencji winno skutkować jej zwrotem. Powołany przepis, zawierający ustawową definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od jego treści (przykładowo wyroki NSA z dnia: 22 czerwca 2001 r., I SA 241/00, LEX nr 54436, 22 sierpnia 2003 r., I SA 2622/01, LEX nr 149521, 4 września 2003 r., II SA/Gd 1552/00, LEX nr 298527, 16 kwietnia 2009 r., I OSK 581/08, LEX nr 555628, 1 października 2010 r., I OSK 1612/09, LEX nr 745102).
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że wywłaszczenia nieruchomości, której zwrotu domagają się skarżący, dokonano decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 1976 r., znak: [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 84). W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że wywłaszczenia dokonano z przeznaczeniem pod budowę ul. [...]. [...] i Al. [...], ustaloną przez organ ds. planowania i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych-urbanistycznych Państwa i miasta L..
Przedmiotem sporu jest natomiast ustalenie, czy na części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha, wchodzącej w skład dawnej działki nr [...], zrealizowano cel wywłaszczenia.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 2a ustawy o drogach publicznych drogi krajowe są własnością Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne - właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis ten powoduje, że drogi publiczne (nieruchomości zajęte pod takie drogi) są wyłączone z obrotu cywilnoprawnego, jednakże argumentację co do niedopuszczalności orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, należy odnieść do drogi w rozumieniu pozostałych przepisów tejże ustawy, gdzie w art. 4 pkt 1 i 2 zdefiniowano drogę jako budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym, tj. w wydzielonym liniami granicznymi gruncie wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.
W ocenie Sądu, do przyjęcia, iż wywłaszczona nieruchomość stanowi część drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, nie jest wystarczające stwierdzenie, że nieruchomość ta uznana została za drogę publiczną uchwałą organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. Niewątpliwie także przeznaczenie tego terenu w przyszłych planach pod ulice nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu. W świetle wskazanej wyżej definicji legalnej drogi, wynikającej z przepisów ustawy o drogach publicznych, drogę traktować należy wyłącznie jako budowlę przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego. Oznacza to, że jedynie istniejąca droga publiczna w rozumieniu ustawy o drogach publicznych (położenie jezdni asfaltowej, wybudowanie chodników i ścieżek rowerowych, latarni, sieci wodociągowej, ciepłowniczej, kanalizacji deszczowej i ściekowej, w ciągu drogi publicznej) może stanowić przeszkodę do realizacji roszczenia o zwrot przedmiotowej nieruchomości (wyroki NSA z dnia 10 czerwca 2011 r., I OSK 1146/10, niepubl. oraz z dnia 16 lutego 2011 r., I OSK 582/10, niepubl.; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 maja 2010 r., IV SA/Po 9/10, niepubl., wyroki WSA w Lublinie z 13 czerwca 2013 r., II SA/Lu 202/13, niepubl. oraz z dnia 9 stycznia 2014 r., II SA/Lu 674/13, niepubl., wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2014 r., II SA/Kr 651/14, niepubl.).
Podkreślenia wymaga, że również przypisanie danej nieruchomości w ewidencji gruntów funkcji "drogi" i opatrzenie znakiem "dr" nie jest wystarczające dla stwierdzenia takiego jej statusu, gdyż stwarza jedynie obalalne domniemanie faktyczne, że na nieruchomości urządzona jest droga. Na gruncie przepisów ustawy o drogach publicznych, za "drogę publiczną" można uznać nieruchomość urządzoną już jako "droga" w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, nie zaś nieruchomość przeznaczoną pod inwestycję tego rodzaju, na której droga jako obiekt budowlany ma dopiero powstać. Wyłączenie z obrotu prawnego nieruchomości będących drogami publicznymi, dotyczy tych nieruchomości, które po zrealizowaniu procesu inwestycyjnego, są budowlą przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, a nie tych, które są dopiero przeznaczone pod takie inwestycje (por. postanowienie SN z dnia 15 lutego 2012 roku, I CSK 293/11, OSNC 2012, nr 9, poz. 104; wyrok SN z dnia 6 marca 2002 roku, III CRN 11/01, OSNAPiUS 2002, nr 21, poz. 513; por. także wyrok NSA dnia 12 czerwca 2013 r., I OSK 140/12, niepubl.).
Wskazać trzeba, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe wykazało, iż na wspomnianym gruncie nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia. Przeprowadzone oględziny nieruchomości wykazały bowiem, że na wnioskowanym do zwrotu gruncie nie istnieją żadne elementy, które stanowiłyby części składowe drogi publicznej w rozumieniu przywołanej wyżej ustawy o drogach publicznych. Bezspornie, grunt ten jest w sposób ciągły, także po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu, użytkowany i zagospodarowany przez jednego z następców prawnych byłej właścicielki, znajduje się on nieprzerwanie w granicach ogrodzonej posesji skarżących i nigdy nie był wykorzystywany na cele związane z obsługą komunikacyjną pobliskiego osiedla domów jednorodzinnych. Poza sporem jest również, iż pomimo odjęcia prawa własności całej działki nr [...] i późniejszego przekazania działki ewidencyjnej nr [...] w trwały zarząd Zarządowi Dróg i Mostów w L., faktyczne użytkowanie części wywłaszczonej nieruchomości znajdującej się w ogrodzonej posesji skarżących nie zostało faktycznie niczym ograniczone. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że skarżący nieprzerwanie władają samodzielnie całą wnioskowaną do zwrotu nieruchomością, zaś stan zagospodarowania projektowanej działki nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]) w sposób oczywisty potwierdza, iż na działce tej nie istnieją żadne elementy drogi publicznej, to jest obiektu budowlanego spełniającego wymogi określone w art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych.
W ocenie Sądu nie można zatem podzielić prezentowanego w toku postępowania stanowiska Gminy L., która sprzeciwia się zwrotowi nieruchomości, argumentując, iż została ona zagospodarowana w całości pod drogę publiczną. Podkreślić przy tym trzeba, że przyjęcie takiego stanowiska byłoby sprzeczne z dyrektywą ścisłego wykładania celu wywłaszczenia.
W związku z powyższym za prawnie wadliwe należy uznać także rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji zawarte w punkcie 2 jej sentencji, w którym uchylono decyzję organu pierwszej instancji w zakresie orzeczenia o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [...]zł i ustalono nową wysokość tego odszkodowania, pomniejszając je o zwaloryzowaną wartość działki nr [...].
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy, stosownie do art. 153 P.p.s.a., uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 205 § 2 w związku z art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło