II SA/Op 331/23
WyrokWSA w Opolu2023-12-07
Skład orzekający: Tomasz Judecki, Remigiusz Mazur, Beata Kozicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek stowarzyszenia, które było stroną postępowania administracyjnego, posiada legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej tego stowarzyszenia, jeśli jego interes prawny wywodzi się ze statutu stowarzyszenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że członek stowarzyszenia nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli jego interes prawny opiera się wyłącznie na statucie stowarzyszenia, który jest aktem wewnętrznym i nie stanowi powszechnie obowiązującego prawa. Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a nie z aktów wewnętrznych organizacji.Stan faktyczny
Skarżący A. Z. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 2002 r. o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości, które przysługiwało Stowarzyszeniu L.1 w S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie posiada legitymacji do złożenia wniosku, ponieważ jego interes prawny opiera się na statucie stowarzyszenia, a nie na powszechnie obowiązującym prawie. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, argumentując, że jako członek stowarzyszenia ma prawo korzystać z jego majątku, a decyzja naruszyła to prawo. WSA w Opolu oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Asesor sądowy Remigiusz Mazur Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 sierpnia 2023 r., nr SKO.40.2877.2023.gr w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. Z. (zwanego dalej też: "stroną", "wnioskodawcą" lub "skarżącym") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej jako: "SKO" lub "Kolegium") z dnia 4 sierpnia 2023 r., nr SKO.40.2877.2023.gr, którym odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 24 czerwca 2002 r. Zarząd Gminy Skoroszyce, działając na podstawie art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1, w związku z art. 210 ustawy z dnia 21 sierpnia 1987 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.) orzekł o wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr a, o pow. 1,80 ha (boisko sportowe) wraz z usytuowanym na tej działce pawilonem sportowym, będącej w użytkowaniu wieczystym L. w S.
Wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2023 r. skarżący zwrócił się do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy Skoroszyce z dnia 24 czerwca 2002 r. wobec jej wydania z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu podania wskazał m.in., iż nadal jest członkiem Stowarzyszenia L.1 w S. (od 1975 r.). Jako jego członek ma interes prawny w złożeniu wniosku.
SKO, postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r., działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej jako: "k.p.a."), odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gminy Skoroszyce z dnia 24 czerwca 2002 r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że A. Z. nie jest podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania o stwierdzenie jej nieważności, tj. nie posiada legitymacji do złożenia takiego wniosku z przyczyn natury podmiotowej.
Nie godząc się z treścią powyższego rozstrzygnięcia skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że Kolegium błędnie uznało, iż nie wykazał swojego interesu prawnego w sprawie. W jego ocenie Kolegium w sposób lakoniczny przeanalizowało fakt, że składając wniosek działał on jako członek stowarzyszenia, a przez to błędnie przyjęło, iż nie wykazał indywidualnego, odrębnego od Stowarzyszenia interesu w sprawie. Powołując się na przepis art. 2 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, wskazał, że działalność stowarzyszenia regulują również jego akty wewnętrzne, w tym jego statut. Zgodnie z § 13 ust. 2 pkt d statutu Stowarzyszenia L.1 w S., członkowie zwyczajni mają prawo korzystać z dorobku, majątku i wszelkich form działalności L. W ocenie skarżącego majątek, jaki posiadał L., a który bezprawnie został "oddany" Gminie w decyzji z dnia 24 czerwca 2002 r., spowodował, że jako członek stowarzyszenia, został pozbawiony korzystania z tego majątku, co stanowi o posiadaniu przez niego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Do powyższego wniosku załączył kopię statutu Stowarzyszenia L.1 w S. uchwalonego w dniu 9 lutego 2008 r.
Kolegium, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2023 r., Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 i art. 127 § 3 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie własne. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium opisało przebieg postępowania, omówiło instytucję stwierdzenia nieważności i wymóg posiadania legitymacji w postępowaniu administracyjnym podkreślając, że w postępowaniu wstępnym, przed przejściem do meritum, należało zweryfikować, czy wnioskodawca ma status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a więc ocenić, czy jest uprawniony do domagania się wyeliminowania z obrotu prawnego ww. orzeczenia w trybie nadzwyczajnym, o którym mowa w art. 156 k.p.a.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy Kolegium wskazało, że A. Z. nie uczestniczył w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji Zarządu Gminy Skoroszyce z dnia 24 czerwca 2002 r. Stroną tego postępowania było Stowarzyszenie L.1 w S., któremu na mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Skoroszyce z dnia 5 lipca 1978 r. przedmiotowe prawo przysługiwało.
A. Z., jak wskazał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, swój interes prawny wywodzi z postanowienia § 13 ust. 2 pkt d statutu Stowarzyszenia L.1 w S. w zw. przepisem z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261 - dalej jako: "Prawo o stowarzyszeniach"), wskazując, że działalność stowarzyszenia regulują jego akty wewnętrzne, w tym jego statut. Zgodnie z § 13 ust. 2 pkt d statutu L. S., członkowie zwyczajni mają prawo korzystać z dorobku, majątku i wszelkich form działalności L. W ocenie strony, majątek jaki posiadał L, a który "bezprawnie został oddany" Gminie w decyzji z dnia 24 czerwca 2002 r., spowodował, że jako członek stowarzyszenia, został pozbawiony korzystania z tego majątku.
Kolegium podkreśliło, że interes prawny może wynikać wyłącznie z powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Statut stowarzyszenia stanowi akt wewnętrzny. Okoliczność bycia członkiem stowarzyszenia, które było stroną postępowania, nie stanowi o posiadaniu przez skarżącego własnego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, odrębnego od interesu prawnego stowarzyszenia. Na poparcie swojej argumentacji Kolegium odwołało się do przepisów Prawa o stowarzyszeniach oraz orzecznictwa sądowego.
Z kolei przepis art. 2 ust. 2 Prawo o stowarzyszeniach ustanawia zdaniem SKO jedynie normy kompetencyjne, określające ramy swobody działalności stowarzyszenia, prawo do samodzielnego określenia przez niego celów, programów działania, czy też jego struktur organizacyjnych. Z przepisu art. 2 ust. 2 Prawo o stowarzyszeniach nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki A. Z.
Kontynuując Kolegium zauważyło, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury, nawet przeniesienie prawa własności nieruchomości dotychczas będącej własnością stowarzyszenia nie godzi w prawa majątkowe członków stowarzyszenia, gdyż w przypadku likwidacji stowarzyszenia majątek zlikwidowanego stowarzyszenia przeznacza się na cel określony w statucie lub w uchwale walnego zebrania członków (zebrania delegatów) o likwidacji stowarzyszenia. W razie braku postanowienia statutu lub uchwały w tej sprawie, sąd orzeka o przeznaczeniu majątku na określony cel społeczny, o czym stanowi przepis art. 38 Prawo o stowarzyszeniach. Majątek likwidowanego stowarzyszenia podąża zatem torami wytyczonymi przez ustawodawcę. Interes prawny byłego członka zlikwidowanego stowarzyszenia nie będzie zatem wyrażał się w prawie do oceny, czy prawa majątkowe przechodzące na rzecz innego podmiotu istotnie należały do stowarzyszenia.
Reasumując Kolegium stwierdziło, że A. Z. nie był stroną postępowania zwykłego i nie wykazał swojego, odrębnego od stowarzyszenia, interesu prawnego w sprawie.
W skardze wywiedzionej od powyższego postanowienia A. Z. zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 28 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż nie wykazał, aby posiadał w sprawie interes prawny, co skutkowało bezprawnym uznaniem, iż wniosku w sprawie nie złożyła strona postępowania. W związku z tym zarzutem wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć. W motywach skargi skarżący opisał przebieg postępowania i ponowił argumentację, że posiada interes prawny, albowiem zgodnie z art. 2 ust. 2 Prawo o stowarzyszeniach, stowarzyszenia samodzielnie określa swoje cele, programy, działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczącego jego działalności. Oznacza to, że działalność Stowarzyszenia L.1 w S. reguluje ustawa jak i wewnętrzne akty stowarzyszenia, w tym jego statut. I tak zgodnie w myśl § 13 ust. 1 pkt d jego statutu członkowie zwyczajni - w tym wnioskodawca - mają prawo korzystać z dorobku, majątku i wszelkich form działalności L. W tym znaczeniu majątek, jaki posiadał L, a który bezprawnie został "oddany" Gminie na mocy decyzji z dnia 24 czerwca 2002 r., spowodował, iż jako członek klubu, został pozbawiony prawa do korzystania z tego majątku. W przekonaniu skarżącego, skoro art. 2 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach wyraźnie przekazuje kompetencje w zakresie struktur organizacyjnych stowarzyszenia oraz aktów wewnętrznych do kompetencji samego stowarzyszenia, to wbrew odmiennej ocenie Kolegium statut stowarzyszenia uchwalony na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 2 Prawa o stowarzyszeniach, daje podstawę do wywodzenia praw i obowiązków dla członków stowarzyszenia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd w pełni podziela wyczerpującą argumentację fatyczną i prawną Kolegium.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie Kolegium z dnia 4 sierpnia 2023 r. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Osią sporu jest to, czy skarżący mógł skutecznie wnosić o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy Skoroszyce z dnia 24 czerwca 2002 r. orzekającej o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka nr a o pow. 1,80 ha, będącej w użytkowaniu Stowarzyszenia L.1 w S. W ocenie Kolegium nie mógł z uwagi na oczywisty brak podstaw do przypisania wnioskodawcy przymiotu strony. Kolegium odmowę wszczęcia postępowania oparło na art. 61a § 1, w związku z art. 157 § 2 k.p.a.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stwierdzenie nieważności jest instytucją prawną stwarzającą możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji zapadłych w postępowaniu zwykłym, dotkniętych jedną z wad wyczerpująco wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., przy braku przesłanek negatywnych, o których mowa w § 2 tego artykułu lub przepisach szczególnych. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji toczy się na ogólnych zasadach przewidzianych w przepisach k.p.a., z uwzględnieniem odrębności wynikających z art. 156 - 159 k.p.a.
W myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowiące wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje jednak automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie czynności wyjaśniające, które w tej fazie nie mogą jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, a dotyczą jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony. Postępowanie to kończy się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy warunki te nie są spełnione (art. 61a § 1 k.p.a.). Stosownie bowiem do treści tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie, albo gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte.
Redakcja art. 61a § 1 k.p.a. stwarza podstawy do wyodrębnienia dwóch różnych grup przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, które można podzielić wedle kryterium podmiotowego (z żądaniem wszczęcia postępowania występuje osoba niebędąca stroną postępowania) oraz przedmiotowego (inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiają wszczęcie postępowania). Przesłanka podmiotowa odmowy wszczęcia postępowania zachodzi, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty, a więc w przypadku niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1201/15). Przyjmuje się, że oczywistość ta albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej (zob. wyrok WSA w Krakowie z 21 października 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1199/14).
Zastosowanie zatem art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyroki NSA: z 17 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1534/04; z 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 725/05; z 2 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1501/08; z 10 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 433/09; z 28 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 321/11 oraz wyrok WSA w Warszawie z 7 marca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1771/12). W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego jest aktem formalnym, a nie merytorycznym, gdyż na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty (por. wyroki NSA: z 29 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 337/17; z 5 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2460/17; z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 89/19).
W sytuacji zaś, gdy ustalenia z zakresu przymiotu strony wnioskodawcy wymagają przeprowadzenia bardziej szczegółowego postępowania wyjaśniającego, winno ono nastąpić w toku postępowania administracyjnego. Wówczas właściwy organ powinien wszcząć postępowanie nieważnościowe, co stwarza możliwość do szczegółowego badania legitymacji wnioskodawcy. Legitymacja ta jest taką kwalifikacją podmiotu, której oceny dokonuje się nie in abstracto, lecz zawsze na gruncie konkretnej sprawy, w związku z potrzebą odpowiedzi na pytanie, czy określony układ stosunków faktycznych w kontekście norm materialnych tworzy sprawę rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym i czy konkretny podmiot korzysta z determinowanego prawem materialnym uprawnienia do występowania w postępowaniu prowadzonym w tej sprawie jako osoba, której sfery prawnej ma ono dotyczyć (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3750/19).
Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym zostało zdefiniowane w art. 28 k.p.a. - stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ugruntowany jest pogląd, że interes prawny, o którym mowa w powyższym przepisie, musi wynikać z konkretnej normy prawa materialnego, przy czym interes prawny wyrażać się powinien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który polega na tym, że dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może swojego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Ustalone przez Kolegium okoliczności przedmiotowej sprawy nie budzą wątpliwości Sądu. Kolegium prawidłowo ustaliło, że A. Z. nie uczestniczył w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji Zarządu Gminy Skoroszyce z dnia 24 czerwca 2002 r. w przedmiocie wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej jako dz. nr a o pow. 1,8 ha położonej w S. Stroną tego postępowania było Stowarzyszenie L.1 w S., któremu na mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Skoroszyce z dnia 5 lipca 1978 r. przedmiotowe prawo przysługiwało. Okoliczność ta została ustalona w postępowaniu przed Kolegium, jest oczywista i nie była kwestionowana przez A. Z.
Skarżący, swój interes prawny wywodzi z postanowienia § 13 ust. 2 pkt d statutu Stowarzyszenia L. w S. w zw. przepisem z art. 2 ust. 2 Prawo o stowarzyszeniach wskazując, że działalność stowarzyszenia regulują jego akty wewnętrzne, w tym statut. W jego ocenie, z § 13 ust. 2 pkt d statutu Stowarzyszenia wynika, że członkowie zwyczajni mają prawo korzystać z dorobku, majątku i wszelkich form działalności L., stąd majątek, jaki posiadał L, a który bezprawnie został "oddany" Gminie w decyzji z dnia 24 czerwca 2002 r., spowodował, że jako członek Stowarzyszenia, został pozbawiony prawa do korzystania z tego majątku.
Rację w tym sporze należy przyznać Kolegium. Trafnie SKO podniosło, że interes prawny może wynikać wyłącznie z powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Statut stowarzyszenia stanowi akt wewnętrzny, obowiązujący członków stowarzyszenia, a jego postanowienia nie mają charakteru powszechnie obowiązującego. Dlatego statut, jak słusznie argumentowało Kolegium, nie może stanowić postawy do stwierdzenia istnienia interesu prawnego. Zgodnie z art. 2 Prawo o stowarzyszeniach stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych (pkt 1), które samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności (pkt 2) a jego działalność opiera się na pracy społecznej swoich członków (pkt 3). Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich członków. W orzecznictwie sądowym i doktrynie akcentuje się, że art. 2 ust. 2 ustawy ustanawia jedynie normy kompetencyjne, określające ramy swobody działalności stowarzyszenia, prawo do samodzielnego określenia przez niego celów, programów działania, czy też jego struktur organizacyjnych. Z przepisu art. 2 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki członków stowarzyszenia.
Zgodzić należało się również z Kolegium, iż nawet przeniesienie prawa własności nieruchomości dotychczas będącej własnością stowarzyszenia nie godzi w prawa majątkowe członków stowarzyszenia, gdyż w przypadku likwidacji stowarzyszenia majątek zlikwidowanego stowarzyszenia przeznacza się na cel określony w statucie lub w uchwale walnego zebrania członków (zebrania delegatów) o likwidacji stowarzyszenia. W razie braku postanowienia statutu lub uchwały w tej sprawie, sąd orzeka o przeznaczeniu majątku na określony cel społeczny, o czym stanowi przepis art. 38 ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Zatem interes prawny byłego członka zlikwidowanego stowarzyszenia nie będzie wyrażał się w prawie do oceny, czy prawa majątkowe przechodzące na rzecz innego podmiotu istotnie należały do stowarzyszenia (por. wyrok NSA z 2 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 8/20).
Mając powyższe na uwadze rację ma Kolegium, że A. Z. nie był stroną postępowania zwykłego i nie wykazał swojego, odrębnego od Stowarzyszenia, interesu prawnego w sprawie. Podstawą do stwierdzenia jego interesu prawnego, jak zostało wyjaśnione powyżej, nie może stanowić § 13 ust. 2 pkt d statutu Stowarzyszenia L. w S., gdyż nie jest to przepis prawa powszechnie obowiązującego. Interes prawny skarżącego nie może być także wywodzony z przepisu art. 2 ust. 2 Prawo o stowarzyszeniach, gdyż nie wynikają z niego żadne uprawnienia ani obowiązki dla skarżącego. Okoliczność bycia członkiem stowarzyszenia, które było stroną postępowania, również nie stanowi o posiadaniu przez A. Z. interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, odrębnego od interesu prawnego Stowarzyszenia.
W okolicznościach niniejszej sprawy kluczowym jest, że przymiot strony nie zależy od jakiegokolwiek zainteresowania wynikiem sprawy, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym, aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strony postępowania musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w określonej sprawie administracyjnej. Stwierdzenie istnienia takiego interesu wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99). Takiego związku wnioskodawca nie wykazał.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, Kolegium prawidłowo ustaliło stan faktyczny sprawy, odniosło się do twierdzeń skarżącego i uzasadniło, w zaskarżonym postanowieniu, kwestie oczywistego braku w sprawie legitymacji strony. Uczyniło to w sposób wyczerpujący oraz całościowy, zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym z: art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, o czym orzekł jak w sentencji.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło