I SA/Op 39/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2007 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnianych źródłach przychodów lub przychodów ze źródeł nieujawnionych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej w dniu 3 lutego 2016 r. (data wpływu do tut. Sądu) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 listopada 2015 r. w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2007 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnianych źródłach przychodów lub przychodów ze źródeł nieujawnionych M. S. (dalej określany jako skarżący, strona) zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od 2004 roku prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m.in. transportu, nieprzerwanie od tego czasu firma rozrastała się i obecnie realizuje przychody na poziomie ok. 3.000.000 zł, przy dochodach na poziomie ok. 300.000 zł – 400.000 zł rocznie, które w znacznej części inwestowane są w majątek trwały, co gwarantuje stabilność i bezpieczeństwo ewentualnej wypłacalności wobec Skarbu Państwa. Mimo toczącego się od około 3 lat postępowania podatkowego, skarżący nie zmienił formy działalności i nie wyzbył się majątku, pozostając właścicielem m.in. nieruchomości w [...] i [...]. Wskazując na zaistnienie przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wyjaśnił, że w prowadzonej działalności gospodarczej wykorzystuje środki transportu finansowane za pomocą leasingu operacyjnego i należące do leasingodawcy. Poza tym finansuje swój majątek komercyjny za pomocą kredytów bankowych. W związku z powyższym wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaskarżonej decyzji ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 569.205,00 zł oraz dokonanie zajęcia konta bankowego skarżącego spowoduje zagrożenie wypowiedzenia umów leasingowych i kredytów. Skutkować to będzie natychmiastową utratą zdolności do generowania nowych przychodów, utratą majątku stanowiącego zabezpieczenie zobowiązań kredytowych, jak i utratą możliwości spłaty podatku wynikającego z zaskarżonej decyzji. Odbierze także skarżącemu możliwości zarobkowe w przyszłości, a tym samym uszczupli dochody Skarbu Państwa na skutek niemożności zapłaty podatku PIT. Z kolei poprzez utratę pracy przez obecnych pracowników skarżącego, pomniejszone zostaną wpływy do ZUS i urzędów skarbowych z tytułu podatków. Skarżący jest bezpośrednim i pośrednim pracodawcą dla kilkudziesięciu osób, w większości wykonujących pracę kierowcy. Wykonanie zaskarżonej decyzji i zajęcie egzekucyjne konta bankowego, a co za tym idzie wypowiedzenie umów leasingu i kredytów na zakup środków transportu odbierze pracownikom miejsca pracy, a skarżącemu pozycję na rynku wypracowaną z trudem przez ostatnie 10 lat, co będzie szkodą nieodwracalną. Z kolei wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji umożliwi stronie bezpieczne prowadzenie działalności gospodarczej i przygotowanie się na ewentualną zapłatę przedmiotowego podatku w formie ratalnej, przy jednoczesnej zapłacie innych bieżących podatków PIT i VAT, co będzie korzystne nie tylko dla skarżącego, ale również dla jego pracowników, kontrahentów i bezpośrednio Skarbu Państwa. Jednocześnie skarżący zaproponował zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji poprzez dokonanie wpisu hipoteki na należącej do strony nieruchomości o wartości 1.300.000 zł, wykorzystywanej w prowadzonej działalności gospodarczej. Niezależnie od ww. wskazanych okoliczności, w ramach postępowania w zakresie prawa pomocy (wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony w tej sprawie w dniu 23.03.2016 r.), poprzedzającym rozpoznanie niniejszego wniosku, zbadano stan majątku i dochodów skarżącego, z uwzględnieniem prowadzonej działalności gospodarczej. W ramach wpadkowego postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy, skarżący przedłożył dokumenty źródłowe w postaci m.in. kserokopii: deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do kwietnia 2016 r., zeznania PIT-36L za 2015 r., podsumowania księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do marca 2016 r., historii z rachunków bankowych (nr [...] i nr [...]) za okres od kwietnia 2016 r. do lipca 2016 r. oraz decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 26.04.2016 r. o rozłożeniu na raty zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 r., (wynikającego z zaskarżonej w przedmiotowej sprawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 listopada 2015 r.) wraz z kopią dowodów potwierdzających uiszczenie zapłaconych już rat. Postępowanie wpadkowe w zakresie prawa pomocy zakończone zostało prawomocnym postanowieniem WSA w Opolu z dnia 19 sierpnia 2016 r., którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego WSA w Opolu z dnia 13 maja 2016 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z zasadą przyjętą w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) dalej jako: [P.p.s.a.], wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Tym samym postanowienie o wstrzymaniu wykonania przełamuje tę zasadę i może być wydane jedynie w okolicznościach faktycznych o charakterze wyjątkowym. Stosownie bowiem do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona zobowiązana jest do przedstawienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione, oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, przy rozważeniu całości okoliczności sprawy. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 ustawy (por. postanowienia NSA: z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09 i z 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 502/09, dostępne, podobnie jak dalsze przytaczane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej NSA www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Stanowisko powyższe jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z 29 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża wnioskodawcę. Odmiennie bowiem niż w przypadku prawa pomocy (art. 255 P.p.s.a.), ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje w ramach instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu kompetencji Sądu do wzywania wnioskodawcy o przedłożenie dodatkowo stosownych dokumentów lub złożenie wyjaśnień, które miałyby uzasadniać potrzebę wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 6.10.2010 r., sygn. akt II FZ 458/10). Sąd oceniając akta sprawy, bierze pod uwagę informacje zawarte w pismach procesowych strony, ale to strona ma wskazać okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Badając wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może jednak uwzględnić okoliczności wskazane we wniosku strony o przyznanie prawa pomocy i załączone do niego dokumenty (por. postanowienie NSA z dnia 12.07.2011 r., sygn. akt II FZ 330/11). Jeśli chodzi o wykładnię użytych w art. 61 § 3 P.p.s.a. nieostrych pojęć (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków), w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienia NSA: z 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04; z 26 lutego 2013 r. II FSK 1064/12, ). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA z 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06; postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10 i z dnia 28 stycznia 2015 r., II FZ 2080/14). Powyższe oznacza, że przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m. in.: postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt: OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt: II OZ 52/05, postanowienie NSA z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 465/12). Dokonując oceny opisanego powyżej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z punktu widzenia nakreślonej powyżej wykładni przesłanek zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. W rozpatrywanej sprawie skarżący na poparcie swoich twierdzeń odnośnie konieczności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie przedstawił wprawdzie stosownych dokumentów i danych, jednakże Sąd uwzględnił przedłożone dokumenty źródłowe i okoliczności podniesione w ramach wpadkowego postępowania dotyczącego przyznania stronie prawa pomocy. Z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokumentującego sytuację majątkową i finansową skarżącego wynika, że w 2015 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący uzyskał przychód w wysokości 2.947.800,15 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 2.777.593,59 zł, a dochód 170.206,56 zł (zeznanie PIT-36L za 2015 r.), przy czym za okres od stycznia do marca 2016 r. skarżący w ramach prowadzonej działalności uzyskał przychód w wysokości 429.978,21 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły łącznie 627.517,92 zł, co dało stratę w kwocie 197.539,71 zł. Skarżący w okresie od stycznia do kwietnia 2016 r. osiągał stabilne i regularne obroty, o czym świadczą dane zawarte w deklaracjach VAT – 7 za okres od stycznia do kwietnia 2016 r., z których wynika, że skarżący dokonał dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwoty odpowiednio: w styczniu 2016 r. – 103.471 zł, w lutym 2016 r. – 482.961 zł, w marcu 2016 r. – 168.673 zł, oraz dokonał nabycia towarów i usług odpowiednio: w styczniu 2016 r. na kwotę 72.285 zł netto, w lutym 2016 r. na kwotę 424.238 zł netto, w marcu 2016 r. na kwotę 184.015 zł netto. Z analizy przedłożonej historii z rachunków bankowych wynika, że skarżący w ramach prowadzonej działalności reguluje wszystkie wymagalne należności publicznoprawne jak i należności wobec banków, kontrahentów, a także osiąga wysokie wpływy na rachunek bankowy (nr [...]) m.in. w kwocie 147.600 zł (w dniu 6.06.2016 r.), odnotowane są także wpłaty gotówki przez skarżącego w m.in. w kwocie 80.000 zł, w dniu 14.04.2016 r. Również wg historii transakcji na rachunku [...] za okres od 1.04.2016 r. do 7.07.2016 r. suma uznań wyniosła 3.016.228,99 zł, a suma obciążeń 3.016.200,00 zł. Przy czym w postępowaniu dotyczącym przyznania stronie prawa pomocy odnośnie uwidocznionych na wyciągu z rachunku bankowego nr [...] znacznych obrotów (większość transakcji na tym rachunku dotyczy wpłat skarżącego tytułem "utarg A" i wypłat na rzecz A sp z o.o. ul. [...][...][...], na znaczne kwoty, bo sięgające od 12.000 zł aż do 192.000 zł) dodatkowo ustalono, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu i wspólnika (posiada udziały o wartości 417.000 zł) w A sp. z o.o., gdzie wartość kapitału zakładowego wynosi 430.000 zł. Zatem dokonywane przez skarżącego znaczne wpłaty na konto tytułem "utarg A" dotyczą spółki, w której strona jest prezesem zarządu i wspólnikiem, czego jednak skarżący nie ujawnił w toku postępowania (okoliczność ta została zweryfikowana przez Sąd), i nie przedstawił danych i dokumentów dotyczących A sp. z o.o., a wskazywał jedynie na prowadzoną działalność gospodarczą "B", co stanowiło jedną z przyczyn odmowy przyznania prawa pomocy, gdyż strona swoją sytuację przedstawiła w sposób wybiórczy. Z informacji przekazanych przez skarżącego odnośnie wydatków związanych z utrzymaniem, spłatą zaciągniętych zobowiązań jak i zgromadzonym majątkiem, wynika natomiast, że pozostaje on w jednoosobowym gospodarstwie domowym na jego utrzymaniu pozostają dwie małoletnie córki (nie zamieszkujące na stałe), na pokrycie bieżących kosztów utrzymania przeznacza co miesiąc około 7.383,85 zł, koszty kredytów na zakup środków transportu to około 25.000 zł miesięcznie, strona posiada również majątek w postaci domu mieszkalnego posadowionego w [...] na działce o powierzchni 5,5 ara (o wartości około 1.000.000 zł), nieruchomości położonej w [...] "o charakterze grunty rolne zabudowane, o wartości 1 mln zł" (obciążonej na rzecz C S.A.), nieruchomości gruntowej zlokalizowanej w [...] o wartości około 200.000 zł, udziałów o wartości 50.000 zł, oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym firmowym w wysokości 1.923,20 zł oraz na rachunku bankowym prywatnym w kwocie 45 zł, oraz środków trwałych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą o wartości około 300.000 zł (takich jak samochody służące do transportu osób, przyczepy i "inny sprzęt logistyczno-budowlany"). Natomiast, biorąc pod uwagę argumentację skarżącego, dla rozpoznania wniosku szczególnie istotna jest ustalona w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy okoliczność, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu decyzją z dnia 26 kwietnia 2016 r., udzielił skarżącemu na jego wniosek złożony w dniu 23 lutego 2016 r., ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 r. (tj. wynikającej z zaskarżonej w przedmiotowej sprawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 listopada 2015 r., objętej wnioskiem strony o wstrzymanie wykonania). Z decyzji tej wynika, że zapłata przedmiotowej zaległości została rozłożona na 12 rat (tj. zgodnie z propozycją skarżącego 11 rat miesięcznych po 10.000 zł, gdzie termin płatności 11-stej raty przypada na 17.04.2017 r. oraz 12-sta rata w kwocie 507.054,00 zł, z możliwością złożenia wniosku o zmianę ostatecznej decyzji w części dotyczącej terminu płatności i wysokości tej ostatniej raty). Przy czym udzielenie ulgi w spłacie zaległości w postaci rozłożenia jej na raty, jest uzależnione od tego, czy wnioskodawca ma realną możliwość, zdolność finansową w zakresie spłaty rat. W ww. decyzji stwierdzono, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie odnotowuje rosnących strat, obroty nie maleją, nie ulegają zwiększeniu zapasy lub niewykorzystany potencjał świadczenia usług, nie ma nadwyżek produkcji, nie zmniejszają się przepływy środków finansowych, nie zwiększa się suma zadłużenia, aktualnie nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku od należności objętych wnioskiem, jak również na rzecz innych wierzycieli lub innych zaległości podatkowych. Zatem ustalona przez organ kondycja finansowa strony pozwalała na rozłożenie zapłaty zaległości na wnioskowaną przez skarżącego ilość rat. Z kolei z argumentacji przedstawionej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wynika, że skarżący przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków upatruje w możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaskarżonej decyzji, dokonania w ramach tego postępowania zajęcia konta bankowego skarżącego, a w następstwie wypowiedzenia umów leasingowych i kredytów, co spowoduje niewypłacalność skarżącego, a w konsekwencji zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Konfrontując powyższe z opisanymi wcześniej okolicznościami, zauważyć należy, że udzielenie przez organ podatkowy ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej powoduje, że nie cała kwota określona decyzją jest wymagalna i podlega wpłacie. Z istoty tej ulgi wynika, że podatnik jest obowiązany do zapłaty sukcesywnie należności podatkowej w terminach ustalonych decyzją, a terminy te powinny być realne. Odróżnić należy sytuację, w której podatnik nie korzysta z ulgi w postaci rozłożenia na raty i rzeczywiście cała kwota wynikająca z decyzji podlega wpłacie z zagrożeniem egzekucji administracyjnej, od stanu, w którym podatnikowi rozłożono zaległość podatkową na raty i faktycznej wpłacie podlegają sukcesywnie w różnych terminach wyłącznie poszczególne raty. Co istotne udzielona ulga w pełni uwzględnia sposób spłaty rat zaproponowany przez skarżącego, najlepiej zorientowanego, co do swoich możliwości finansowych, a nadto z dokumentów źródłowych przekazanych w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona wywiązuje się z terminowej płatności tych rat. Również opisane wyżej dokumenty źródłowe, świadczą o dobrej kondycji finansowej skarżącego, który w ramach prowadzonej działalności osiąga wysokie przychody, stałe obroty i znaczne wpływy na firmowe rachunki bankowe, posiada majątek oraz dodatkowe źródło dochodów związane z pełnieniem funkcji prezesa zarządu A sp. z o.o. Analiza dokumentów, znajdujących się w dyspozycji Sądu nie wskazuje zatem na wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., skoro z dowodów tych wynika, że obecnie nie występuje zagrożenie przymusowej egzekucji zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji i związanych z tym negatywnych konsekwencji dla działalności gospodarczej, opisanych w przedmiotowym wniosku. Skarżący reguluje przedmiotowe zobowiązanie w ramach układu ratalnego, uwzględniającego jego możliwości płatnicze, co nie ograniczy możliwości prowadzenia przez niego działalności gospodarczej i zdolności do bieżącego regulowania należności. Na inne okoliczności, powodujące trudne do odwrócenia skutki, strona skarżąca nie wskazała. Na marginesie powyższych rozważań podkreślić jedynie należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie jest uzależnione od oceny zasadności samej skargi. W postępowaniu o ochronę tymczasową, sąd nie mógł badać prawidłowości postępowania administracyjnego, gdyż niweczyłoby to kontrolę sądową legalności zaskarżonej decyzji. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia abstrahuje od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Podejmowane jest bowiem na wstępnym etapie postępowania. Zgodnie natomiast z art. 61 § 4 P.p.s.a., postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Oznacza to, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku. Zgodnie z cyt. powyżej art. 61 § 4 p.p.s.a. tego rodzaju postanowienia mogą być zmieniane i uchylane w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Strona domagając się zmiany lub uchylenia postanowienia powinna wykazać taką zamianę okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek. W związku z powyższym należało uznać, że w sprawie nie zaistniały podstawy do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Wobec tego, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.