II SA/Op 138/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na skutek wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. M. M., reprezentowany - jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 15 grudnia 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, odebranej przez kuratora skarżącego J. M. w dniu 12 grudnia 2014 r. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II SO/Op 93/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, przyznał M. M. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. W dniu 12 stycznia 2015 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...], zwana dalej OIRP w [...], zawiadomiła Sąd o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnikiem z urzędu, radcy prawnego w osobie G. G. Wyznaczony pełnomocnik wniósł w dniu 24 lutego 2015 r. (osobiście), za pośrednictwem organu, skargę na decyzję z dnia 4 listopada 2014 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Odpowiadając na skargę pismem z dnia 19 marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie, wskazując, że termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 13 grudnia 2014 r., tj. w dniu następnym pod dniu 12 grudnia 2014 r., w którym strona odebrała skarżoną decyzję. Termin ten zakończył bieg w dniu 12 stycznia 2015 r. Jednocześnie organ wskazał, iż dla pełnomocnika z urzędu 30 dniowy termin do wniesieni skargi, rozpoczął bieg od dnia, w którym dowiedział się o wyznaczeniu go do tej funkcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co nastepuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało odrzucić. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a." - czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi musi spełniać warunki formalne określone w art. 87 P.p.s.a. Po pierwsze, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 3 w związku z § 1). Ponadto, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wreszcie, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W związku z powyższym w pierwszej kolejności należało zbadać, czy zostały w ogóle spełnione formalne przesłanki do rozpoznania wniosku M. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zgodnie bowiem z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym, a na postanowienie to przysługuje zażalenie. Dokonując oceny dochowania powyższych przesłanek Sąd uznał, że w sprawie nie spełniono wymogu zachowania wymaganego terminu siedmiu dni, w jakim wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć. Przyczyną, przez którą zaistniało uchybienie terminu wniesienia skargi do sądu, była chęć skorzystania przez M. M. z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia tej skargi, a w konsekwencji oczekiwanie na rozpoznanie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez referendarza sądowego. W sytuacji zatem, gdy skarżący tę pomoc otrzymał, to ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi związane jest ściśle z chwilą powzięcia wiadomości przez wskazanego przez samorząd radcowski radcy prawnego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. W sytuacji bowiem niedochowania terminu wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a., na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi do sądu, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. W przypadku ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy (art. 244 P.p.s.a.) dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia tej skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść skargę. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1100/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń, wszystkie przywołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne są w bazie orzeczeń sądów administracyjnych, na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Termin ten jest terminem ustawowym, zawitym, a dokonanie czynności po upływie tego terminu jest bezskuteczne. Termin ten nie może być przedłużony przez przewodniczącego (art. 84 P.p.s.a.), nie biegnie także - wobec braku przepisu przewidującego taką możliwość - na nowo po ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 218/11; z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GZ 213/09). Skuteczne wniesienie skargi po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie wtedy, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Przepisy P.p.s.a nie przewidują także zawieszenia (wstrzymania) biegu terminów ustawowych (a takim jest termin do wniesienia skargi), dotyczy to także wystąpienia strony o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 42/10). Radca prawny G. G., wskazał we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, że wiedzę o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla M. M. powziął z pisma OIRP w [...] z dnia 8 stycznia 2015 r., które otrzymał w dniu 12 stycznia 2015 r., a zatem liczony od tego dnia termin 30 dni, upływał w dniu 11 lutego 2015 r. Według natomiast powołanego już wyżej orzecznictwa, dzień 11 lutego 2015 r. jest to dzień, w którym najpóźniej ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 211/12). To oznacza, że 7-dniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczął bieg w dniu 12 lutego 2015 r. i upłynął najpóźniej w dniu 18 lutego 2015 r. Wobec tego, składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą w dniu 24 lutego 2015 r., pełnomocnik z urzędu uchybił terminowi siedmiu dni wskazanemu w przywołanym powyżej art. 87 § 1 P.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony traktowane jest jako zachowanie samej strony. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m.in. postanowienie NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; post. NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Mając na względzie przywołane okoliczności, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego należało uznać za spóźniony i odrzucić na zasadzie przywołanego powyżej art. 88 P.p.s.a., co Sąd orzekł jak w sentencji.