II SA/Ol 185/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M F o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M F na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O z dnia "[...]"r. nr "[...]" w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika z tytułu braku mieszkania postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. M F, w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O (dalej: Dyrektor OSW) z dnia "[...]"r. nr "[...]" utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w I z dnia "[...]"r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od "[...]"r. do "[...]"r. w kwocie "[...]" zł, zawarła m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako: p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej wskazał z jakich powodów uznaje, że wydana decyzja narusza art. 178 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego niewłaściwą wykładnię, jak również zaprzeczyła stwierdzeniu organu, iż nie kwestionowała decyzji o cofnięciu uprawnienia do otrzymywania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. W uzasadnieniu skargi nie podano jakiejkolwiek argumentacji uzasadniającej wniosek o wtrzymanie wykonania decyzji Dyrektora OSW. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O nie odniósł się do zgłoszonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 z późn.zm.) dalej: p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Pamiętać należy również, iż zgodnie z regułami wykładni i stosowania prawa, przepisy formułujące wyjątki lub odstępstwa od generalnej reguły stosowane muszą być z dużą dozą ostrożności i zakazana jest ich wykładnia rozszerzająca (patrz L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010r. s. 193). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. II FZ 140/12 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że "wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco." Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W związku z tym strona skarżąca, dążąc do wstrzymania wykonania decyzji, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2014r., sygn. akt I OZ 363/14, dostępne CBOSA). Przy czym nie wystarczy jedynie wskazać, że na skutek wykonania decyzji zaistnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ale skoro skarżąca wnioskuje o wstrzymanie wykonania decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w kwocie "[...]" zł, to musi wykazać, że w przypadku braku wstrzymania wykonania takiej decyzji dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje to trudne do odwrócenia skutki. W takim przypadku skarżąca bowiem musi wskazać, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może do tego dojść, konieczne jest zatem odniesienie się do stanu majątkowego skarżącej w kontekście kwoty należnej do zwrotu. (por. w postanowieniu NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13, dostępny CBOSA). Zatem bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody, bądź pojawienia się trudnych do odwrócenia skutków. Jak wskazuje NSA w postanowieniu z 27 lutego 2012 r. (sygn. II FZ 140/12) istotny jest również fakt, iż to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, gdy weźmie się pod uwagę, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego. Sąd nie ma kompetencji uwzględniać ani tym bardziej doszukiwać się z urzędu, a więc bez uzasadnienia wniosku, okoliczności decydujących o udzieleniu ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawczyni. Twierdzenia strony powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej. Natomiast brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004r., sygn. GZ 120/04 i postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004r., sygn. akt FZ 65/04, dostępne w CBOSA). Nadmienić pozostaje, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także nie majątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienia NSA: z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 358/11; z dnia 24 marca 2011r., sygn. akt I FZ 39/11; z dnia 20 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ 819/11, dostępne CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 415/11, dostępne CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że skarżąca nie wykazała, ani nie poparła swojego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie wskazała negatywnych skutków, jakie potencjalnie wywołać może dla niej wykonanie zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym nie jest możliwe ustalenie realnych konsekwencji wykonania zaskarżonego orzeczenia. Jak wskazano zaś wyżej, samo stwierdzenie skarżącej, że dobrowolne uiszczenie, czy też ewentualne wyegzekwowanie nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi spowoduje znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki nie jest wystarczające dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jak wskazano w postanowieniu NSA z 18 kwietnia 2012r. (II GZ 132/12) - każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dalej sąd wywodził, że dla zastosowania ochrony tymczasowej konieczne jest wskazywane okoliczności, które pozwoliłyby Sądowi na dokonanie oceny faktycznego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem ewentualne uwzględnienie wniosku mogłoby nastąpić jedynie, gdyby wskazano w nim konkretne okoliczności odnoszące się do sytuacji finansowej, majątkowej skarżącego, które dawałyby podstawy do uznania, że w przypadku egzekucji świadczenia dojdzie do realizacji przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.