II SA/Ol 112/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. W. W. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]", Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. W., zwanego dalej "skarżącym", z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. A w A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015r., sygn. akt "[...]", Sąd Rejonowy orzekł eksmisję wobec członków rodziny skarżącego z lokalu przy ul. "[...]". Skarżący z pewnością nie zamieszkuje w tym lokalu od 8 lutego 2012 r., kiedy to został zatrzymany i osadzony, koniec orzeczonej kary pozbawienia wolności przypada na dzień 25 maja 2020 r. J. W. również przed zatrzymaniem i osadzeniem w areszcie rzadko przebywał w miejscu zameldowania, a z oświadczenia G. W. z dnia 2 listopada 2011 r. wynika, że skarżący wyprowadził się z mieszkania i jego miejsce pobytu nie jest znane. Ewidencja ludności odnosi się jedynie do stanu faktycznego, a nie prawnego zaś sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności potwierdza zaistnienie przesłanki wymeldowania na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Na wydanie decyzji dotyczącej wymeldowania nie ma żadnego wpływu toczące się postępowanie przed sądem powszechnym. W odwołaniu, złożonym od decyzji organu pierwszej instancji skarżący podniósł, że w sądzie w A toczy się postępowanie o niedopełnienie ustnej umowy przez urzędnika miejskiego w przedmiocie przepisania decyzji najmu z byłej małżonki skarżącego na niego. Urzędnicy starają się wyprzedzić rozstrzygnięcie sądu cywilnego, oczywistym zaś jest w ocenie skarżącego, "że meldunek w danym lokalu powiązany jest z tym lokalem nierozerwalnie, bo oznacza przypisanie lokatora do danego mieszkania". Wojewoda decyzją dnia "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wywiódł, że wymeldowanie jest zasadne, gdyż skarżący przebywa obecnie w zakładzie karnym, a pozostali członkowie jego rodziny otrzymali sądowy nakaz eksmisji. Natomiast z przedstawionej umowy najmu wynika, że J. W. nie jest uprawniony do zamieszkiwania w spornym lokalu, nigdy nie był on najemcą tego mieszkania, opuścił je jeszcze przed aresztowaniem. Wojewoda stwierdził, że opuszczenie miejsca pobytu stałego w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności wiąże się z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu. W takiej sytuacji brak dobrowolności zmiany miejsca pobytu stałego nie stanowi przeszkody do wymeldowania, gdyż opuszczenie lokalu jest zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. Tym samym osoba, która popełniła przestępstwo i została skazana za ten czyn na karę pozbawienia wolności, dobrowolnie opuszcza miejsce swojego dotychczasowego zamieszkania. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody skarżący wniósł, jak się wydaje, o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazano na toczące się postępowanie przed sądem w A i chęć zakończenia sprawy administracyjnej we wcześniejszym czasie. Skarżący podniósł, że w sprawie zawarta została ustna ugoda i umowa dotycząca przepisania decyzji najmu na niego i z tej właśnie przyczyny była żona skarżącego zrzekła się prawa do lokalu zastępczego, natomiast dzieci miały zamieszkać razem z nim przy ulicy A. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). W ocenie Sądu skarga jest pozbawiona słuszności. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r., poz. 722 ). Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego lub czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że do wymeldowania konieczne jest pozytywne zweryfikowanie dwóch okoliczności, tj.: opuszczenia lokalu i niedokonania wymeldowania. Samo wymeldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny, a więc ma w założeniu jedynie potwierdzać stan faktyczny, zgodnie z którym dana osoba nie przebywa w miejscu swojego dotychczasowego pobytu i tym samym usuwać rozbieżność pomiędzy tym faktem, a informacją zaewidencjonowaną, która z kolei poświadcza, że ta sama osoba przebywa w danym lokalu. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie, jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i jako takie nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, ani nie przesądza o ich utracie. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu, źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w danym miejscu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02). Należy zaznaczyć, że przyczyny opuszczenia lokalu, a w szczególności ustalenia dotyczące rozumienia dobrowolności tego działania, nie są w sprawie przesądzające. Kwestia ta była już niejednokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych, zarówno na gruncie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jak i poprzednio obowiązującego art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, sądy zwracały uwagę, że ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu, nie jest wymagane w każdej sprawie o wymeldowanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2398/10, LEX nr 1123128). Jak już wyżej wskazano, dla przyjęcia podstaw uzasadniających wydanie decyzji o wymeldowaniu wymagane jest jedynie: opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. Jeśli osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania, istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepisy meldunkowe nie mogą bowiem służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która rzeczywiście w nim nie przebywa (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2016 roku, sygn. II OSK 345/15; wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2387/10; wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 579/09; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 459/07). W orzecznictwie sądowym wypracowano ogólne kryteria dookreślające przesłankę opuszczenia lokalu. W sytuacjach typowych konieczne jest wiążące ustalenie, że opuszczenie miejsca pobytu nosiło cechy trwałości i dobrowolności oraz połączone zostało z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów danej osoby. Wskazuje się jednocześnie, że w niektórych sprawach, z uwagi na okoliczności nietypowe, cecha dobrowolności zastępowana jest przez stwierdzenie przymusowego opuszczenia lokalu, gdy przymus ten oparty jest na prawie, a jednocześnie wyłączone są legalne możliwości powrotu do lokalu (wykonanie wyroku eksmisyjnego, pobyt w zakładzie karnym, konkretne nakazy lub zakazy orzeczone wyrokami sądowymi, brak prawnych możliwości powrotu lub podjęcie bezskutecznych środków prawnych celem powrotu do lokalu -zob. np. wyroki z dnia 27 lipca 2016 r., II SA/Po 159/16; z dnia 15 lipca 2016 r., II SA/Gl 1021/15; z dnia 23 marca 2016 r., III SA/Łd 41/16, z 29 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 394/13, z 14 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1313/13, z 13 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 517/13, z 23 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 655/11, z 13 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 524/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa. gov.pl, powoływanej dalej jako "CBOSA"). Na równi z opuszczeniem dobrowolnym traktuje się więc przymusowe opuszczenie lokalu następujące na skutek wykonania prawem nakazanych czynności. Należy też podzielić pogląd, że odbywanie kary pozbawienia wolności co do zasady wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu i potwierdza wystąpienie przesłanki związanej z ustaniem pobytu, a brak dowolności w takiej sytuacji opuszczenia miejsca pobytu stałego, nie stanowi przeszkody do wymeldowania. W tym przypadku opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności (por. wyroki NSA z dnia: 26 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1251/06; 18 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1396/08; 15 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10; 19 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1976/11 i z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11; CBOSA). Warunku dobrowolności nie należy więc ograniczać wyłącznie do subiektywnego przekonania strony, ale również odnosić do zobiektywizowanych okoliczności faktycznych sprawy i uwarunkowań prawnych. W okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo ustalono, że wystąpiły podstawy do wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu. Z akt sprawy wynika, że skarżący w lokalu tym nie przebywa od kilku lat, bowiem od lutego 2012 r. odbywa karę pozbawienia wolności. Zwrócić należy również uwagę na treść oświadczenia byłej żony skarżącego (k – 32 akt administracyjnych ), w którym stwierdza ona, że mąż jej wyprowadził się i nie mieszka w miejscu zameldowania, a aktualny jego adres nie jest znany. Oświadczenie to złożone zostało w dniu 2 listopada 2011 r. i koresponduje z zeznaniami przesłuchanych w sprawie świadków oraz faktem zatrzymania skarżącego przed osadzeniem, nie w A, ale w B przy ul. A (k- 30 akt administracyjnych). Powyższe fakty nie pozostawiają najmniejszych wątpliwości, że skarżący przynajmniej od 2011 r. nie przebywał w mieszkaniu, w którym jest zameldowany. Obecnym miejscem jego pobytu jest areszt śledczy i jeżeli nic się nie zmieni to taki stan rzeczy będzie aktualny do 25 maja 2020 r., kiedy to przypada koniec orzeczonej wobec skarżącego kary pozbawienia wolności (k- 30 akt administracyjnych). Ustalenia te są wystarczające do przyjęcia, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji zaszły okoliczności dające podstawę do wymeldowania skarżącego w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że w realiach rozpoznawanej sprawy nastąpiło opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego pobytu, które należy traktować na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Bez najmniejszego znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, że przed Sądem Okręgowym toczy się postępowanie zainicjowane przez skarżącego, którego przedmiotem ma być brak wykonania ustnej umowy przez urzędnika miejskiego w przedmiocie przepisania decyzji najmu z byłej małżonki skarżącego na niego, ewentualnie bezprawne pozbawienie lokalu. Okoliczność czy skarżący uzyska jakiekolwiek prawo do lokalu przy ulicy A w A nie może zmienić w żadnym stopniu tego, że obecnie nie przebywa on pod wskazanym wyżej adresem, nie w tym, a zupełnie innym miejscu koncentrują się jego sprawy życiowe, natomiast przyczynę opuszczenia lokalu przy ulicy Zagonowej uznać należy za dobrowolną czy też zależną od woli i wcześniejszego postępowania skarżącego. Dlatego też Sąd oddalił wniosek skarżącego o odroczenie rozprawy ponieważ prowadzone postępowanie dotyczyło tylko i wyłącznie kwestii związanych z zameldowaniem skarżącego w przedmiotowym lokalu, a nie jego własności czy też warunków najmu. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego. W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.