II SAB/Po 13/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi B. G. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę. Pismem z dnia 27 grudnia 2024 r. B. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy prowadzonym pod sygn. akt [...]. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 10.000,00 zł oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ bezpodstawnie pozostawił bez rozpoznania jej wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania nastąpiło na skutek błędnego przyjęcia, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie. Jednakże wezwanie do uzupełnienia braków formalnych nie zostało skarżącej skutecznie doręczone, albowiem zostało wysłane pocztą tradycyjną, podczas gdy pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o doręczanie mu korespondencji w postępowaniu na wskazany adres skrzynki ePUAP. Organ pozostaje więc w bezczynności od dnia przekazania mu sprawy według właściwości, tj. od dnia 2 sierpnia 2024 r. Zgodnie z najnowszym orzecznictwem sądów administracyjnych, przepis art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa ma przy tym zastosowanie wyłącznie do [...]. Uzasadniając wniosek o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 10.000,00 zł skarżąca wskazała, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Pomimo, że skarżąca złożyła wniosek o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy w terminie, na skutek bezpodstawnego pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania z winy organu przestał mieć do niej zastosowanie art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Pobyt skarżącej na terytorium kraju może być zatem uznany za nielegalny przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, którzy w każdej chwili mogą dokonać kontroli legalności jej pobytu oraz wszcząć postępowanie w sprawie zobowiązania jej do powrotu. Dodatkowo, cudzoziemiec oczekujący na wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę znajduje się w szczególnej sytuacji i jego status nie jest taki sam jak status cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt czasowy i kartę pobytu. Przede wszystkim, o ile cudzoziemiec w każdym czasie może opuścić terytorium kraju, to jednak prawo do ponownego wjazdu ocenia się na podstawie art. 6 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. Bez karty pobytu, co do zasady wymagana jest zatem wiza, a w ruchu bezwizowym wjazd jest możliwy tylko w przypadku, gdy cudzoziemiec posiadający obywatelstwo odpowiedniego państwa spełnia dodatkowo warunek określony w art. 4 ust. 1 Rozporządzenia 2018/1806, tj. o ile nie wykorzystał 90 dni pobytu w okresie ostatnich 180 dni. W praktyce niemożliwe są zatem krótkotrwałe podróże poza terytorium kraju ze względu na brak możliwości powrotu w ruchu bezwizowym przed upływem 90 dni od wyjazdu ze strefy Schengen. Brak uregulowanej sytuacji pobytowej powoduje także w praktyce dużą trudność w znalezieniu pracy. Większość pracodawców wymaga od cudzoziemców posiadania karty pobytu. Ponadto cudzoziemiec nie ma możliwości złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy w zamian za krajowe prawo jazdy wydane za granicą na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, gdyż musi dołączyć do wniosku kopię karty pobytu, wizy lub innego dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa pobytu na terytorium kraju. Właściwe organy wydające prawo jazdy odmawiają cudzoziemcom wydania prawa jazdy w toku postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, przez co cudzoziemcy ci tracą uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium kraju po upływie 6 miesięcy zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami. Ze względu na fakt, że wielu cudzoziemców mieszka i pracuje w niewielkich miejscowościach, oddalonych od dużych ośrodków i rozwiniętej komunikacji zbiorowej, brak prawa do kierowania pojazdami powoduje w praktyce całkowite uzależnienie cudzoziemca od transportu organizowanego przez pracodawcę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 7 września 2023 r. B. G. złożyła do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium kraju, który został przekazany do Wojewody pismem z dnia 2 sierpnia 2024 r. Złożony wniosek zawierał braki formalne, w związku z tym, pismem z dnia 12 września 2024 r. organ wezwał stronę do ich uzupełnienia. Wezwanie zostało wysłane w dniu 13 września 2024 r. przez operatora pocztowego na adres pełnomocnika, radcy prawnego M. S., który został wskazany w treści pełnomocnictwa z dnia 6 czerwca 2024 r., tj. ul. [...] z [...], [...]. Wezwanie zostało skutecznie doręczone osobie uprawnionej do odbioru korespondencji w dniu 19 września 2024 r., co znajduje potwierdzenie w formie własnoręcznego podpisu tej osoby na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec nieuzupełnienia pomimo wezwania braków formalnych wniosku, organ w dniu 19 listopada 2024 r. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. Poza sporem pozostaje, że pełnomocnik strony rzeczywiście odebrał kwestionowane wezwanie. W piśmie tym pełnomocnik został prawidłowo pouczony o brakach formalnych wniosku oraz sposobie i terminie ich usunięcia, jak również o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. Zdaniem Wojewody, pełnomocnik nie może ignorować faktu otrzymania wezwania powołując się jedynie na swój wniosek o doręczenie pism drogą elektroniczną. Niewątpliwie organ powinien był zastosować się do prośby strony i doręczać pisma za pośrednictwem komunikacji elektronicznej, jednak w sprawie nie doszło do ograniczenia praw strony w zakresie ochrony jej interesów i nie było to istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na jego wynik, a zatem nie może doprowadzać do wyeliminowania rozstrzygnięcia organu z obrotu prawnego. Pismo dotyczące wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zostało skutecznie doręczone osobie uprawnionej do odbioru korespondencji pod deklarowanym adresem kancelarii radcy prawnego, co znajduje potwierdzenie w formie własnoręcznego podpisu tej osoby na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W ocenie organu doręczenie wezwania było skuteczne i wezwanie weszło do obrotu prawnego. Z ostrożności, w sytuacji uznania przez Sąd, że pozostawienie podania bez rozpoznania nie było skuteczne, organ podkreślił, że zarzuty bezczynności są również niezasadne. Do postępowań w sprawie zezwoleń na pobyt, w tym na pobyt czasowy mają bowiem zastosowanie przepisy art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, ustanawiające szczególne reguły biegu terminów załatwiania spraw. Do dnia złożenia skargi nie wystąpiło zdarzenie, które powodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do załatwienia sprawy, będącej przedmiotem skargi. Wniosek został bowiem złożony za pośrednictwem operatora pocztowego, a zatem po jego złożeniu wymagane jest osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim. Do dnia złożenia skargi cudzoziemiec nie stawił się w urzędzie, a zatem termin do załatwienia sprawy nie rozpoczął biegu. Organ podkreślił także, że bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach, w tym również w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia 30 września 2025 r., o czym stanowi art. 100c oraz 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. W okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Ponadto w okresie tym, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2025 r. skarżąca wskazała, że od dnia 17 czerwca 2010 r. doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest obowiązkowe, jeżeli strona się o to zwróciła lub wyraziła na to zgodę. Przepis art. 39[1] K.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania nie pozostawia organowi wyboru sposoby doręczania pism. Celem ustawodawcy było wprowadzenie obowiązku dokonywania doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o dokonywanie doręczeń w takiej właśnie formie i wskaże adres elektroniczny. W obowiązującym stanie prawnym organ miał zatem obowiązek dokonywać doręczeń w formie elektronicznej, a doręczenia w innej formie nie mogą być uznane za skuteczne. Pełnomocnik nie ma wiedzy na temat tego, kto odebrał wezwanie, natomiast żadna osoba poza pełnomocnikiem nie była uprawniona do jego odebrania, albowiem występując do organu o doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej pełnomocnik zamknął organowi drogę do skutecznego doręczenia pisma drogą pocztową. Niezależnie od powyższego wskazał, że nie udzielił upoważnienia do odbioru korespondencji w postępowaniu administracyjnym pod tym adresem. W niniejszej sprawie strona (ani jej pełnomocnik) faktycznie nie miała wiedzy o doręczeniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Nastąpiło to z winy organu, który wysłał pismo w sposób sprzeczny z art. 39[1] K.p.a., tj. drogą pocztową na adres, który w żadnym momencie postępowania nie został organowi wskazany jako adres do doręczeń. W tej sytuacji w sposób oczywisty doszło do naruszenia prawa strony do udziału w postępowaniu. Co do podmiotowego zakresu zastosowania przepisów art. 100c i 100d ustawy o cudzoziemcach wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odnosił się już do argumentów przytoczonych przez organ, dokonując odmiennej oceny tego zagadnienia i przyjmując, że przepisy te mają zastosowanie wyłącznie do obywateli [...], przybyłych na terytorium kraju w związku z agresją [...] z 24 lutego 2022 r. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 17 kwietnia 2025 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych w tym piśmie dokumentów. Wyjaśniła, że organ przyznał, że w sprawie doszło do omyłkowej wysyłki pism pocztą tradycyjną pomimo wskazania adresu elektronicznego do doręczeń. Tym samym należy uznać, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie zostało skutecznie doręczone, stąd pozostawienie wniosku bez rozpoznania było bezpodstawne, a organ pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w postępowaniu nr [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę cudzoziemca na terytorium kraju, wszczętym na wniosek skarżącej z dnia 6 września 2023 r., który wpłynął do Wojewody jako organu właściwego w dniu 9 września 2024 r. W pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a.") skargę – w tym także skargę na bezczynność – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a. w przypadku dopuszczenia się przez organ bezczynności jest instytucja ponaglenia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. wniosła wymagane ponaglenie, które zostało uznane za nieuzasadnione postanowieniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 18 grudnia 2024 r. W tym stanie rzeczy należało więc uznać, że przesłanka formalna do wniesienia skargi została spełniona. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności zauważenia wymaga, że Wojewoda w dniu 19 listopada 2024 r. pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania uznając, że pomimo wezwania nie uzupełniła ona braków formalnych tego wniosku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym od czasu podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie jednolicie wskazuje się, że na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem publ. baza CBOSA). Prawidłowość pozostawienia wniosku bez rozpoznania jest więc elementem badania zarzucanej organowi bezczynności. W rozpoznawanej sprawie kluczowym zadaniem Sądu było więc zbadanie, czy zarzucana w skardze zwłoka Wojewody w załatwieniu sprawy rzeczywiście istniała w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. Jak już to zostało wyjaśnione, skarżąca zarzuca Wojewodzie bezczynność w sprawie rozpoznania jej wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy (i pracę) na terytorium kraju. Wojewoda z kolei odpiera te zarzuty, odwołując się m.in. do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.; dalej: "u.p.o.U."). W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium kraju, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przepisy art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego U. E., 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego U. E. – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki." Następnie cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy obywatelom [...] została "prolongowana" na kolejny okres w dodanym w dniu 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 185). Następnie kolejne nowelizacje wskazanego wyżej art. 100d przedłużały okres zawieszenia biegu terminów. Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do dnia 30 września 2025 r. (zob. art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2024 r., poz. 854). Sąd podziela stanowisko, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom [...] znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nim spraw toczących się z udziałem obywateli [...], którzy opuścili [...] w związku z konfliktem zbrojnym, ale i do spraw z udziałem pozostałych cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo oraz na datę przybycia na terytorium kraju. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie NSA (zob. np. wyroki z: 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22; 25 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 206/24; 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22; 11 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1074/24; 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1301/24; 10 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1341/24; 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1890/24; 20 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 2146/24 i II OSK 2212/24, 27 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 2515/24; 4 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2344/24; 12 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2299/24; 13 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 1710/24; 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2316/24). W tym kontekście należy przypomnieć, że w analizowanych przepisach art. 100c i art. 100d u.p.o.U. mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej, a nie np. "obywatelu [...]". Skoro u.p.o.U. nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa krajowego. Dalej wyjaśnienia wymaga, że na tle przywołanych przepisów art. 100c i art. 100d u.p.o.U., sprawy sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności lub przewlekłości wojewodów w wydawaniu zezwoleń na pobyt czasowy i pracę nie były rozstrzygane jednolicie. W części orzeczeń Sądy oddalały skargi na bezczynność bądź przewlekle prowadzenie postępowania, stwierdzając, że w okresie obowiązywania art. 100c i art. 100d nie można zarzucić organowi opieszałości w sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2024 r. w sprawie II SAB/Po 119/24). Prezentowany był także pogląd, że obowiązywanie tych przepisów skutkuje niemożnością dokonania przez Sąd merytorycznej oceny okoliczności konkretnej sprawy w świetle przesłanek i stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, czyli w istocie bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego, o jakiej mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sądy wydawały zatem postanowienie o umorzeniu postępowania (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 71/23). W opozycji do powyższych linii orzeczniczych ukształtowało się stanowisko uznające stosowanie art. 100c i art. 100d u.p.o.U. za niedające się pogodzić z konstytucyjnymi oraz konwencyjnymi gwarancjami prawa do sądu oraz prawa do skutecznego środka zaskarżenia. Sądy odwoływały się przy do materii objętej postanowieniami dyrektywy 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz.U. UE L z dnia 23 grudnia 2011 r. nr 343, s.1) (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2024 r. w sprawie II SAB/Po 69/24, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2024 r. w sprawie IV SAB/Po 191/23). Jednakże, w ostatnim okresie ukształtowała się konsekwentna i jednolita linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazująca na niedopuszczalność pomijania, przy rozstrzyganiu spraw z zakresu bezczynności i przewlekłości postępowania, regulacji zawartych w art. 100c i art. 100d u.p.o.U. Wyrazem tej linii są m. in. wyroki: z dnia 11 września 2024 r. w sprawie II OSK 1240/24, z dnia 23 września 2024 r. w sprawie II OSK 1129/24, z dnia 23 października 2024 r. w sprawie II OSK 801/24, z dnia 24 października 2024 r. w sprawie II OSK 1182/24, z dnia 29 października 2024 r. w sprawie II OSK 983/24, z dnia 30 października 2024 r. w sprawie II OSK 1085/24, z dnia 6 listopada 2024 r. w sprawie II OSK 912/24, z dnia 12 listopada 2024 r. w sprawie II OSK 2172/24, z dnia 13 listopada 2024 r. w sprawie II OSK 821/24, z dnia 18 listopada 2024 r. w sprawie II OSK 926/24, z dnia 20 listopada 2024 r. w sprawie II OSK 963/24, z dnia 13 marca 2025 r. w sprawie II OSK 2208/24, z dnia 10 kwietnia 2025 r. w sprawie II OSK 1237/24). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w art. 100d u.p.o.U. nie uregulowano kwestii długości terminów, w jakich powinien być rozpoznany wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy. Podobnie, przepis ten nie dotyczy zasad wydłużania terminów rozpoznania sprawy z uwagi na jej skomplikowany charakter, a także implikacji wynikających z braku przedłożenia przez stronę wymaganych przez prawo informacji lub dokumentów. W konsekwencji art. 100d nie dotyczy materii, która została uregulowana w art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE, a w takim przypadku trudno mówić o bezpośrednim naruszeniu postanowień art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE przez art. 100d u.p.o.U. Zdaniem NSA z uwagi na specyfikę regulacji dotyczącej uprawnień przyznawanych cudzoziemcom na podstawie ustawy o cudzoziemcach, bezprzedmiotowe jest analizowanie ewentualnego naruszenia zasady równoważności (niedyskryminacji). Jeżeli zaś chodzi o zasadę efektywności, to ocena art. 100d winna uwzględniać cel oraz epizodyczny charakter tej regulacji, a także uwarunkowania systemowe, dotyczące praw gwarantowanych przez Kartę Praw Podstawowych U. E. (Dz.U. UE C. z 2007 r. nr 303, poz. 1; dalej też: "KPP"). Regulacje zawarte w art. 100d u.p.o.U. miały i mają nadal charakter czasowy (epizodyczny). Przedłużenie obowiązywania tego przepisu nie jest przy tym dowolne, ale skorelowane z przedłużaniem przez Radę U. E. tymczasowej ochrony udzielanej wysiedleńcom z [...], o których mowa w art. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z [...] w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (zob. decyzję wykonawczą Rady (EU) 2023/2409 z dnia 19 października 2023 r. przedłużającą ochronę czasową do 4 marca 2025 r., Dz.U. L 2023/2409). Jeżeli chodzi z kolei o uwarunkowania systemowe, to należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE jest mowa o "zwykłym obciążeniu pracą administracji państw członkowskich", z czego wynika, że nie dotyczy on problematyki sytuacji nadzwyczajnych, w tym poważnych kryzysów migracyjnych. Po drugie, prawa zagwarantowane we wtórnym prawie unijnym oraz w Karcie Praw Podstawowych, w tym prawo do dobrej administracji oraz prawo do sądu (zob. art. 41 i 47 KPP), mogą podlegać ograniczeniom z uwagi na konieczność ochrony m.in. interesu publicznego (zob. art. 52 ust. 1 KPP). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, regulacja zawarta w art. 100d u.p.o.U. stanowi proporcjonalne ograniczenie uprawnień cudzoziemców, uwzględniając opisane wyżej cele i charakter tej regulacji. Przy tym w art. 100d u.p.o.U. ustawodawca nie zwolnił organów administracji od obowiązku przestrzegania zasady szybkości postępowania przewidzianej w art. 12 K.p.a., ale tylko przez pewien okres wyłączył możliwość domagania się przez cudzoziemca stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości za okres obowiązywania tej szczególnej regulacji oraz dochodzenia roszczeń związanych ze stwierdzeniem takiej bezczynności lub przewlekłości. Te same racje, które legły u podstaw przyjęcia, że art. 100d u.p.o.U. stanowi przejaw uzasadnionego, proporcjonalnego ograniczenia m.in. prawa do sądu gwarantowanego w art. 47 KPP, przemawiają za uznaniem, że wspomniany przepis ustawy o pomocy nie narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji kraju oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284; dalej: "EKPC"). Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.U. nie wyłączają prawa do sądu, ale wprowadzają tylko jego czasowe ograniczenie i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt na terytorium kraju (zob. art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4). W kontekście art. 45 ust. 1 Konstytucji wskazuje także, że ograniczenia dotyczące praw cudzoziemców, w tym te dotyczące prawa do sądu, mogą być, w świetle art. 37 ust. 2 Konstytucji, dalej idące niż ma to miejsce wobec obywateli kraju oraz obywateli U. E. (zob. np. wyrok TK z dnia 15 listopada 2000 r., sygn. akt P 12/99, OTK 2000, nr 7, poz. 260 oraz postanowienie NSA z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 677/24). Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny w odniesieniu do kwestii ewentualnego naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC zauważył, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka decyzje dotyczące m.in. pobytu cudzoziemca na terytorium Państwa strony Konwencji nie dotyczą ustalenia praw lub obowiązków cywilnych ani zarzutów karnych przeciwko cudzoziemcowi w rozumieniu art. 6 Konwencji. W konsekwencji, w niniejszej sprawie kwestią o zasadniczym, rozstrzygającym znaczeniu było ustalenie, że wniosek skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu ówcześnie właściwego w sprawie w dniu 11 września 2023 r. W tym okresie obowiązywał już art. 100d u.p.o.U. i nadal obwiązuje w dniu orzekania przez tutejszy Sąd. W okresie obowiązywania przepisów art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.U. terminy załatwienia sprawy nie biegną, a tym samym nie można mówić o bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 149 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Jak już wspomniano, zgodnie z art. 100d ust. 4 u.p.o.U., zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania tego przepisu nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Reasumując, biorąc powyższe pod uwagę i uwzględniając ukształtowaną linię orzeczniczą, stwierdzić należy, że - zgodnie z regulacją art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.U. - bieg terminu załatwienia sprawy skarżącej nie rozpoczął się i stan ten trwa (w obecnym stanie prawnym) do dnia 30 września 2025 r., co oznacza, że w tym okresie nie można zarzucić organowi opieszałości w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W takim stanie sprawy Sąd nie mógł badać kwestii prawidłowości pozostawienia przez Wojewodę bez rozpoznania wniosku skarżącej. Okoliczności związane z tym aspektem sprawy mogłyby mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia jedynie w sytuacji, w której brak byłoby podstaw do oddalenia skargi z uwagi na art. 100d u.p.o.U. (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 1551/23). Końcowo odnosząc się do argumentacji Wojewody, że termin załatwienia sprawy nie rozpoczął się, albowiem do dnia wniesienia skargi nie wystąpiło zdarzenie, które powodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do załatwienia sprawy zgodnie z art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, Sąd wskazuje, że argumentacja ta nie jest zasadna. W tym zakresie należy odnieść się do uchwały NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt. I OPS 2/13, zgodnie z którą skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a K.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 K.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. (bądź też w art. 105 ust. 2 i art. 106 ust. 2a ustawy o cudzoziemcach) organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Tym samym organ nie ma racji twierdząc, że wszczęcie postępowania w rozpoznawanej sprawie mogło nastąpić w dniu kiedy braki wniosku zostały przez cudzoziemkę usunięte. Z dniem usunięcia braków formalnych wniosku nie następuje bowiem wszczęcie postępowania, lecz w oparciu o art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach rozpoczyna bieg szczególny termin do załatwienia sprawy określony w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Taki stan rzeczy nie oznacza, że w okresie od złożenia wniosku (tj. od wszczęcia postępowania) do zaistnienia zdarzeń określonych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach organ nie musi podejmować żadnych czynności, jak choćby wezwać cudzoziemca do usunięcia braków wniosku. Natomiast brak podejmowania takich działań przez organ mógłby być oceniany nie przez pryzmat bezczynności, lecz przewlekłości. Nie sposób jednak mówić o przewlekłości skoro ustawodawca zawiesił bieg terminów do załatwienia sprawy wprowadzając art. 100d do u.p.o.U. (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1810/24). Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.