I SAB/Po 16/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu 28 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg A. P. i B. P. na bezczynność Minister Pracy i Polityki Społecznej Oddział w O. W. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego postanawia: odrzucić skargi. Skarżący: A. P. i B. P. złożyli do tut. Sądu 183 skargi na bezczynność tego samego organu administracji publicznej tj. Minister Pracy i Polityki Społecznej Oddział w O. W. w związku z prowadzonym wobec nich postępowaniem egzekucyjnym. W skargach wnieśli o: zobowiązanie ZUS do wydania aktu lub dokonania czynności w określonym przez sąd terminie, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. dalej "p.p.s.a."), przyznanie od organu sumy pieniężnej, orzeczenie przez sąd o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku skarżących, wydania postanowienia sygnalizacyjnego w oparciu o art. 155 p.p.s.a., informującego o stwierdzonych istotnych naruszeniach prawa przez ZUS oraz o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. Nadto skarżący zarzucili organowi: naruszenie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2025 r. poz. 1691 ze zm. dalej "k.p.a.",): art. 7 k.p.a., 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 12 § 1 k.p.a., art. 19 k.p.a. w zw. z art. 65 § 1 k.p.a., art. 35 § 1 I § 3 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a, art. 37 § 1 pkt 1 oraz § 5 k.p.a. W uzasadnieniu wskazywali, że złożyli do ZUS wnioski o: stwierdzenie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, ponowne doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, ponowne doręczenie pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia, wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu skutecznego doręczenia, przesłanie kopii dokumentów potwierdzających, na jakiej podstawie ZUS uznał, że doręczenia były skuteczne, stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji wydanych przez ZUS. Nadto skarżący zwrócili się do ZUS o udostępnienie danych tj. dokumentów zawierających historię operacji (logów systemowych) z podaniem nieprzetworzonych danych obejmujących: a) datę i godzinę faktycznego utworzenia dokumentu w systemie, b) identyfikator pracownika, który dokonał wpisu lub modyfikacji, c) historię zmian statusów sprawy (data, godzina, rodzaj zmiany), zrzutów ekranu z aplikacji, identyfikatory osób dokonujących operacji w aplikacjach, danych pracowników, którzy dokonywali merytorycznej oceny sprawy, raportów z aplikacji. Jednocześnie domagali się wyłączenia pracowników ZUS prowadzących sprawę ze względu na uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. W odpowiedzi na skargi pełnomocnik organu wniósł o ich odrzucenie jako niedopuszczalnych i o łączne rozpoznanie spraw jako pozostających ze sobą w związku zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. Wskazano, że Minister Pracy i Polityki Społecznej Oddział w O. W. (dalej: "ZUS", "organ") od 7 maja 2010 r. prowadził w stosunku do A. P. (dalej: "skarżąca", "zobowiązana") i nadal prowadzi wobec B. P. (dalej: "skarżący", "zobowiązany") postępowanie egzekucyjne. W toku tego postępowania ZUS przeprowadził szereg czynności egzekucyjnych, w tym wystawił wobec ww. dłużników wiele tytułów wykonawczych. Część tytułów wykonawczych, z uwagi na zbieg egzekucji, została przekazana Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. . Jednocześnie pełnomocnik organu wskazał, że skarżąca wyprowadzając się z O. W., pomimo ustawowego obowiązku nie zaktualizowała danych adresowych, dlatego organ dokonywał doręczeń korespondencji na adres w O. W.. Nadto pełnomocnik organu wskazał, że w chwili obecnej nie prowadzi postępowania egzekucyjnego wobec A. P.. Postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r. umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A. P. w oparciu o część tytułów wykonawczych, obejmujących zadłużenie za okres od 1/2013 r., w związku ze złożonym w dniu 17 stycznia 2019 r. przez zobowiązaną wyrejestrowaniem z ubezpieczenia od 1 stycznia 2013 r. W toku postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano część należności. Nadto w dniu 27 grudnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. umorzył prowadzone postępowania w pozostałym zakresie. Z uwagi na powyższe, w ocenie pełnomocnika organu, brak jest podstaw do rozpatrzenia żądań skarżącej, dotyczących toku postępowania egzekucyjnego. W zakresie wniosków o udostępnienie dokumentów i udzielenie informacji pełnomocnik organu wskazał, że nie ma podstaw prawnych do ich udostępnienia. Pełnomocnik organu wskazał również, że od 17 października 2025 r. B. P. składa elektronicznie do ZUS po kilka wniosków dziennie, dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w których powiela te same treści, zarzucając bezczynność organu. Do tej pory złożył wnioski w sprawach dotyczących wielu różnych tytułów wykonawczych. Pismem z 16 grudnia 2025 r. ZUS wezwał do sprecyzowania złożonych wniosków pod rygorem przyjęcia, że B. P. wnosi o umorzenie postępowania. W dniu 19 grudnia 2025 r. ZUS wydał postanowienie o oddaleniu skarg na bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Postanowieniami z dnia 2 kwietnia 2026 r. oraz z dnia 28 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączył sprawę o sygn. akt I SAB/Po 16/26 ze sprawami A. P. i B. P. o sygn. akt: I SAB/Po 17/26, I SAB/Po 18/26, I SAB/Po 19/26, I SAB/Po 20/26, I SAB/Po 21/26, I SAB/Po 22/26, I SAB/Po 23/26, I SAB/Po 24/26, I SAB/Po 25/26, I SAB/Po 26/26, I SAB/Po 27/26, I SAB/Po 28/26, I SAB/Po 29/26, I SAB/Po 30/26, I SAB/Po 31/26, I SAB/Po 32/26, I SAB/Po 33/26, I SAB/Po 34/26, I SAB/Po 35/26, I SAB/Po 36/26, I SAB/Po 37/26, I SAB/Po 38/26, I SAB/Po 39/26, I SAB/Po 40/26, I SAB/Po 41/26, I SAB/Po 42/26, I SAB/Po 43/26, I SAB/Po 44/26, I SAB/Po 45/26, I SAB/Po 46/26, I SAB/Po 47/26, I SAB/Po 48/26, I SAB/Po 49/26, I SAB/Po 50/26, I SAB/Po 51/26, I SAB/Po 52/26, I SAB/Po 53/26, I SAB/Po 54/26, I SAB/Po 55/26, I SAB/Po 56/26, I SAB/Po 57/26, I SAB/Po 58/26, I SAB/Po 59/26, I SAB/Po 60/26, I SAB/Po 61/26, I SAB/Po 62/26, I SAB/Po 63/26, I SAB/Po 64/26, I SAB/Po 65/26, I SAB/Po 66/26, I SAB/Po 67/26, I SAB/Po 68/26, I SAB/Po 69/26, I SAB/Po 70/26, I SAB/Po 71/26, I SAB/Po 72/26, I SAB/Po 73/26, I SAB/Po 74/26, I SAB/Po 75/26, I SAB/Po 76/26, I SAB/Po 77/26, I SAB/Po 78/26, I SAB/Po 79/26, I SAB/Po 80/26, I SAB/Po 81/26, I SAB/Po 82/26, I SAB/Po 83/26, I SAB/Po 84/26, I SAB/Po 85/26, I SAB/Po 86/26, I SAB/Po 87/26, I SAB/Po 88/26, I SAB/Po 89/26, I SAB/Po 90/26, I SAB/Po 91/26, I SAB/Po 92/26, I SAB/Po 93/26, I SAB/Po 94/26, I SAB/Po 95/26, I SAB/Po 97/26, I SAB/Po 98/26, I SAB/Po 99/26, I SAB/Po 100/26, I SAB/Po 101/26, I SAB/Po 102/26, I SAB/Po 103/26, I SAB/Po 104/26, I SAB/Po 105/26, I SAB/Po 106/26, I SAB/Po 107/26, I SAB/Po 108/26, I SAB/Po 109/26, I SAB/Po 110/26, I SAB/Po 111/26, I SAB/Po 112/26, I SAB/Po 113/26, I SAB/Po 114/26, I SAB/Po 115/26, I SAB/Po 116/26, I SAB/Po 117/26, I SAB/Po 118/26, I SAB/Po 119/26, I SAB/Po 120/26, I SAB/Po 121/26, I SAB/Po 122/26, I SAB/Po 123/26, I SAB/Po 124/26, I SAB/Po 125/26, I SAB/Po 126/26, I SAB/Po 127/26, I SAB/Po 128/26, I SAB/Po 129/26, I SAB/Po 130/26, I SAB/Po 131/26, I SAB/Po 132/26, I SAB/Po 133/26, I SAB/Po 134/26, I SAB/Po 135/26, I SAB/Po 136/26, I SAB/Po 137/26, I SAB/Po 138/26, I SAB/Po 139/26, I SAB/Po 140/26, I SAB/Po 141/26, I SAB/Po 142/26, I SAB/Po 143/26, I SAB/Po 144/26, I SAB/Po 145/26, I SAB/Po 146/26, I SAB/Po 147/26, I SAB/Po 148/26, I SAB/Po 149/26, I SAB/Po 150/26, I SAB/Po 151/26, I SAB/Po 152/26, I SAB/Po 153/26, I SAB/Po 154/26, I SAB/Po 155/26, I SAB/Po 156/26, I SAB/Po 157/26, I SAB/Po 158/26, I SAB/Po 159/26, I SAB/Po 160/26, I SAB/Po 161/26, I SAB/Po 162/26, I SAB/Po 163/26, I SAB/Po 164/26, I SAB/Po 165/26, I SAB/Po 166/26, I SAB/Po 168/26, I SAB/Po 169/26, I SAB/Po 170/26, I SAB/Po 171/26, I SAB/Po 172/26, I SAB/Po 173/26, I SAB/Po 174/26, I SAB/Po 175/26, I SAB/Po 176/26, I SAB/Po 177/26, I SAB/Po 178/26, I SAB/Po 179/26, I SAB/Po 181/26, I SAB/Po 182/26, I SAB/Po 183/26, I SAB/Po 184/26, I SAB/Po 185/26, I SAB/Po 186/26, I SAB/Po 187/26, I SAB/Po 188/26, I SAB/Po 189/26, I SAB/Po 190/26, I SAB/Po 191/26, I SAB/Po 192/26, I SAB/Po 193/26, I SAB/Po 194/26, I SAB/Po 195/26, I SAB/Po 198/26, I SAB/Po 199/26, I SAB/Po 200/26, I SAB/Po 201/26, I SAB/Po 205/26, do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a połączone sprawy prowadzi dalej pod sygn. akt I SAB/Po 16/26. Pismem z dnia 5 kwietnia 2026 r., wniesionym przez ePUAP, B. P. złożył, w oparciu o przepis art. 54 § 2 p.p.s.a., wniosek do tut. Sądu o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi z dnia 7 marca 2026 r. na bezczynność organu w zakresie nienadania biegu zażaleniu na postanowienie z dnia 27 stycznia 2026 r. nr [...]. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I SO [...] i zostanie rozpoznana odrębnie. Natomiast z załączonego do wniosku pisma organu z dnia 1 kwietnia 2026 r. w tamtej sprawie wynika, że B. P. dokonując w dniu 25 lutego 2024 r. zmiany wpisu do CEIDG podał datę zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej 31 grudnia 2016 r. oraz 18 grudnia 2025r, wskazał, że od dnia 1 lutego 2012 r. nie prowadził działalności gospodarczej. W związku z powyższym postanowieniem z 27 stycznia 2026 r. organ zawiesił postępowanie, gdyż zachodziła konieczność wyjaśnienia z Urzędem Skarbowym w L. okresu prowadzenia działalności gospodarczej. Z ww. pisma ZUS wynika nadto, że w okresie od lutego 2024 r. do grudnia 2025 r. skarżący dokonywał wielokrotnie zmian w zapisach CEIDG zmieniając daty zaprzestania wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Oprócz w.w skarg, do tut. Sądu również masowo wpływają skargi A. P. i B. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy w O. W. (dalej: "US"). Z odpowiedzi na powyższe skargi Urzędu Skarbowego wynika, że skarżący podają w urzędach i sądach różne miejsca zamieszkania tj. O. W. lub W.. Ostatecznie akta sprawy egzekucyjnej zostały przekazane do Urzędu Skarbowego W. i do Urzędu Skarbowego w L., zgodnie z właściwością miejscową. Pomimo tego skarżący składają liczne wnioski do Urzędu Skarbowego o wskazanie zestawień dotyczących posiadanych przez ten urząd danych dotyczących ich adresów zamieszkania. Z odpowiedzi na skargę Urzędu Skarbowego wynika nadto, że A. P. i B. P. od co najmniej 2 lat składają liczne żądania, będące wyrazem kwestionowania wszelkich działań podejmowanych przez administracyjne organy podatkowe na przełomie co najmniej ostatnich 15 lat. Urząd Skarbowy wskazał również, że złożoność wnoszonych pism, ich częstotliwość, niejednoznaczność, a także przekrój spraw, angażuje znaczną liczbę pracowników do spraw, które de facto nie stanowią spraw administracyjnych w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolejne pisma, ponaglenia, skargi na działanie organu administracji publicznej, czy też skargi, których adresatem są sądy powszechne nie przyniosły żadnych merytorycznych rozstrzygnięć mających jakikolwiek wpływ na sytuację procesową skarżących. Dlatego w ocenie Urzędu Skarbowego działania te stanowią nadużycie prawa procesowego, mające na celu sparaliżowanie działań organów w legalnie prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skargi podlegają odrzuceniu. Zważywszy na całokształt działań skarżących, podejmowanych w okresie ostatnich dwóch lat przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu oraz organami egzekucyjnymi tj. Minister Pracy i Polityki Społecznej w O. W. i Urzędem Skarbowym w O. W. Sąd stwierdził, iż działania te stanowią nadużycie praw procesowych, co skutkuje odrzuceniem skarg. Pojęcie nadużywania praw procesowych obowiązuje od wielu lat systemowo zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów cywilnych, karnych, jak i administracyjnych. Zgodnie z poglądami wyrażonymi przez przedstawicieli doktryny nadużycie praw procesowych w szerokim ujęciu to ogół zachowań stron postępowania, negatywnie ocenianych ze względu na towarzyszący im cel, instrumentalizację reguł instytucji procesowych lub sposób realizacji ciężarów lub obowiązków procesowych. W wąskim ujęciu natomiast to jeden z typów zachowań, który polega na korzystaniu z przysługujących stronie praw procesowych dla osiągnięcia celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę (por. m.in. Z Kmieciak. ,"Nadużycie prawa do środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym", Państwo i Prawo 2011, z. 10, s. 19-32, G Kamieński., "Zakaz nadużycia praw procesowych", Warszawa 2021; A Bińczyk., "Instrumenty procesowe przeciwdziałające nadużyciu prawa do żądania wyłączenia sędziego", Studia Prawa Publicznego 2015, nr 4, s. 49-75; M. Szwast M. Szwed "Nadużycie prawa do sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2016, nr 6, s. 52-76. A. Bińczyk "Zakaz nadużycia praw procesowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Państwo i Prawo 2019, nr 1, s. 73-86, P. Przybysz, "Nadużycie prawa w prawie administracyjnym" (w:) H. Izdebski, A. Stępkowski, "Nadużycie prawa", Warszawa 2003, H. Dolecki, "Nadużycie prawa do sądu, (w:) "Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005", Warszawa 2005, K. Osajda, "Nadużycie prawa w procesie cywilnym", PS 2005/3/47, M. Warchoł, "Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym", Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, "Procesowe nadużycie prawa", PS 2005/5/81). W procedurze cywilnej, na której częściowo wzorowano postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie takich instytucji prawa procesowego jak m.in. pełnomocnictwo procesowe, doręczenia, terminy procesowe, wyłączenie sędziego, ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1469), został wprowadzony przepis z klauzulą nadużycia prawa procesowego tj. art. 4ą. Zgodnie z tym przepisem z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania stronom i uczestnikom postępowania nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono. Nadto przepis art. 226˛ ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2024.poz. 1568 dalej "k.p.c.") przewiduje sankcje, które sąd może zastosować wobec strony w przypadku stwierdzenia nadużycia prawa procesowego. Wskazana nowelizacja przepisów postępowania cywilnego wprowadziła szereg nowatorskich rozwiązań, których celem było usprawnienie rozpoznania spraw, przez wyposażenie sądu w instrumenty, których właściwe zastosowanie ma na celu ukrócenie zamierzonego przewlekania postępowania przez strony. W uzasadnieniu projektu nowelizacji wskazano, że do tej pory system prawny nie dawał sądowi środków prawnych, dzięki którym można by skutecznie przeciwdziałać nadużyciom prawa procesowego, nawet w sytuacji gdy nadużycie to jest jaskrawe i niewątpliwe. Jednocześnie wskazano, że ocena, iż dana czynność stanowi nadużycie uprawnienia procesowego powinna opierać się na ustaleniu celu, który strona chce osiągnąć, podejmując daną czynność i na ocenie, czy cel jest usprawiedliwiony w świetle procesowego przeznaczenia danej instytucji – czyli innymi słowy, czy cel działania strony in concreto jest zgodny z celem danej instytucji in abstracto. Przy czym nie chodzi o cel deklarowany przez stronę, a rzeczywisty (por. uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Sejm VIII kadencji, druk sejmowy nr 3137 s.32). Przed wprowadzeniem w postępowaniu cywilnym przepisu z klauzulą nadużycia praw procesowych Sąd Najwyższy niejednokrotnie dokonywał oceny czynności procesowych w kontekście naruszenia zasad dobrych obyczajów, w oparciu o przepis art. 3 k.p.c. Wskazywano przy tym, że może to wpływać na kształtowanie właściwych wzorców postępowania i zapobiegać upowszechnianiu praktyk niezasługujących na aprobatę (por. wyrok SN z 27 lipca 2018 r. w sprawie V CSK 384/17, OSNC-ZD 2019/2/28, Ł. Błaszczak, "Klauzula dobrych obyczajów z art. 3 k.p.c., "Polski Proces Cywilny" 2014/2 s. 185 i 186, G. Kamieński, "Nadużycie prawa procesowego w orzecznictwie sądowym przed wejściem w życie art. 4ąKPC (w:) "Zakaz nadużycia praw procesowych", Warszawa 2021). W ocenie Sądu Najwyższego środki procesowe, mające na celu zagwarantowanie stronom ich uprawnień, powinny być wykorzystywane w sposób właściwy, służący rzeczywiście realizacji uprawnień, a nierzetelne postępowanie strony może uzasadniać odpowiednią reakcję sądu (por. m.in. postanowienie SN z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999, nr 9, poz. 153, oraz wyroki SN: z dnia 1 czerwca 2000 r., I CKN 64/00, OSNC 2000, nr 12, poz. 227). Służy to bowiem uelastycznieniu porządku prawnego, pozwalając sięgnąć do refleksji funkcjonalnych, dotyczących celu konkretnego uprawnienia, pozwalających na ocenę jego wykonywania przez pryzmat zasad słuszności i moralności (por. wyrok SN z 28 listopada 2024 r., II CSKP 1597/22 LEX nr 3785276, postanowienie SN z dnia 29 maja 2025 r. I CSK 2991/24 LEX nr 3872394). Za sui generis sankcje związane z nadużyciem prawa procesowego w postępowaniu cywilnym wskazuje się m.in. zwrot pozwu pozornego, uproszczony sposób rozpoznania powództwa oczywiście bezzasadnego oraz pozostawienie w aktach bez rozpoznania wniosków zmierzających do przedłużenia postępowania (por. Komentarz do art. 4ąk.p.c. M. Muliński (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz pod red. A. Góry – Błasczykowskiej, Warszawa 2020). Także Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie wskazywał, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu (m.in. postanowienie ETPC z 10 lipca 1986 r., Winer p. Zjednoczonemu Królestwu, skarga nr 10871/84, postanowienie ETPC z 19 stycznia 2010 r., skarga nr 22051/07 Bock p. Niemcom). Odpowiedzią na coraz częstsze przypadki nadużycia praw procesowych jest również Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1069 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony osób, które angażują się w debatę publiczną, przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi (Dz.U.UE.L.2024.1069 tzw. "dyrektywa anty-SLAPP"), która weszła w życie 6 maja 2024 r. i ma służyć zapobieganiu m.in. zjawisku nadużycia prawa procesowego polegającemu na wnoszeniu bezpodstawnych lub zmanipulowanych pozwów cywilnych przeciwko osobom, organizacjom, które angażują się w sprawy publiczne tzw. SLAPP (ang. Strategic Lawsuits Against Public Participation). Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się na pojęcie nadużycia praw procesowych, jako samoistną instytucję prawa procesowego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 14 marca 2017 r. I OZ 60/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dalej: "CBOSA" i cyt. za: Piotr Przybysz, "Nadużycie prawa w prawie administracyjnym" (w:) H. Izdebski, A. Stępkowski, "Nadużycie prawa", Warszawa 2003). W postanowieniu z dnia 16 października 2015 r., wydanym w sprawie I OSK 1992/14 (LEX nr 1975884). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nadużyciem prawa jest wykorzystywanie postępowania sądowego wbrew celowi i funkcji, którym jest rozstrzygnięcie sporu pomiędzy stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej. Wnoszenie do sądu skargi, która nie ma służyć kontroli legalności działania lub bezczynności organu administracji, może być oceniane pod kątem nadużycia prawa. W innym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się, w kontekście nadużycia praw procesowych przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy, do poglądu wyrażonego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka zgodnie z którym sąd rozpatrując sprawę powinien sprawdzić czy żądania strony nie są "lekkomyślne, dokuczliwe lub w innych sposób pozbawione podstaw" (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2013 r. w sprawie II FZ 496/13, LEX nr 1345888 i powołany w uzasadnieniu wyrok ETPCZ z 1 lipca 1997 r. o sygn. 23196/94 w sprawie Gustafson przeciwko Szwecji). Także w nowszych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wyraża poglądy zgodnie z którymi działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w innym celu, aniżeli ochrona swoich praw, gdy uczynił sobie z przysługującego mu prawa instrument do przeciągania postępowania, to w istocie działanie takie stanowi przejaw nadużycia prawa do sądu. W zakresie nadużycia prawa odnośnie instytucji zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny powołał się na przepis art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm. dalej: "k.c."). wskazując, że jest zdania, iż art. 5 k.c. może służyć do oceny skuteczności składanych przez stronę oświadczeń woli, noszących znamiona nadużycia prawa, a nakierowanych na wywołanie rezultatów w obszarze regulowanym ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie NSA uznanie określonego zachowania za przejaw nadużycia prawa podmiotowego danej osoby nie prowadzi do pozbawienia jej danego uprawnienia, a jedynie do odmówienia temuż zachowaniu statusu wykonywania prawa i pozbawienia możności korzystania z ochrony właściwej danemu prawu (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2023 r. III FSK 1120/22 LEX nr 3519893 i cyt. tamże: M. Pyziak-Szafnicka (w:) P. Księżak (red.), M. Pyziak-Szafnicka (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna, wyd. II, LEX 2014). Na uwagę zasługuje również fakt, że w najnowszym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega takie przejawy nadużycia prawa procesowego jak: wielokrotne nieskładanie podpisu pod pismem, wielokrotne nieprzedkładanie odpisów pisma, w toku różnych inicjowanych przez stronę postępowań w szczególności w przedmiocie: zażaleń, wykładni czy uzupełnienia orzeczeń, nałożenia grzywny na organ za nieprzekazanie skargi w terminie czy też inicjowanie postępowania dotyczącego szczególnych trybów: wznowienia postępowania oraz stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia. Jednocześnie wskazuje się, że kwestia istotności sprawy, realności dokonywanej w niej ochrony praw i wolności, musi być przedmiotem wnikliwej i szerokiej oceny przez sąd administracyjny w związku z nadużyciem prawa do sądu. (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 9 grudnia 2025 r. I OZ 747/25, z dnia 23 października 2025 r. III FZ 308/25, z dnia 14 października 2025 r. I OZ 627/25z dnia 3 października 2025 r. III FZ 338/25, z dnia 30 września 2025 r. II GZ 653/25, z dnia 22 lipca 2025 r. II FZ 57/25, z dnia 27 czerwca 2023 r. III OZ 298/23, z 14 maja 2025 r., III FZ 236/25, z dnia 13 maja 2025 r. I OZ 264/25, z dnia 10 kwietnia 2025 r. I OZ 152/25, z dnia 13 kwietnia 2023 r. I OZ 110/23, z dnia 14 marca 2017 r. I OZ 60/17,z 16 października 2016 r. I OSK 1992/14, z 18 marca 2014 r. I OZ 175/14, z 5 listopada 2015 r. I OZ 1382/15, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych zwanej dalej "CBOSA"). Reasumując, zważywszy na wyżej wskazane poglądy orzecznictwa i doktryny, działania skarżących podejmowane wobec organów i sądu w ocenianej sprawie stanowią nadużycie praw procesowych. Już we wrześniu 2024 r. B. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pierwsze dziewiętnaście skarg na czynności w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Minister Pracy i Polityki Społecznej Oddział w O. W.. Skargi wniesiono przez ePUAP i zarejestrowano pod sygn. akt od III SA/Po 580/24 do III SA/Po 599/24 jako skargi na tytuły wykonawcze wystawione w toku postępowania egzekucyjnego. Skargi te były zasadniczo tożsame w treści. Skarżący tytułując pismo podawał numer tytułu wykonawczego i wymieniał na kilkudziesięciu stronach szereg zarzutów wobec ZUS w zakresie zaniedbań i nienależytego wykonywania obowiązków. Zarzucał organowi liczne uchybienia w toku postępowania egzekucyjnego wskazując m.in. na nierozpoznanie wniosków o kopię dokumentacji związanej z danym tytułem wykonawczym, zestawienie rozliczeń, powołanych podstaw prawnych, jak również wskazywał na nieprawidłowości w doręczeniu korespondencji oraz tytułów wykonawczych wnosząc o ponowne doręczenie tytułów wykonawczych, pouczeń. Nadto skarżący wnosił o stwierdzenie niewłaściwości miejscowej organu, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Każda ze skarg zawierała wnioski o: elektroniczne udostępnienie akt sprawy w systemie PASSA, które były uwzględniane. Dodatkowo skarżący składał wnioski o udostępnienie w systemie PASSA akt administracyjnych sprawy oraz pism znajdujących się w Dzienniku Korespondencji. Pomimo wniosku pełnomocnika organu o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania, jako pozostających ze sobą w związku, skarżący wnosił o ich osobne rozpoznanie. Sąd uwzględnił to żądanie i każda ze skarg rozpatrywana była osobno i rozstrzygana osobnym orzeczeniem. W toku postępowań skarżący składał do Sądu, za pośrednictwem ePUAP, wiele pism, nawet po kilka dziennie, zawierających różnego rodzaju wnioski i żądania w tym m.in. udzielenia pouczeń o charakterze ogólnym, co do prawidłowości działań w procedurze sądowoadministracyjnej. Pisma zawierały oświadczenia o rezygnacji z doręczeń elektronicznych, po czym znów wnoszono je elektronicznie, z ponownym oświadczeniem o rezygnacji z trybu doręczeń elektronicznych. Nadto skargi zawierały wnioski o przyznanie prawa pomocy, które zostały rozpoznane pod sygn. akt III SPP/Po [...], III SPP/Po [...], III SPP/Po [...], III SPP/Po [...], III SPP/Po [...], III SPP/Po [...], III SPP/Po [...] oraz od III SPP/Po [...] do III SPP/Po [...] i III SPP/Po [...]. W każdej ze spraw przyznano B. P. pełnomocnika z urzędu, po wyznaczeniu którego skarżący wnosił o jego zmianę, argumentując to opieszałością w załatwianiu spraw wniesionych do Sądu. Wyznaczony radca prawny złożył wnioski o zwolnienie z funkcji pełnomocnika z urzędu, a Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. wyznaczyła nowych pełnomocników dla skarżącego. Na uwagę zasługuje fakt, że każda ze spraw została poddana osobnej analizie i ocenie przez Sąd w różnym składzie i w każdej z nich odrzucono skargę jako niedopuszczalną ze względu na brak kognicji sądów administracyjnych w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd oceniał przy tym działanie skarżącego, jako niezmierzające do dokonania kontroli aktu administracyjnego, decyzji, czynności, czy bezczynności organu. Wyjaśniał przy tym, że warunkiem dopuszczalności skargi zarówno na czynność, jak i bezczynność organu jest to, aby obejmowała sprawy, które w świetle przywołanych przepisów p.p.s.a. podlegają kontroli sądów administracyjnych. Poglądy te podzielali również pełnomocnicy skarżącego ustanowieni z urzędu, którzy nie wnosili skarg kasacyjnych, a jedynie opinie o braku podstaw do wniesienia skarg kasacyjnych, w oparciu o przepis art. 177 § 4 p.p.s.a. Skarżący nie skorzystał również z prawa do reprezentowania przez pełnomocnika z wyboru do sporządzenia skarg kasacyjnych, w związku z czym sprawy zostały prawomocnie zakończone. Od stycznia 2026 r. skarżący wnoszą do tut. Sądu, za pośrednictwem systemu ePUAP w sposób masowy odrębne skargi na bezczynność ZUS w postępowaniu egzekucyjnym dotyczących składek ZUS, a więc wolnych od opłat sądowych. Skarżący poruszają w jednym piśmie wiele różnych kwestii, skargi pisane są w sposób nieskładny, przez skopiowanie wyrwanych z kontekstu zdań. W nagłówku skarg, tak jak we wcześniejszych skargach, wskazują numer tytułu wykonawczego, a w ich treści powołują szereg różnego rodzaju zarzutów do organu. Skarżący pomimo powielania zarzutów, wprost żądają odrębnego rozpoznania każdej ze spraw, zaznaczając brak – ich zdaniem - możliwości łącznego ich rozpoznania. Nadto skargi, podobnie, jak w poprzednio wnoszonych sprawach, zawierają wnioski dodatkowe, m.in. o udzielenie elektronicznego dostępu do akt sprawy w systemie PASSA, a nadto o wymierzenie organowi. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie podkreśla się, że to czy mamy do czynienia z nadużyciem prawa procesowego powinno opierać się na ustaleniu celu, który strona chce osiągnąć. Dokonując zatem oceny intencjonalności zachowań skarżących przed tut. Sądem należało stwierdzić, że w niniejszej sytuacji mamy niewątpliwie do czynienia z nadużyciem praw procesowych. Pod szyldem realizacji prawa do sądu i korzystania z przysługujących stronie uprawnień procesowych, podejmowane są czynności, wprawdzie pozornie zgodne z prawem, lecz czynione w sposób niezgodny z celem, dla którego uprawnienia procesowe zostały ustanowione. W niniejszej sprawie, jest oczywiste w ocenie Sądu, że rzeczywistym celem skarżących, w przeciwieństwie do tego deklarowanego, jest jedynie instrumentalne wykorzystanie prawa do sądu w celu destabilizacji organów administracji publicznej i sądu. Bez wątpienia przyjęta przez skarżących forma i skala działań ma charakter odwetu czy zemsty za prowadzone przez ZUS i Urząd Skarbowy postępowania egzekucyjne. Pod pozorem prawidłowych działań procesowych skarżący zatem realizują cel nieobjęty ochroną prawa, co niewątpliwie nie powinno mieć miejsca. W warunkach powtarzalności i uporczywości mechanizmu działania skarżących, z uwagi na treść i charakter składanych pism i podejmowanych przed Sądem czynności, jest to bezsprzecznie nadużycie prawa. Skarżący wnoszą bowiem kolejne skargi nie po to, aby doszło do kontroli sądowoadministracyjnej działalności organu administracji publicznej, lecz w celu mnożenia czynności procesowych i technicznych wykonywanych przez ZUS, Urząd Skarbowy i Sąd, powodując tym samym poprzez skalę działań przedłużenie postępowania w tej, ale co najważniejsze: w sprawach innych – realnie domagających się ochrony swych praw – osób i podmiotów prawnych. Stosowane przez skarżących działania sprowadzają się m.in. do tworzenia korespondencji sądowej za pośrednictwem systemu ePUAP, co w przeciwieństwie do wysyłania pism za pośrednictwem poczty jest nieodpłatne i nie wymaga wizyt w placówce pocztowej, przez co umożliwia automatyczne wysyłanie w systemie informatycznym po kilkadziesiąt pism dziennie zarówno do sądu, jak i organu. Skarżący mają także świadomość, że ich działania są wolne od opłat sądowych, co podkreślają w swych pismach. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że celem ustawodawcy, który przewidział zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach ubezpieczeń społecznych była ochrona osób najsłabszych przy realizacji ich słusznych praw. W sprawach tych to Państwo [...] – dążąc do objęcia szczególną ochroną takich osób - ponosi wszelkie koszty postępowania. W realiach niniejszej sprawy dostrzec można ułomność tych rozwiązań wobec skali nadużycia prawa przez skarżących. Działania skarżących powodują konieczność opłacania ze środków publicznych setek stron wydruków korespondencji sądowej, co powoduje znaczne obciążenie budżetu Skarbu Państwa. Jednocześnie obsługa lawinowej korespondencji wnoszonej przez skarżących angażuje wielu pracowników sądu, co nie pozostaje bez wpływu na efektywność wykonywania innych zadań sądowych. Tymczasem Sąd, aby mógł zagwarantować skarżącym rzetelne rozpoznanie sprawy jest zobowiązany do realizacji zasady efektywności postępowania rozumianej jako wydanie orzeczenia bez nieuzasadnionej zwłoki, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz działać zgodnie z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 7 p.p.s.a. Niewątpliwie działanie skarżących naraża sąd na przewlekłe prowadzenie innych spraw sądowych, przez co dochodzi do naruszenia praw innych obywateli, którzy oczekują sprawnego działania wymiaru sprawiedliwości. Sądowi znane jest także z urzędu, że skarżący podejmują podobne działania wobec innego organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., któremu Minister Pracy i Polityki Społecznej w O. W. przekazał część tytułów wykonawczych, w związku ze zbiegiem egzekucji. Przeciwko temu organowi skarżący również wnoszą skargi na czynności i bezczynności w postępowaniu egzekucyjnym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które to skargi, w dużej mierze podlegają odrzuceniu przez Sąd, z uwagi na ich niedopuszczalność na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (przykładowo prawomocne postanowienie wydane w sprawie o sygn. akt III SAB/Wa 58/24, nieprawomocne postanowienia WSA w Warszawie wydane w sprawach o sygn. akt: III SA/Wa 2734/24, III SA/Wa 2733/24, III SA/Wa 2734/24, III SA/Wa 2734/24) lub są oddalane jako niezasadne (przykładowo wyroki WSA w Warszawie wydane w sprawach o sygn. akt: III SAB/Wa 18/25, III SA/Wa 374/25, III SA/Wa 301/25 orzeczenia dostępne w CBOSA). Należy podkreślić, że zakaz nadużycia praw procesowych wywodzi się bezpośrednio z zasad konstytucyjnych wyrażonych m.in. w przepisach art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, z uwagi na wzgląd na takie wartości jak: prawo do rzetelnego i sprawnego rozpoznania sprawy, zakaz wykorzystywania instytucji prawnych w sposób sprzeczny z ich funkcją i celem, poszanowanie i ochronę praw innych osób. Niewątpliwym jest, że każdemu obywatelowi przysługuje prawo do sądu, wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, na które składa się m.in. prawo do uruchomienia postępowania przed sądem, do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami rzetelności, sprawiedliwości i jawności postępowania oraz do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Prawo do sądu nie jest jednak prawem absolutnym. Przede wszystkim nie można z niego korzystać w sposób instrumentalny. Mając na uwadze konstytucyjne zasady wyrażone m.in. w art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, mające swoją emanację w przepisach ogólnych Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale także w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz Ordynacji Podatkowej niewątpliwie działania skarżących, mające charakter odwetu czy rewanżu za subiektywne poczucie przez nich krzywdy nie może być objęte ochroną prawną w formie której żądają. Sąd nie ma wątpliwości, że opisane działanie skarżących stanowi wykorzystywanie prawa do sądu wbrew jego celowi i funkcji. Takie działanie, niezależnie od konstytucyjnej gwarancji prawa do sądu, nie zasługuje na ochronę i jest nieakceptowalne z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Jednocześnie należy zauważyć, że przez przyjęte przez siebie działania stanowiące próbę jedynie destabilizowania działalności organów Państwa skarżący stawiani są w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych skarżących, którzy korzystają obiektywnie zasadnego prawa do ochrony sądowej, co z kolei narusza zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wyrażany jest pogląd zgodnie z którym zasada sprawiedliwości społecznej może być pojmowana jako czynnik prowadzący do słusznego (sprawiedliwego) wyważenia interesu ogółu (dobra wspólnego) i interesów jednostki (por. wyrok TK z 12 kwietnia 2000 r., K 8/98, OTK 2000, Nr 3, poz. 87) i definiowana jest jako "dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli". Prawo do sprawiedliwego traktowania ujmuje się jako eliminowanie takich aktów, które uznano za godzące w tę zasadę, co dotyczy zarówno etapu stanowienia, jak i stosowania prawa (por. wyroki TK z: z 12 grudnia 2001 r., SK 26/01, OTK 2001, Nr 8, poz. 258, z 12 kwietnia 2000 r., K 8/98 , OTK 2000, Nr 3, poz. 87 oraz 19 grudnia 2012 r., K 9/12 , OTK-A 2012, Nr 11, poz. 136). Niezależnie od wyżej wskazanego powodu odrzucenia skarg, zwrócić należy także uwagę, że zasadniczo skarga na bezczynność organu należy wprawdzie do właściwości sądów administracyjnych, warunkiem jednak jej dopuszczalności jest to, aby obejmowała sprawy, które w świetle przepisów p.p.s.a. podlegają kontroli sądów administracyjnych. Wskazane natomiast czynności, których domagali się skarżący w swych żądaniach kierowanych do ZUS, a których brak realizacji stał się przyczyną skarg na bezczynność, nie znajdują się w katalogu czynności z zakresu administracji publicznej, z art. 3 § 2 p.p.s.a., które podlegają kognicji sądów administracyjnych. Skarżący nie wskazywali, aby skargi dotyczyły bezczynności ZUS w wydaniu określonego postanowienia, decyzji administracyjnej, czy innego władczego aktu, który mógłby być przedmiotem skargi, a następnie kontroli przez sąd administracyjny. Bezczynność organu musi być natomiast powiązana z kompetencją do wydania przez organ w określonej sprawie decyzji, postanowienia, czy też innych aktów lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 646/23, CBOSA). W konsekwencji zatem niezależnie od dopuszczenia się przez skarżących nadużycia praw procesowych należy wskazać, że niniejsza sprawa także nie zawiera się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego, a zatem skargi na bezczynność organu wniesione w niniejszej sprawie podlegają również z tego względu odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jako niedopuszczalne. Warto również zwrócić uwagę na ostatni z powodów, dla których skargi nie mogą podlegać ocenie sądu jako skargi na bezczynność. Zarzuty sformułowane w skargach, w zakresie nierzetelnego, przewlekłego i niezgodnego z prawem działania organu mają w niniejszych sprawach bowiem z uwagi choćby na swoją formę generalną charakter skargi powszechnej w rozumieniu art. 226 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 poz. 1691 dalej "k.p.a"). Dotyczą bowiem zaniedbań lub nienależytego wykonywania zadań przez organ, jak również przewlekłego lub biurokratycznego załatwiania sprawy. Tymczasem rozpatrzenie skargi wniesionej w trybie art. 227 k.p.a. nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co także powoduje konieczność odrzucenia skargi w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Reasumując zatem, w ocenie Sądu, opisany powyżej całokształt działań skarżących skutkuje odrzuceniem skarg na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (Dz.U. j.w.). Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn - niż określone w pkt 1-5 art. 58 § 1 p.p.s.a. - wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Wymienione w tym przepisie "inne przyczyny" odrzucenia skargi wynikają bezpośrednio z przepisów prawa tj. art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, które wraz z przepisem art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stanowią normę prawną zakazująca nadużywania prawa do sądu. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – ale także w zw. z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - orzekł jak w sentencji postanowienia.