II SA/Ol 421/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2023 r.. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.H. na działalność Burmistrza Miasta [...] postanawia odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Pismem z 25 kwietnia 2023 r. T.H. (dalej jako: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na celowe zaniedbanie i nienależyte wykonywanie zadań przez Burmistrza Miasta [...] (dalej jako: "organ") i pracowników MOPS [...] , którzy naruszają praworządność i interes skarżącego, a także przewlekle lub biurokratycznie załatwiają sprawy dotyczące zwrotu prawa jazdy, czym naruszają przepisy prawa, posługując się celowo nie ustawową przestarzałą dokumentacją i nadinterpretując jedno słowo w przepisie na niekorzyść skarżącego. Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie pisma Burmistrza z 7 marca 2023 r. o zakończeniu sprawy i podtrzymaniu stanowiska , uchylenie pisma Burmistrza z 21 lutego 2023 r. o podtrzymaniu swego stanowiska w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i uznaniu , że decyzja SKO w Olsztynie stanowi jedynie wniosek, uchylenie pisma MOPS [...] o niespełnieniu warunków do przekazania sprawy staroście i o wydanie orzeczenia o zwrocie dokumentu ewentualnie skierowanie sprawy do starosty. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie organ błędnie interpretuje przepis dotyczący wywiązywania się przez dłużnika alimentacyjnego ze zobowiązań alimentacyjnych w każdym miesiącu w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, ponieważ skarżący ma nadwyżkę wpłat wynikającą z faktu, że w niektórych miesiącach wpłaca więcej niż powinien, zatem w kolejnym miesiącu może nie płacić, gdyż zapłacił miesiąc wcześniej, czyli przed terminem, co oznacza, że zachowuje należytą staranność . Zarzucił, że w doręczonych mu pismach organ przekracza kompetencje, naditerpretuje sformułowanie "co miesiąc", podaje nieprawdę na okoliczność uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, posługuje się dokumentacją z 2021 r., gdy sprawa dotyczyła lat 2022 i 2023, przedkłada Radzie Miasta [...] przestarzałą dokumentację, pisma nie zawierają stosownego pouczenia, organ traktuje skargi jako wnioski, wskazuje podstawę prawną, która nie ma zastosowania, nie przekazał sprawy staroście, co stanowi przekroczenie uprawnień i nie respektuje ostatecznej decyzji SKO w Olsztynie. Wskazał także, że sprawę kieruje bezpośrednio do sądu z uwagi na wysokie prawdopodobieństwo nieprzekazania jej przez organ, co miało już niejednokrotnie miejsce w innych sprawach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując, że pismem z 21 lutego 2023 r. udzielił skarżącemu wyczerpującej odpowiedzi na jego wniosek z 27 stycznia 2023 r. dotyczący ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczących dwóch decyzji: "o przetrzymywanie prawa jazdy" i "o odmowie wypłaty dodatku węglowego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że na mocy zarządzenia przewodniczącej wydziału z dnia 18 maja 2023 r. skargi zawarte w piśmie z 25 kwietnia zostały rozdzielone w ten sposób, że sprawę ze skargi na działalność Burmistrza Miasta [...] zarejestrowano pod sygnaturą II SA/OI 421/23, a skargę na działalność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] pod sygnaturą II SA/OI 422/23. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na działalność Burmistrza Miasta [...] . W postępowaniu przed sądem administracyjnym, merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI Sygn. akt II SA/OI 421/23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, wyjaśniając jakie konkretnie działania organów administracji publicznej, i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów, mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Tym samym, wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się uchylenia pism organu datowanych na 21 lutego 2023 r. i 7 marca 2023 r. Pisma te nie stanowią jednak żadnej ze wskazanych powyżej form działania organów administracji publicznej, które Sygn. akt II SA/OI 421/23 podlegałyby kognicji sądu administracyjnego. Pisma te mają jedynie walor informacyjny. W piśmie z 21 lutego 2023 r. organ poinformował o czynnościach podjętych na skutek pisma skarżącego z 27 stycznia 2023 r. i wyjaśnił jakie ustalenia są wynikiem tych czynności. Natomiast pismo organu z 7 marca 2023 r. nawiązuje do pisma z 21 lutego 2023 r. i informuje wyłącznie o udzieleniu wyczerpującej odpowiedzi w tym właśnie piśmie. Tego typu pisma informujące o przebiegu dotychczasowego postępowania i podjętych czynnościach nie mieszczą się w katalogu spraw wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Dodatkowo skarżący wnioskował o wydanie orzeczenia o zwrocie dokumentu ewentualnie o skierowanie sprawy do Starosty w [...] . W tym zakresie żądania skarżącego nie mogą zostać uwzględnione, gdyż sądy administracyjne dokonują jedynie oceny działalności organów administracji publicznej pod względem legalności (zgodności z prawem) podejmowanych aktów, a nie rozpatrują wniosków stron merytorycznie. Do rozpatrzenia tych wniosków właściwe są organy administracji i dopiero efekt ich działań na skutek wniesionej skargi podlega ocenie sądu. Sądy administracyjne nie inicjują również postępowań przed organami administracji. Ponadto skarżący zarzucił celowe zaniedbanie i nienależyte wykonywanie zadań przez Burmistrza. Wskazać zatem należy, że właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, czyli takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli tzw. skarg powszechnych (obywatelskich) wymienionych w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako: "k.p.a."), wnoszonych na podstawie przepisów Działu VIII k.p.a. Skarga tego rodzaju uruchamia bowiem jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną w postaci zawiadomienia o załatwieniu sprawy, które może być kwestionowane nową skargą wniesioną w tym trybie. Należy podkreślić, że w postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny, ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zasadą jest, że organem właściwym do załatwiania skarg są organy wyższego stopnia lub organy sprawujące bezpośredni nadzór. Organem właściwym do rozpatrzenia skargi Sygn. akt II SA/OI 421/23 dotyczącej działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2, jest rada gminy, zgodnie z art 229 pkt 3 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że skarga określona w art. 227 k.p.a. stanowi odformalizowany środek ochrony różnych interesów jednostki, który nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego ani też postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Go 433/17, LEX nr 2345361; postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2783/13, LEX nr 1440514; postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2692/11, LEX nr 1110181). W zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ, jak i sąd nie może kontrolować sposobu procedowania organu załatwiającego skargę na działanie (art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.). Brak kognicji sądów administracyjnych w tych sprawach nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienie NSA z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09; postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, dostępne w CBOSA), niezależnie od tego, jaką formę przybierze udzielona skarżącemu odpowiedź na skargę. W związku z powyższym należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.