II SA/Rz 1579/14
WyrokWSA w Rzeszowie2015-10-21
Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Małgorzata Wolska, Elżbieta Mazur - Selwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznając, że wnioskodawca nie posiada statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Sąd uchylił wyrok pierwszej instancji i postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że wnioskodawca posiada interes prawny w postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy. Sąd powołał się na ugruntowane orzecznictwo NSA, zgodnie z którym stronami mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek, a także właściciele dalszych działek, jeśli wykażą, że inwestycja narusza ich interes prawny, co w tym przypadku wynikało z potencjalnego oddziaływania zakładu skarżącego na planowane osiedle mieszkaniowe.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy. SKO stwierdziło niedopuszczalność wniosku, uznając, że Spółka nie jest stroną postępowania. WSA uchylił to postanowienie, uznając, że Spółka ma interes prawny. SKO zaskarżyło wyrok WSA skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie zasady orzekania w granicach sprawy. NSA, w trybie autokontroli, uchylił wyrok WSA i postanowienie SKO, ponownie rozpoznając sprawę.Rozstrzygnięcie
NSA uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 maja 2015 r. oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r. Zasądził od SKO na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego i odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania związanego ze skargą kasacyjną na rzecz SKO.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "[...]" Sp. jawna na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na skutek skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1579/14 I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1579/14; II. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...]; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz strony skarżącej Przedsiębiorstwa "[...]" Sp. jawna kwotę 440 zł /słownie: czterysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania związanego ze skargą kasacyjną na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...].
Przedmiotem skargi "A" Spółka jawna z siedzibą w [...], zwana dalej "Spółką" jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej "Kolegium" z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - na wniosek G.J. oraz J.J. - zawiesiło postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] znak: [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. dot. ustalenia warunków zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pn. "Osiedle mieszkaniowe wielorodzinne "[...]" z usługami, budynek biurowo - usługowy, budynek handlowy z restauracją wraz z infrastrukturą techniczną oraz wjazd z ul. S. na działkach nr 2743/1,2743/2,2743/3,2743/4,2743/5, 2743/6, 2743/7, 2743/8, 2742/1, 2742/2, 2742/3, 2742/4, 2741/16, 2741/15, 2741/18, 2741/19, 2741/23, 2741/20, 2741/21, 2741/8, 2741/9, 2741/7, 2741/10, 2741/11, 2741/12, 2741/14, 2740 w obr. [....] położonych w R.", wydanej na wniosek J.J. Postępowanie zostało zawieszone do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej Spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o sygn. II SA/Rz 446/13 z dnia 26 czerwca 2013r., którym uchylono decyzję Kolegium z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia [...] września 2008 r., nr [...]. Wynik tego postępowania przesądzi kwestię interesu prawnego Spółki w toczącym się postępowaniu. Postanowienie Kolegium z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] nie zostało skierowane do Spółki.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013r. Spółka zwróciła się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej ww. postanowieniem, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wniosku wskazano m. in., że Spółka jest stroną toczącego się przed Kolegium postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2007r. dot. ustalenia warunków zabudowy oraz wyrażono pogląd, że nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki umożliwiające organowi zawieszenie prowadzonego postępowania nieważnościowego, a zatem zapadłe rozstrzygnięcie jest wadliwe.
Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Kolegium, działając na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zmianami), zwanej dalej "K.p.a." stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że podstawą prawną postanowienia Kolegium z dnia [...] marca 2014 r. był art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Postanowienia wydawane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. należą do postanowień zaskarżalnych. Jednakże w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na fakt, że w stosunku do samorządowego kolegium odwoławczego nie istnieje organ administracji wyższego stopnia, zażalenie, które co do zasady przysługuje na postanowienie wydane w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zastępuje środek prawny, o którym stanowi art. 127 § 3 K.p.a., tj. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - w myśl art. 127 § 3 K.p.a. - stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań.
Zgodnie z art. 134 K.p.a. "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania." W literaturze przedmiotu wskazuje się na to, że niedopuszczalność odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) może wynikać tak z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Do tych pierwszych zalicza się: złożenie odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia, lub też wniesienie odwołania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych. Przyczyny przedmiotowe obejmują z kolei przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz sytuację wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia decyzji (postanowienia) w toku instancji. Odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) jest zatem niedopuszczalne jeżeli decyzja (postanowienie) nie weszła do obrotu prawnego, a zatem w przypadku gdy została wydana, ale nie została jednakże doręczona stronie lub ogłoszona (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 596-597). Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej organ zauważył, że wstępną czynnością jaką podejmuje Kolegium po otrzymaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest kontrola dopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po przeprowadzeniu takiej kontroli w niniejszej sprawie skład orzekający uznał, iż wniosek jest niedopuszczalny, bowiem nie posiada ona atrybutu strony postępowania - w rozumieniu art. 28 K.p.a. - w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] znak: [...] z dnia [...] stycznia 2007r. dot. ustalenia warunków zabudowy, tak więc nie jest także stroną postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, w rozumieniu art. 28 K.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek." Stroną w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy jest osoba składająca wniosek. Ponadto stroną jest właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej wnioskiem, który został złożony przez osobę nie mająca tytułu prawnego do nieruchomości. W orzecznictwie sądowym zaś wyraźnie dopuszczono możliwość uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym właścicieli lub użytkowników wieczystych sąsiednich nieruchomości. Przedstawiony wyżej pogląd prawny znajduje pełne poparcie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1995r., sygn. akt VI SA 13/95 opubl. w "ONSA" Nr 4, poz.154, której treść jest następująca: "Stroną postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek.'' Oczywiście może się również zdarzyć, że za stronę postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy zostanie uznany także właściciel nieruchomości położonej dalej, a nie tylko sąsiedniej nieruchomości, jeżeli wykaże, że objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy inwestycja narusza jego interes prawny. Ponieważ Spółka nie zalicza się do żadnej z kategorii stron wskazanych powyżej (tj. nie jest w szczególności właścicielem ani użytkownikiem wieczystym żadnej z nieruchomości sąsiednich w stosunku do działki objętej wnioskiem inwestora, jak również w rozpoznawanej sprawie nie wykazało, że objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy inwestycja narusza jego interes prawny), dlatego wniesienie przez nią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia [...] marca 2014 r. musi skutkować stwierdzeniem jego niedopuszczalności.
Organ ponadto naprowadził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 912/09 oddalił wniosek Spółki o dopuszczenie w charakterze uczestnika do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w sprawie ze skargi J.J. i G.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2009r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] znak: [...] z dnia [...] stycznia 2007r., wskazując, że Spółka nie ma interesu prawnego w tym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2011r., sygn. akt II OZ 172/11 oddalił zażalenie na ww. postanowienie. Kolegium po myśli art. 153 oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." jest związane ww. orzeczeniem NSA.
W skardze na postanowienie Kolegium z dnia Spółka reprezentowana przez radcę prawnego K. B. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa prawego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
1. naruszenie przepisu prawa procesowego tj. art. 134 K.p.a. przez wydanie w oparciu o ten przepis postanowienia o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, z racji braku przysługiwania skarżącemu statusu strony (brak interesu prawnego) - co jest niedopuszczalne, gdyż odmowa uznania wnoszącego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy może nastąpić w postępowaniu drugoinstancyjnym, dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, co do istnienia po stronie składającego taki wniosek interesu prawnego, zgodnie z regułami z art. 7 i 77 k.p.a.;
2. naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. przez dowolne przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w niniejszej sprawie, związane jest postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II OZ 172/11), którym oddalono zażalenie Spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 r. (sygn. akt II SA/Rz 912/09), z których - w błędnej ocenie Kolegium miałby rzekomo wynikać brak interesu prawnego Spółki, legitymującego do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla osiedla "[...]" z dnia [...] stycznia 2007 r.; podczas gdy z przywołanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikał jedynie brak interesu prawnego Spółki w sprawie sadowoadministracyjnej, w charakterze uczestnika postępowania, ze skargi J.i G.J. na decyzję Kolegium Odwoławczego, stwierdzającą nieważność decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] stycznia 2007 r., a orzeczenie to (podobnie jak poprzedzające je orzeczenie WSA w Rzeszowie) nie odnosi się i nie wiąże, co do kwestii legitymacji Spółki w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla osiedla z dnia [...] stycznia 2007 r.;
3. naruszenie przepisów art. 28 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 6 i 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, przez odmowę uznania Spółki za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] stycznia 2007 r., toczącego się z urzędu, pomimo tego, że PPL "[...]" w świetle powołanych wyżej przepisów, wobec posiadania w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego osiedla zakładu, o jakim mowa w art. 73 ust. 6 i 5 Prawa ochrony środowiska - interes taki niewątpliwie posiada.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 14 maja 2015 r., II SA/Rz 1579/14 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie skarżący brali udział w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy. Prowadzono z nimi korespondencję, a więc nie tylko mieli indywidualne poczucie, że są stroną tego postępowania lecz zachowanie organu utwierdzało ich w takim stanowisku. Wobec tego nie ma podstaw do wydania postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a.
Równocześnie Sąd wyjaśnił, że dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia o niedopuszczalności odwołania przekroczył swoje uprawnienia z art. 134 P.p.s.a. Wyrzeczenie w wyroku z dnia 14 maja 2015 r. o uchyleniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] było naruszeniem zasady, iż kontrola Sądu zamyka się w granicach sprawy.
Kolegium reprezentowane przez radcę prawnego K.H. w skardze kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. przepisu:
- art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia naruszającego zasadę orzekania przez sąd administracyjny w granicach sprawy na skutek uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak: [...] z dnia [...] marca 2014r. o zawieszeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy,
- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sformułowanie niepełnego uzasadnienia nie obejmującego w ogóle kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego oraz nie odnoszącego się w sposób wyczerpujący do kwestii niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,
- art. 153 P.p.s.a. w związku z art. 170 P.p.s.a. poprzez uchylenie postanowienia o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie pomimo wydania przez sądy administracyjne prawomocnych postanowień w rozstrzyganej sprawie, wiążących organ administracji publicznej oraz sąd, odmawiających podmiotowi interesu prawnego w sprawie,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. poprzez zastosowanie normy tego przepisu, w sytuacji kiedy skarga jako niezasadna powinna być oddalona stosownie do normy art. 151 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Wyrok sądu pierwszej instancji z dnia 15 maja 2015 r., w którym uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r., Nr [...] o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy został zaskarżony skargą kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego
Wśród zarzutów skargi kasacyjnej wskazano na naruszenia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Z cytowanego przepisu wynika, że sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę orzeka w graniach sprawy. Przedmiotem skargi było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane na podstawie art. 134 K.p.a. o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, natomiast rozstrzyganie przez sąd w przedmiocie postanowienia o zawieszeniu postępowania jest naruszeniem zasady orzekania w granicach sprawy – art. 134 § 1 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, może na podstawie art. 179a dokonać autokontroli własnego orzeczenia.
Przepis ten dodano ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – art. 1 i art. 2 (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) i od dnia 15 sierpnia 2015 r. w związku z przepisami przejściowymi sąd pierwszej instancji ma możliwość orzekania w trybie autokontroli.
Autokontrola jest możliwa w razie stwierdzenia przez wojewódzki sąd administracyjny orzekający w sprawie, że zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.
Podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione "w szczególności jeżeli sąd od razu, na pierwszy rzut oka" oceni jako uzasadnione zarzuty i żądania zawarte w skardze kasacyjnej (patrz: uzasadnienie projektu zmiany ustawy).
Proponowana regulacja wprowadza wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej a podyktowane to jest względami ekonomii postępowania.
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy tak mało precyzyjnym sformułowaniu zawartym w cytowanym przepisie, powstaje problem wyjaśnienia co należy rozumieć pod pojęciem "granic danej sprawy".
Ustawodawca mówiąc o rozstrzyganiu przez sąd w granicach sprawy, używa pojęcia "sprawa" w rozumieniu sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność (patrz: wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., I FSK 68/05). Granice orzekania wyznaczane są granicami sprawy rozpatrywanej przez sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji.
W rozważaniach zmierzających do ustalenia sensu zwrotu "w granicach danej sprawy" należy odnieść się do stanowiska przedstawionego w literaturze, że mowa tutaj o sprawie administracyjnej w ujęciu materialnym (patrz: J.P. Tarno, "Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego", str. 83). Stanowisko to podziela również doktryna (patrz: B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96). Na sprawę administracyjną składają się elementy przedmiotowe i podmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości każdej sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych – to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99).
Wobec tego o "postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić tylko wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową".
Sytuacja taka wystąpi wówczas gdy akty lub czynności objęte rozstrzyganiem dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej każdego z rozstrzygnięć (uzasadnienie uchwały NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99).
Z tych względów nie budzi wątpliwości, że sąd pierwszej instancji obejmując swą kontrolą postanowienie wydane na podstawie art. 134 K.p.a. o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, naruszył przepis nakładający obowiązek orzekania w granicach danej sprawy.
Zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu wymogów dobrego uzasadnienia rozstrzygnięcia sądu obiektywnie jest zasadny, lecz w sytuacji gdy sąd dostrzega swój błąd o przekroczeniu "granic sprawy" naruszenie art. 141 P.p.s.a. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie.
Wobec tego w przedmiotowej sprawie zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej, iż został naruszony przepis art. 134 § 1 P.p.s.a.
To uzasadnia stanowisko sądu pierwszej instancji, iż dopuszczalne jest rozpoznanie skargi kasacyjnej w trybie autokontroli, na podstawie art. 179a P.p.s.a.
Zgodnie z cytowanym przepisem sąd uchyla błędny wyrok i ponownie rozpoznaje sprawę.
Orzeczenie wydane w następstwie rozpoznania sprawy w ramach autokontroli podlegać będzie zaskarżeniu na zasadach ogólnych.
Sąd nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego braku przymiotu strony skarżącego. Kwestia posiadania interesu prawnego skarżącego w sprawach o warunki zabudowy dla osiedla mieszkaniowego przy ulicy S. i T. w R. i wywodzenia tegoż interesu z przepisu dotyczącego warunków zabudowy była już wielokrotnie rozpatrywana.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu administracyjnego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym stronami postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich (patrz: uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1995 r., VI SA 13/95, z dnia 4 grudnia 1995 r., VI SA 20/95, wyroki NSA z dnia 7 marca 2000, IV 364/99, z dnia 23 maja 2005 r., OSK 1618/04, z dnia 29 stycznia 2008 r., II OSK 1959/06, z dnia 3 lutego 2011 r., II OSK 206/10).
Naczelny Sąd Administracyjny uznawał również, iż stronami tego postępowania mogą być, w zależności od okoliczności, także właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. O interesie prawnym tych osób przesądzał bowiem zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (patrz: wyroki NSA z dnia 29 czerwca 2001 r., sygn. akt IV SA 594/99 i z dnia 8 września 2004 r., sygn. akt OSK 394/04).
Rozróżnienie usytuowania nieruchomości dla konieczności określenia sąsiedztwa, każdorazowo należy określić oddzielnie (patrz: Z. Niewiadomski, Komentarz, Warszawa 2009, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne).
Organ w swym postępowaniu nie może rozumienia negatywnego oddziaływania ograniczyć wyłącznie do badania ograniczając się do nieruchomości sąsiednich (patrz: wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1744/11).
Powoływane wyroki nie zostały wydane w tej samej sprawie, lecz wyrażona w nich ocena prawna musi być uwzględniona.
We wszystkich tych sprawach zawsze chodzi o skarżącego oraz o budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".
Zasadnym jest zatem, że w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 4 września 2014 r., II OSK 596/13, NSA powołał się na stanowisko Państwowej Straży Pożarnej i Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, z których wynika, że skarżący nie figuruje w rejestrze zakładów o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, o których mowa w art. 248 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, ale może stanowić źródło poważnych awarii ze względu na używanie w procesie produkcji około 40 ton amoniaku.
Prawidłowo przyjęto wobec tego, że przepis art. 73 ust. 5 i 6 Prawa ochrony środowiska, iż realizacja osiedla mieszkaniowego w pobliżu zakładu skarżącego będzie miała wpływ na jego sytuację prawną, co uzasadnia przyjęcie, że postępowanie w sprawie warunków zabudowy dla takiej inwestycji dotyczy interesu prawnego skarżącego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2015 r., II OSK 2678/13).
Z tych względów sąd pierwszej instancji po wyeliminowaniu w trybie autokontroli błędnego wyroku z dnia 15 maja 2015 r., orzekając ponownie w zakresie skargi uznał, że stanowisko SKO wyrażone w postanowieniu o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie uwzględnia oceny prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie przyznania Spółce "A" spółka jawna z siedzibą w [...] przymiotu strony w sprawach dotyczących budowy tego osiedla.
Organ prowadząc ponownie postępowanie, rozpozna wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wniosku o warunki zabudowy.
Skargę uwzględniono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 28 i 134 K.p.a.
Na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. orzeczono o zwrocie kosztów na rzecz skarżącej Spółki.
Sąd odstąpił od uwzględnienia wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 206 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło