II SAB/Po 10/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na bezczynność i przewlekłość Prezesa Sądu Okręgowego [...] w przedmiocie rozpoznania skarg na Opiniodawczy Zespół Specjalistów Sądowych w K. postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. /-/ W. Batorowicz M. M. (zwany dalej "skarżącym") złożył w piśmie z dnia 23 stycznia 2023 r. skargę na bezczynność i przewlekłość Prezesa Sadu Okręgowego [...] (zwanego dalej "Prezesem SO"). Przedmiotem skargi uczyniono wiele form zaniechania przez Prezesa SO. Skarga ta dotyczyła bezczynności i przewlekłości w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej (zarejestrowanej następnie pod sygn. akt II SAB/Po [...]), ale także bezczynności i przewlekłości dotyczącej rozpoznania przez Prezesa SO skarg na Opiniodawczy Zespół Specjalistów Sądowych przy Sądzie Okręgowym [...]. Skarżący wyjaśnił, że w dniu 19 kwietnia 2022 r. złożył do Sadu Okręgowego [...] skargę na opinię wydaną przez Opiniodawczy Zespół Specjalistów Sądowych. Kolejną skargę, na inną opinię, skarżący wniósł w dniu 17 października 2022 r. Żadna z tych skarg nie została terminowo rozpatrzona. W odpowiedzi na skargę Prezes SO, reprezentowany przez pełnomocnika – adw. A. D. – wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniesiono, że kontrolę i nadzór nad Opiniodawczym Zespołem Specjalistów Sądowych sprawuje Minister Sprawiedliwości w zakresie przestrzegania standardów metodologii sporządzania opinii na potrzeby postępowań sądowych. Ponadto ocena charakteru opinii należy do kognicji sądu powszechnego w toku postępowania toczącego się przed nim. Zdaniem Prezesa SO, w kognicji tut. Sądu pozostaje tylko kwestia bezczynności oraz przewlekłości w związku z udostępnieniem informacji publicznej. Dalej Prezes SO stwierdził, że rozpoznał skargi wyłącznie w zakresie, w jakim miał do tego kompetencje bez odnoszenia się do merytorycznej zawartości opinii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z kolei w myśl § 3 powołanego przepisu: "Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym." Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, zwanej dalej "k.p.a."), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Kognicji sądów administracyjnych nie podlegają sprawy inne, niż opisane powyżej, przy czym muszą to być sprawy, w których działania organów administracji charakteryzują się wskazanymi cechami stosunku administracyjnoprawnego. Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1852/20, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). Podkreślić należy, że działanie organów administracji publicznej (podmiotów wykonujących zadania publiczne), którego nie można sklasyfikować jako jednej z form wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-9, art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a., nie podlega kontroli sądowej, a podjęte próby jej zainicjowania poprzez złożenie skargi nie mogą być skuteczne. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej, gdzie skarżący złożył skargi na bezczynność i przewlekłość Prezesa SO w zakresie rozpoznania skarg na opinie przygotowane przez Opiniodawczy Zespół Specjalistów Sądowych przy Sądzie Okręgowym [...]. Należy zaznaczyć, że skarga na bezczynność lub przewlekłość, jaką można skutecznie wnieść do sądu administracyjnego, może dotyczyć wyłącznie tych spraw, w których organ administracji publicznej ma obowiązek wydać decyzję, postanowienie, indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego, tudzież inną czynność z zakresu administracji publicznej o charakterze władczym, a niebędącą decyzją, ani postanowieniem. Prezes SO przyjmując i rozpoznając skargi na opinie Opiniodawczego Zespołu Specjalistów Sądowych nie wydaje żadnej decyzji, ani postanowienia, ani żadnej innej czynności, której terminowość podjęcia podlegałaby sądowej kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Prezes SO może rozpoznać skargi w trybie działu VIII k.p.a., jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w tych sprawach nie można wnieść skargi do sądu administracyjnego (zob. np. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 311/21, postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1370/09, wyrok NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11, postanowienia NSA z dnia: 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2049/16; 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2091/16, 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09, 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09, 15 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 520/09, 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 395/06, 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, dostępne w CBOSA). Skoro nie można wnieść skargi w sprawach wnioskowo-skargowych z działu VIII k.p.a. to tym bardziej nie można wnieść skargi na bezczynność i przewlekłość w związku z nieterminowym załatwienie sprawy należącej do tej kategorii. Skarga taka jest niedopuszczalna i musi zostać odrzucona. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała okoliczność uzasadniająca odrzucenie skargi. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę (pkt I sentencji postanowienia). O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd postanowił w oparciu o przepis 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt II sentencji postanowienia). /-/ W. Batorowicz