I SA/Op 845/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. H. i P. H. na uchwałę Rady Gminy Jemielnica z dnia 28 grudnia 2001 r., Nr XXX/199/2001 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia odrzucić skargę. E. H. i P. H., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata P. P., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na uchwałę Rady Gminy Jemielnica z dnia 28 grudnia 2001 r., Nr XXX/199/2001, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Jemielnica. Zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału I WSA w Opolu z dnia 26 września 2024 r. skarżący zostali wezwani - do rąk pełnomocnika - do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwań, braków formalnych i fiskalnych skargi przez: - złożenie do sprawy oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelnego odpisu, obejmującego upoważnienie do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi, - wskazanie numeru PESEL skarżących, - uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł. Opisane wezwania zawierały pouczenie, że nieuzupełnienie braków formalnych i fiskalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwań, spowoduje odrzucenie skargi. Wezwania te zostały skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 18 października 2024 r., co obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki (por. karta nr 55 akt sądowych). Pomimo skutecznego doręczenia powyższych wezwań, pełnomocnik nie zareagował na nie w żaden sposób, a zatem w sprawie nie uzupełniono braków formalnych skargi, ani nie uiszczono wpisu sądowego. Z tych względów, na skutek zarządzeń z dnia 13 listopada 2024 r., wezwania zostały ponownie przesłane, tym razem bezpośrednio do strony skarżącej, na adres podany w skardze, tj. ul. [...], [...] J. Skarżący zostali wezwani - każdy z nich osobnym wezwaniem - do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi przez: - podpisanie skargi lub nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi, - wskazanie swojego numeru PESEL, - wykazanie, przez skarżących, że przysługuje im interes prawny stanowiący podstawę do wniesienia skargi na uchwałę z dnia 28 grudnia 2001 r., i w tym celu przedłożenie dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości wskazanych w skardze, np. odpisu z ksiąg wieczystych bądź wypisu z ewidencji gruntów. Wezwania te zawierały pouczenie, że niezastosowanie się do nich w terminie 7 dni spowoduje odrzucenie skargi. Skarżący zostali też wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł, wezwanie zwierało pouczenie, że uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących, zwalnia drugiego z obowiązku jego uiszczenia Skarżący P. H. odebrał wezwania Sądu w dniu 21 listopada 2024 r., przesyłka został doręczona do rąk jego dorosłego domownika E. H., co dokumentuje zwrotne pocztowe potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 74 akt sądowych). Skarżąca E. H. odebrała wezwania Sądu w dniu 21 listopada 2024 r., co dokumentuje zwrotne pocztowe potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 73 akt sądowych). W aktach sprawy znajduje się notatka urzędowa, z której wynika, że do dnia 6 grudnia 2024 r. żaden ze skarżących nie uiścił wymaganego wpisu od skargi (k. 78 akt sądowych). Skarżący nie udzielili też żadnej odpowiedzi na skierowane do nich wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.". Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). W tej kwestii wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga jako szczególne pismo procesowe powinna nie tylko czynić zadość ogólnym wymaganiom każdego pisma w postępowaniu sądowym, ale także zawierać dodatkowe elementy, do których zaliczyć należy wskazanie zaskarżonego aktu, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Podstawowe wymogi, jakim powinny odpowiadać pisma w postępowaniu sądowym określono natomiast w art. 46 i art. 47 oraz art. 37 § 1 p.p.s.a. W przypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle tej regulacji niezachowanie wymogów formalnych skargi skutkuje wezwaniem przez sąd do uzupełnienia jej braków w wyznaczonym terminie, pod rygorem odrzucenia skargi. Podstawę odrzucenia skargi stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. określający, że sąd odrzuca skargę, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie. Ponadto, zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Opłaty sądowe obejmują wpis oraz opłatę kancelaryjną. Stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Oceniając dopuszczalność wniesionej skargi odnotować trzeba, że zawierała ona brak fiskalny w postaci nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi, a także obarczona była istotnymi brakami formalnymi. Na wstępie należy zauważyć, że strona skarżąca postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego wniesioną skargą, wniosła skargę działając przez swojego pełnomocnika - adwokata P. P., a pełnomocnik strony, stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a., ma obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W niniejszej sprawie skarga wniesiona została zatem w imieniu skarżących przez profesjonalnego pełnomocnika, choć okoliczność ta nie została potwierdzona przez skarżących. Wątpliwość wynika z faktu niezłożenia przy skardze pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej oraz nieprzedłożenia go pomimo wezwania do usunięcia braków formalnych skargi w tym zakresie. Natomiast stosownie do art. 46 § 1 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Ponadto, stosownie do art. 46 § 3 p.p.s.a., do skargi należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Z powyższych względów, pełnomocnik strony skarżącej został wezwany na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., do uzupełnienia braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia, przez: - złożenie do sprawy oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelnego odpisu, obejmującego upoważnienie do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi, - wskazania numeru PESEL skarżących. Ponieważ skarga nie została opłacona, pełnomocnik strony skarżącej został również wezwany, na podstawie art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem odrzucenia skargi. Wpis ten - stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535) - wynosi w niniejszej sprawie 300 zł. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do usunięcia ww. braków formalnych skargi oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu należnego od skargi w kwocie 300 zł zostały wysłane jedną przesyłką za pośrednictwem operatora publicznego na adres pełnomocnika i pod tym adresem w sposób prawidłowy doręczony w dniu 18 października 2024 r. Wyznaczony przez Sąd termin siedmiu dni do dokonania żądanej czynności, upłynął zatem z dniem 25 października 2024 r. Pomimo tego, pełnomocnik strony skarżącej nie zastosował się do wezwania. Z tych względów, Sąd ponowił wezwania i doręczył je bezpośrednio stronie skarżącej na adres podany w skardze. Sąd uwzględnił bowiem pogląd wyrażany w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że w przypadku gdy braki skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony, to taka sytuacja obliguje Sąd pierwszej instancji do bezpośredniego skierowania do strony skarżącej wezwania do uzupełnienia braków skargi przez jej podpisanie oraz uiszczenie wpisu. W poruszanej kwestii wyjaśnienia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - zwanego dalej NSA, wyrażono stanowisko, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. W ocenie NSA, wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa, a problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie albo nieprawidłowo ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt. I GSK 2703/05 (ONSAiWSA 2006/3/77) NSA sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. NSA stwierdził, że obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie NSA (por. postanowienia NSA: z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt: I FSK 1397/11; z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3634/13; z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 557/14; z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt I FZ 85/18; z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. akt II OZ 78/19; z dnia 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt II FZ 52/24). Ponadto NSA wskazał na tożsamy pogląd reprezentowany w literaturze przedmiotu, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2024, art. 34 pkt 1). Oceniając dopuszczalność skargi wniesionej w niniejszej sprawie, wskazać trzeba, że zawierała ona braki formalne w postaci braku podpisu i niepodania numeru PESEL skarżących. Obowiązki w tym zakresie wynikają z art. 46 p.p.s.a., gdzie wymieniono elementy pierwszego pisma wnoszonego do sądu (w tym skargi), wśród których znalazły się podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (§ 1 pkt 4), numer PESEL strony skarżącej będącej osobą fizyczną (§ 2 pkt 1 lit. b). Skarżący nie podpisali skargi, ani nie nadesłali podpisanego egzemplarza skargi, nie wskazali też swoich numerów PESEL. Zaznaczyć w tym też miejscu należy, że przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Gminy Jemielnica w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a koniecznym warunkiem do skutecznego wniesienia skargi na taki akt jest naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego przez ten akt, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Z mocy art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: a) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, pkt 5 oraz b) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, pkt 6. Tym przepisem szczególnym, o którym stanowi art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w przypadku aktu prawa stanowionego przez organ gminy, jakim jest zaskarżony akt, jest art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.). Według tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skarżący nie wykazali naruszenia interesu prawnego przez zaskarżoną uchwałę rady gminy, bowiem pomimo wezwania Sądu, nie przedłożyli dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości wskazanych w skardze. Ponadto skarżący zobowiązani zostali stosownie do art. 214 § 2 p.p.s.a. do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi, którego wysokość ustalono na podstawie § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021 r. poz. 535). Podstawę prawną do wezwania o wpis sądowy stanowi przepis art. 220 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Wezwanie do uiszczenia wpisu i do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone skarżącemu P. H. do rąk dorosłego domownika w dniu 21 listopada 2024 r. Siedmiodniowy termin do dokonania żądanych czynności upłynął zatem w dniu 28 listopada 2024 r. (czwartek). Doręczenie odpowiadało wymogom z art. 72 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pismo sądowe można doręczyć dorosłemu domownikowi. W powyższym terminie P. H. nie uzupełnił braków formalnych skargi, ani nie uiścił wymaganego wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu i do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone skarżącej E. H. w dniu 21 listopada 2024 r. Siedmiodniowy termin do dokonania żądanych czynności upłynął zatem w dniu 28 listopada 2024 r. (czwartek). W powyższym terminie E. H. nie uzupełniła braków formalnych skargi, ani nie uiściła wymaganego wpisu sądowego od skargi. Wobec powyższego skargę obojga skarżących należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a z powodu niewykazania interesu prawnego stanowiącego podstawę do wniesienia skargi, ponadto na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych oraz na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., jako nieopłaconej. W związku z tym orzeczono, jak w sentencji postanowienia.