II SA/Po 220/22
WyrokWSA w Poznaniu2022-07-27
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Jan Szuma, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, wydane na podstawie ustawy COVID-19, powinno być oceniane wyłącznie przez pryzmat przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących przywrócenia terminu, czy też uwzględniać specyfikę sytuacji strony pominiętej w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, nawet jeśli wydane w kontekście ustawy COVID-19, musi być oceniane przez pryzmat przesłanek określonych w art. 58 K.p.a. Strona, która nie brała udziału w postępowaniu i nie została skutecznie powiadomiona o postanowieniu, może wnieść zażalenie w terminie otwartym dla stron, którym doręczono postanowienie. Po upływie tego terminu, przysługuje jej jedynie wniosek o wznowienie postępowania, a nie przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W związku z tym, organ prawidłowo odmówił przywrócenia terminu.Stan faktyczny
Spółka B. sp. j. zgłosiła swój udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym budowy budynku magazynowo-chłodniczego. Po otrzymaniu informacji o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z dnia 28 maja 2021 r., spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WWINB) odmówił przywrócenia terminu, uznając, że spółka miała świadomość toczącego się postępowania i nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Następnie WWINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Spółka wniosła skargi na oba postanowienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2022 r. sprawy z połączonych skarg B. sp. j. z siedzibą w B. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargi.
Zawiadomieniem z dnia 28 maja 2021 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (dalej jako "PINB") poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku magazynowo-chłodniczego w granicy z działką nr ewidencyjny [...] zlokalizowanego na działce nr ewidencyjny [...] i [...] przy ul. [...] w B. , gmina T. .
Postanowieniem z dnia 28 maja 2021 r., znak: [...], PINB nakazał właścicielowi H. J. w terminie 90 dni od daty otrzymania w/w postanowienia przedłożyć dokumenty legalizacyjne: 1. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 2. geodezyjną inwentaryzację powykonawczą przedmiotowego obiektu budowlanego; 3. ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą czy stan techniczny budynku magazynowo-chłodniczego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Pismem z dnia 16 września 2021 r. H. J. przedłożyła do PINB ekspertyzę techniczną, a pismem z dnia 23 września 2021 r. inwentaryzację geodezyjną.
Postanowieniem z dnia 01 października 2021 r. PINB nakazał właścicielowi H. J. usunąć niekompletność dokumentów legalizacyjnych wymienionych w postanowieniu z dnia 28 maja 2021 r. poprzez przedłożenie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynku magazynowo-chłodniczego w granicy z działką nr ewidencyjny [...] zlokalizowanego na działce nr ewidencyjny [...] i [...] przy ul. [...] w B. , gm. T. .
Pismem z dnia 27 października 2021 r. H. J. przekazała do PINB dokument geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej dla budynku magazynowo-chłodniczego położonego na działce nr ewid. [...] i [...].
Zawiadomieniem z dnia 05 listopada 2021 r. PINB poinformował, iż postępowanie administracyjne jest prowadzone w sprawie budowy budynku magazynowo-chłodniczego w granicy z działką nr [...] zlokalizowanego na działce nr ewidencyjny [...], [...] i [...] przy ul. [...] w B. , gmina T. . Jednocześnie organ I instancji zawiadomił o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
W dniu 17 listopada 2021 r. do PINB wpłynęło pismo spółki "B." [...] sp. j. reprezentowanej przez radcę prawnego Z. F., wskazujące, że do postępowania administracyjnego prowadzonego pod sygn. akt: [...] zgłasza się spółka B. [...] Sp. j. z siedzibą w B. (dalej również jako Spółka lub "Skarżąca").
Zawiadomieniem z dnia 19 listopad 2021 r., znak: [...], PINB poinformował pełnomocnika Spółki, iż jest prowadzone postępowanie w sprawie budowy budynku magazynowo-chłodniczego w granicy z działką nr ewidencyjny [...] doręczając jednocześnie kopię postanowień wydanych w sprawie.
W dniu 06 grudnia 2021 r. do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) wpłynęło zażalenie Spółki na postanowienie PINB z dnia 28 maja 2021 r., znak: [...]
Pismem z dnia 21 grudnia 2021 r., znak: [...], WWINB zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia oraz wyznaczył Spółce termin 30 dni na złożenie prośby o przywrócenie terminu na wniesienia zażalenia.
W dniu 25 stycznia 2022 r. do WWINB wpłynęło pismo Spółki zawierające prośbę o przywrócenie terminu do wniesienie zażalenia na postanowienie PINB z dnia 28 maja 2021 r.
Postanowieniem z dnia 03 lutego 2022 r., znak: [...], WWINB odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z dnia 28 maja 2021 r. wskazując, iż wywiązując się z obowiązku przewidzianego w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.; dalej: ustawa COVID-19) zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu wniesienia zażalenia.
W odpowiedzi na w/w zawiadomienie, spółka zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
WWINB wskazał ponadto, iż organ administracji publicznej zobowiązany jest przywrócić termin wnioskującemu, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony oraz zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu z dopełnieniem czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Wobec powyższego organ administracji publicznej jest zobowiązany z mocy prawa do przywrócenia terminu dokonania czynności procesowej gdy zostaną wyczerpane wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu wskazane w art. 58 K.p.a.
Odnosząc się do przesłanki braku winy organ wskazał, iż P. J. będący właścicielem firmy B. [...] sp. j., otrzymał w/w postanowienie organu I instancji. Tym samym właściciel firmy B. [...] Sp. j., miał świadomość, iż toczy się stosowne postępowanie administracyjne przed powiatowym organem nadzoru budowlanego, tym samym mógł niezwłocznie zgłosić udział spółki na prawach strony w toczonym się postępowaniu, jeżeli pełnomocnik wskazuje, iż spółka nie wiedziała o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Powyższa korespondencja zawierająca postanowienie organu I instancji z dnia 28 maja 2021 r., znak: [...], było kierowane na adres, pod którym działa spółka B. [...] sp. j, co wynika z Krajowego Rejestru Sądowego ([...]), a właścicielem w/w spółki jest P. J..
W ocenie WWINB argumentacja przytoczona przez Wnioskodawcę nie spełnia przesłanki braku własnej winy. Niepodjęcie działań w ustawowym terminie, pomimo iż właściciel spółki B. [...] Sp. j. miał świadomość o toczącym się postępowaniu administracyjnym, stanowi o braku należytej staranności, jest zatem winą własną, która leży po stronie Wnioskodawcy i w żaden sposób nie spełnia art. 58 § 2 K.p.a.
Postanowieniem z dnia 04 lutego 2022 r., znak: [...], WWINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia wyjaśniając, że termin do wniesienia środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia) dla "pominiętej" strony (uczestnika postępowania) biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie, której najpóźniej decyzję doręczono.
Organ wskazał, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, załączonego do akt sprawy organu I instancji wynika, że postanowienie PINB z dnia 28 maja 2021 r. zostało zaadresowane do E. J. oraz P. J.. Jednocześnie z powyższych potwierdzeń odbioru wynika, że korespondencja adresowana do P. J. została odebrana w dniu 07 czerwca 2021 r. przez Panią M. J., natomiast korespondencja adresowana do E. J. została odebrana w dniu 21 czerwca 2021 r. przez E. J.. Zażalenie spółki B. [...] Sp. j. reprezentowanej przez radcę prawnego zostało sporządzone w dniu 26 listopada 2021 r.
Organ podkreślił, iż uwzględniając powyższe oraz fakt, że w dniu 03 lutego 2022 r., WWINB odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia obowiązany był on orzec o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia.
Skargi na powyższe postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. [...] Sp.j. zarzucając im naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 141. § 2. K.p.a. w związku z art. 7., art. 8., art. 9., art. 124. § 2. w związku z art. 8., art. 11. i art. 80. kodeksu postępowania administracyjnego, przez uznanie że skarżąca Spółka uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektowa Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego znak: [...] z dnia 28 maja2021r.,
2. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 58. § 1. K.p.a. w związku z art. 7., art. 8., art. 9., art. 124. § 2. w związku z art. 8., art. 11. i art. 80. kodeksu postępowania administracyjnego, przez uznanie że skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła iż uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektowa Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego znak: [...] z dnia 28 maja 2021r. nastąpiło bez jej winy,
3. błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy przez przyjęcie, że skarżąca Spółka uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektowa Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego znak: [...] z dnia 28 maja 2021r. i nie uprawdopodobniła że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy.
Wskazując na powyższe Spółka w skardze na postanowienie WWINB z dnia 3 lutego 2022 r. wniosła o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
Natomiast w skardze na postanowienie WWINB z dnia 4 lutego 2022 r. Spółka wniosła o jego uchylenie w całości.
Ponadto Spółka w obu skargach wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych postanowieniach.
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2022 r. , sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania postanowienia WWINB z dnia 3 lutego 2022 r. odmawiającego przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2022 r. , sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania postanowienia WWINB z dnia 4 lutego 2022 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. , sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawę o sygn. akt II SA/Po [...] ze sprawą o sygn. akt II SA/Po [...] w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jak również postanowienie o odmowie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do kwestii terminu do wniesienia odwołania, gdyż powyższe zagadnienie jest istotne dla oceny obu wydanych postanowień.
Zgodnie z art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej jako "K.p.a.") organ odwoławczy bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia zażalenia. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia.
Wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. nie zależy więc od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a..
Stosownie do treści art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienie, stronie służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszona ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie - § 2 art. 141 § 2 k.p.a. A zatem warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia zażalenia – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do kwestii braku doręczenia postanowienia Skarżącej Spółce i związany z tym bieg terminów do wniesienia środka zaskarżenia.
Jak wynika z akt sprawy (k. [...]) Spółka jest właścicielem działki nr [...]. W tym miejscu wskazać należy, iż przedmiotem postępowania jest budynek oznaczony na wydruku z mapy PODGiK nr [...] a który to budynek zlokalizowany jest przy granicy z działką [...]. Z tych tez względów nie ulega wątpliwości, iż Skarżąca Spółka winna być stroną toczącego się postępowania administracyjnego mającego za przedmiot legalność posadowienia ww. obiektu budowlanego.
Z powyższych względów słusznie uznał organ odwoławczy, iż w niniejszej sprawie postanowienie z dnia 28 maja 2021 r. nie zostało doręczone Skarżącej, co w ocenie Sądu doprowadziło do pozbawienia możliwości działania Spółki w sprawie.
W tym miejscu podkreślić należy, iż skutki braku doręczenia Spółce orzeczenia organu I instancji dla zaskarżonego postanowienia uzależnione są od kwestii czy postanowienie to weszło czy też nie do obrotu prawnego. Tym samym odróżnić należy postępowania w którym bierze udział jedna strona od postępowania gdzie mamy do czynienia z wielością stron.
W przepisie art. 141 § 2 K.p.a. jako datę początkową terminu do wniesienia zażalenia wskazano datę doręczenia postępowania stronie. Znaczenie tej normy jest oczywiste tam, gdzie w postępowaniu administracyjnym występuje jedna strona i doręczenie postanowienia następuje do jej rąk. Wtedy, z dniem doręczenia, postanowienie wprowadzane jest do obrotu prawnego.
Zatem w takiej sytuacji brak skutecznego doręczenia postanowienia powoduje, iż nie wchodzi ono do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. W istocie bowiem nie doręczone stronie postanowienie w sensie prawnym "nie istnieje", nie ma więc rozstrzygnięcia, które mogłoby być kwestionowane czy to w drodze zażalenia czy nadzwyczajnych środków zaskarżenia. W takiej sytuacji należałoby w pierwszej kolejności doręczyć postanowienie.
Natomiast sytuacja kształtuje się diametralnie odmiennie jeśli w postępowaniu administracyjnym występuje więcej niż jedna strona, a orzeczenie doręczono przynajmniej jednej ze stron postępowania.
W orzecznictwie wskazuje się, iż bez wątpienia wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie np. z pominięciem niektórych stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1015/15).
W takiej sytuacji niedopuszczalne jest przyjęcia, iż taka decyzja (postanowienie) nie wywołuje skutków prawnych czy też nigdy nie nabędzie waloru ostateczności i można ją zaskarżyć w każdym czasie. Powyższe prowadziłoby do całkowitego zachwiania regułami procesowymi, takimi jak bezpieczeństwo i trwałość działań organów administracji.
Z powyższych względów w sytuacji nie doręczenia postanowienia jednej ze stron aby zapewnić pewność prawa, a z drugiej strony nie pozbawić zainteresowanych możliwości zakwestionowania zapadłego rozstrzygnięcia ustawodawca przewidując takie sytuacje wprowadził do systemu prawa administracyjnego instytucję wznowienia postępowania (art. 145 w zw. z art. 126 K.p.a.).
Z tych też względów w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie prawa administracyjnego utrwalił się pogląd, że osoba, która pomimo posiadania interesu prawnego nie brała udziału w postępowaniu, zachowuje prawo do wniesienia środka zaskarżenia, ale w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym doręczono rozstrzygnięcie. Oznacza to, że ostateczny i nieprzekraczalny termin do złożenia odwołania (zażalenia) dla osób, które nie brały udziału w postępowaniu jest taki sam jak termin do złożenia odwołania (zażalenia) dla strony, której jako ostatniej doręczono orzeczenie. Strona może wnieść odwołanie od wydanej decyzji do momentu, gdy decyzja ta stała się ostateczna, a więc do czasu rozpoznania odwołania wniesionego przez inną stronę, a gdy odwołania nie wniesiono - przed upływem 14 dni (m.in. wyrok NSA z 10 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1209/05, Lex nr 289245; wyrok WSA w Olsztynie z 10 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 30/11, Lex nr 795687, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 129 K.p.a., Lex/el., 2014, teza 6).
Zatem jeżeli strona postępowania bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i to zarówno w całym postępowaniu, jak i w jego części, na przykład na skutek niedoręczenia postanowienia, to siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia biegnie dla tej strony od doręczenia (ogłoszenia) postanowienia stronom postępowania, które brały udział w postępowaniu.
Jak wynika z niewadliwych ustaleń organu, najpóźniejsze doręczenie postanowienia stronie biorącej udział w postępowaniu miało miejsce 21 czerwca 2021 r.
Natomiast zażalenie od przedmiotowego postanowienia zostało nadane za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 26 listopada 2021 r.. Zatem zażalenie zostało wniesione po upływie ustawowego, siedmiodniowego terminu do jego wniesienia, który, jak słusznie uznał organ odwoławczy, kończył się w dniu 28 czerwca 2021 r..
W tym miejscu wskazać należy, iż doręczenie w dniu 19 listopada 2020 r. kopii postanowienia nie należy traktować jako doręczenia orzeczenia otwierającego termin do wniesienia zażalenia nawet w sytuacji gdy stronie nigdy tego postanowienia w oryginale nie doręczono.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko reprezentowane w orzecznictwie, iż późniejsze wydanie stronie postępowania kopii decyzji (postanowienia) nie ma wpływu na bieg terminu, w szczególności nie przerywa biegu tego terminu i termin ten nie biegnie od nowa licząc od daty doręczenia kserokopii orzeczenia stronie (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2890/16, CBOSA).
Wobec powyższego skoro w niniejszej sprawie Spółka wniosła zażalenie z uchybieniem terminu do jego wniesienia, to na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania w oparciu o art. 134 K.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Termin do wniesienia zażalenia jest bowiem terminem wyznaczonym przez ustawodawcę, a organ nie ma żadnego wpływu na jego długość, niemożliwe jest więc jego przedłużenie. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.
W tym miejscu wskazać również należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy organ zasadnie potraktował pismo Skarżącej jako zażalenie, a nie jako wniosek o wznowienie postępowania. Na powyższe wskazywał sposób zaadresowania pisma, a także jego treść.
Sąd przy tym miał na uwadze, iż w orzecznictwie podnosi się, że postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada ignorantia iuris nocet i obowiązkiem organu wynikającym przede wszystkim z art. 9 K.p.a. jest informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw strony, w tym także wskazanie stronie właściwego trybu postępowania już po doręczeniu wydanej decyzji. Powinność ta wynika także z wyrażonej zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). W sytuacji zatem, gdy niepewność, co do środków zaskarżenia decyzji wydanej przez organ I instancji powstała z jego winy, który nie doręczył skutecznie decyzji stronie postępowania, a pismo strony zatytułowane "odwołanie" nie mogło doprowadzić do weryfikacji w trybie odwoławczym zaskarżonej decyzji, z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, obowiązkiem organu odwoławczego powinno być zwrócenie się do skarżącego z zapytaniem, czy w takiej sytuacji jego pismo nazwane odwołaniem powinno być potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2020r. ( II OSK 1685/20 opubl. w CBOSA ).
Jednakże w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż Spółka od samego początku tj. od momentu zgłoszenia się do udziału w postępowaniu (pismo z dnia 16 listopada 2021 r., k. [...] akt administracyjnych) jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Z tych też względów brak jest podstaw do kwalifikowania złożonego przez stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika pisma inaczej niż zostało ono nazwane, jak również nie zachodziła potrzeba zwracania się do Strony o sprecyzowanie pisma.
Należy zwrócić ponadto uwagę, iż Skarżąca w toku całego dotychczasowego postępowania administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego nie kwestionowała kwalifikacji jej pisma jako zażalenia.
Tym samym w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania postanowienia z art. 134 K.p.a., a wydając to postanowienie, organ odwoławczy działał zatem prawidłowo, zgodnie z przepisami prawa procesowego.
Z powyższych w względów zarzuty naruszenia art. 141 § 2. K.p.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 124 § 2 w związku z art. 8, art. 11 i art. 80 K.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.
Dokonując natomiast oceny postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia wskazać należy, iż zgodnie z podglądem wyrażanym w orzecznictwie, jak i doktrynie, a który Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, z przepisu art. 58 § 1 K.p.a. może korzystać wyłącznie strona, której organ doręczył decyzję i która z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wnieść odwołania w ustawowym terminie. (por. wyroki NSA z dnia 14 grudnia 2007r., sygn. akt II OSK 1759/06; z dnia 24 listopada 2010r., sygn. akt II OSK 1762/09 - CBOSA; z dnia 5 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA 1329/95 - ONSA 1998/ 3/103; B. Adamiak [w:] B.Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. BECK, Warszawa 1996, s. 565, R. Stankiewicz, [w:] M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. el. Legalis, komentarz do art. 58, pkt VII.20).
Powyższej okoliczności nie zmienia fakt, iż w przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został złożony na podstawie ustawy COVID-19.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje podgląd, że przepis art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19 nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu niż przewidziane w przepisach K.p.a. (czy też jak w rozpoznawanej sprawie, w przepisach Ordynacji podatkowej), wprowadza jedynie dodatkowy tryb poinformowania strony o fakcie uchybienia i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie. Podkreśla się też, że przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie funkcjonuje samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten formułuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 K.p.a. (por. wyroki: WSA w Opolu z dnia 15 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Op 13/22, WSA w Gliwicach z dnia 2 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1588/21, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 749/21, WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 776/21, WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 862/21- (wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wskazano już wyżej podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji, bądź któremu nie doręczono postanowienia, może wnieść zażalenie, jeśli otwarty jest termin do wniesienia tego środka zaskarżenia dla strony, której doręczono postanowienie. Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu, bądź któremu nie doręczono postanowienia, i który nie wniósł zażalenia w terminie otwartym dla strony, której doręczono orzeczenie, nie ma możliwości "usunięcia" skutków prawnych upływu terminu do wniesienia zażalenia. W takiej sytuacji podmiot taki nie może skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż organ nie doręczył Skarżącej Spółce postanowienia, a termin do złożenia zażalenia upłynął wraz z upływem terminu dla stron, którym doręczono orzeczenie (ostatni dzień, w którym mogło zostać złożone zażalenie przypadał na 28 czerwca 2021 r.). Po upływie tego terminu, stronie pominiętej w postępowaniu, przysługuje jedynie wniosek o jego wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 16 lipca 2002 r." sygn. akt II SA 2230/00 M.Prawn. 2002/20/916, z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 505/08).
Wobec powyższego Skarżąca nie może w rozpatrywanej sprawie skorzystać z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego organ w niniejszej sprawie zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Mając powyższe na uwadze zarzuty skarg naruszenia art. 58. § 1 K.p.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 124 § 2 w związku z art. 8, art. 11 i art. 80 K.p.a. uznać należało za bezzasadne.
Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia otwiera organowi drogę do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Brak jest natomiast wymogu, aby postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia mogło zostać wydane dopiero po nieskutecznym upływie terminu do wniesienia skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do dokonania tej czynności, bądź po wydaniu orzeczenia w tej sprawie przez sąd administracyjny. Zasady ekonomiki procesowej wynikające z art. 12 K.p.a. dopuszczają zatem wydanie tych postanowień jednocześnie, a nawet ich połączenie.
Istotne jest jedynie aby organ przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego rozpoznał wniosek o przykrócenie terminu do jego wniesienia. W niniejszej sprawie organ sprostał powyższym wymaganiom wydając w pierwszej kolejności tj. w dniu 3 lutego 2022 r. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a następnie w dniu 4 lutego 2022 r. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargi oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło