II SA/Op 34/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia 19 grudnia 2020 r., K. W. (zwany dalej także: "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 października 2020 r., nr [...], w sprawie nałożenia na ww. kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. Podniósł, że opisana decyzja - wbrew twierdzeniu organu - nie została skutecznie doręczona w dniu 30 października 2020 r. Dopiero po rozmowie telefonicznej z pracownikiem organu skarżący otrzymał w dniu 18 listopada 2020 r. na adres e-mailowy skan potwierdzenia odbioru decyzji. W ocenie skarżącego z treści potwierdzenia odbioru decyzji mylnie wynika, że została ona odebrana przez małżonkę skarżącego – A. W., jako dorosłego domownika. Skarżący stwierdził, że podpis jaki widnieje na potwierdzeniu odbioru nie należy do jego małżonki, a on sam w rzeczywistości nie otrzymał żadnej decyzji. Pismem z dnia 21 listopada 2020 r. poinformował organ, że podpis widoczny na otrzymanym potwierdzeniu odbioru nie jest podpisem jego żony, a także zwrócił się o przesłanie przedmiotowej decyzji w wersji papierowej. W wyniku podjęcia powyższych czynności otrzymał decyzję dopiero w dniu 7 grudnia 2020 r. Na poparcie swoich twierdzeń przedłożył, jako załącznik do skargi, wzór podpisu małżonki. W dalszej części skargi odniósł się do ustaleń dokonanych przez organ w przedmiotowej decyzji, kwestionując jej merytoryczne uzasadnienie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Podniósł, odnosząc się do argumentacji skarżącego o nieskutecznym doręczeniu przedmiotowej decyzji, że właściwym dowodem, z którym wiąże się domniemanie doręczenia przesyłki przez operatora pocztowego, jest zwrotne potwierdzenie odbioru, które korzysta z domniemania prawdziwości jako dokument urzędowy. Organ podniósł, że głównym elementem argumentacji skarżącego jest to, że podpis widniejący na potwierdzeniu odbioru decyzji nie należy do jego małżonki. Jednakże, co podkreślił organ, skarżący nie przedsięwziął żadnych działań zmierzających do podważenia prawidłowości doręczenia, w szczególności nie zwrócił się do operatora pocztowego z reklamacją i ze skargą na doręczyciela. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa decyzja adresowana do skarżącego została wysłana przez organ na adres strony i tam doręczona w dniu 30 października 2020 r. do rąk dorosłego domownika – A. W. Okoliczność tę obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy (por. k-44 verte akt). Skarga do tut. Sądu została natomiast wniesiona za pośrednictwem poczty w dniu 21 grudnia 2020 r., co obrazuje stempel na kopercie (por. k-15 akt sądowych). W wykonaniu zarządzenia z dnia 19 marca 2021 r., wezwano skarżącego w terminie 7 dni do złożenia oświadczenia, czy podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia podnoszonej w skardze okoliczności dotyczącej nieprawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji, a w szczególności czynności zmierzające do wykazania, że dane wynikające ze zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczenia odpisu zaskarżonej decyzji nie są zgodne z rzeczywistym stanem (jeśli czynności zostały podjęte należy je wskazać wraz z ich udokumentowaniem). Jednocześnie pouczono skarżącego, że wezwanie należy wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do dokonania żądanej przez Sąd czynności, skarżący w piśmie z dnia 29 marca 2021 r. oświadczył, że w dniu 18 listopada 2020 r. poinformował telefonicznie pracownika Izby Administracji Skarbowej w Opolu, że podpis widoczny na kwestionowanym potwierdzeniu odbioru nie jest podpisem żony skarżącego – A. W. oraz że skarżący nie otrzymał przedmiotowej decyzji. Stwierdził, że nie otrzymał także informacji zwrotnej w tej kwestii, a organ nie podjął też działań zmierzających do jej wyjaśnienia. Podniósł, że decyzję otrzymał w dniu 7 grudnia 2020 r. i ten termin uznał za wiążący do wniesienia środka odwoławczego. W wykonaniu zarządzenia z dnia 8 kwietnia 2021 r., wezwano Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu do nadesłania w terminie 7 dni informacji, czy w związku z podnoszonym przez skarżącego zarzutem dotyczącym niedoręczenia odpisu decyzji z dnia 26 października 2020 r. i niefigurowaniem na ZPO podpisu jego małżonki, podejmowane były w tym zakresie czynności wyjaśniające u operatora pocztowego, jeśli tak to wezwano do nadesłania kopii odpowiedzi w tym przedmiocie. Na skutek zarządzenia z dnia 8 kwietnia 2021 r., zwrócono się także z prośbą do Urzędu Pocztowego w [...] o wyjaśnienie u osoby dokonującej doręczenia korespondencji, czy na przesłanym organowi, tj. Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Opolu potwierdzeniu - odbioru podpis potwierdzający odbiór przesyłki złożyła osobiście osoba tam podpisana. W odpowiedzi na wyżej opisane wezwania tut. Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu w piśmie z dnia 15 kwietnia 2021 r. poinformował, że nie były podejmowane żadne czynności wyjaśniające u operatora pocztowego w zakresie doręczenia przedmiotowej decyzji. Podniósł, że zaskarżona decyzja została przesłana na adres prowadzenia działalności przez skarżącego (który to adres jest jednocześnie jego adresem zamieszkania), listem poleconym, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Z treści potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że została ona doręczona w dniu 30 października 2020 r. pełnoletniemu domownikowi – A. W. Potwierdza tę okoliczność również zapis na stronie internetowej Poczty Polskiej (https://emonitoring .poczta-polska.pl/). Organ stwierdził ponadto, że skarżący nie przedłożył żadnego dowodu, który mógłby poważyć wiarygodność dokumentu urzędowego, jakim jest potwierdzenie odbioru. Z kolei, przedstawiciel operatora Poczta Polska S.A. w odpowiedzi z dnia 22 kwietnia 2021 r., powołał się na oświadczenie listonosza z którego wynika, że na "Potwierdzeniu Odbioru" przesyłki doręczającej przedmiotową decyzję, jej odbiór pokwitowała osobiście A. W. (dorosły domownik - żona). Postanowieniem z dnia 24 maja 2021 r. tut. Sąd odrzucił skargę jako wniesioną po terminie. Odpis postanowienia został doręczony stronom postępowania, w tym skarżącemu w dniu 31 maja 2021 r. (por.: potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej, k-72 akt sądowych). Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący złożył zażalenie na zapadłe rozstrzygnięcie Sądu, a także złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając ostatnio opisane żądanie podniósł, że informację o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powziął z postanowienia tut. Sądu z dnia 24 maja 2021 r. o odrzuceniu skargi. W dalszej części wniosku powtórzył, że doręczenie zaskarżonej decyzji w istocie nastąpiło dopiero w dniu 7 grudnia 2020 r., a nie jak stwierdził organ - w dniu 30 października 2021 r. Wobec tego skarżący uznał, że skargę wniósł w terminie. Skarżący podniósł także, że wyjaśnienie spornej kwestii doręczenia przedmiotowej decyzji z Pocztą Polską będzie długo trwało i będzie generowało dla niego dodatkowe koszty w postaci prowadzenia analizy autentyczności podpisu. Wskazał też, że z własnej inicjatywy podjął działania zmierzające do wyjaśnienia nieotrzymania przedmiotowej decyzji, kontaktując się w tej sprawie z organem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - zwanej dalej jako "p.p.s.a.", skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem warunkiem skutecznego wniesienia skargi do Sądu jest uprzednie otrzymanie przez stronę rozstrzygnięcia w sprawie, a następnie wniesienie skargi w ww. terminie w trybie przewidzianym w art. 54 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 86 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Na podstawie art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Stosownie do przepisu art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, został wniesiony w terminie 7 dni od dnia doręczenia skarżącemu postanowienia tut. Sądu z dnia 24 maja 2021 r. o odrzuceniu skargi. Uznać należało, że wniosek ten został złożony w ustawowym terminie. Z chwilą bowiem zapoznania się przez skarżącego ze stanowiskiem Sądu dotyczącym spornej sytuacji, a mianowicie po dokonaniu przez Sąd oceny skuteczności doręczenia zaskarżonej decyzji i w konsekwencji stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi - skarżący powziął informację o uchybieniu terminu. Wówczas ustała przyczyna uchybienia terminu, co sam skarżący podniósł w przedmiotowym wniosku (por. pismo z dnia 4 czerwca 2021 r., k-93 akt sądowych, akapit drugi). Skoro wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zostały spełnione, a także dokonano uchybionej czynności (czyli wniesiono skargę), do rozpoznania pozostała kwestia spełnienia przesłanek, o których stanowi art. 87 § 3 p.p.s.a., tj. wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu. Z przepisu art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08; z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10 oraz z dnia 7 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 9/20; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie tut. Sądu okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uprawdopodabniają braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Jak wynika z akt sprawy przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została skierowana na adres skarżącego przez niego wskazany, a treść zwrotnego potwierdzenia odbioru obrazuje, że doręczenie zostały dokonane prawidłowo w dniu 30 października 2020 r., do rąk małżonki skarżącego jako dorosłego domownika. Szczegółowa ocena prawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji była przedmiotem postanowienia tut. Sądu z dnia 24 maja 2021 r. Dlatego też, jedynie w ramach przypomnienia należy wskazać, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GZ 477/13, z dnia 24 lipca 2018 r. sygn. akt I GZ 216/18, z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GZ 255/19, z dnia 4 września 2019 r. sygn. akt I GZ 260/19 oraz z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt. II FZ 561/19). Przedmiotowe domniemanie może być obalone. Jednakże podejmując w tym zakresie czynności należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące i niewystarczającym jest samo twierdzenie strony o wadliwości adnotacji poczynionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041, z późn. zm.) oraz przepisami § 1-6 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 474), w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego, została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej. Reklamację można zgłosić w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie obalił domniemania prawdziwości informacji zawartych na zwrotnych potwierdzeniach odbioru, w szczególności nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że przedmiotowa przesyłka nie została doręczona do rąk jego małżonki. Należy przy tym wskazać, że skarżący, pomimo wskazywanych uchybień Poczty Polskiej nie wszczął odpowiedniej procedury reklamacyjnej w placówce pocztowej w celu wyjaśnienia powstałych w jego ocenie nieprawidłowości związanych z doręczeniem zaskarżonej decyzji. Brak jest również dokumentu wskazującego na wszczęcie lub prowadzenie postępowania karnego w przedmiocie ewentualnego sfałszowania podpisu. Tłumaczenie skarżącego, że procedura reklamacyjna przedłużyłaby postępowanie sądowe, nie może być zaakceptowane, bowiem przeczy o jego braku winy, skoro skarżący zobowiązany jest dołożyć wszelkiej staranności i dbałości w prowadzeniu swoich spraw. Odnosząc się natomiast do zapytania skarżącego dotyczącego doręczenia przez niego opinii co do autentyczności podpisu małżonki, przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast przedmiotem żądania strony nie może być przeprowadzenie przez sąd administracyjny innych dowodów, niż dowód z dokumentu. Wówczas żądanie to nie jest możliwe do zrealizowania przez Sąd. Ponadto, podnoszone przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu pozostałe okoliczności, nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia uchybionego terminu. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie kwestionuje tego, że skarżący jest rzetelnym przedsiębiorcą, a nałożona na niego kara w znacznym stopniu obciąża budżet jego rodziny. Wymienione przez skarżącego argumenty, a także to, że samodzielnie reprezentuje on swoje interesy przez tut. Sądem (w tym sporządza pisma procesowe), bez wsparcia profesjonalnego pełnomocnika, nie stanowią jednak przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w świetle art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. Kwestia możliwości finansowych skarżącego w prowadzeniu jego sprawy sądowej, w tym reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika jest odrębną materią, mogącą być przedmiotem postępowania o przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że skarżący w świetle art. 243 p.p.s.a. może wystąpić do Sądu z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z akt sprawy o sygn. akt II SPP/Op 5/21 (załączonych do akt niniejszej sprawy głównej) wynika, że skarżący posiadał wiedzę o możliwości skorzystania z pomocy sądowej. Pismem z dnia 19 grudnia 2021 r. (uznanym ostatecznie za skargę) zwrócił się do tut. Sądu o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten pozostawiony został bez rozpoznania, bowiem pomimo skutecznego doręczenia wezwania do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, skarżący nie dokonał tej czynności (por. zarządzenie z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SPP/Op 5/21). Wobec powyższego, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi i działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.