II SA/Ol 549/17
WyrokWSA w Olsztynie2017-11-29
Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Beata Jezielska, Ewa Osipuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego (budowa linii elektroenergetycznej) może zostać wydane, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie jest ostateczna ani wykonalna, a interes społeczny i gospodarczy uzasadniają takie zajęcie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydane, nawet jeśli decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.) nie jest ostateczna ani wykonalna. Kluczowe jest samo wydanie tej decyzji. Sąd podkreślił, że realizacja inwestycji celu publicznego, takiej jak budowa linii elektroenergetycznej, służy ważnemu interesowi społecznemu i gospodarczemu, który może przewyższać indywidualny interes właściciela nieruchomości, a tym samym uzasadniać niezwłoczne zajęcie.Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty zezwalającą na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości należącej do Spółki A. Zajęcie miało nastąpić w celu założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej 110 kV G.-O. Spółka A zarzucała organom brak dowodów na istnienie przesłanek z art. 108 KPA, ważnego interesu gospodarczego, a także naruszenie zasady praworządności i ochrony własności. Organy administracji obu instancji uznały, że interes społeczny i gospodarczy związany z budową linii energetycznej uzasadniają niezwłoczne zajęcie nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]" Starosta G. - na podstawie art. 124 ust. 1 a w związku z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016r., poz. 2147 ze zm., dalej jako: u.g.n.) - udzielił "[...]" Spółka Akcyjna W L. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, będącej własnością "[...]" Sp. z o.o., składającej się z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: "[...]" i "[...]", położonej w obrębie geodezyjnym K. gmina G., w celu założenia i przeprowadzenia linii 110 kV G. – O., zgodnie z decyzją Starosty G. z dnia "[...]" oraz nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podano, że decyzją z dnia "[...]" Starosta G. ograniczył - w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. - sposób korzystania z części wskazanej nieruchomości poprzez zezwolenie "[...]" Spółka Akcyjna na założenie i przeprowadzenie na przedmiotowej nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń wchodzących w zakres inwestycji celu publicznego pn. "Budowa linii 110 kV G. – O." oraz późniejszą ich eksploatację. Wnioskując o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. "[...]" wskazała, że przemawia za tym konieczność zabezpieczenia interesu społecznego. Podano, że planowana do budowy napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 k V G. – O. spełniać będzie istotną funkcję w systemie rozdziału i jakości energii elektrycznej na poziomie napięcia 110 kV na obszarze województwa. Łączyć będzie istniejące stacje elektroenergetyczne 110/15 kV: Główny Punkt Zasilający G. oraz O. Długość budowanej linii wynosić będzie ok. 35,5 km i przebiegać będzie przez teren dwóch powiatów: g. i o., w tym także trzech gmin: G., K. O. i O. Linia ta budowana będzie od podstaw na całej długości, a konieczność jej budowy wynika ze zwiększenia pewności zasilania dla obszaru miast: G. i O. oraz powiatów: g. i o. Zatem budowa tej linii zwiększy istotnie zdolność przesyłową oraz pewność zasilania odbiorców w energię elektryczną. Nastąpi tym samym poprawa bezpieczeństwa energetycznego regionu, a także znacznie zmniejszą się straty energii przy przesyle prądu elektrycznego. Wskazano, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości wynika także z ważnego interesu gospodarczego. Obecnie zasilanie GPZ G. i GPZ O. przez linie G. – W., G. – F., O. – E. i O. – H. może nie być wystarczające i powodować komplikacje - zwłaszcza w okresach zwiększonego poboru energii elektrycznej oraz podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych, kiedy może dochodzić do awarii spowodowanych np. zerwaniem linii przez wiatr lub oblodzenia i w konsekwencji prowadzić do zaniku zasilania praktycznie całych powiatów. Podniesiono, że ze względu na uwarunkowania klimatyczne oraz związane z ochroną przyrody prace budowlane będą mogły być prowadzone w wąskim przedziale czasowym każdego roku. Podano, że decyzja ograniczająca sposób korzystania ze wskazanej nieruchomości znajduje się w obrocie prawnym, a w związku z tym że wnioskodawca wykazał, iż uzyskanie decyzji umożliwiającej niezwłoczne zajęcie nieruchomości, jest uzasadnione ważnym interesem społecznym i gospodarczym oraz jest niezbędne w celu zrealizowania inwestycji o charakterze lokalnym, organ uwzględnił przedmiotowy wniosek.
Od decyzji tej odwołała się "[...]" Sp. z o.o. we W., zarzucając naruszenie prawa procesowego polegające na orzekaniu przez organ pomimo braku jakichkolwiek dowodów na istnienie przytoczonych we wniosku przesłanek opisanych w art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ważnego interesu gospodarczego wnioskodawcy, a także na brak możliwości wykonania decyzji Starosty G. z dnia "[...]", w konsekwencji czego organ nie orzekał w oparciu o materiał dowodowy, a podjęte przez organ rozstrzygnięcie jest całkowicie dowolne i uznaniowe. Zarzucono także niepełne i nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, w którym organ orzekający w sprawie nie wskazał w szczególności przyczyn, z powodu odmówił wiarygodności twierdzeniom odwołującej się oraz nie wskazał żadnych dowodów, na których się oparł, a także prowadzenie postępowania w sposób, który uwzględniał wyłącznie interesy inwestora i nieuwzględnienie słusznego interesu właściciela nieruchomości, a także prowadzenie postępowania, pomimo iż zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania, o których mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a także o uchylenie nadanego decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Podniesiono, że organ orzekający nie przeprowadził postępowania dowodowego, a decyzja wydana w sprawie nie jest poparta jakąkolwiek analizą materiału dowodowego, a w konsekwencji całkowicie dowolna. Narusza to zasadę praworządności, prawdy materialnej, budowania zaufania do organów administracji czy zasadę przekonywania. Wskazano, że postępowanie dotyczy tak istotnej wartości jak własność, która pozostaje pod ochroną Konstytucji. Zdaniem odwołującej się organ wziął pod uwagę wyłącznie interes jednej ze stron (wnioskodawcy), a interes drugiej całkowicie pominął. Zarzucono, że informacje na które organ powołuje się organ nie mają pokrycia w żadnych dowodach. Organ nie wskazał ponadto na niezbędność natychmiastowej realizacji inwestycji oraz nie rozważył, czy realizacja inwestycji w jakikolwiek sposób wpłynie na interes społeczny i ważny interes gospodarczy, na który powołuje się wnioskodawca i czy jest jedynym sposobem na ich ochronę. Ponadto organ wydał decyzję na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. w sytuacji, gdy nie ustalił, czy poprzedzająca ją decyzja Starosty G. z dnia "[...]" podlega wykonaniu, czy jej wykonanie zostało wstrzymane. Jeśli bowiem wstrzymanie wykonania decyzji by nie nastąpiło - wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. stałoby się zbędne, bowiem wykonaniu podlegałaby decyzja, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Wskazano także, że przeprowadzono postępowanie pomimo, iż istniały przesłanki do jego zawieszenia z urzędu ze względu na toczące się postępowanie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", utrzymujące w mocy decyzję Starosty G. z dnia "[...]".
Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości spełnione muszą być następujące przesłanki: wniosek podmiotu, który ma realizować cel publiczny; decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oraz musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa wart. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. musi istnieć konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy. Podano, że w niniejszej sprawie istnieje w obrocie prawnym decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Wnioskodawca wskazał także, że uzyskanie prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane konieczne jest do zabezpieczenia interesu społecznego, gdyż planowana do budowy napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 kV G.-O. spełniać będzie istotną funkcję w systemie rozdziału i jakości energii elektrycznej na poziomie napięcia 110 kV na obszarze województwa, a jej budowa zwiększy istotnie zdolność przesyłową oraz pewność zasilania odbiorców w energię elektryczną, a także nastąpi poprawa bezpieczeństwa energetycznego regionu oraz znaczne zmniejszenie strat energii przy przesyle prądu elektrycznego. Zwiększy także atrakcyjność i inwestycyjną regionu poprzez umożliwienie przyłączenia nowych podmiotów, a tym samym pojawi się szansa na zmniejszenie bezrobocia. Ponadto wskazano, że Spółka "[...]" wskazała na ważny interes gospodarczy, podnosząc że obecne zasilanie może nie być wystarczające i powodować komplikacje zwłaszcza w okresach zwiększonego poboru energii elektrycznej oraz podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych. Z uwagi na warunkowania klimatyczne oraz uwarunkowania związane z ochroną przyrody wyrażone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, prace budowlane będą mogły być prowadzone w wąskim przedziale czasowym każdego roku, a w związku z tym konieczne jest jak najszybsze uzyskanie prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazano, że pełnomocnik wnioskodawcy należycie uzasadnił interes społeczny i gospodarczy i na tym etapie nie ma potrzeby, ani możliwości przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego lub innych czynności związanych z wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości. Wyjaśniono, że decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. nie ma charakteru uznaniowego i jest ona wydawana, jeśli zaistnieją przesłanki w przepisie tym określone i zostanie złożony stosowny wniosek, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Uprawnienie określone w art. 124 ust. 1a u.g.n. stanowi ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności, lecz Konstytucja RP w art. 21 ust. 2 i 64 ust. 3 przewiduje możliwość ingerencji Państwa w chronioną sferę i dopuszcza możliwość wywłaszczenia na cele publiczne oraz możliwość ustawowego ograniczenia prawa własności. Ustawodawca wprowadzając powyższe wyjątki od zasady ochrony prawa własności zdawał sobie sprawę z tego, że dla zapewnienia możliwości właściwego i sprawnego funkcjonowania Państwa jako całości niezbędna może niekiedy okazać się ingerencja w indywidualne prawo własności obywateli. Konieczność takiej ingerencji może w szczególności zaistnieć przy realizacji zadań o znaczeniu powszechnym, czy strategicznym. W takim wypadku konieczność realizacji celów ogólnospołecznych przewyższa indywidualny interes konkretnego właściciela. Wskazano, że zgodnie z art. 6 u.g.n. celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Zatem budowa linii 110 kV ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Nie wymagała zatem dowodu okoliczność, że umożliwienie budowy linii elektroenergetycznej, która ma za zadanie zwiększyć pewność i jakość zasilania w energię elektryczną dwóch powiatów, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. W związku z tym słusznie organ I instancji uwzględnił interes społeczny i gospodarczy, jakim jest poprawa zdolności przesyłowej linii, pewności zasilania odbiorców w energię elektryczną oraz poprawa bezpieczeństwa energetycznego regionu.
Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu wniosła Spółka "[...]" ponownie podnosząc zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto zarzucono, że organ rażąco naruszył prawo materialne, poprzez wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., pomimo że wnioskodawca legitymował się ostateczną decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., której wykonalność nie została wstrzymana na dzień wydania decyzji, o której mowa wart. 124 ust. 1a u.g.n., t.j. rażące naruszenie art. 124 ust. 1a u.g.n. Zarzucono ponadto, że organ odwoławczy nie uchylił decyzji organu I instancji pomimo tego, że decyzja ta była dotknięta wadami uzasadniającymi jej uchylenie i umorzenie postępowania. W związku z tym wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty G. W uzasadnieniu podano, że z uwagi na to, że błędy popełnione przez organ pierwszej instancji zostały powielone przez organ odwoławczy skarga opiera się na podobnych, jak odwołanie złożone w sprawie, zarzutach i argumentach. W związku z tym ponownie podkreślono, że organy orzekające nie przeprowadziły postępowania dowodowego, a wydana decyzja nie jest poparta jakąkolwiek analizą materiału dowodowego, a w konsekwencji całkowicie dowolna. Ponadto wskazano, że organ stwierdził w zaskarżonej decyzji, że nie ma potrzeby, ani możliwości prowadzenia postępowania dowodowego oraz że jest związany wnioskiem w sytuacji, gdy zostanie wydana decyzja na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. i zaistnieją przesłanki, o których mowa wart. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub groźba naruszenia ważnego interesu gospodarczego. Jednak zdaniem skarżącej w sposób nielogiczny organ wiąże wystąpienie przesłanek z art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub z ryzykiem naruszenia ważnego interesu gospodarczego z samym faktem wystąpienia z wnioskiem przez uprawnionego. Zdaniem skarżącej organ obowiązany jest ustalić zaistnienie tych przesłanek. Ustawodawca ustanowił bowiem procedurę, o której mowa wart. 124 ust. 1a u.g.n., w celu zbadania pewnych dodatkowych przesłanek. Gdyby bowiem spóźniona realizacja każdej inwestycji celu publicznego niosła za sobą ryzyko wystąpienia przesłanek, o których mowa wart. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub naruszenia interesu gospodarczego, to prowadzenie postępowań, o których mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. byłoby całkowicie zbędne. Zarzucono, że organ nie rozważył czy realizacja inwestycji w jakikolwiek sposób wpłynie na interes społeczny i ważny interes gospodarczy, na który powołuje się wnioskodawca i czy jest jedynym sposobem na ich ochronę, przyjmując bezkrytycznie argumentację wnioskodawcy, dotyczącą rzekomej ochrony bezpieczeństwa energetycznego lub strat energii. W ocenie skarżącego dla dokonania ustaleń w tym obszarze należałoby zebrać dowody na to, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest w jakikolwiek sposób zagrożone oraz że natychmiastowa realizacja inwestycji w jakikolwiek sposób to bezpieczeństwo poprawi, a w tym celu winien zwrócić się o udzielenie stosownych wyjaśnień do Urzędu Regulacji Energetyki oraz operatorów systemów dystrybucyjnych działających na obszarze planowanej inwestycji lub też samego wnioskodawcy. Wskazano także na brak jakichkolwiek danych potwierdzających rzekome straty energii występujące w chwili obecnej, gdyż wnioskodawca nie wskazał w żadnej mierze na skalę tego zjawiska i nie przedstawił żadnych danych. Podniesiono, że twierdzenia wnioskodawcy jakoby ochrona interesu społecznego miała się wyrażać w zwiększeniu potencjału inwestycyjnego regionu i bezrobocia, które organy obu instancji przyjęły, uznać należy za zbyt daleko idące, gdyż art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odnosi się do ochrony zagrożonych dóbr, a nie poprawy dóbr niezagrożonych. Podano, że decyzja zezwalająca na natychmiastowe zajęcie nieruchomości w sposób istotny ogranicza właściciela nieruchomości, wobec czego okoliczności wydania takiej decyzji powinny być szczególnie jasne i nie budzące żadnych wątpliwości. Podano, że na dzień wydania decyzji organu odwoławczego wykonanie decyzji Starosty G. z dnia "[...]" nie zostało wstrzymane, a zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma znaczenie jedynie w przypadku, gdy decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. jest nieostateczna lub nie uzyskała jeszcze przymiotu wykonalności. W przeciwnym razie rozstrzygnięcie z art. 124 ust. 1a u.g.n. byłoby pozbawione doniosłości prawnej, skoro inwestor mógłby przystąpić do realizacja inwestycji na podstawie ostatecznej i wykonalnej decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n., a organy nie zbadały tych kwestii. Zarzucono także, że organ w uzasadnieniu decyzji wskazał wyłącznie argumenty jednej strony i nie odniósł się do argumentów skarżącej co świadczy, o tym, że organ w żadnym stopniu nie uwzględnił interesów jednej ze stron postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze wyjaśnił, że przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. nie przewiduje, jak to jest w przypadku art. 124 ust. 1 u.g.n., prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego lub rokowań w celu polubownego załatwienia sprawy. Wydana w tym trybie decyzja jest konsekwencją decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., umożliwiającą realizację inwestycji na spornych gruntach i terminowe jej zakończenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego. Przy tym w myśl art. 134 ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369, dalej jako: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna.
Podnieść należy, że zaskarżoną decyzją udzielono "[...]" S.A. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części opisanej wyżej nieruchomości skarżącego w celu założenia i przeprowadzenia linii 110 kV relacji G. – O., zgodnie z decyzją Starosty G. z dnia "[...]". Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Stosownie zaś do art. 108 § 1 zd. pierwsze Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.
Z treści art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika zatem, że postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Ponadto wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Przy czym znaczenie ma tylko fakt samego wydania tej decyzji, nie zaś jej ostateczność czy wykonalność, skuteczność czy prawidłowość (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2016r. sygn. akt I OSK 2418/16 i z dnia 16 marca 2016r. sygn. akt I OSK 1990/15, dostępne w Internecie). Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa własności nieruchomości. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych (np. wystąpienie o pozwolenie na budowę, prace geodezyjne), ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu, mimo że decyzja ograniczająca własność (prawo rzeczowe) nie jest jeszcze ostateczna lub wykonalna (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2016 r., I OSK 1990/15).
W niniejszej sprawie z wnioskiem o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości należącej do skarżących wystąpiła "[...]" S.A. Bezsporne jest przy tym, że decyzją "[...]" Starosta G. ograniczył sposób korzystania z przedmiotowych części nieruchomości skarżących przez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń wchodzących w zakres inwestycji celu publicznego pn. Budowa linii 110 kV G.-O. Decyzję tę Wojewoda, decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy, a nieprawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 8 czerwca 2017r. (sygn. akt II SA/Ol 341/17) skarga na tę decyzję została oddalona. W związku z tym w obrocie prawnym pozostaje decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Brak jest przy tym postaw do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed Sądem, gdyż – jak wskazano wyżej - dla wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma sam fakt wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a nie jej ostateczność czy wykonalność tej decyzji.
Kolejnym warunkiem wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub ważnego interesu gospodarczego. Spośród przypadków określonych w art. 108 k.p.a. w niniejszej sprawie jako przesłanki wydania decyzji wskazano interes społeczny oraz ważny interes gospodarczy. Wyjaśnić zatem należy, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej o dużej mocy, realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. wyroki NSA z dnia 6 lipca 2016r., I OSK 1648/15, I OSK 1650/15, I OSK 1719/15, I OSK 1988/14, I OSK 2251/15, I OSK 2480/15, I OSK 2432/15, I OSK 2875/15, I OSK 3013/14; wyrok NSA z dnia 25 października 2013r., I OSK 2967/12, dostępne w Internecie). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest niewątpliwie realizacją celu publicznego, gdyż stosownie do art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy czym nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem – Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna, jak również to, czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy, czy też docelowy (zob. wyroki NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 697/15 i sygn. akt I OSK 796/16). Jeżeli realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej, ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, to jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Występuje tu zatem zarówno interes społeczny, jak i gospodarczy, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015r., I OSK 1244/15). Taka inwestycja ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2016r., I OSK 3417/15). Takie stanowisko prezentowane jest jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W stanie faktycznym sprawy zasadnie zatem organy obu instancji uznały, że za niezwłocznym zajęciem przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. przemawia interes społeczny polegający na poprawie niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, poprawie niezawodności zasilania w energię elektryczną na obszarze województwa, a w szczególności powiatu g. i o., a także zwiększeniu atrakcyjności inwestycyjnej regonu. Powołano się także na ważny interes gospodarczy polegający na konieczności prowadzenia prac budowlanych w krótkim przedziale czasowym w ciągu roku z uwagi na uwarunkowania klimatyczne oraz wymogi związane z ochroną przyrody wyrażone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji. Dlatego należy podzielić ocenę organów obu instancji, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n.
Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść należy, że wskazane wyżej okoliczności nie wymagają przeprowadzenia wszechstronnego postepowania wyjaśniającego. Organy wyczerpująco scharakteryzowały charakter i przeznaczenie inwestycji, a także jej strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa elektroenergetycznego części kraju i na tej podstawie oceniły, że realizacja inwestycji wymaga zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a strona skarżąca nie zakwestionowała żadnej z cech przypisanych inwestycji. W tej sytuacji przyjęcie, że interes społeczny uzasadnia wydanie decyzji mającej na celu umożliwienie niezwłocznego zajęcia nieruchomości koniecznych dla realizacji inwestycji nie ma cech arbitralności. Wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego nie jest kwestią wykazania, lecz raczej uargumentowania, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji, dokonanej przez organ. Zatem wnioskująca Spółka nie była zobowiązana do przedstawiania żadnych dowodów na okoliczność spełnienia powyższych przesłanek, a wystarczające było ograniczenie się do przedstawienia cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji.
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii braku rozważenia interesu skarżącego, którego prawo własności zostało ograniczone i skupienie się wyłącznie na interesie inwestora i wywodzącym się z niego interesie społecznym wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym organ przed wydaniem decyzji na podstawie art. 124 u.g.n. obowiązany jest dokonać analizy jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości, wyniki takiej analizy muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA z dnia 22 marca 2005., sygn. akt I SA/Wa 223/04, publ. System Informacji Prawnej LEX Nr 189031). Ponieważ niewątpliwie planowana inwestycja będzie służyła szerszemu gronu podmiotów, odbiorców energii elektrycznej i jest bardzo ważna dla społeczności regionalnej organy skupiły się na analizie interesu inwestora i umotywowały swoje stanowisko w tym zakresie, przedkładając go nad słuszny interes strony skarżącej. Należy przy tym wskazać, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości może naruszać interes skarżącego jedynie w zakresie przyspieszenia realizacji inwestycji na tym terenie, nie jest jednak związane z kwestią samego ograniczenia korzystania z nieruchomości, wynikającego z decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Nie sposób w rozpatrywanej sprawie dostrzec naruszenia art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP poprzez naruszenie ochrony prawnej konstytucyjnego prawa własności wynikającego z tych przepisów. Prawo własności nie jest prawem absolutnym i może być ograniczone w drodze ustawy. Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie przepisu ustawy, a ograniczenie prawa własności skarżącego nastąpiło w zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego. W związku z tym - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło