IV SA/Po 1349/20
WyrokWSA w Poznaniu2021-05-05
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy może w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wprowadzić zakaz stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe w nowo budowanych budynkach, czy też jest to kompetencja wyłączna sejmiku województwa w ramach uchwał antysmogowych?Ratio decidendi
Rada Gminy jest uprawniona do wprowadzenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zakazu stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe w nowo budowanych budynkach. Taki zakaz mieści się w zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, które gmina ma obowiązek uwzględnić w planie miejscowym. Uchwały antysmogowe i plany miejscowe są równorzędnymi aktami prawa miejscowego, a ich zakresy regulacji są odmienne – uchwały antysmogowe dotyczą jakości paliw, a plany miejscowe możliwości stosowania określonych instalacji w nowych budynkach.Stan faktyczny
Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Komorniki w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując § 5 pkt 7, który wprowadzał zakaz stosowania w nowo budowanych budynkach pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe. Zdaniem Wojewody, zakaz ten wykracza poza kompetencje rady gminy i narusza przepisy dotyczące uchwał antysmogowych podejmowanych przez sejmik województwa. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że plan miejscowy może zawierać takie ograniczenia, a uchwały antysmogowe i plany miejscowe są aktami równorzędnymi o odmiennym zakresie regulacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 maja 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi W. w rejonie ulic: K. i Z. oddala skargę w całości
Rada Gminy Komorniki w dniu 28 maja 2019 r. podjęła na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506, dalej: usg) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 218 r. poz. 1945 ze zm., dalej:: upzp) uchwałę nr X/79/2019 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi Wiry w rejonie ulic: Komornickiej i Zespołowej ( dalej jako : Uchwała ).
W dniu 17 lipca 2020 r. Wojewoda Wielkopolski wniósł do tutejszego Sądu skargę na ww. uchwałę Rady Gminy Komorniki, żądając stwierdzenia nieważności jej § 5 pkt 7 ze względu na istotne naruszenie prawa oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu Wojewoda zważył, iż w § 5 pkt 7 zaskarżonej uchwały w zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego dla obszaru objętego planem wprowadzono zakaz stosowania w nowo wybudowanych budynkach pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe. Tymczasem zgodnie z art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1396 ze zm., dalej: Poś) sejmik województwa może, w drodze uchwały, w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie lub na środowisko, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Stosownie do tego przepisu Sejmik Województwa Wielkopolskiego przyjął 18 grudnia 2017 r. dla terenu województwa wielkopolskiego następujące uchwały (tzw. uchwały antysmogowe):
- nr XXXIX/941/17 obejmującą obszar województwa wielkopolskiego, z wyłączeniem Miasta Poznań oraz Miasta Kalisz,
- nr XXXIX/942/17 obejmującą obszar Miasta Poznań,
- nr XXXIX/943/17 obejmującą obszar Miasta Kalisz.
Wojewoda zaznaczył, że uchwały antysmogowe wprowadziły od 1 maja 2018 r. zakaz stosowania najgorszej jakości paliw stałych, np. bardzo drobnego miału (mułu), węgla brunatnego czy flotokoncentratu węglowego oraz określiły standardy jakościowe węgla kamiennego oraz paliw stałych produkowanych z wykorzystaniem tego węgla. W ocenie skarżącego, skoro na podstawie wskazanej delegacji ustawowej samorząd województwa podjął stosowne uchwały antysmogowe należy przyjąć, że ustalenia w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw zostały unormowane w odrębnych od planu miejscowego aktach prawa. Nieuprawnione jest więc wprowadzenie do treści uchwały zapisów zawierających ustalenia w kwestii sposobu ogrzewania budynków w zakresie uregulowanym uchwałami antysmogowymi. Za niedopuszczalne jest tym samym ustalenie bezwzględnego zakazu stosowania w nowych budynkach pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe.
Reasumując Wojewoda stwierdził, że przepis § 5 pkt 7 zaskarżonej uchwały został podjęty z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu i rodzi konieczność stwierdzenia jego nieważności.
W odpowiedzi Rada Gminy Komorniki wniosła o oddalenie skargi. Wskazano, że treść planu miejscowego określa art. 15 upzp oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1587 ze zm., dalej: r.w.z.p.). Istotne znaczenie dla kształtowania treści planu ma mają też przepisy wykonawcze, w szczególności rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, ze zm., dalej: r.w.t.b.). Zgodnie zaś z § 132 ust. 1 r.w.t.b. budynek, który ze względu na swoje przeznaczenie wymaga ogrzewania, powinien być wyposażony w instalację ogrzewczą lub inne urządzenia ogrzewcze, niebędące piecami, trzonami kuchennymi lub kominkami. Jednocześnie przepis § 132 ust. 2 r.w.t.b. dopuszcza stosowanie pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe w budynkach o wysokości do 3 kondygnacji nadziemnych włącznie, jeżeli nie jest to sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przy czym w budynkach zakładów opieki zdrowotnej, opieki społecznej, przeznaczonych dla dzieci i młodzieży, lokalach gastronomicznych oraz pomieszczeniach przeznaczonych do produkcji żywności i środków farmaceutycznych - pod warunkiem uzyskania zgody właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Zdaniem organu gminy § 132 ust. 2 r.w.t.b. pozwala więc na zamieszczenie w planach miejscowych kwestionowanego przez Wojewodę zakazu stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe. Zawarte w nim dopuszczenie uzależnione jest bowiem od zawarcia (lub też nie) w planie miejscowych w tym zakresie. Plan miejscowy może więc zawierać zakaz stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe, gdyż jest to jedna a przewidzianych przez ustawodawcę form realizacji normy określonej w § 132 ust. 2 r.w.t.b. Trudno wyobrazić sobie inny sposób uregulowania w planie miejscowym niniejszych kwestii jak właśnie poprzez zawarcie wprost zakazu stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwa stałe. Dodatkowo wskazano, że art. 72 ust. 1 pkt 6 Poś wskazuje, że w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez uwzględnianie innych potrzeb w zakresie ochrony powietrza. Zdaniem Rady Gminy jest to kolejna podstawa do wskazania, że skarżący winien znaleźć się w uchwale.
Odnośnie rzekomego wkroczenia w materię uregulowaną tzw. uchwałami antysmogowymi podniesiono, że są one aktami prawa miejscowego ustanawianymi przez organ samorządu województwa. Plany miejscowe są zaś aktem prawa miejscowego na szczeblu gminnym. Nie ma podstaw do tworzenia wewnętrznej hierarchii aktów prawa miejscowego z uwagi na to, czy stanowią je organy gminy, powiatu czy województwa. Jednostki samorządu terytorialnego są bowiem równorzędne i niezależne od siebie. Oba akty prawa miejscowego (plan miejscowy i uchwała antysmogowa) posiadają niezależną od siebie delegację ustawową do ich wydania i żaden z tych aktów nie ma względem drugiego charakteru nadrzędnego.
Ponadto Rada Gminy podniosła, że zapisy uchwały antysmogowej odnoszące się do zakazu stosowania paliw stałych różni się w swej treści od § 5 pkt 7 planu. Normy zawarte w obu aktach nie są tożsame, inny jest ich zakres. Uchwała antysmogowa dotyczy określenia rodzaju i jakości paliw dopuszczonych do stosowania lub których stosowanie jest zakazane w obszarze danej instalacji, w której następuje spalanie paliw. W planie miejscowym zaś zakaz stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe dotyczy nie tyle paliw spalanych w instalacjach, lecz w ogóle stosowania tych instalacji. Plan również określa sposób przyszłego zagospodarowania objętych w nim terenów i poza wyjątkowymi przypadkami ustalania tymczasowego zagospodarowania, nie wpływa na istniejące na jego obszarze budynki i istniejące w nich instalacje. Uchwały antysmogowe poza pewnymi wymogami co do parametrów technicznych potencjalnych nowo instalowanych instalacji zawierają regulacje odnoszące się do istniejącej zabudowy i istniejących instalacji, a właściwie paliwa w nich wykorzystywanego.
W związku z powyższym Rada Gminy stwierdziła, że skarga Wojewody nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosownie zaś do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kognicji Sąd zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. powołany został do orzekania w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
W świetle art. 91 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 506 w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia uchwały, dalej "u.s.g.") uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy. W takiej sytuacji może jedynie zaskarżyć wadliwy akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt II OSK 320/05 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 572/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda Wielkopolski w ustawowym terminie 30 dni od dnia otrzymania zaskarżonej Uchwały nie orzekł o jej nieważności, wobec czego był władny zaskarżyć ją w trybie art. 93 u.s.g. do sądu administracyjnego.
Dalej należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, iż zaskarżona Uchwała jako podjęta w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest aktem prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. z 2018r., poz. 1945 ze zm., w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia uchwały, dalej "u.p.z.p."), zatem należy do kategorii aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Zaskarżona Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z 5 czerwca 2019 r. Poz. 5553.
Przechodząc do oceny zasadności skargi należy przywołać art. 28 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym, istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. W przepisie tym przewidziano dwie podstawowe przesłanki zgodności z przepisami prawa uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Po pierwsze, przesłankę materialnoprawną, a mianowicie uwzględnienie zasad sporządzania planu miejscowego. Chodzi tu przede wszystkim o związanie rady gminy przepisami prawa, w tym prawa europejskiego, zasadami konstytucyjnymi i przepisami ustaw materialnoprawnych, które wyznaczają granice władztwa planistycznego gminy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 215/08, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą zatem zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna, inne załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. np. Z. Niewiadomski, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2016, 9 wyd., teza 4 do art. 28).
Po drugie, w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przewidziano przesłankę formalnoprawną, a mianowicie zachowanie procedury sporządzenia planu i właściwości organu. Jeżeli chodzi o tryb sporządzania planu, to pojęcie to odnosi się do sekwencji czynności jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia studium, czy też planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium lub planu, a skończywszy na uchwaleniu studium lub planu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 25 maja 2009 r. II OSK 1778/08 - CBOSA).
Należy podkreślić, że Wojewoda Wielkopolski w skardze zawarł zarzuty dotyczące wyłącznie zawartości aktu nie kwestionując trybu sporządzania zaskarżonej Uchwały. W tym miejscu należy zaznaczyć, że rozpoznawana skarga jest pierwszą skargą do sądu administracyjnego na przedmiotową Uchwałę. Rodzi to obowiązek skontrolowania trybu sporządzenia miejscowego planu (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 6 października 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 38/11; WSA w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 1153/12; WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 835/12 – CBOSA). Po przeanalizowaniu akt sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżony plan został uchwalony z zachowaniem czynności kolejno wymienionych w przepisie art. 17 pkt 1 – 14 u.p.z.p. regulującym procedurę planistyczną.
Z przepisu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. wynika także, że nie każde naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub trybu jego sporządzania skutkować będzie stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części. Naruszenie takie musi zostać ocenione jako istotne, czyli takie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, gdy przyjęte ustalenia planistyczne są jednoznacznie odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad sporządzania planu miejscowego.
Mając na uwadze zarzut skargi, a także fakt niezwiązania Sądu zarzutami skargi, przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna wykazała, że zaskarżona Uchwała odpowiada prawu w zaskarżonej części dotyczącej postanowienia § 5 pkt 7 Uchwały, zgodnie z którym "W zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu ustala się: zakaz stosowania w nowo budowanych budynkach pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe;".
W rozpoznawanej sprawie spornym jest, czy kompetencja Rady Gminy Komorniki obejmowała wprowadzenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zakazu stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe.
Oceniając bowiem zasadność skargi wskazać trzeba, że z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego mamy niewątpliwie do czynienia w sytuacji uregulowania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego materii, co do uregulowania której rada nie miała kompetencji. Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły i niedopuszczalne jest dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Zatem każde unormowanie wykraczające poza udzielone upoważnienie jest naruszeniem normy upoważniającej i zarazem naruszeniem konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego, a w konsekwencji stanowi również naruszenie zasad sporządzania planu w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 3148/17 - CBOSA). Rada gminy nie ma zatem prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, ani też podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej.
W tym miejscu wskazać należy, że na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, a zgodnie z § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003r. Nr 164, poz. 1587) ustalenia dotyczące zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego powinny zawierać nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia w zagospodarowaniu terenów wynikające z: potrzeb ochrony środowiska, o których mowa w szczególności w art. 72 i 73 ustawy z 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm., dalej "p.o.ś.") obowiązujących ustaleń planów ochrony ustanowionych dla parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych, a także dla innych form ochrony przyrody występujących na terenach objętych projektem planu miejscowego. Podkreślić należy, że ustanowione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu powinny pozostawać w zgodzie z materią ustawową, a ponadto winny mieć uzasadnienie w przepisach upoważniających do ich ustanowienia.
Wskazać należy, że, art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. w zw. z § 4 pkt 3 rozporządzenia z 2003 r. przez wiele lat był interpretowany w sposób, że to nie rada gminy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, lecz sejmik województwa w uchwale podjętej na podstawie art. 96 ust. 1 p.o.ś. jest uprawniony do wprowadzenia tego rodzaju regulacji zakazujących stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe (por. wyroki WSA w Poznaniu z 11 lipca 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 334/19; z 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 351/19; z 10 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 485/19; z 10 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 569/19; z 6 listopada 2019r. sygn. akt IV SA/Po 841/19; z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 878/19; z 6 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 852/19; z 14 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 876/19; z 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Po 1135/19; z 26 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 877/19; z 1 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 553/20; z 16 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 398/20; por. też wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 1229/19; a także wyroki WSA w Krakowie z 8 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 373/18; WSA we Wrocławiu z 11 września 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 362/18; z 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 154/19 – wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).
W wyroku z dnia 12 grudnia 2020r. sygn. akt II OSK 1382/20 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował jednak prezentowaną powyżej linię orzeczniczą. W uzasadnieniu w/w wyroku NSA wskazał, że w § 4 rozporządzenia z 2003r. ustalono wymogi dotyczące stosowania standardów przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego. W myśl § 4 pkt 3 powołanego rozporządzenia w zakresie ustaleń dotyczących zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego projekt ten powinien zawierać nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia w zagospodarowaniu terenów wynikające m.in. z potrzeb ochrony środowiska, o których mowa w szczególności w art. 72 i 73 p.o.ś. Dalej wskazano na treść art. 72 ust. 1 pkt 6 p.o.ś. zgodnie z którym, w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez uwzględnianie innych potrzeb w zakresie ochrony powietrza, wód, gleby, ziemi, ochrony przed hałasem, wibracjami i polami elektromagnetycznymi. Z treści powyższych przepisów NSA wywiódł, że nieprawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym wprowadzenie "zakazu stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe" nie mogło być materią unormowaną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W ocenie NSA powyższe przepisy w powiązaniu z koniecznością stosowania w procedurze planistycznej zasady zrównoważonego rozwoju nakładają wręcz na organy planistyczne obowiązek zagwarantowania możliwości zaspakajania podstawowych potrzeb społeczności, obecnych jak i przyszłych pokoleń, do potrzeb takich należy między innymi ochrona powietrza. Warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i związana z tym ochrona powietrza jest jednym z elementów, które muszą znaleźć obligatoryjne odzwierciedlenie w treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie można więc postawić organowi planistycznemu zarzutu, że kwestia ta zgodnie z wymogami powołanych wyżej przepisów została uwzględniona w planie miejscowym.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, "...że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.), którego ustalenia kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Plan miejscowy powinien w sposób kompleksowy informować właścicieli nieruchomości o stanie prawnym danego terenu i dopuszczalnym sposobie jego zagospodarowania (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2365/18 - CBOSA). Uwzględnienie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ograniczeń wynikających z potrzeb ochrony środowiska jest obligatoryjne. Ponadto, co istotne, ustala porządek normatywny, który staje się przedmiotem konkretyzacji w aktach administracyjnych np. w pozwoleniach na budowę bowiem reguluje kwestie związane z budową nowych budynków, ich parametrów, a także rodzajów instalacji, jakie mogą być w nich zastosowane".
Uzasadniając stanowisko, że organ planistyczny uchwalając treść przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wkroczył w kompetencje sejmiku województwa, lecz czynił to w oparciu o przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym NSA przytoczył treść art. 96 ust. 1 p.o.ś., zgodnie z którym sejmik województwa może, w drodze uchwały, w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. W ocenie NSA "...Przepis ten nadaje sejmikowi województwa kompetencję do wprowadzenia ograniczeń lub zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Uchwałą antysmogową, która dotyczy obszaru Miasta Poznania jest uchwała Sejmiku Województwa Wielkopolskiego Nr XXXIX/942/17 z dnia 18 grudnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze Miasta Poznania ograniczeń lub zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2017 r. poz. 8808), dalej: "uchwała antysmogowa". W § 1 ust. 1 uchwały sformułowano zapis, zgodnie z którym "celem zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi i na środowisko, na obszarze Miasta Poznania, wprowadza się ograniczenia i zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw, określone niniejszą uchwałą". W dalszych przepisach uchwały określono jakiego rodzaju paliw stałych nie należy stosować w instalacjach grzewczych".
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił dalej, że ustawodawca upoważnił sejmik województwa do wprowadzania zakazów lub ograniczeń w zakresie użytkowania urządzeń jakimi są instalacje, w których następuje spalanie paliw. Natomiast sejmik województwa nie posiada uprawnień do wprowadzenia ograniczeń lub zakazów w zakresie budowy (powstawania) instalacji na paliwa stałe. NSA wskazał, że "Uchwały antysmogowe są aktem prawa miejscowego ustanawianym przez organ samorządu wojewódzkiego. Natomiast plany miejscowe są aktem prawa miejscowego stanowionym przez samorządy na szczeblu gminnym. Nie ma podstaw do tworzenia wewnętrznej hierarchii aktów prawa miejscowego z uwagi na to, czy stanowią je organy gminy, powiatu czy województwa. Jednostki samorządu terytorialnego są bowiem równorzędne i niezależne od siebie. Tak więc oba te akty prawa miejscowego posiadają niezależną od siebie delegację ustawową do ich wydania i żaden z tych aktów nie ma względem drugiego charakteru nadrzędnego. Ponadto realizowana w formie tzw. "uchwały antysmogowej" kompetencja sejmiku województwa dotyczy określenia rodzaju i jakości paliw dopuszczonych do stosowania lub których stosowanie jest zakazane w obszarze danej instalacji, w której następuje spalanie paliw. Natomiast ustalenia planu miejscowego dotyczą nie tyle paliw spalanych w instalacjach lecz dotyczą w ogóle możliwości wykonania takich instalacji w nowych obiektach budowlanych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 stycznia 2020 r. , sygn. akt II SA/Kr 1285/19)".
Akceptując to stanowisko Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że wbrew zarzutom skargi, że Rada Gminy Komorniki była uprawniona do wprowadzenia do treści § 5 pkt 7 Uchwały postanowienia ustalającego zakaz stosowania pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe.
Skarga, jako nieuzasadniona podlega zatem oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 14 października 2020 r., na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony zostały powiadomione o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym i umożliwiono im złożenie na piśmie ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło