II SA/Op 78/15
WyrokWSA w Opolu2015-04-28
Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Teresa Cisyk, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność wcześniejszej decyzji administracyjnej, wydana na podstawie rażącego naruszenia prawa, mogła zostać wydana bez wykazania oczywistej sprzeczności z prawem i czy jej uchylenie skutkuje przywróceniem pierwotnej decyzji?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej, oparta na przesłance rażącego naruszenia prawa, jest wadliwa, jeśli nie wykazano oczywistej i jaskrawej sprzeczności z prawem, która uniemożliwia akceptację decyzji jako aktu praworządnego państwa. Błędy proceduralne lub materialne, które nie mają charakteru rażącego, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności. Uchylenie wadliwej decyzji stwierdzającej nieważność przywraca moc pierwotnej decyzji administracyjnej, jeśli nie została ona skutecznie wzruszona w trybie nadzwyczajnym.Stan faktyczny
Skarżący S. S. domagał się przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008. Po wydaniu decyzji przyznającej płatność, organ stwierdził jej nieważność z powodu rażącego naruszenia prawa, zarzucając pominięcie wyników kontroli. Następnie organ pierwszej instancji wydał decyzję przyznającą płatność w pomniejszonej wysokości, która została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie te decyzje, uznając, że decyzja stwierdzająca nieważność była wadliwa, a tym samym ponowne postępowanie i wydane w nim decyzje również były nieprawidłowe.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 12 grudnia 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 11 września 2014 r., a także decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 2 września 2013 r. stwierdzającą nieważność. Zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 12 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. w zmniejszonej wysokości 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 11 września 2014 r., nr [...], oraz decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 2 września 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz skarżącego S. S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiot skargi, wniesionej przez S. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (zwanego dalej Dyrektorem Oddziału Regionalnego ARiMR) z dnia 12 grudnia 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (zwanego dalej Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR) z dnia 11 września 2014 r., nr [...], w sprawie przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego i poprawy dobrostanu zwierząt, w pomniejszonej wysokości na rok 2008.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
S. S. wystąpił do Biura Powiatowego ARiMR w Opolu - wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2008 r. - o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008, przy czym do pakietu K01b - Międzyplon ozimy - zgłosił działki rolne o łącznej powierzchni 23,32 ha, do pakietu P01b - Półnaturalne łąki dwukośne - działki rolne o łącznej powierzchni 15,74 ha.
Decyzją z dnia 27 listopada 2008 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu przyznał S. S. płatność rolnośrodowiskową na rok 2008, w łącznej wysokości 27.143,60 zł. Kwotę tę przyznano z następującego tytułu: 1) K01b - Międzyplon ozimy - 13.292,40 zł przy stawce 570 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności, tj. 23,32 ha/rok; 2) P01b - Półnaturalne łąki dwukośne - 13.851,20 zł przy stawce 880 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności, tj. 15,74 ha/rok.
Następnie, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu zawiadomieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r. poinformował S. S. - na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.- zwanej dalej K.p.a.) - o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 27 listopada 2008 r., nr [...]. W zawiadomieniu podano, że przedmiotem niniejszego postępowania będzie zbadanie, czy ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawem, bez rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie.
Decyzją z dnia 2 września 2013 r., nr [...], opartą o przepis art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 K.p.a., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu stwierdził nieważność wskazanej decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 27 listopada 2008 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy omówił przepisy regulujące tryb, warunki oraz zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2008, w tym przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 174, poz. 1809, z późn. zm. - zwane dalej rozporządzeniem) oraz ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427, z późn. zm. - zwana dalej ustawą), i wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu przyznał płatności na rok 2008 do powierzchni wskazanej we wniosku, pomijając ustalenia utrwalone w protokole z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie strony w dniach od 3 do 4 czerwca 2008 r. Organ podkreślił, że posiadany materiał dowodowy, choć przeprowadzony w związku ze sprawą o przyznanie płatności na rok 2007, z uwagi na datę przeprowadzenia kontroli (czerwiec 2008), bez wątpienia zawierał informacje mające wpływ na prowadzoną sprawę z wniosku o przyznanie płatności na rok 2008. Oznacza to, że informacje o powierzchni upraw, stwierdzone w ramach czynności kontrolnych, powinny zostać włączone do materiału dowodowego w sprawie dotyczącej płatności na rok 2008 i poddane ocenie z punktu widzenia ich wpływu na ustalenie wysokości przysługujących wnioskodawcy płatności. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wywiódł, że podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji rażąco naruszył przepis art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, który zobowiązuje organy Agencji do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszył również § 8 ust. 1 rozporządzenia, bo płatność przyznano do areału większego niż stwierdzony podczas kontroli na miejscu.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 2 kwietnia 2008 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 11 września 2014 r., nr [...], przyznał płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2008, tj. w łącznej wysokości 25.322 zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273, z późn. zm.), § 11 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE z 2004 r., L 141, s. 18, z późn. zm.). Wskazaną kwotę, tj. 25.322 zł przyznano z następującego tytułu: 1) K01b - Międzyplon ozimy - 13.292,40 zł, przy stawce 570 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności, tj. 23,32 ha/rok; 2) P01b - Półnaturalne łąki dwukośne - 12.029,60 zł, przy stawce 880 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności, tj. 13,67 ha/rok. W uzasadnieniu, po zrelacjonowaniu dotychczasowego postępowania w sprawie, organ odnotował, że przeprowadzona w dniach 3-4 czerwca 2008 r. kontrola ujawniła istotne okoliczności mające wpływ na wysokość przyznanych płatności. Wyjaśnił, że dla działki rolnej AJ, z zadeklarowaną we wniosku powierzchnią 4,70 ha stwierdzono bowiem powierzchnię 4,01 ha. Powołując się na art. 51 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, organ wyjaśnił, że w przypadku, gdy dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 tego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej równicy, jeśli różnica ta wynosi 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. W przedmiotowej sprawie zawyżenie powierzchni wynosiło 4,5847%. Następnie organ obliczył kwotę płatności z uwzględnieniem zmniejszenia powierzchni zadeklarowanej w pakiecie P01b - Półnaturalne łąki dwukośne o wartość 0,69 ha zawyżenia na działce rolnej AJ. W związku z tym, organ uznał, że skoro zadeklarowana powierzchnia działki AJ była wyższa od powierzchni stwierdzonej w czasie kontroli, to przyznaną płatność należało pomniejszyć.
Nie godząc się z tą decyzją, S. S. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że kontrola przeprowadzona w dniach 3-4 czerwca 2008 r. wykazała powierzchnię działki AJ wynoszącą 4,01 ha, przy czym działka nie była skoszona, stąd pomiar mógł być niedokładny, natomiast kontrola w dniu 16 stycznia 2011 r. wykazała powierzchnię działki AJ wynoszącą 4,20 ha, a dla działki AM 0,20 ha, co stanowi łącznie dla tej działki ewidencyjnej 4,40 ha. Ponadto podał, że działka ta należy do Lasów Państwowych, wszelka ingerencja w jej wielkość jest zabroniona, a podatek oraz czynsz opłacany jest za 5 ha. Wniósł o ponowny pomiar albo uwzględnienie powierzchni wynoszącej 4,26 ha.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, powołaną na wstępie decyzją z dnia 12 grudnia 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania z wniosku strony z dnia 2 kwietnia 2008 r., wskazując na przepisy regulujące warunki, zasady oraz tryb przyznawania wnioskowanych płatności. W szczególności wyjaśnił, że podczas prowadzenia kontroli administracyjnej zastosowanie ma system identyfikacji działek rolnych (art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 - Dz. Urz. UE z 2009 r., L 30, s. 16, z późn. zm.), który ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Przy kontroli korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych (tzw. system LPIS), przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. W przypadku wykrycia nieprawidłowości przy kontroli administracyjnej w stosunku do płatności rolnośrodowiskowych, zastosowanie znajduje art. 31 oraz 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 (poprzez odniesienie znajdujące się w art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004). Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie priorytetowe znaczenie ma weryfikacja przez organ danych, podanych we wniosku złożonym przez stronę na rok 2008, w konfrontacji z ustaleniami zawartymi w protokole z czynności kontrolnych, które miały miejsce w dniach 03.04.2008 r. (winno być 3-4.06.2008 r.- dopisek Sądu), przeprowadzonych na podstawie deklaracji z wniosku strony na rok 2007. Akcentował także, że charakterystyka gospodarstwa w danym roku w zakresie deklarowanych działek rolnych może ulec zmianie w kolejnym roku, zarówno odnośnie wielkości powierzchni działek, jak i rodzaju zadeklarowanych rodzajów prowadzonej uprawy. Jednak organ prowadzący postępowanie o przyznanie płatności na rok 2008, mając dowód w postaci protokołu z czynności kontrolnych, które zostały przeprowadzone w czerwcu 2008 r., bez wątpienia powinien ten dowód włączyć do prowadzonej sprawy, a następnie dokonać jego oceny. Stwierdzony podczas kontroli terenowej stan faktyczny powinien bowiem odzwierciedlać dane zawarte we wniosku o płatności na rok 2008. Zdaniem organu odwoławczego, na działce rolnej z oznaczeniem AJ stwierdzono nieprawidłowości co do wielkości deklarowanej powierzchni. Na podstawie analizy akt sprawy na rok 2008, zarówno wielkość, położenie na danych działkach ewidencyjnych, jak i zadeklarowana uprawa na spornej działce rolnej nie uległa zmianie w stosunku do roku 2007. Skoro działka rolna AJ była deklarowana w ramach pakietu P01b- Półnaturalne łąki dwukośne, to na działce tej była deklaracja trwałego użytku zielonego (TUZ). Ustalenia w zakresie powierzchni TUZ, stwierdzone nawet rok od dnia złożenia wniosku, należało zweryfikować z uwagi na swoją specyfikę (powierzchnia TUZ powinna pozostawać niezmienna). Zgodnie z art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 796/2004 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu w gospodarstwie przez pięć lat lub dłużej. Jeżeli zatem w takcie pomiarów urządzeniem GPS w dniach 3-4.06.2008 r. ustalono, że powierzchnia łąki na działce rolnej AJ wynosi 4,01 ha, to powyższe nie powinno pozostawać poza zainteresowaniem organu prowadzącego postępowanie z wniosku za rok 2007 (winno być 2008 - dopisek Sądu). Dalej organ akcentował, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy ciężar udowodnienia okoliczności przeciwnych do tych wynikających z treści protokołu kontrolnego spoczywał na rolniku, a ten nie dał dowodów negujących wykonane pomiary, w szczególności nie złożył stosownych zastrzeżeń lub uwag do ustaleń zawartych w tymże protokole, sposobu pomiaru i wykorzystanego urządzenia. Organ przyznał, że teren działki otoczony jest lasem, ale powyższe - co do zasady - nie wyklucza wykonania pomiaru odbiornikiem GPS, przy odpowiedniej tolerancji pomiaru i szerokości strefy buforowej. Wedle organu, nie może być wzięty pod uwagę także argument odwołującego się o innej (większej) powierzchni zakwalifikowanej do płatności w latach następnych. Następna bowiem kontrola na miejscu odbyła się w gospodarstwie rolnym S. S. w ramach obsługi wniosku na rok 2010, a więc po znacznym upływie czasu od poprzednich ustaleń. Powyższe oznacza z kolei, że skoro działka z oznaczeniem AJ została poddana kontroli w roku 2008, w związku z wnioskiem strony w 2007 r., to stwierdzone nieprawidłowości winny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji dotyczącej przyznania płatności również na rok 2008. Końcowo, organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu co do wysokości należnych płatności nie wykazują uchybień, choć jednocześnie w swojej decyzji podał inną niż organ pierwszej instancji wartość płatności w zakresie pakietu P01b.
We wniesionej skardze S. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagał się uchylenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 12 grudnia 2014 r. (błędnie określono, że decyzja ta dotyczy płatności na rok 2013) i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Zarzucił naruszenie art. 20 ust. 1 ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie zaistniały okoliczności do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, wskutek okoliczności, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., poprzez błędne uznanie, że kwota płatności określona w decyzji "z dnia 8 grudnia 2009 r." nie uwzględnia zmniejszenia powierzchni działki rolnej AJ, co powoduje, że decyzja ta narusza art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organy nie są w stanie udokumentować, iż powierzchnia działki AJ w roku 2009 (winno być w roku 2008 - dopisek Sądu) odbiegała od powierzchni stwierdzonej we wniosku na rok 2007, potwierdzonej pomiarami w 2011 r. Poza tym organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów odwołania oraz zastosował w sprawie zbyt uciążliwe dla strony rozwiązanie prawne, naruszając zasadę praworządności i nie uwzględnił interesu społecznego oraz słusznego interesu skarżącego. Do skargi dołączona została umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia 20 grudnia 2011 r. wraz z aneksem.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu podtrzymał w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, że odnośnie powierzchni spornej działki był w posiadaniu dowodu w postaci protokołu kontroli. Powierzchnia tej działki oraz deklarowana uprawa nie uległy zmianie w stosunku do roku 2007. Zdaniem organu, wykonanie kolejnych pomiarów na aktualnym etapie postępowania nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, jednak z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Tym samym, Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych nieprawidłowości niż wskazane w skardze. Dokonując oceny legalności nie może jednak wykraczać poza sprawę, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, przy czym na zasadzie art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd ma więc uprawnienia do pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w danej sprawie administracyjnej, które są niezgodne z prawem.
Po myśli art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Dokonując kontroli według wskazanych powyżej kryteriów, w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 12 grudnia 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 11 września 2014 r. w sprawie przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na rok 2008 (w komparycji zaskarżonej decyzji oraz w skardze omyłkowo podano, że chodzi o płatności na rok 2013). Dostrzec jednak trzeba, że obie wskazane decyzje wydane zostały w następstwie orzeczenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu - decyzją z dnia 2 września 2013 r., nr [...] - o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 27 listopada 2008 r., ostatecznie kończącej postępowanie prowadzone wcześniej w tej samej sprawie. Stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 27 listopada 2008 r. skutkowało bowiem tym, że organy ponownie rozpoznały sprawę w postępowaniu, które zakończyło się wydaniem zaskarżonej aktualnie decyzji.
W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że zarówno decyzja z dnia 2 września 2013 r. stwierdzająca nieważność decyzji z dnia 27 listopada 2008 r. w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności na rok 2008, jak i decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia 11 września 2014 r., wydane zostały w granicach tej samej sprawy. Wydanie decyzji z dnia 2 września 2013 r. obligowało bowiem organ pierwszej instancji do załatwienia "na nowo" w trybie zwykłym sprawy wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 2 kwietnia 2008 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2008, czyli wymusiło kontynuowanie postępowania zainicjowanego tym wnioskiem, w rezultacie którego zapadła zaskarżona decyzja z dnia 12 grudnia 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia 11 września 2014 r. w sprawie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2008. Tym samym, wydanie decyzji z dnia 2 września 2013 r. miało wpływ na uprawnienie skarżącego objęte kwestionowaną obecnie decyzją. To z kolei powoduje, że na mocy art. 135 P.p.s.a. kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym mogły zostać objęte wszystkie ww. akty, czyli zarówno decyzja organu pierwszej instancji, która została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, jak i decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności.
Jak sygnalizowano już wcześniej, na podstawie art. 135 P.p.s.a. ocena legalności dokonywana przez Sąd nie jest ograniczona tylko do decyzji zaskarżonej oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaznaczyć należy, że komentowany przepis stanowi uszczegółowienie zasady niezwiązania sądu granicami skargi, wynikającej z art. 134 P.p.s.a. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, niezbędność zastosowania przez sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów innych niż zaskarżone, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy dla końcowego jej załatwienia oznacza zapewnienie "ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy". Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 629). Analizowany przepis wyznacza zatem przedmiotowy zakres kompetencji orzeczniczych sądu. Na jego podstawie sąd może dokonać także kontroli decyzji podjętej w innym trybie, jeśli została ona wydana w granicach sprawy, której dotyczy skarga i jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Określenie "w granicach danej sprawy" wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. W zakresie tej kwalifikacji zasadnicze znaczenie ma zatem tożsamość sprawy administracyjnej w ujęciu materialnym, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw i obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Ustalając, czy określony akt mieści się w granicach danej sprawy należy zatem ocenić, czy ma on wpływ na kształt, zmianę lub ustanie tego samego stosunku materialnoprawnego. Stosownie zaś do tego przyjąć należy, że w granicach tej samej sprawy mieszczą się postępowania prowadzone w trybach nadzwyczajnych, jeśli dotyczą tego samego stosunku administracyjnoprawnego i mają wpływ na wynikające z niego prawa i obowiązki określonego podmiotu. Uznać tym samym należało, że w granicach sprawy objętej niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, poza zaskarżoną decyzją oraz decyzją utrzymaną nią w mocy, mieści się również decyzja z dnia 2 września 2013 r. o stwierdzeniu nieważności wcześniejszej decyzji rozstrzygającej w postępowaniu "zwykłym" sprawę przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2008. Wydana została ona bowiem w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą objętą zaskarżoną decyzją.
Na gruncie art. 135 P.p.s.a. dostrzec ponadto trzeba, że realizując obowiązek w zakresie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sądy nie tyle są uprawnione, na zasadzie uznaniowości, ile zobowiązane do pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w granicach danej sprawy niezgodnych z prawem, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniała konieczność zastosowania art. 135 P.p.s.a. i na jego podstawie objął swą kontrolą nie tylko decyzję organu pierwszej instancji z dnia 11 września 2014 r., ale także ww. decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 2 września 2013 r. Sąd uznał bowiem, że ostatnio wskazana decyzja wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a uchylenie tej decyzji jest niezbędne dla ostatecznego załatwienia sprawy w sposób zgodny z prawem.
Wyjaśniono już wyżej, że wydanie decyzji z dnia 2 września 2013 r. skutkowało ponownym rozpoznaniem sprawy o przyznanie skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2008 w trybie postępowania zwykłego i wydaniem ostatecznej decyzji będącej przedmiotem skargi. W ocenie Sądu, orzekając o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 27 listopada 2008 r., przyznającej skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu nie wykazał jednak istnienia podstaw do zastosowania tego nadzwyczajnego trybu postępowania. W szczególności, nie ustalił w sposób prawidłowy, że w sprawie wystąpiła przesłanka nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. rażące naruszenie prawa, jak też nie wykazał, że zaistniała którakolwiek z pozostałych przesłanek nieważności określonych w tym przepisie. Powołany art. 156 § 1 K.p.a. określa zamknięty katalog przyczyn, z powodu których stwierdza się nieważność decyzji. Zgodnie z pkt 2 tego przepisu, na podstawie którego podjęte zostało rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 27 listopada 2008 r., przesłanką taką - obok braku podstawy prawnej - jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
W tym miejscu wyjaśnić jeszcze należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od wynikającej z art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, umożliwiającym wyeliminowanie z porządku prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych ciężkimi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a. Zarówno redakcja przepisu art. 156 K.p.a., jak i nadzwyczajny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej, stąd działanie organu w tym trybie nadzwyczajnym wymaga innego podejścia do sprawy administracyjnej i zasadniczo różni się od postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Z tego względu w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organ prowadzący to postępowanie nie może rozstrzygać wszystkich zagadnień będących przedmiotem postępowania toczącego się w trybie zwykłym; obowiązkiem organu administracji jest natomiast rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przepisem art. 156 § 1 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że w komentowanym postępowaniu organ nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Działa wyłącznie jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. Nie przeprowadza zatem od początku postępowania głównego i nie dokonuje ustaleń stanu faktycznego, lecz wyłącznie ocenia, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w ustawie. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym trafnie akcentuje się dodatkowo, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie może służyć jako narzędzie do eliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami procesowymi lub materialnymi, które nie stanowią przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z 9 lipca 2014 r., II GSK 828/13; wyrok WSA w Białymstoku z 6 listopada 2014 r., II SA/Bk 754/14; wyrok WSA w Krakowie z 7 maja 2013 r., III SA/Kr 1139/12; wyrok WSA w Warszawie z 27 listopada 2013 r., V SA/Wa 1136/13, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wynika z treści ustaleń przedstawionych w uzasadnieniu decyzji z dnia 2 września 2013 r. i oceny dokonanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 27 listopada 2008 r. było uznanie, że wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa. W odniesieniu do tej przesłanki nieważnościowej zasadnie wywodzi się w orzecznictwie, że rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., występuje wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne konsekwencje naruszenia, które powodują, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Rażącym naruszeniem prawa nie będzie więc każde jego naruszenie. Naruszenie przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, mające nawet istotny wpływ na wynik sprawy nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jeżeli nie ma cech rażącego naruszenia (por. wyroki NSA: z 14 marca 2012 r., II OSK 2525/10; z 19 października 2011 r., II OSK 1192/10; wyrok WSA w Krakowie z 7 maja 2013 r., III SA/Kr 1139/12; wyroki WSA w Warszawie: z 27 listopada 2013 r., V SA/Wa 1136/13; z 13 lutego 2012 r., V SA/Wa 2171/11, dostępne na podanej wyżej stronie internetowej).
Powoływanie się przez organ na rażące naruszenie prawa, jako przesłankę stwierdzenia nieważności, skutkuje koniecznością wykazania w sposób niepozostawiający żadnych wątpliwości, że ujawnione uchybienie faktycznie miało taki charakter. Powtórzyć przyjdzie, że z uwagi na specyfikę instytucji stwierdzenia nieważności, rażące naruszenie prawa wymaga odróżnienia go od naruszenia prawa, które nie ma rażącego charakteru, przy czym - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - ustalenia oraz ocena dokonana w tym zakresie powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie nieważnościowe.
W rozpoznawanej sprawie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 2 września 2013 r. wskazano, że podstawą faktyczną do zastosowania przepisu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. była okoliczność wydania decyzji z rażącym naruszeniem art. 21 ust. 2 pkt 2 cyt. wcześniej ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanej nadal w skrócie "ustawą", co w konsekwencji spowodowało również naruszenie § 8 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, który to przepis określa sposób, w jaki ustala się wysokość płatności rolnośrodowiskowych. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, organ pierwszej instancji przyznał płatności na rok 2008 do obszaru, co do którego nie przeprowadzono w sposób należyty postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych jako areału uprawnionego do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych. Prezentowane stanowisko o rażącym naruszeniu prawa oparto przy tym na ustaleniach własnych organu stwierdzającego nieważność decyzji. Organ ten dokonał bowiem samodzielnie oceny pominiętego przez organ pierwszej instancji dowodu w postaci protokołu z czynności kontrolnych, jakie przeprowadzono w dniach 3-4 czerwca 2008 r. w związku z realizacją wniosku pomocowego S. S. na 2007 r., a następnie - na podstawie tego właśnie dowodu - przesądził, że płatność na rok 2008 "została przyznana do powierzchni wnioskowanej gdzie areał stwierdzony podczas kontroli na miejscu dla niektórych działek był mniejszy od powierzchni deklarowanej". Zdaniem Sądu, taka argumentacja organu nie zmierzała do wykazania wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, lecz przedstawienia organowi pierwszej instancji sposobu załatwienia sprawy w dalszym postępowaniu. Niewątpliwie, odnośnie materiału dowodowego w sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wyraził inny pogląd niż organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 27 listopada 2008 r., tj. dokonał odmiennej oceny w zakresie maksymalnego obszaru kwalifikującego się do płatności. Tym samym uznał, że kwalifikowalność do płatności nie została przez organ pierwszej instancji wystarczająco zweryfikowana. Powyższe prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ocena organu wyższego stopnia w istocie zmierzała do stwierdzenia, że organ prowadzący postępowanie zwykłe, zakończone decyzją z dnia 27 listopada 2008 r., nie dopełnił obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co w efekcie skutkowało przyznaniem płatności do areału większego niż stwierdzony podczas kontroli na miejscu. Przypomnieć należy, że wskazywany przez organ art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi, iż w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie ulega wątpliwości, że wskazany przepis jest przepisem proceduralnym, określającym zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu o przyznanie przedmiotowych płatności. Stanowi on odpowiednik norm z art. 7 K.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 77 § 1 K.p.a. (zasada dysponowania zakresem postępowania dowodowego przez organ orzekający). W okolicznościach sprawy powołana przez organ norma, podobnie jak i odpowiadające jej przepisy procedury administracyjnej, nie mogła stanowić - w przypadku jej naruszenia - podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego, np. w zakresie powierzchni kwalifikującej się do płatności lub wymiaru płatności, nie mogą kwalifikować decyzji jako rażąco naruszającej prawo i uzasadniać jej eliminacji z porządku prawnego. Zaznaczenia wymaga, że na tle art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przyjmuje się, iż tego rodzaju błąd procesowy nie stanowi naruszenia jednoznacznego w swej treści przepisu prawa, a tylko tego rodzaju oczywista sprzeczność rozstrzygnięcia z prawem może pociągnąć za sobą skutek w postaci stwierdzenia nieważności decyzji na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z 26 września 2013 r., II GSK 776/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ramach stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie mogą być też podważane określone w art. 80 K.p.a. uprawnienia organu rozpoznającego sprawę w trybie zwykłym. Również nierzetelne wyjaśnienie sprawy przez organ, czy nawet błąd w ustaleniach faktycznych, nie stanowią o kwalifikowanej wadliwości decyzji. Przesłanki nieważności decyzji dotyczą bowiem jej treści, a nie prowadzonego postępowania. Mają one charakter materialnoprawny. Podzielić należy pogląd, że z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. można wyprowadzić rażące naruszenie prawa, ale tylko przez ustalenie, że w sprawie zastosowano normę prawa materialnego do stanu faktycznego niezapisanego w hipotetycznym stanie faktycznym tej normy. Natomiast z różnicy w ocenie dowodów, która oparta jest na zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie jest dopuszczalne wyprowadzenie rażącego naruszenia prawa. Podważałoby to zasadę trwałości decyzji administracyjnej, a stanowi ona podstawę dla wykładni przepisów regulujących dopuszczalność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z 30 listopada 2010 r., II OSK 1358/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie nie sposób nie dostrzec, że pomimo posiadania wiedzy o przeprowadzonej w dniach 3-4 czerwca 2008 r. kontroli w gospodarstwie strony, organ pierwszej instancji nie uwzględnił jej wyników w decyzji z dnia 27 listopada 2008 r., przyznając płatności na rok 2008 zgodnie z wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2008 r. Omawiana decyzja załatwiała więc sprawę zainicjowaną wnioskiem skarżącego z dnia 2 kwietnia 2008 r. odpowiednio do ustalonego przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego w zakresie powierzchni zakwalifikowanej do poszczególnych płatności. Trudno natomiast uznać takie rozstrzygnięcie za oczywiście bezprawne, powodujące skutki gospodarcze bądź społeczne niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa. Nie sposób też przyjąć, że treść tej decyzji stoi w oczywistej, jaskrawej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa, jak również, że rozstrzygnięcie organu o przyznaniu skarżącemu płatności zawiera wadę tkwiącą w samej decyzji, a tylko w takiej sytuacji zaistniałyby przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. Nawet jeśli doszło do błędnej interpretacji wyników w zakresie pomiarów dokonanych w toku kontroli administracyjnej czy kontroli na miejscu, albo do błędnego wyliczenia kwoty płatności, to błędu takiego nie można uznać za rażące naruszenie prawa prowadzące do wzruszenia decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie wdrożonym przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nieuprawnione było wydanie decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku ze stwierdzeniem naruszenia obowiązków wynikających z przepisu art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, dotyczącego zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w sytuacji, gdy stanowisko w tym zakresie zostało wyrażone przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu na podstawie własnych ustaleń faktycznych i własnej oceny materiału dowodowego. Dlatego też, stwierdzone w decyzji z dnia 2 września 2013 r. naruszenie popełnione przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu w zakresie obowiązku wyczerpującego, rzetelnego zebrania materiału dowodowego, tj. wystarczającego zweryfikowania powierzchni działek, nie mogło być kwalifikowane jako przesłanka do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Powzięcie wątpliwości odnośnie prawidłowości przeprowadzonego postępowania administracyjnego, które mogło skutkować zawyżeniem kwoty przyznanej płatności, nie stanowi podstawy do uznania, że postępowanie to zostało przeprowadzone z rażącym naruszenia prawa, a co za tym idzie, ewentualne nieprawidłowości nie mogą być konwalidowane poprzez wzruszenie decyzji w trybie postępowania nadzwyczajnego - nieważnościowego.
Reasumując powiedziane dotychczas, odnośnie decyzji z dnia 2 września 2013 r. Sąd stwierdził, że wskazane przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu zarzuty przeciwko decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 27 listopada 2008 r., sprowadzające się w istocie do zaniechania obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia podjętego w postępowaniu zwykłym w sprawie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2008. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie wykazał bowiem, aby powyższa decyzja zawierała wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W tych okolicznościach uznać należało, że decyzja tegoż organu z dnia 2 września 2013 r. stwierdzająca nieważność decyzji z dnia 27 listopada 2008 r. wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Badając dalej akty wydane w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że w konsekwencji wadliwości decyzji z dnia 2 września 2013 r. należało stwierdzić wadliwość zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 12 grudnia 2014 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 11 września 2014 r. Decyzje te zostały wydane w ponownym postępowaniu w trybie zwykłym, pomimo braku podstaw prawnych do jego prowadzenia. Skoro, jak wywiedziono wcześniej, nie można było uznać, że wykazane zostało, iż decyzja z dnia 27 listopada 2008 r., załatwiająca wniosek skarżącego z dnia 2 kwietnia 2008 r., obarczona była wadliwością z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., to brak było też podstaw do wydania w wyniku realizacji tegoż wniosku kolejnej, "nowej" decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2008. Niewątpliwie, takie działanie organu godziło w zasadę trwałości decyzji, wynikającą z art. 16 K.p.a., która jest gwarancją pewności obrotu prawnego i zakłada szczególnie ostrożne korzystanie z trybów nadzwyczajnych wzruszania decyzji ostatecznych, przez ograniczenie ich stosowania do sytuacji wyjątkowych.
Odnosząc się do argumentacji i zarzutów skargi zaznaczyć przyjdzie, że opisane przez Sąd wadliwości proceduralne powodują, iż badanie zasadności skargi w kontekście dalej idących jej zarzutów stało się zbędne. Na marginesie jedynie wyjaśnić przyjdzie, że formułując zarzuty skarżący nieprecyzyjnie określił poszczególne ustawy, których przepisy - jego zdaniem - zostały naruszone.
W tym stanie rzeczy należy uznać, że w sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia kontrolowanych aktów, stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji podjęte zostało na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach postępowania Sąd orzekł na wniosek skarżącego na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 240 zł, ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Sąd nie uwzględnił natomiast kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, ponieważ do akt sprawy dołączono tożsamy dowód jej zapłaty o nr referencyjnym transakcji [...], jak w innych sprawach, np. o sygn. akt II SA/Op 6/15, czy II SA/Op 8/15.
W zakresie wskazań co do dalszego postępowania wyjaśnić trzeba, że uchylenie skontrolowanych decyzji skutkuje tym, że w mocy pozostaje ostateczna decyzja organu pierwszej instancji z dnia 27 listopada 2008 r. Natomiast Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu winien zakończyć zainicjowane postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji w stosowny sposób z powodu nieziszczenia się przesłanki rażącego naruszenia prawa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło