II SA/Op 269/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego na skutek wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Decyzją z dnia 13 lutego 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Opisaną decyzję doręczono kuratorowi M. M. – J. M., w dniu 12 marca 2014 r., co potwierdza adnotacja i jej podpis złożony na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W dniu 18 marca 2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, nadany przesyłką pocztową w dniu 17 marca 2014 r. (data stempla) wniosek M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w celu sporządzenia skargi na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. Postanowieniem z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SO/Op 29/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił M. M. radcę prawnego. Odpis zapadłego orzeczenia został doręczony kuratorowi skarżącego w dniu 4 kwietnia 2014 r., a wobec nie wniesienia przez skarżącego sprzeciwu, uprawomocniło się ono w dniu 12 kwietnia 2014 r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu, pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r. poinformował tut. Sąd, że pełnomocnikiem z urzędu ustanowionym dla M. M. został wyznaczony radca prawny P. S., a następnie pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. poinformował o wyznaczeniu na pełnomocnika z urzędu radcę prawnego M. G., co należało traktować jako jednoczesne anulowanie wskazania P. S. pełnomocnikiem z urzędu. Pismem procesowym z dnia 12 maja 2014 r., radca prawny M. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na podaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu nr [...]. Pismo to, zostało nadane przesyłką poleconą w dniu 12 maja 2014 r., co potwierdza stempel pocztowy odciśnięty na kopercie, a następnie zostało zarejestrowane w Repertorium sądowym pod sygnaturą akt II SA/Op 269/14. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 269/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę wniesioną w sprawie, uzasadniając to okolicznością uchybienia terminu do jej wniesienia. Odpis zapadłego orzeczenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 23 czerwca 2014 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (k-21 akt). W dniu 30 czerwca 2014 r. wpłynął do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, sporządzony przez radcę prawnego M. G. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi była chęć uzyskania pomocy prawnej w celu profesjonalnego jej sporządzenia. Dlatego M. M. zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, na którego został najpierw wyznaczony radca prawny P. S., a następnie radca prawny M. G. W ocenie wnioskodawcy, skarga do sądu administracyjnego nadana przesyłką pocztową w dniu 12 maja 2014 r., została wniesiona w terminie, a jako uzasadnienie tej tezy pełnomocnik skarżącego wskazał na pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 253/2005. Zgodnie z nim, skorzystanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną z prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie może stawiać tej strony w sytuacji gorszej od osoby, która z tego prawa nie korzysta i może wnieść skargę kasacyjną bez przeszkód w ustawowym terminie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zatem biec od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu powziął wiadomość o wyznaczeniu go przez właściwy organ samorządu zawodowego do reprezentowania oznaczonej osoby w konkretnej sprawie. Na poparcie swojego stanowiska pełnomocnik skarżącego przytoczył także pogląd NSA, że ustanie przeszkody do spełnienie przeterminowanej czynności należy liczyć od dnia, w którym pełnomocnik skarżącego dowiedział się, iż został wyznaczony przez odpowiedni samorząd radcowski, bądź adwokacki pełnomocnikiem z urzędu, czyli za datę w której ustała przeszkoda do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy uznać dzień, w którym pełnomocnik otrzymał zarządzenie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu (por. postanowienie z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 843/2010). Podniósł, że o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie, podjął wiadomość z pisma Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu z dnia 14 kwietnia 2014 r., nie podając jednakże w jakim dniu pismo to otrzymał. Uzasadniając wniosek pełnomocnik stwierdził dalej, że o rzekomym uchybieniu terminu do wniesienia skargi w sprawie, dowiedział się dopiero w dniu 18 czerwca 2014 r., kiedy to zostało mu doręczone postanowienie o odrzuceniu skargi. Stąd zasadny jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bowiem zgodnie z przytoczonym orzecznictwem, termin do wniesienia skargi powinien być liczony najwcześniej od dnia 14 kwietnia 2014 r., tj. daty powiadomienia Sądu i pełnomocnika skarżącego o jego wyznaczeniu. Ponadto, za argument przemawiający za przywróceniem terminu uznał okoliczność, że z pisma kierowanego do pełnomocnika skarżącego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu, w żaden sposób nie wynika, aby pełnomocnik był zobowiązany do podjęcia w imieniu skarżącego jakiejkolwiek czynności prawnej ze względu na możliwość uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Wskazał także, że pełnomocnik skarżącego miał podstawy przypuszczać, że stosowna skarga do sądu została już wniesiona przez poprzedniego pełnomocnika procesowego skarżącego – radcę prawnego P. S., albowiem osoba ta była pełnomocnikiem skarżącego do dnia 14 kwietnia 2014 r., a więc także w dacie, w której to według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, upłynął 30-dniowy termin do wniesienia skargi. Wskazała także, że miał on ograniczoną możliwość rozeznania się co do okoliczności sprawy ze względu na utrudniony kontakt z kuratorem skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało odrzucić. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – w skrócie: "P.p.s.a." – czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi musi spełniać warunki formalne określone w art. 87 P.p.s.a. Po pierwsze, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 3 w związku z § 1). Ponadto, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wreszcie, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W związku z powyższym w pierwszej kolejności należało zbadać, czy w ogóle zostały spełnione formalne przesłanki do rozpoznania wniosku M. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zgodnie bowiem z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym, a na postanowienie to przysługuje zażalenie. Dokonując oceny dochowania powyższych przesłanek Sąd uznał, że w sprawie nie spełniono wymogu zachowania wymaganego terminu siedmiu dni, w jakim wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć. Przyczyną, przez którą zaistniało uchybienie terminu wniesienia skargi do sądu, była bowiem chęć skorzystania przez M. M. z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia tej skargi, a w konsekwencji oczekiwanie na rozpoznanie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez referendarza sądowego. W sytuacji zatem, gdy skarżący tę pomoc otrzymał, to ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi związane jest ściśle z chwilą powzięcia wiadomości przez wskazanego przez samorząd radcowski pełnomocnika o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. W sytuacji bowiem niedochowania terminu wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a., na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi do sądu, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. W przypadku ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy (art. 244 P.p.s.a.) dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia tej skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść skargę. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1100/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń, wszystkie przywołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne są w bazie orzeczeń sądów administracyjnych, na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Termin ten jest terminem ustawowym, zawitym, a dokonanie czynności po upływie tego terminu jest bezskuteczne. Termin ten nie może być przedłużony przez przewodniczącego (art. 84 P.p.s.a.), nie biegnie także – wobec braku przepisu przewidującego taką możliwość - na nowo po ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 218/11; z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GZ 213/09). Skuteczne wniesienie skargi po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie wtedy, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Przepisy P.p.s.a nie przewidują także zawieszenia (wstrzymania) biegu terminów ustawowych (a takim jest termin do wniesienia skargi), dotyczy to także wystąpienia strony o przyznanie prawa pomocy (por.: postanowienie NSA dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 42/10). Z tych względów Sąd nie podziela poglądu wyrażonego przez pełnomocnika skarżącego, że termin do wniesienia skargi do sądu w niniejszej sprawie należy liczyć od dnia, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się, że został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu (czyli w dniu 14 kwietnia 2014 r.), a skarga nadana przez niego przesyłką pocztową w dniu 12 maja 2014 r., została w istocie wniesiona w terminie 30 dni, przewidzianym przez ustawodawcę do skutecznego wniesienia skargi. Sąd podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2014 r. o odrzuceniu skargi, że ustawowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie upłynął w dniu 11 kwietnia 2014 r., kiedy to upłynął 30 – dniowy termin określony w przywołanym wyżej art. 53 § 1 P.p.s.a., liczony od dnia doręczenia kuratorowi skarżącego (a miało to miejsce w dniu 12 marca 2014 r.), kwestionowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 13 lutego 2014 r., nr [...]. W ocenie Sądu, termin 30 dni od dnia powzięcia wiadomości przez pełnomocnika z urzędu o wyznaczeniu go do tej roli, jest okresem, w którym pełnomocnik ma możliwość zapoznania się z aktami sprawy, ze stanowiskiem mocodawcy i daje mu możliwość przygotowania skargi, co nie należy rozumieć jednak automatycznie jako przedłużenie terminu do wniesienia skargi, bądź liczenie tego terminu "na nowo". Termin ten należy bowiem odczytywać jako okres trwania przeszkody, dający pełnomocnikowi czas na obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi i uzasadnia on przywrócenie terminu. Zaprezentowany przez Sąd pogląd, utrwalony został w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, chociażby przywołanym w niniejszym postanowieniu. Z akt sprawy wynika, że radca prawny M. G. uzyskał wiedzę o wyznaczeniu go na pełnomocnika z urzędu M. M., z pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu z dnia 14 kwietnia 2014 r., znak: [...], które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 16 kwietnia 2014 r. Następnie, działając w imieniu skarżącego, sporządził i wniósł za pośrednictwem poczty w dniu 12 maja 2014 r. (data stempla pocztowego) skargę do sądu administracyjnego. Przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi w ocenie Sądu, ustała zatem w dniu 12 maja 2014 r., kiedy to pełnomocnik z urzędu dokonał uchybionej czynności. Od tego dnia liczyć więc należy siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a termin ten upływał w dniu 19 maja 2014 r. Radca prawny M. G. złożył natomiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu 13 lutego 2014 r., nr [...], dopiero pismem z dnia 25 czerwca 2014 r., nadanym przesyłką pocztową w dniu 25 czerwca 2014 r. (data stempla pocztowego). Uchybił zatem terminowi siedmiu dni, wskazanemu w przywołanym powyżej art. 87 § 1 P.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony traktowane jest jako zachowanie samej strony. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m. in. post. NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; post. NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; post. NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; post. NSA z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; post. NSA z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyr. NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie argument przytaczany przez pełnomocnika skarżącego, jakoby z pisma Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu z dnia 14 kwietnia 2014 r. nie wynika, aby pełnomocnik ten był zobowiązany do podjęcia w imieniu skarżącego jakiejkolwiek czynności prawnej ze względu na możliwość uchybienia terminowi do wniesienia skargi, czy też, że pełnomocnik ten miał prawo sądzić, że stosowna skarga została już wniesiona przez poprzedniego pełnomocnika z urzędu, który wyznaczony był do dnia 14 kwietnia 2014 r., a zatem w dacie, w której w ocenie Sądu upłynął termin do wniesienia skargi. W treści ww. pisma Dziekana znalazł się zwrot, że: "Proszę niezwłocznie zbadać akta, zawiadomić stronę postępowania listem poleconym o wyznaczeniu pełnomocnikiem procesowym i prowadzić sprawę z dołożeniem najwyższej staranności, zgodnie z Kodeksem Etyki Radcy Prawnego." Wynika z niego jednoznacznie zobowiązanie pełnomocnika do podjęcia niezwłocznych czynności związanych z zapoznaniem się z aktami sprawy, które naświetliłyby przecież pełnomocnikowi stan sprawy sądowej i czynności procesowe podjęte już w jej toku. Okoliczności sprawy świadczą natomiast o niespójności argumentacji pełnomocnika, który przecież wniósł w imieniu skarżącego w dniu 12 maja 2014 r. skargę do tut. Sądu, a ta czynność powinna być wynikiem zapoznania się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, a także dogłębną analizą jej akt administracyjnych i sądowych. Wobec tego, skoro pełnomocnik wnosząc skargę do Sądu posiadał już wiedzę na temat przebiegu procesu, to nic nie stało na przeszkodzie, aby wraz ze skargą złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W tym względzie nie ma zatem znaczenia przeświadczenie pełnomocnika, że skarga została wcześniej sporządzona przez poprzedniego pełnomocnika z urzędu – radcę prawnego P. S., który pełnił tę rolę do dnia 14 kwietnia 2014 r. Mając na względzie przywołane okoliczności, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego należało uznać za niedopuszczalny i odrzucić na zasadzie przywołanego powyżej art. 88 P.p.s.a., co Sąd orzekł jak w sentencji.