II SO/Lu 36/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Ł. Sz. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi [...] Szpitala [...] za nieprzekazanie w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargi Ł. Sz. na bezczynność Dyrektora [...] Szpitala w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć Dyrektorowi [...] Szpitala grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych z tytułu nieprzekazania do Sądu skargi w terminie; 2. zasądzić od Dyrektora [...] Szpitala na rzecz skarżącego Ł.Sz. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. W dniu [...] r. pełnomocnik Ł. Sz. złożył wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi [...] Szpitala za nieprzekazanie do Sądu jego skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Pełnomocnik zażądał wymierzenia grzywny w kwocie 400 zł oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych (opłaty skarbowej, zastępstwa procesowego, wpisu od wniosku, przesyłki poleconej). Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że skarga na bezczynność organu została nadana przesyłką pocztową, którą organ odebrał w dniu [...] r. Do dnia złożenia wniosku organ nie wykonał obowiązku przekazania skargi, w raz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi. Pełnomocnik podniósł, że organ w dniu [...] r. udostępnił skarżącemu informacje publiczną, tym niemniej jednak w dalszym ciągu mamy do czynienia z zainicjowanym postępowaniem sądowoadministracyjnym. W ocenie pełnomocnika przekroczenie terminu o 16 dni jest zwłoką na tyle istotną, by wymierzyć organowi grzywnę. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Szpitala wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] r. udostępnił informację skarżącemu, jednocześnie przepraszając skarżącego za opóźnienie wynikające ze zbiegu okoliczności spowodowanego okresem urlopowym. Taka sytuacja zdarzyła się po raz pierwszy, a organ zawsze w terminie udostępniał informacje, również skarżącemu. Skarga na bezczynność, wraz z odpowiedzią, została przesłanka do Sądu w dniu [...] r., czyli przed doręczeniem z sądu odpisu wniosku o wymierzenie grzywny (w dniu [...] r.). Organ uznał, że udzielenie informacji zgodnie z wnioskiem w dniu [...] r. zakończyło sprawę. Otrzymana przez wnioskodawcę odpowiedź na wniosek nie była kwestionowana. Powyższe wskazuje, że organ nie uchylał się od wykonania ciążących na nim obowiązków ani w sposób celowy, ani uporczywy. Wniosek o wymierzenie grzywny został złożony do sądu znacząco po zaspokojeniu wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. (art. 54 § 2 p.p.s.a). Należy jednak zwrócić uwagę, że skarga na bezczynność, w związku z którą złożono rozpatrywany wniosek, dotyczyła udostępnienia informacji publicznej. W tym przypadku, zgodnie z regulacją szczególną, przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi (art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej; Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.). Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarga Ł. Sz. na bezczynność Dyrektora Szpitala w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie została przekazana w terminie określonym w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu [...] r., zatem powinna być przekazana do sądu administracyjnego do dnia [...] r. Organ przekazał skargę, wraz z odpowiedzią i aktami administracyjnymi w dniu [...] r. Opóźnienie wyniosło zatem 28 dni. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest już pogląd, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny (por. przykładowo postanowienia NSA z 17 kwietnia 2013 r., I OZ 232/13; z 25 kwietnia 2013 r., I OZ 278/13; z 12 lutego 2014 r., I OZ 72/14; z 6 marca 2014 r., I OZ 141/14; z 22 lipca 2014 r., I OZ 489/14; z 23 września 2014 r., I OZ 759/14). Ma służyć nie tylko zmuszeniu organu do wykonania ciążącego na nim obowiązku przekazania skargi do sądu, ale także napiętnowania już popełnionych zaniedbań w tym zakresie, tak aby nie powtarzały się one w przyszłości. Płynie z tego dalsza konkluzja, że przekazanie skargi z opóźnieniem nie czyni wniosku o wymierzenie organowi grzywny bezprzedmiotowym. W zakresie wymiaru grzywny ustawodawca nie wskazał konkretnych dyrektyw orzekania, poza górną jej granicą - dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 17 stycznia 2014 r. (I OZ 1259/13), sąd administracyjny - rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość - może brać pod uwagę takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w kwocie 100 zł. Sąd określając wymiar grzywny wziął pod uwagę fakt, że skarga, choć z opóźnieniem została jednak przekazana do sądu. Co więcej, z akt sprawy, wynika, że organ dostrzegł swój błąd i nie kwestionuje faktu, że przekazał skargę z opóźnieniem na skutek – jak to określił – "zbiegu okoliczności związanych z okresem urlopowym". Są to w ocenie Sądu okoliczności leżące po stronie organu, którego rolą jest taka organizacja pracy, aby nawet w okresie urlopowym wszystkie komórki organizacyjne realizowały swoje zadania w terminie. Interes wnioskodawcy w uzyskaniu skutecznej ochrony na drodze sądowej został w ten sposób zaspokojony. Wnioskodawca nie podał żadnych argumentów, które wskazywałyby, że opóźnienie w przekazaniu skargi miało dla niego dalej idące konsekwencje poza relatywnie niewielkim wydłużeniem okresu oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Co więcej, wniosek o ukaranie grzywną złożono w dacie, w której skarżącemu udzielono już odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W tej sytuacji grzywna będzie realizować wyłącznie funkcję represyjną, a zatem w ocenie Sądu będzie miała wymiar bardziej symboliczny, gdyż nie będzie już służyła ochronie konkretnych naruszonych interesów, lecz będzie miała na celu podkreślenie i napiętnowanie niezgodności z prawem działania organu, które nie powinno pozostać bez reakcji, choć organ dostrzegł swój błąd. W ocenie Sądu wymiar grzywny w kwocie 100 zł w zupełności realizuje ten cel. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Orzekając o kosztach postępowania, Sąd opierał się na treści art. 200 i 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., zastosował jednak również art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, nakazujący odstąpienie od zwrotu wnioskodawcy kosztów postępowania w części obejmującej koszty zastępstwa adwokackiego. Przesądzają o tym wyżej przedstawione okoliczności sprawy, w szczególności fakt, że wniosek o ukaranie grzywną złożono w dacie, w której wnioskodawcy udzielono już odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, więc grzywna miała wymiar wyłącznie symboliczny, nie służyła ochronie konkretnych interesów wnioskodawcy. Złożenie wniosku o ukaranie grzywną nie wiązało się z potrzebą ochrony konkretnych interesów wnioskodawcy, bo interes ten zaspokoiło udostępnienie informacji przed złożeniem wniosku o wymierzenie grzywny. Należy przy tym mieć na uwadze, że ustawodawca posługuje się pojęciem "niezbędnych kosztów postępowania". Trudno uznać za niezbędne koszty działania wnioskodawcy, w dodatku ze skorzystaniem z pełnomocnika, w sytuacji, gdy interes w udostępnieniu informacji był już zaspokojony w momencie składania wniosku o wymierzenie grzywny. W tej sytuacji zasądzenie pełnych kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa adwokackiego, w istocie stanowiłoby dodatkową represję dla organu. Takie rozstrzygnięcie w ocenie Sądu godziłoby w elementarne poczucie sprawiedliwości. Wobec powyższego Sąd uznał, że uzasadnione jest jedynie zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów w postaci wpisu od wniosku w kwocie 100 zł. Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Sąd nie uwzględnił również kosztów przesyłki poleconej, gdyż profesjonalny pełnomocnik nie wskazał konkretnej kwoty opłaty, a nie jest rolą Sądu dokonywanie ustaleń faktycznych w tym zakresie.