II SA/Rz 1314/24
WyrokWSA w Rzeszowie2024-12-11
Skład orzekający: Maria Mikolik, Elżbieta Mazur - Selwa, Karina Gniewek - Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wszcząć postępowanie administracyjne na wniosek strony, jeśli żądanie dotyczy kwestii, które zostały już prawomocnie rozstrzygnięte (res iudicata), lub gdy brak jest podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku w trybie administracyjnym?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie strony dotyczy kwestii, które zostały już prawomocnie rozstrzygnięte (res iudicata), lub gdy brak jest przepisu prawnego, w oparciu o który można wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania strony. W szczególności, kwestie związane z wycofaniem operatu technicznego z zasobu geodezyjnego, anulowaniem protokołu weryfikacji czy kwestionowaniem prawidłowości dokumentacji geodezyjnej, które nie stanowią aktów administracyjnych i nie mogą być przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności, nie mogą być rozpatrywane w trybie administracyjnym, jeśli zostały już prawomocnie rozstrzygnięte.Stan faktyczny
Skarżący R. Ł. zwrócił się do Starosty o wycofanie z zasobów operatu technicznego oraz anulowanie pierwszego protokołu weryfikacji tego dokumentu. Starosta odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że sprawy te były już rozstrzygane (res iudicata). Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (PWINGiK) uchylił postanowienie Starosty, uznając, że "unieważnienie" operatu nie jest tym samym co jego "wycofanie", a "opracowanie protokołu weryfikacji" jest odmienne od "anulowania" protokołu. PWINGiK wskazał również, że przepisy nie przewidują "wycofania" dokumentacji ani "anulowania protokołu weryfikacji". WSA w Rzeszowie uchylił postanowienie PWINGiK, uznając, że organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania z uwagi na res iudicata oraz brak podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku w trybie administracyjnym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. Ł. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 3 września 2024 r. nr GK-I.7210.3.2.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie na rzecz skarżącego R. Ł. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi R. Ł. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: "PWINGiK" lub "organ odwoławczy") z dnia 3 września 2024 r. nr GK-I.7210.3.2.2024, wydane w sprawie odmowy wszczęcia postępowania.
Jak wynika z akt sprawy skarżący pismem z dnia 8 lipca 2024 r. zwrócił się do Starosty R. (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") "o wycofanie z zasobów operatu technicznego z dnia 26.09.2017 r. pod nr PODGIK.440.5541.2017 wykonanego z naruszeniem prawa przez geodetę Pana J. J. oraz anulowania pierwszego protokołu weryfikacji tego dokumentu w drodze wydania decyzji administracyjnej".
Postanowieniem z dnia 26 lipca 2024 r. nr PODGIK.4410.2.40.2024, Starosta, działając w oparciu o przepis art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wyłączenia z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operatu technicznego wykonanego przez firmę Usługi Geodezyjne mgr inż. J. J., wpisanego do ewidencji materiałów zasobu w dniu 10 grudnia 2017 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym P.1816.2017.5744, dotyczącego inwentaryzacji powykonawczej odcinka drogi gminnej w miejscowości N. obejmującego działkę nr [...] na odcinku graniczącym z działką [...], będącą własnością A. i R. Ł., a także odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie anulowania protokołu weryfikacji ww. operatu technicznego.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że zarówno sprawa dotycząca "wycofania z zasobów operatu technicznego z dnia 26.09.2017 r. pod nr PODGiK.440.5541.2017", jak też kwestia "prawidłowości sporządzenia protokołu weryfikacji" były już rozpatrywane w postępowaniu administracyjnym, zatem obie te sprawy posiadają charakter res iudicata.
Starosta wskazał, że postanowieniem z dnia 5 marca 2019 r. nr PODGIK.4410.6.2019 odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wyłączenia z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego ww. operatu technicznego, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem PWINGiK z dnia 11 kwietnia 2019 r. nr GK-I.7210.1.5.2019. Następnie wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 575/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na ww. postanowienie, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku, wyrokiem z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt I OSK 253/20.
Starosta wskazał kolejno, że postanowieniem z dnia 21 grudnia 2021 r. nr PODGIK.4410.2.66.2021, odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie opracowania protokołu weryfikacji zbioru danych oraz innych materiałów przekazywanych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia 11 października 2017 r. W sprawie tej skarżący negował zasadność pozytywnej weryfikacji ww. operatu technicznego. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2022 r. nr GK-I.7210.3.1.2022, PWINGiK utrzymał w mocy ww. postanowienie Starosty, zaś wyrokiem z dnia 20 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 327/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniesioną przez skarżącego skargę na to postanowienie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podał, że we wniosku z dnia 8 lipca 2024 r. wskazał dowody mające stanowić podstawę do wznowienia postępowania nielegalnego przyjęcia do zasobu ww. operatu technicznego jako inwentaryzacji powykonawczej drogi na działce nr [...] [...] w N. gm. [...] oraz argumenty za uznaniem go za stronę postępowania. Podniósł, że wpisanie do zasobu ww. operatu technicznego jako inwentaryzacji powykonawczej drogi w obrębie tylko działek nr [...] i [...] należących do A. i R. Ł. nastąpiło w zatajeniu przed właścicielami i bez ich udziału, pomimo faktu, że geodeta wrysował rów przydrożny na części ich działek, którego nigdy tam nie było. Zarzucił, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób pobieżny, bez dochowania należytej staranności oraz z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 § 1 k.p.a.
W wyniku rozpoznania zażalenia, PWINGiK opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 3 września 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151; dalej: "p.g.i.k.") uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Uzasadniając powyższe, organ odwoławczy zaznaczył na wstępie, że wydane postanowienie ma wyłącznie proceduralny charakter, w związku z czym podnoszone przez skarżącego zarzuty wskazujące na ewentualne nieprawidłowości w działaniu Starosty, nie mogły być przedmiotem rozstrzygnięcia.
W ocenie PWINGiK złożony wniosek nie został prawidłowo oceniony przez organ I instancji na wstępnym etapie rozpoznania sprawy, ponieważ skarżący domagał się innych działań niż te, które powołał Starosta, oceniając je jako res iudicata. Organ odwoławczy wskazał, że w 2018 r. skarżący pismem z dnia 12 listopada 2018 r. wniósł "o unieważnienie inwentaryzacji (...)" (operat techniczny nr PODGiK.440.5541.2017) i w tym zakresie zostały wydane wskazane przez Starostę postanowienie tego organu z dnia 5 marca 2019 r. oraz postanowienie PWINGiK z dnia 11 kwietnia 2019 r. nr GK-I.7210.1.5.2019, a także wyrok WSA w Rzeszowie o sygn. akt II SA/Rz 575/19 oraz wyrok NSA o sygn. akt I OSK 253/20. Natomiast obecnie, w piśmie z dnia 8 lipca 2024 r. skarżący wniósł o "wycofanie z zasobów operatu technicznego (...)". W ocenie organu odwoławczego "unieważnienie" operatu nie jest tym samy co jego "wycofanie z zasobu".
Organ odwoławczy wskazał kolejno, że w 2021 r. skarżący wnioskiem z dnia 22 listopada 2021 r. wniósł: "o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej dotyczących opracowania protokołu weryfikacji zbioru danych oraz innych materiałów przekazanych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia 05.10.2017 r. znak PODGiK.440.5541.2017" i to w tym zakresie zostały wydane wymienione wyżej: postanowienie Starosty z dnia 21 grudnia 2021 r. nr PODGiK.4410.2.66.2021 odmawiające wszczęcia "postępowania w przedmiocie opracowania protokołu weryfikacji (...)", postanowienie PWINGiK z dnia 7 lutego 2022 r. nr GK-I.7210.3.1.2022 oraz wyrok WSA w Rzeszowie o sygn. akt II SA/Rz 327/22. Natomiast obecnie skarżący wniósł o "anulowanie pierwszego protokołu weryfikacji tego dokumentu w drodze wydania decyzji administracyjnej". Zdaniem PWINGiK, "opracowanie protokołu weryfikacji" stanowi kwestię odmienną od "anulowania" sporządzonego protokołu. Organ odwoławczy dodał przy tym, że przepisy prawa nie przewidują "wycofania" dokumentacji technicznej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego a jedynie wyłączenie materiałów z zasobu, jak też nie jest możliwa do przeprowadzenia procedura "anulowania protokołu weryfikacji". Zaznaczył, że sprawy z opisanego powyżej zakresu nie są załatwiane w ramach postępowania administracyjnego, które kończy się wydaniem rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. W związku z powyższym PWINGiK zalecił Staroście zwrócenie się do skarżącego o sprecyzowanie wniosku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 61 a § 1 k. p. a. i art. 28 k.p.a. oraz wniósł o dopuszczenie jako dowodów załączonej do skargi dokumentacji. Podniósł, że organem właściwym, do dokonania sprawdzenia poprawności wykonania ww. operatu zgodnie z art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a p.g.i.k. jest wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego i winno to mieć miejsce w ramach postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, jeżeli po przyjęciu do zasobu w operacie zostały stwierdzone jakiekolwiek błędy lub omyłki, to ich poprawa może nastąpić jedynie poprzez wydanie decyzji i realizację nowej pracy geodezyjnej. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw nowe dowody, a jednym z nich jest prawomocny wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2023 r. o sygn. akt II OSK 860/21 wydany w przedmiocie robót budowlanych wykonanych na drodze na działce nr [...] w N.
W odpowiedzi na skargę PWINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wskazał, że w uzasadnieniu postanowienia zwrócono uwagę na jego wyłącznie proceduralny charakter, zaś poruszane w skardze kwestie związane są z robotami budowlanymi dotyczącymi remontu drogi na działce nr [...] w N. i nie mają bezpośredniego związku z zaskarżonym postanowieniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż wskazano w jej uzasadnieniu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie PWINGiK z dnia 3 września 2024 r. uchylające do ponownego rozpatrzenia postanowienie Starosty Rzeszowskiego z dnia 26 lipca 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wyłączenia z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operatu technicznego wykonanego przez firmę Usługi Geodezyjne mgr inż. J. J., wpisanego do ewidencji materiałów zasobu w dniu 10 grudnia 2017 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym P.1816.2017.5744, dotyczącego inwentaryzacji powykonawczej odcinka drogi gminnej w miejscowości N. obejmującego działkę nr [...] na odcinku graniczącym z działką [...], będącą własnością A. i R. Ł., a także odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie anulowania protokołu weryfikacji ww. operatu technicznego.
Podstawą prawną skarżonego postanowienia był przepis art. 61a k.p.a.
Przepis art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje, że gdy żądanie wszczęcia postępowania na żądanie strony zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że art. 61a § 1 k.p.a. jest podstawą prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (wyroki NSA z: 6 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1825/17, 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1053/17, 13 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2565/16, 27 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2931/15) lub sprawy, w której już toczy się postępowanie (wyrok NSA z 14 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1773/15). Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (wyrok NSA z 21 grudnia 2016 r., II OSK 841/15; wyrok WSA w Lublinie z 4 kwietnia 2013 r., II SA/Lu 1036/12). Przesłanki te są znacznie łatwiejsze do zweryfikowania na wstępnym etapie postępowania, ale także w odniesieniu do nich w orzecznictwie wyrażony został pogląd, że mogą one uzasadniać wydanie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy z żądania wszczęcia postępowania wynika w sposób oczywisty, że z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte i nie ma żadnej wątpliwości co do przyczyn przedmiotowych takiego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie kluczową kwestią było ustalenie treści i przedmiotu żądań skarżącego, a następnie zweryfikowanie czy nie były one już przedmiotem rozpoznania i – w realiach tej sprawy – prawomocnego rozstrzygnięcia.
Sąd w tym zakresie w całości przychyla się do stanowiska organu I instancji. Wbrew twierdzeniom PWINGiK organ I instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie zachodzi stan res iudicata.
Niespornie w 2018 roku R. Ł. pismem z dnia 12.11.2018 r. wniósł "o unieważnienie inwentaryzacji znajdującej się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R. ..." - (operat techniczny nr PODGiK.440.5541.2017) i w tym zakresie zostały wydane: postanowienie Starosty z dnia 05.03.2019 r. odmawiające "wszczęcia postępowania w przedmiocie wyłączenia... operatu technicznego... ", postanowienie PWINGiK z dnia 11.04.2019 r. znak GK-I.7210.1.5.2019 utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Starosty, wyrok WSA w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 575/19 z dnia 13.08.2019 r. oddalający skargę na postanowienie PWINGiK, wyrok NSA sygn. akt I OSK 253/20 z dnia 09.09.2020 r. oddalający skargę kasacyjną. Natomiast w piśmie z dnia 08.07.2024r. R. Ł. wniósł o "wycofanie z zasobów operatu technicznego z dnia 26.09.2017 r. pod nr PODGiK.440.5541.2017 wykonanego z naruszeniem prawa przez geodetę Pana J. J.".
Rację ma Starosta stwierdzając, że sprawa dotycząca "wycofania z zasobów operatu technicznego z dnia 26.09.2017 r., pod nr PODGIK.440.5541.2017" była już ostatecznie rozstrzygnięta w trybie przewidzianym w k.p.a., zachodzi stan res iudicata, tj. powagi rzeczy osądzonej. Ponadto treść art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.), zgodnie z którym materiały z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, które utraciły przydatność użytkową, podlegają wyłączeniu z tego zasobu, przy czym ta część, która stanowi materiały archiwalne, jest przekazywana do właściwych archiwów państwowych, nie została zmieniona przez ustawodawcę od czasów ostatecznego rozstrzygnięcia ww. postępowania, stąd należało stosownie do treści art. 61a §1 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku z dnia 08.07.2024 r. złożonego przez Pana R. Ł.
Odnosząc się do argumentacji PWINGiK, że "unieważnienie operatu" to nie to samo co "wycofanie z zasobu" należy przywołać wyrok NSA z dnia 9 września 2020 r., I OSK 253/20, który stwierdził, że "bez względu na to czy uznać żądanie skarżącego kasacyjnie jako wniosek o wyłączenie dokumentacji z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego czy też jako żądanie unieważnienia inwentaryzacji powykonawczej opracowanej przez jednostkę wykonawstwa geodezyjnego, brak jest podstawy prawnej pozwalającej organowi na prowadzenie sprawy administracyjnej w tym przedmiocie.
Kwestionowana przez skarżącego kasacyjnie inwentaryzacja stanowi dokumentację techniczną powstałą w wyniku wykonania pracy geodezyjno-kartograficznej, podlegającą przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dokumentacja ta nie jest aktem administracyjnym. Nie może zatem stanowić przedmiotu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności.
Z treści pism skarżącego kasacyjnie, zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że kwestionując prawidłowość dokumentacji geodezyjnej włączonej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zmierza on tą drogą do podważenia sytuacji prawnej poszczególnych nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za słuszne przypomnieć, że na skutek przyjęcia dokumentacji geodezyjnej do zasobu ukształtował się określony stan ewidencyjny, mający charakter trwały i dotyczący sytuacji innych osób. Istotne jest przy tym, że to nie stan ewidencji kształtuje stan prawny, lecz stan prawny wynikający z określonych dokumentów, w których zawarte są określone dane, kształtuje stan ewidencji. Organy ewidencyjne są tylko rejestratorem stanów prawnych, które zostały ustalone w innym trybie. Zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny.
Spory na tle ustalenia przebiegu spornych granic lub prawa własności nieruchomości nie mogą być zatem rozstrzygane poprzez czy to "unieważnienie", jak formułuje to skarżący kasacyjnie, czy też "wyłączenie", jak ujmuje to Sąd I instancji, dokumentacji geodezyjnej wprowadzonej do zasobów geodezyjnych. Spory te wymagają natomiast przeprowadzenia właściwego postępowania. W postępowaniu tym mogłyby być badane kwestie, których wyjaśnienia niezasadnie skarżący wymagał od PWINGiK. Ten organ jedynie ewidencjonuje ustalone stany prawne i nie posiada kompetencji do samodzielnego przeprowadzania postępowania dowodowego w kwestii prawa własności. Jak wynika z niekwestionowanego przez skarżącego kasacyjnie stanu faktycznego, takie postępowanie toczy się przy jego udziale w przedmiocie przywrócenia przebiegu granic oraz podziału jego nieruchomości".
Podobnie Sąd ocenił zaistnienie sytuacji res iudicata co do drugiego żądania skarżącego.
Niespornie w 2021 roku R. Ł. wnioskiem z dnia 22.11.2021 r. wniósł "o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej dotyczących opracowania protokołu weryfikacji zbioru danych oraz innych materiałów przekazanych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia 05.10.2017 r. znak PODGiK.440.5541.2017". W tym też zakresie zostały wydane: postanowienie Starosty z dnia 21.12.2021 r. znak PODGiK.4410.2.66.2021 odmawiające wszczęcia "postępowania w przedmiocie opracowania protokołu weryfikacji ... ", postanowienie PWINGiK z dnia 07.02.2022 r. znak GK-I.7210.3.1.2022 utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Starosty, wyrok WSA w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 327/22 z dnia 20.07.2022 r. oddalający skargę na postanowienie PWINGiK. Natomiast w piśmie z dnia 08.07.2024 r. R. Ł. wniósł o "anulowanie pierwszego protokołu weryfikacji tego dokumentu w drodze wydania decyzji administracyjnej".
Rację ma Starosta stwierdzając, że kwestia prawidłowości sporządzenia protokołu z weryfikacji była już przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu administracyjnym, więc również posiada charakter res iudicata, należało w tym zakresie, zgodnie z treścią art. 61 a §1 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do argumentacji PWINGiK, że nie zachodzi stan res iudicata także co do omawianego żądania, gdyż czym innym jest "opracowanie protokołu weryfikacji", a czym innym "anulowanie" sporządzonego protokołu, należy odwołać się do prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 20 lipca 2022 r., II SA/Rz 327/22.
Sąd ten wyjaśnił, że w rozpoznawanej przezeń sprawie skarżący negował zasadność pozytywnej weryfikacji przedłożonego przez geodetę uprawnionego J. J. operatu technicznego wykonanego przez firmę Usługi Geodezyjne mgr inż. J. J., wpisanego do ewidencji materiałów zasobu w dniu 10.12.2017 r. pod identyfikatorem ewidencyjnym P.1816.2017.5744, dotyczącego inwentaryzacji powykonawczej odcinka drogi gminnej w miejscowości N. obejmującego działkę nr [...] na odcinku graniczącym z działką [...], będącą własnością Państwa A. i R. Ł.
Sąd ten zaakceptował stanowisko organów o zaistnieniu przesłanek z art. 61a k.p.a. Niewątpliwie i poprzednio i aktualnie skarżący żądał i żąda "anulowania negatywnego zweryfikowania" tego samego operatu technicznego.
Sąd ten przyjął, że w rozpoznawanej przezeń sprawie zakres prowadzonego postępowania został wyznaczony wnioskiem Skarżącego, który w piśmie z dnia 22 listopada 2021r. zwrócił się o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w sprawie weryfikacji protokołu, na podstawie którego do zasobu geodezyjnego przyjęto operat techniczny z dnia 26 września 2017r., wykonany przez J. J., który dokumentował inwentaryzację powykonawczą odcinka drogi gminnej – na działce nr [...]. Skarżący jest natomiast współwłaścicielem działek nr [...] i [...], które graniczą z ww. drogą gminną. Skarżący we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowania przedstawiał argumenty, mające podważyć zasadność i rzetelność protokołu, na podstawie którego przyjęto do zasobu geodezyjnego ww. operat techniczny. Z treści pisma z dnia 22 listopada 2021 r. wynikało że skarżący żądał weryfikacji protokołu z przyjęcia spornego operatu do materiałów zasobu geodezyjnego z uwagi na szereg zarzutów, dotyczących rzetelności samego operatu technicznego.
Sąd ten wyjaśnił, że zasady weryfikacji przekazanych wyników zgłoszonych prac geodezyjnych określa art. 12b Pgik.
Zgodnie z art. 12b ust. 1 Pgik, organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, do którego przekazane zostały wyniki zgłoszonych prac geodezyjnych, weryfikuje je pod względem:
1) zgodności z obowiązującymi przepisami prawa z zakresu geodezji i kartografii, w szczególności dotyczącymi:
a) wykonywania pomiarów, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. a, oraz opracowywania wyników tych pomiarów,
b) kompletności przekazywanych wyników;
2) spójności przekazywanych zbiorów danych, o których mowa w art. 12a ust. 1 pkt 1, z prowadzonymi przez ten organ bazami danych.
Stosownie do art. 12b ust. 3 Pgik, wyniki weryfikacji utrwala się w protokole. Wynik weryfikacji może być pozytywny albo negatywny.
O wyniku weryfikacji organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej informuje wykonawcę prac geodezyjnych za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie później niż w dniu roboczym następującym po dniu sporządzenia protokołu (art. 12b ust. 3 Pgik).
Podstawę przyjęcia wyników zgłoszonych prac geodezyjnych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowi pozytywny wynik weryfikacji albo dokument potwierdzający odbiór zbiorów danych lub innych materiałów jako przedmiotu zamówienia publicznego realizowanego w związku z wykonywaniem zadań Głównego Geodety Kraju lub organów administracji geodezyjnej i kartograficznej (art. 12b ust. 4 Pgik).
Organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, do którego przekazane zostały wyniki zgłoszonych prac geodezyjnych, potwierdza ich przyjęcie do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wpisem do ewidencji materiałów tego zasobu i opatruje dokumenty i materiały przeznaczone dla podmiotu, na rzecz którego wykonawca prac geodezyjnych wykonuje prace geodezyjne, klauzulą urzędową, o której mowa w art. 40 ust. 3g pkt 3. Opatrzenie klauzulą następuje z chwilą przyjęcia wyników zgłoszonych prac geodezyjnych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 12b ust. 5 Pgik).
W przypadku negatywnego wyniku weryfikacji organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej zwraca wykonawcy prac geodezyjnych przekazane przez niego wyniki zgłoszonych prac wraz z protokołem zawierającym opis stwierdzonych uchybień i nieprawidłowości (art. 12b ust. 6 Pgik).
W przypadku negatywnego wyniku weryfikacji wykonawca prac geodezyjnych ma prawo, w terminie 14 dni od dnia otrzymania protokołu, ustosunkować się na piśmie do wyników weryfikacji (art. 12b ust. 7 Pgik).
Jeżeli organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej nie uwzględni stanowiska wykonawcy prac geodezyjnych, wydaje decyzję administracyjną o odmowie przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wyników zgłoszonych prac geodezyjnych (art. 12b ust. 8 Pgik).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko zgodnie z którym, postępowanie związane z weryfikacją złożonych opracowań geodezyjnych i kartograficznych oraz ich przyjęciem do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowi swoiste dwuetapowe postępowanie administracyjne kończące się czynnością materialno-techniczną przyjęcia tych opracowań do zasobu albo decyzją o odmowie ich przyjęcia do zasobu, bądź też nieprzyjęciem opracowań do zasobu spowodowanym negatywną weryfikacją tych opracowań przez organ i brakiem pisemnego stanowiska wykonawcy w tym zakresie albo przedstawieniem takiego stanowiska po upływie ustawowego terminu 14 dni (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlk. z dnia 25 maja 2017 r., II SA/Go 221/17, wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie CBOSA). W ramach tej procedury organ przyjmuje opracowania do zasobu czynnością materialno-techniczną albo odmawia ich przyjęcia w drodze decyzji administracyjnej.
Oznacza to zastosowanie w sprawie przepisów k.p.a., co wynika z art. 1 pkt 1 k.p.a. Sprawa przyjęcia opracowań do zasobu jest sprawą indywidualną wykonawcy tych prac rozstrzyganą przez organ administracji.
Z powyższego wynika również, że stroną omawianego postępowania jest wyłącznie wykonawca prac geodezyjnych i prac kartograficznych, ponieważ przedmiotem tego postępowania jest ocena dopuszczalności przyjęcia wyników tych prac do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 28 września 2021 r., III SA/Po 282/21). Należy podkreślić, że z treści art. 12b ust. 6, ust. 7 i ust. 8 Pgik wprost wynika, że to wyłącznie wykonawcy pracy geodezyjnej zostały przyznane uprawnienia do kwestionowania czynności organów Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, dotyczące weryfikacji prac geodezyjnych. Wykonawcą prac geodezyjnych lub prac kartograficznych (zgodnie z art. 11 ust. 1 Pgik) może być przedsiębiorca, jednostka organizacyjna, a także osoba legitymująca się uprawnieniami zawodowymi w dziedzinie geodezji i kartografii w przypadku wykonywania przez tę osobę funkcji biegłego sądowego lub mierniczego górniczego. Tym samym przepis ten precyzyjnie zakreśla krąg stron postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wyników zgłoszonych prac geodezyjnych.
Dyspozycje tych przepisów określają relacje między wykonawcą i organem administracji. Nie przewidują natomiast żadnego udziału właścicieli gruntów, objętych weryfikowaną pracą geodezyjną. Nie budzi w tej sytuacji wątpliwości, że stroną omawianego postępowania przed organem administracji geodezyjno – kartograficznej może być wyłącznie wykonawca prac geodezyjnych. Przedmiotem badania jest bowiem w tym postepowaniu jedynie spełnianie prawnych i profesjonalnych wymogów, od których uzależnione jest przyjęcie pracy geodezyjnej do zasobu.
Gromadzenie i prowadzenie państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zostało powierzone organom państwowym, ma ono charakter sformalizowany, procedura została ściśle uregulowana w przepisach prawa i przewiduje ona udział w niej jedynie wykonawcy prac geodezyjnych i organów powołanych do weryfikowania tych prac (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 813/21).
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w oparciu o treść art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Z treści powołanego przepisu wynika obowiązek organu przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne jego rozpatrzenie. Samo złożenie wniosku nie jest tożsame z wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach, którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. Przy czym przez inne uzasadnione przyczyny odmowy wszczęcia postępowania, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., rozumie się sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, albo gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
Zdaniem Sąd organy w niniejszej sprawie trafnie przyjęły, że brak jest przepisu prawnego, w oparciu o który można wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania strony. Skarżący domagał się ponownej weryfikacji protokołu, w którym zweryfikowano pracę geodezyjną. Należy natomiast zauważyć, że stosownie do art. 12b ust. 3 i ust. 4 Pgik, pozytywny wynik pracy geodezyjnej stanowi podstawę do przyjęcia wyników zgłoszonych prac geodezyjnych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Możliwość kontroli protokołu z weryfikacji prac geodezyjnych powstaje w sytuacji negatywnego wyniku weryfikacji i przysługuje ona jedynie wykonawcy pracy geodezyjnej. Przepisy art. 12b Pgik nie przewidują dodatkowej możliwości kontroli protokołu z weryfikacji prac geodezyjnych przez podmioty, którym przysługuje tytuł prawny do nieruchomości objętych kwestionowaną pracą geodezyjną. Z racji zakresu uregulowania art. 12b Pgik organy zasadnie przyjęły, że w niniejszej sprawie nie jest możliwe prowadzenie postępowania w sprawie kontroli protokołu weryfikacji pracy geodezyjnej na wniosek podmiotu, który nie jest wykonawcą pracy geodezyjnej.
Należy natomiast wskazać że inne podmioty, które posiadają interes prawny w tym, by wprowadzić zmiany w ewidencji gruntów (w tym zwłaszcza właściciele nieruchomości) są legitymowane, by domagać się odrębnym wnioskiem usunięcia lub zmiany wpisów w ewidencji w trybie postępowania aktualizacyjnego regulowanego przepisami art. 24 Pgik. W tym kontekście należy wskazać, że Skarżący zainicjował uprzednio postępowanie w sprawie zmiany w ewidencji gruntów i budynków wpisów w zakresie dotyczącym granicy przebiegającej pomiędzy działkami nr [...] i [...] i [...] w N. Co istotne, w stanie faktycznym tego postępowania, do materiałów zasobu geodezyjnego włączony był już operat techniczny wykonany przez geodetę uprawnionego J. J.., który obejmował inwentaryzację powykonawczą odcinka drogi - działki nr [...]. W wyroku z dnia 29 lipca 2020r., II SA/Rz 1435/19 tut. Sąd uchylił decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 21 listopada 2019 r. nr GK-II.7221.201.2019 w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty R. z dnia 27 września 2019 r. nr PODGIK.4200.3.10.2019 w części orzekającej o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów w odniesieniu do działki [...], w pozostałej części skargę oddalono.
W ww. wyroku Sąd wskazał, w odniesieniu do granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], że postępowanie rozgraniczeniowe działek nr [...] i nr [...] m.in. z działką skarżącego nr [...] zostało umorzone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w R. z dnia 15 grudnia 1994 r. wobec zawarcia ugody przed geodetą. Protokół graniczny i akt ugody zostały podpisane przez A. Ł. i R. Ł. Granice działki nr [...] pozostały od tamtej pory niezmienione. Ponadto w 2012 r. przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów i budynków obrębu N., w toku której do określenia przebiegu granicy między dz. [...] i [...] wykorzystano dane z wyżej powołanego rozgraniczenia. Do obliczenia powierzchni działki nr [...] w toku postępowania modernizacyjnego wykorzystano współrzędne punktów granicznych zawarte w ww. operatach technicznych. Tak obliczona, na 0,146 ha powierzchnia została wpisana w ewidencji gruntów. Sąd stwierdził, że protokół graniczny i ugoda są ostatnimi dokumentami noszącymi walor ostateczności, które wraz z dokumentacją geodezyjną były podstawą wprowadzenia danych do ewidencji gruntów i budynków. Jednocześnie skarżący nie przedstawił żadnych nowych (aktualnych) dokumentów, na podstawie których można by było prowadzić zmiany na mapie ewidencyjnej, zaś jego żądanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie porównania przebiegu granicy z dokumentami archiwalnymi (od założenia ewidencji gruntów) jest bezpodstawne. W realiach rozpoznawanej sprawy stanowiłoby to bezprawną ingerencję w spór graniczny i naruszałoby powagę rzeczy osądzonej (res iudicata) ustaloną postanowieniem o rozgraniczeniu.
Należy wiec stwierdzić, że Skarżący korzystał uprzednio z możliwości, procesowej, przewidzianej względem współwłaścicieli nieruchomości, aby domagać się aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w kierunku pożądanym przez stronę. Z tej przyczyn organy nie miały podstaw, aby wniosek Skarżącego potraktować w sposób inny niż ten, jaki wynika z jasno sformułowanego żądania przeprowadzenia postępowania w sprawie protokołu weryfikacji prac geodezyjnych.
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. (por. przywołane wyżej uzasadnienie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 20 lipca 2022 r., II SA/Rz 327/22).
Podsumowując należy stwierdzić także, że wbrew stanowisku PWINGiK nie ma potrzeby wzywania skarżącego o precyzowanie jego żądań.
W świetle powyższych rozważań podnoszone przez skarżącego zarzuty są nieistotne dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło