III SA/Lu 1401/15

PostanowienieWSA w Lublinie2016-04-06

Skład orzekający: Robert Hałabis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał w sposób wyczerpujący i wiarygodny swojej trudnej sytuacji finansowej. Skarżący nie przedstawił pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej i dochodowej, zatajając istotne informacje, co uniemożliwiło rzetelną ocenę jego zdolności płatniczych i spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie określenia kwoty cła i jednocześnie wniósł o zwolnienie od opłat sądowych. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej i dochodowej skarżącego. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza, kwestionując jego ustalenia. Sąd rozpoznał sprzeciw i utrzymał w mocy postanowienie referendarza.
Rozstrzygnięcie
Utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty cła podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu – w zakresie sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 15 września 2015 r. (data wniesienia skargi do organu) P. P. prowadzący Firmę H.-U. J. A. C. w J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie określenia kwoty cła podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu. W skardze zawarto również wniosek o zwolnienie skarżącego od opłat sądowych. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a utrzymuje się z dochodów z prowadzonej w formie agencji celnej działalności gospodarczej. Z tego tytułu osiąga miesięczny dochód w wysokości "do 2.000 zł netto", z czego na koszty wynajmu mieszkania i opłaty eksploatacyjne wydatkuje kwotę 1.500 zł, zaś na wyżywienie przeznacza kwotę 500 zł. Obecnie w stosunku do niego prowadzone są postępowania egzekucyjne w toku których zajęto jego majątek, a stan blokad na rachunkach bankowych przekracza kwotę 1 mln zł. Nie posiada nadto żadnego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych), posiada natomiast jedynie samochód osobowy marki C. G. V. z 2007 r. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego nadesłał wyciągi z dwóch rachunków bankowych, faktury za energię elektryczną i gaz, zeznania podatkowe dot. podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2013 i 2014, deklaracje podatku VAT za okres od maja do października 2015 r., postanowienie prokuratora z dnia 12 marca 2015 r. o zabezpieczeniu majątkowym, zawiadomienie z dnia 24 lutego 2015 r. Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonanym wpisie, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów (obejmujące okres styczeń-październik 2015 r. i maj-październik 2015 r.), tytuły egzekucyjne, zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, umowę najmu lokalu mieszkalnego (część tych dokumentów została złożona w sprawie sygn. I SA/Lu 1086/15 tut. Sądu). Ponadto skarżący złożył oświadczenie, że mieszkanie położone w J. sprzedał w styczniu 2015 r., zaś nieruchomość położoną w R. wynajmuje na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Wartość posiadanego samochodu osobowego skarżący określił na 15.000-20.000 zł. Postanowieniem z dnia 4 marca 2016 r. Starszy Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony ze względu na szereg wątpliwości dotyczących jego sytuacji majątkowej i dochodowej, które nie zostały należycie wyjaśnione. Udzielone przez stronę informacje na temat sytuacji majątkowej i dochodowej nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Referendarz podważył wiarygodność podanej przez skarżącego wysokości dochodów zwracając uwagę na prowadzoną przez skarżącego działalność gospodarczą, która wykazuje wprawdzie straty, ale przy wysokim poziomie przychodów. Wskazał na posiadane przez skarżącego – a nie wykazane we wniosku i złożonych dokumentach – składniki majątkowe w postaci niezabudowanej nieruchomości i udziałów w spółce. Jednocześnie poddał w wątpliwość fakt przedstawienia przez skarżącego wyciągów z wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych. Ostatecznie referendarz stwierdził, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, lecz zrobił to w sposób wybiórczy i fragmentaryczny, co nie odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy. W przewidzianym ustawą terminie pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, że określenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego nie mogło być precyzyjne, jest to bowiem niemożliwe w przypadku dochodu z działalności gospodarczej, gdzie dochód daje się ustalić dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Według pełnomocnika skarżącego referendarz błędnie wziął pod uwagę jako koszty utrzymania określone wydatki na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Z uwagi na toczące się wobec skarżącego postępowania egzekucyjne, kwotą jaką realnie dysponuje skarżący jest wysokość najniższego wynagrodzenia netto (1.355 zł miesięcznie). Jednocześnie pełnomocnik skarżącego podważając argumentację referendarza, że strata z działalności gospodarczej nie stanowi argumentu za przyznaniem prawa pomocy wskazał, że jest to jedyny wymierny wynik ujemnego wyniku finansowego stosowany w księgowości. Chybiony w ocenie pełnomocnika jest również argument o tym, że strona powinna wcześniej zgromadzić środki niezbędne na pokrycie ewentualnych kosztów przyszłych postępowań sądowych. Jednocześnie referendarz nie wskazał dowodów, w oparciu o które ustalił fakt zbycia przez skarżącego lokalu, co czyni te ustalenia bezpodstawnymi. Nie uwzględnił też faktu, że posiadana przez skarżącego nieruchomość jest obciążona hipoteką w wysokości 1,74 mln zł co sprawia, że w chwili obecnej nie ma ona żadnej wartości i nie może być sprzedana. Nadto zarzucił pominięcie przez referendarza okoliczności, iż z udziałem skarżącego toczy się około 250 postępowań, a łączny koszt opłat sądowych oscyluje na poziomie 50.000 zł. Okoliczność ta musi zatem wpływać na ocenę możliwości uiszczenia opłat również w tej sprawie. Podniesienie zaś przez referendarza argumentu, że na zdolności płatnicze skarżącego wpływa fakt, że korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika – stanowi rażące naruszenie prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., zmianie uległy zasady rozpoznawania sprzeciwu od rozstrzygnięć referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 2 powołanej ustawy, przepisy ustawy w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ skarga sądowa w niniejszej sprawie wniesiona została po wejściu w życie ustawy zmieniającej, dlatego rozpoznanie sprzeciwu od rozstrzygnięcia referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy winno nastąpić na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej jako "p.p.s.a."), w nowym brzmieniu, nadanym mu przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, wedle którego rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, a więc w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: wysokości kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet postępowania sądowego oraz sytuacji finansowej, w tym zwłaszcza aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. II FZ 1526/13; LEX nr 1417309). Należy przy tym podkreślić, że dokonując oceny tych przesłanek trzeba brać pod uwagę sytuację aktualną, a nie przeszłą, czy też przyszłą. Podstawowe obciążenia jakie zobowiązany jest ponieść skarżący w niniejszej sprawie to wpis od skargi, który z uwagi na wartość przedmiotu sporu (7.077 zł) wynosi 284 zł, a ewentualnie także – w razie niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia (oddalenia skargi) – opłata kancelaryjna za odpis wyroku sądu z uzasadnieniem (100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej, wynoszący połowę należnego wpisu od skargi. Oczywiście należności wymienione jako wydatki ewentualne zaktualizują się tylko wtedy, gdy wynik sprawy będzie dla skarżącego niekorzystny i zdecyduje się on na zaskarżenie wyroku sądu I instancji. Dokonując oceny obciążenia związanego z poszukiwaniem sądowej ochrony interesów prawnych skarżącego nie można abstrahować od znanego Sądowi z urzędu faktu znacznej ilości podobnego rodzaju spraw skarżącego, jakie przed tut. Sądem zawisły. Jest to obecnie 240 spraw (po 120 w Wydziale I i III). Pojedynczo rozpatrywane obciążenia tego rodzaju nie dają właściwego obrazu, stąd konieczność kompleksowej analizy, w celu nadania realnego kształtu gwarancjom prawa skarżącego do sądu. Otóż podstawową zasadą, jaką kierują się sądy przy orzekaniu w przedmiocie prawa pomocy jest cel tej instytucji, którym jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie szczególne (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienia NSA: z dnia 8 stycznia 2015r., sygn. II OZ 1361/14; z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. II OZ 1387/14; z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. II OZ 1402/14; z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 4/15 i II OZ 1152/14; z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. II OZ 11/15; z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA; orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. II GZ 935/14). W ocenie Sądu w badanej sprawie skarżący nie wykazał skutecznie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy choćby w zakresie częściowym, gdyż zaniechał przekonującego wykazania, że konieczność uiszczenia kosztów sadowych mogłaby spowodować uszczerbek jego koniecznego utrzymania. W ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15, LEX nr 1640412). To bowiem na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. II OZ 43/15; LEX nr 1640593). W konsekwencji osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać szczerą wolę współpracy z sądem i rzetelnie przedstawić swoją sytuację majątkową oraz finansową, nie zatajając żadnych istotnych faktów w tym zakresie. Tymczasem w okolicznościach tej sprawy trafne są konkluzje referendarza, że udzielone przez stronę informacje na temat jej sytuacji majątkowej i dochodowej nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych, a podniesione w sprzeciwie zarzuty błędnej oceny tej sytuacji są chybione. Analizując relacje dochodów skarżącego do stałych wydatków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych trzeba zwrócić uwagę, że ocena referendarza opierała się na twierdzeniach samego skarżącego, który oświadczył, że uzyskuje dochód w kwocie "do 2.000 zł" miesięcznie netto, a stałe wydatki wynoszą 1.500 zł tytułem kosztów najmu mieszkania i opłat oraz 500 zł tytułem kosztów wyżywienia. Wbrew zarzutom sprzeciwu referendarz nie podważył braku precyzji odnośnie oszacowania wysokości dochodu, lecz trafnie zakwestionował zgodność z doświadczeniem życiowym twierdzenia, że osoba dorosła może pokryć zarówno koszty wyżywienia, środków czystości i ubrania, miesięcznymi wydatkami na poziomie 500 zł. Nierealność takich twierdzeń wyraźnie wskazuje natomiast na brak wskazania przez skarżącego wiarygodnych i pełnych danych w tym zakresie. Podobnie pod tym względem trzeba ocenić dalsze argumenty podniesione w sprzeciwie, z których wynika, że – w uwagi na prowadzoną wobec skarżącego egzekucję – faktycznie dysponuje on jeszcze mniejszą wysokością dochodu, w granicach najniższego miesięcznego wynagrodzenia za pracę (1.355 zł). W takiej zaś sytuacji nie znajduje wówczas odpowiedzi kwestia, w jaki sposób skarżący uzyskując taki dochód zaspokaja bieżące i konieczne potrzeby związane z utrzymaniem na poziomie 2.000 zł. Oznacza to, że argumentacja skarżącego, jak też złożone przez niego oświadczenia, w ogóle nie pozwalają na udzielenie odpowiedzi na to istotne dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy pytanie. Chybiony jest też argument podniesiony w sprzeciwie, że referendarz uwzględnił w kosztach utrzymania skarżącego koszt najmu nieruchomości na potrzeby prowadzonej działalności. W formularzu PPF skarżący podał bowiem kwotę 1.500 zł, jako wysokość wydatków na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych, nie zaś wysokość wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wbrew także argumentom podniesionym w sprzeciwie, nie można uznać za wadliwą dokonaną przez referendarza analizę możliwości płatniczych skarżącego w kontekście przychodów z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Znaczenie straty wykazywanej w dokumentach księgowych i podatkowych nie jest tak oczywiste, jak starał się wykazać pełnomocnik skarżącego. Pomimo wykazywanej księgowo straty z prowadzonej działalności, istotnym czynnikiem pozwalającym na ocenę kondycji przedsiębiorstwa (również prowadzonego przez osobę fizyczną), jest wysokość uzyskiwanego z tej działalności przychodu. Dlatego wykazywana przez stronę strata absolutnie nie świadczy automatycznie o braku środków finansowych, skoro powstaje ona w następstwie nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad wydatkami, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. II GZ 961/15; z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. I GZ 889/15; z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. II GZ 9/16). Przy wysokich przychodach strata może być też efektem wydatków inwestycyjnych, zmierzających do rozwoju przedsiębiorstwa, może też wynikać z rozmaitych działań w zakresie tzw. optymalizacji podatkowej, czyli dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. Nie da się logicznie przyjąć, że przedsiębiorstwo skarżącego jest w bardzo złej sytuacji finansowej, rzutującej na jego możliwości płatnicze, skoro nie tylko nie kończy działalności, ale patrząc przez pryzmat stale zwiększającego się poziomu przychodów, wręcz odwrotnie – funkcjonuje nader sprawnie. W tej sytuacji nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika skarżącego, że strata wynikająca z prowadzonej działalności gospodarczej jest istotnym argumentem przemawiającym za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy. Przeczy temu szersze spojrzenie na kondycję przedsiębiorstwa skarżącego, uwzględniające rosnący wolumen jego przychodów. Zasadne są zaś zarzuty pełnomocnika skarżącego odnoszące się do argumentacji referendarza, która wskazywała na obowiązek gromadzenia wcześniej środków na potrzeby prowadzonych sporów sądowych. Sąd tego rodzaju argumentacji nie podziela, choć można ją dostrzec w niektórych orzeczeniach różnych sądów. Trudno bowiem czynić założenia o możliwości sporów sądowych w przyszłości, na potrzeby których należy zabezpieczyć wcześniej posiadane środki finansowe. Okoliczność ta nie ma jednak istotnego wpływu na ocenę przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy w badanej sprawie, bowiem to inne aspekty sprawy decydują o tym, że skarżący w rzetelny i wiarygodny sposób nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki uzyskania pomocy ze strony Państwa. Całkowicie chybiony jest natomiast zarzut sprzeciwu odnoszący się do kwestii zbycia przez skarżącego lokalu mieszkalnego położonego w J . Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego źródło ustaleń faktycznych referendarza w tym zakresie jest oczywiste, gdyż jest nim znajdujące się w dokumentach przekazanych przez skarżącego jego własne oświadczenie z dnia 12 grudnia 2015 r. Nie można też zgodzić się z argumentacją pełnomocnika skarżącego, że fakt zbycia tego składnika jego majątku (w styczniu 2015 r.) pozostaje bez związku z kwestią przyznania prawa pomocy w badanej sprawie. Bez wątpienia z tytułu zbycia tego składnika majątkowego skarżący przed rokiem uzyskał środki pieniężne i to w relatywnie dużej wysokości. Sposób zagospodarowania tych środków jest istotny dla badanej sprawy o tyle, że jeśli skarżący ich nie wydatkował, to stanowiłyby wystarczające zabezpieczenie pokrycia kosztów postępowania w tej i podobnych sprawach sądowych skarżącego. Z tej przyczyny wyjaśnienie przez skarżącego sposobu zagospodarowania środków pozyskanych ze zbycia tego składnika majątku stanowiło element należytego wykazania przez niego okoliczności wchodzących w zakres przesłanek przyznania prawa pomocy w tejże sprawie. Z kolei zdecydowanym nadużyciem argumentacji dot. przyznania prawa pomocy jest twierdzenie pełnomocnika skarżącego o rażącym naruszeniu prawa skarżącego do sądu poprzez stwierdzenie referendarza, że na zdolności płatnicze skarżącego wpływa fakt korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika. W żadnym fragmencie uzasadnienia swojego postanowienia referendarz nie wyraził tezy, że posiadanie pełnomocnika profesjonalnego wyklucza przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W sprawie o wysokiej wartości przedmiotu sporu opłaty sądowe mogą przekroczyć rynkowe stawki wynagrodzenia profesjonalnego prawnika. Logika i doświadczenie życiowe wskazują jednak, że osoba, która posiada środki na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika nie znajduje się w sytuacji materialnej, w której istnieje realna groźba niezaspokojenia podstawowych potrzeb. W odniesieniu do sytuacji skarżącego aktualizuje się zaś pytanie, w jaki sposób jest on w stanie wygospodarować środki na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy dochody jakie uzyskuje z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych – jak twierdzi – potrzeb bytowych, a nawet mogą być uznane za niewystarczające, jeśli przyjąć za prawdziwe twierdzenia podniesione w sprzeciwie. Wymaga natomiast zaakcentowania, że pełnomocnik skarżącego w złożonym sprzeciwie nie podważył istotnych ustaleń referendarza odnoszących się do posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych. Analiza wyciągów z podanych przez skarżącego rachunków bankowych wykazała zaś przepływ środków z innego jeszcze rachunku bankowego, w ogóle nie wykazanego przez skarżącego. Do tej argumentacji referendarza sprzeciw w ogóle się nie odnosi, zasadna pozostaje więc konkluzja referendarza, że skarżący uchylił się od wskazania stanu wszystkich swoich rachunków bankowych. Podobnie brak jakichkolwiek wyjaśnień ze strony skarżącego w odniesieniu do wykazanego przez referendarza faktu posiadania udziałów oraz pełnienia funkcji prezesa zarządu w spółce "P .". Sprzeciw nie wyjaśnia także faktu, dlaczego skarżący nie poinformował, że jest właścicielem lokalu użytkowego położonego w J., o pow. 175 m2. Ustalenia referendarza w tym przedmiocie opierają się na zawiadomieniu z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Jarosławiu. Dzięki podanemu w tym zawiadomieniu numerowi księgi wieczystej, możliwe było dokonanie ustaleń co do własności i obciążeń lokalu, z wykorzystaniem danych (informacji) publicznie dostępnych za pośrednictwem internetu. Choć trzeba przyznać rację pełnomocnikowi skarżącego, że wykorzystanie tego składnika majątkowego dla pozyskania środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowań przed sądem jest wątpliwe, z uwagi na wysokość obciążeń hipotecznych nieruchomości, to jednak rzeczą skarżącego było wyczerpujące i zgodne z prawdą przedstawienie rzeczywistego stanu jego majątku i poziomu dochodów, czego jednak skarżący celowo zaniechał. Stwierdzenie tych faktów prowadzi w konkluzji do wniosku, że negatywna ocena referendarza sądowego odnośnie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy jest w pełni prawidłowa, gdyż w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący wbrew obowiązkowi dochowania należytej staranności jaka obciąża stronę postępowania sądowego, nie przedstawił swojej sytuacji w sposób wyczerpujący i pełny, lecz wybiórczy i fragmentaryczny, do tego w sposób budzący szereg uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Dlatego nie zachodziły podstawy do wzruszenia prawidłowego rozstrzygnięcia referendarza, który zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Z przytoczonych względów na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło