II SA/Ol 853/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) Decyzją z (...) wydaną przez Prezydenta (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity na dzień wydania decyzji Dz.U. z 2020 r. poz. 1268 ze zm., dalej jako: u.o.k.p.), cofnięto M.B. (dalej jako: strona lub skarżąca) uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. W uzasadnieniu wydanej decyzji podano, że (...) do organu I instancji wpłynęło orzeczenie lekarskie z (...) wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (dalej jako: WOMP) stwierdzające u strony istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania wszelkimi pojazdami silnikowymi. Od powyższego orzeczenia lekarskiego strona wniosła odwołanie, które następnie wycofała. W tej sytuacji orzeczenie lekarskie stało się ostateczne. W związku z tym wszczęto postępowanie w sprawie cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.o.k.p. decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami jest wydawana w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że w przypadku wystąpienia opisanych w nim przesłanek organ jest zobowiązany do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że została ona wydana na podstawie orzeczenia lekarskiego z (...), które nie ma mocy prawnej. Wniosła o wycofanie z obiegu prawnego decyzji organu I instancji oraz wskazanego orzeczenia lekarskiego, a także o pokrycie kosztów ponownego badania psychologicznego. W uzasadnieniu strona podniosła, że przedmiotowe orzeczenie lekarskie zostało wydane na podstawie opisu badania psychologicznego, na którym brakuje osobistego podpisu lekarza psychologa. Tym samym, orzeczenie jest nieważne, bowiem nie spełnia wymogów formalnych. W związku z tym, że nie można odwołać się od nieważnego orzeczenia lekarskiego, strona wycofała swoje odwołanie. Jednocześnie wniosła o ponowne przeprowadzenie badań psychologicznych. Decyzją z (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej cofnięcia stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B prawa jazdy i orzekło o cofnięciu stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, T prawa jazdy a w pozostałym zakresie utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał oceny istniejących przesłanek do cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami, jednakże pominął fakt, że strona posiada również uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii T, a z orzeczenia lekarskiego z (...) wynika, że stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez stronę pojazdami wszystkich kategorii prawa jazdy, w tym również kategorii T. Należało zatem uchylić decyzją będącą przedmiotem odwołania w tej części i orzec o cofnięciu stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, T prawa jazdy, gdyż pozostawienie stronie uprawnienia do kierowania pojazdami w tym zakresie stanowi rażące naruszenie prawa. Podkreślono, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami stronie jest następstwem negatywnego wyniku badań lekarskich. Wyjaśniono również, że przedmiotowe postępowanie dotyczy oceny zasadności decyzji o cofnięciu uprawnień, nie zaś oceny prawidłowości orzeczenia lekarskiego. Zatem jego istotą jest ustalenie, czy wystąpiły przesłanki do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Jedną z przesłanek cofnięcia uprawnień jest wystąpienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, co w sprawie zostało wykazane. Przedmiotowe postępowanie nie może natomiast ingerować w postępowanie dotyczące ustalenia stanu zdrowia kierowcy. Postępowanie to zostało zakończone i ewentualne argumenty dotyczące wadliwie przeprowadzonego badania lekarskiego należało podnosić w trakcie postępowania odwoławczego od orzeczenia. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuzasadnione nieuznanie dowodów w sprawie odwołania mimo zaistnienia podstaw do jego uwzględnienia; - naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wybiórcze i niepełne zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę prowadzącą do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy; - naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania jej uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia uczestniczce postępowania przyczyn nieuwzględnienia wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania; - naruszenie art. 80 k.p.a. polegające na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów, a tym samym wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego mimo że zgromadzony materiał dowodowy – brak podpisu na opinii psycholog prowadzi do uznania przesłanki nieważności wydanego orzeczenia lekarskiego z (...); - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia k.p.a. i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewyjaśnienie braku podpisu na opinii psycholog; - naruszenie art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, tj. zasady równości obywateli wobec prawa. W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o wycofanie z obiegu i obrotu prawnego decyzji z (...) oraz orzeczenia lekarskiego z (...), a także przeprowadzenie ponownych badań psychologicznych na koszt WOMP. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżąca ponowiła zarzuty przedstawione uprzednio w złożonym odwołaniu. Podkreśliła, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie orzeczenia lekarskiego z (...), które z kolei zostało wydane w oparciu o opis badania psychologicznego, zawierającego braki formalne w postaci braku osobistego podpisu psychologa przeprowadzającego badanie. Skarżąca zaznaczyła, że poinformowała o tym fakcie WOMP, ale do dnia wniesienia skargi nie otrzymała na to pismo odpowiedzi. W związku z tym, że nie można odwoływać się od nieważnego orzeczenia lekarskiego, jak również ze względu na swój stan zdrowia, wycofała swoje odwołanie od orzeczenia lekarskiego. Podniosła, że czynności prawne zawierające braki formalne są nieważne i należy je usunąć lub uzupełnić. Czytelny (umożliwiający identyfikację), własnoręczny podpis jest niezbędnym elementem wydanego dokumentu, a jego brak powoduje nieważność wydanej decyzji lub innego aktu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie jest ona zasadna. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, której odpis został doręczony skarżącej 21 października 2021 r., a także pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu w ramach prawa pomocy - w dniu 14 stycznia 2022 r. W ustawowym terminie strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.o.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Zauważyć należy, że powyższy przepis nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, organ administracji publicznej ma obowiązek postąpić zgodnie z jego dyspozycją. Orzeczenie o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami może być wydane po przeprowadzeniu badania przez uprawnionego lekarza, spełniającego wymagania określone w art. 77 ust. 1 u.o.k.p. i wpisanego do ewidencji uprawnionych lekarzy, prowadzonej przez właściwego miejscowo marszałka województwa. W myśl art. 79 ust. 2 u.o.k.p. uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81. Ponowne badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej (art. 79 ust. 4 u.o.k.p.). Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 u.o.k.p.). Szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego, zakres badań lekarskich oraz jednostki uprawnione do przeprowadzania badań określa rozporządzenie Ministra Zdrowa z 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 2213, dalej jako: rozporządzenie z 2019 r.). Co do zasady badania lekarskie przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy, właściwych ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej (§ 10 rozporządzenia z 2019 r.), natomiast jednostki uprawnione do przeprowadzania ponownego badania lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 i 5 u.o.k.p., określa § 11 rozporządzenia z 2019 r. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r. uprawniony lekarz może skierować osobę badaną na konsultację do lekarza posiadającego specjalizację w określonej dziedzinie medycyny lub psychologa albo zlecić przeprowadzenie pomocniczych badań diagnostycznych, w zakresie, o którym mowa w § 4 ust. 1, w celu oceny schorzenia lub stopnia zaawansowania objawów chorobowych. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r. uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wystawia orzeczenie lekarskie, którego wzór określają odpowiednio załączniki nr 9 i 10 do rozporządzenia. W niniejszej sprawie podstawą do wydania decyzji o cofnięciu skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami było orzeczenie lekarskie z (...), z którego wynika, że uprawniony lekarz WOMP stwierdził istnienie u skarżącej przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy wszystkich kategorii. Orzeczenie to zostało własnoręcznie podpisane przez uprawnionego lekarza. W związku z tym, że skarżąca wycofała swój wniosek o przeprowadzenie ponownych badań lekarskich, orzeczenie to stało się ostateczne. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych orzeczenia lekarskie wiążą organy administracyjne, które nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy jest prowadzone przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje w tym zakresie (por. wyrok NSA z 18 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 40/21, wyrok WSA w Gliwicach z 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 458/21, dostępne w Internecie). Podkreślić także należy, że orzeczenie lekarskie, o którym mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r., jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności), tzn. że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą zawartego w dokumencie oświadczenia organu. Przy czym wydane przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczenie lekarskie, stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami danej kategorii, nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., która podlega kontroli organu administracji (por. wyroki NSA: z 26 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1078/06; z 22 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 840/08; z 9 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 43/08; z 16 października 2013 r., sygn. akt I OSK 952/12; z 26 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2646/14, dostępne w Internecie). Wyklucza to możliwość kontrolowania treści orzeczenia lekarskiego tak, jak opinii biegłego, przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, a w dalszej kolejności także przez sąd administracyjny. Zarówno orzekające w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami organy administracji, a także kontrolujący rozstrzygnięcie tych organów sąd administracyjny związane są ostatecznym orzeczeniem lekarskim i nie mogą pominąć, czy poddać ocenie jego treści, decydując w kwestii zasadności lub niezasadności cofnięcia uprawnień (por. wyrok NSA z 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 532/10, wyrok WSA we Wrocławiu z 22 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 583/13, dostępne w Internecie). Wobec powyższego, bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje argumentacja skarżącej dotycząca jej oceny stanu zdrowia, czy wskazywany brak formalny opinii psychologicznej w postaci braku podpisu psychologa na pieczątce, gdyż to nie opinia psychologa, lecz wyżej wskazane orzeczenie lekarskie było podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. Jak wskazano zaś wyżej organy prowadzące postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.o.k.p. nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści. W związku z tym nie mają jakichkolwiek podstaw do kwestionowania okoliczności objętych jego treścią. Jedynie strona może kwestionować wyniki badań, a także przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, jak również wnosić o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. Jednakże odbywa się to wyłącznie w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego prowadzonego przez lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje, zgodnie z procedurą określoną w art. 79 ust. 4 u.o.k.p. Skoro zatem skarżąca z tego trybu nie skorzystała, gdyż wycofała swoje odwołanie od orzeczenia lekarskiego, nie może skutecznie podważać treści tego orzeczenia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym cofnięcia jej uprawnień do kierowania pojazdami. W świetle powyższych rozważań należy zatem stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że zaistniały okoliczności obligujące do cofnięcia skarżącej posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.