II SA/Rz 230/15

z dnia 13 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.Z. na pismo [.] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [.] z dnia [.] stycznia 2015 r. nr [.] w przedmiocie odmowy zmniejszenia liczby punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę, II. zwrócić PZ kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem wpisu od odrzuconej skargi. W dniu 2 marca 2015 r. wpłynęła do Sądu skarga PZ na "akt z zakresu administracji publicznej [.] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [.] z dnia [.] stycznia 2015 r. nr [.]" w sprawie odmowy zmniejszenia liczby punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Z uzasadnienia skargi oraz akt sprawy wynika, że [.] Komendant Wojewódzki Policji w [.] w piśmie z dnia [.] czerwca 2013 r. L.dz. [.], zwrócił się do Starosty Powiaty [.] z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji PZ w związku z wielokrotnym naruszeniem przez niego przepisów ruchu drogowego, za które przypisano mu w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego punkty w liczbie większej niż 24 w okresie jednego roku. Z tych samych przyczyn Komendant zwrócił się tego samego dnia do Starosty z wnioskiem o skierowanie ww. kierowcy na badania psychologiczne. W dniu 20 maja 2013 r. PZ uczestniczył w kursie reedukacyjnym prowadzonym przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w [.], o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, po którym otrzymał stosowne zaświadczenie. W piśmie z dnia 1 grudnia 2014. PZ zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [.] o uwzględnienie faktu odbytego szkolenia oraz o zmniejszenie liczby przypisanych w ewidencji punktów. W odpowiedzi z dnia 12 grudnia 2014 r. nr [.], Komendant powiadomił PZ o przepisach prawa regulujących problematykę przypisywania kierowcom naruszającym przepisy ruchu drogowego punktów w ewidencji i poinformował, że zgłoszone żądanie nie może być uwzględnione, ponieważ szkolenie miało miejsce już po przekroczeniu przez kierowcę dopuszczalnej ustawowo liczby punktów. W piśmie nadanym w dniu 30 grudnia 2014 r. PZ poinformował Komendanta, że w otrzymanej odpowiedzi nie został pouczony o możliwym trybie odwoławczym. Zwrócił się również o wyjaśnienie, czy otrzymane pismo stanowi decyzję, informację, czy inną jeszcze formę. W piśmie z dnia [.] stycznia 2015 r. nr [.] Komendant powiadomił PZ, że wpisanie oraz usunięcie punktów z ewidencji stanowi czynność materialnotechniczną, która podlega kontroli sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Powyższe pismo z dnia 15 stycznia 2015 r. stało się przedmiotem skargi PZ w niniejszym postępowaniu. Skarżący domaga się uchylenia aktu w nim wyrażonej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana "Ppsa". Stosownie do art. 57 § 1 pkt 1 – 3 Ppsa, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Z art. 134 § 1 Ppsa wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd związany jest jednak przedmiotem zaskarżenia, który wyznacza granice sprawy sądowoadministracyjnej. W myśl art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 Ppsa, nie będąc decyzjami ani postanowienia mi cechują się władczym i jednostronnym charakterem, podejmowane są w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej i dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa (por. uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r. I OPS 3/07; A. Kisielewicz, Akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] Instytucje Procesu Administracyjnego i sądowo administracyjnego. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Ludwikowi Żukowskiemu. Przemyśl-Rzeszów 2009). Warunkiem dopuszczalności skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, jest skierowanie do właściwego organu przed wniesieniem skargi wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności (art. 52 § 3 Ppsa). W takim przypadku, jak stanowi art. 53 § 2 Ppsa, skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zagadnienie przypisywania kierowcom naruszającym przepisy ruchu drogowego punktów reguluje ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 600) dalej zwana: "Ukr" (zob. art. 98), która zastąpi odpowiednie unormowania zawarte w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) dalej zwana: "Prd" oraz przepisach wykonawczych wydanych na jej podstawie. Niemniej, z uwagi na treść art. 139 pkt 3 Ukr, ustawa ta w zakresie dotyczącym m.in. przepisu art. 98 (określającego zasady punktowania za naruszenie przepisów ruchu drogowego) oraz art. 136 ust. 1 – 3 (określających zasady przenoszenia wpisów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, o której mowa w art. 130 Prd, do centralnej ewidencji kierowców), wejdzie w życie dopiero z dniem 4 stycznia 2016 r. Tak więc w obecnym stanie prawnym nadal pozostają w mocy przepisy Prd dotyczące ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez komendantów wojewódzkich Policji i dokonywania w niej wpisów punktów za stwierdzone naruszenia przepisów ruchu drogowego. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych zasadnie przyjęto, że wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, podobnie jak odmowa usunięcia wpisu, ma charakter czynności materialnotechnicznej – czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 września 2014 r. I OSK 1968/14, z dnia 30 sierpnia 2011 r. I OSK 1413/11, z dnia 9 marca 2010 r. I OSK 329/10, wyroki: z dnia 4 kwietnia 2013 r. I OSK 127/13 i z dnia 15 września 2010 r. I OSK 1456/09). W obu bowiem przypadkach organ administracji publicznej w sposób jednostronny i władczy rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu, jako że z wpisem do ewidencji kierowców łączą się określone w ustawie uprawnienia i obowiązki osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami. Z tego też powodu co do zasady dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego zarówno na sam wpis, jak i na odmowę wykreślenia wpisu ("usunięcia" punktów) z ewidencji kierowców; droga sądowa jest zatem dopuszczalna. Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący zwrócił się do organu o usunięcie punktów z ewidencji kierowców, a ten odmówił uwzględnienia tego żądania. Stanowisko organu zostało wyrażone w piśmie z dnia [.] grudnia 2014 r. Po jego otrzymaniu skarżący nie skierował jednak do organu w przepisanym terminie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, lecz zapytanie o środki prawne, z jakich mógłby skorzystać. Informacji takich udzielono mu w piśmie z dnia [.] stycznia 2015 r., które stało się przedmiotem skargi, co zresztą wielokrotnie zaakcentowano w treści samej skargi, m.in. w żądaniu uchylenia aktu z dnia [.] stycznia 2015 r. Jak podkreślono wyżej, Sąd jest związany przedmiotem zaskarżenia wskazanym przez PZ i nie mógł go zmodyfikować. Wniesienie skargi wymaga bowiem zachowania określonego trybu, który nie zostałby wówczas zachowany. Opisanego pisma z dnia [.] stycznia 2015 r. nie można było zakwalifikować jako aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, ponieważ nie rozstrzygało ono w sposób władczy o prawach lub obowiązkach skarżącego wynikających z przepisów prawa. Stanowiło wyłącznie udzielenie odpowiedzi na zapytanie o przysługujące stronie środki prawne. Kwestia odmowy usunięcia punktów z ewidencji została natomiast przez Komendanta rozstrzygnięta w piśmie z dnia [.] grudnia 2014 r. i ewentualnie ta czynność mogłaby zostać poddana kontroli Sądu. Niemniej, w jej przypadku skarżący nie wyczerpał ustawowego trybu skargowego, ale przede wszystkim nie uczynił tej czynności przedmiotem skargi. Skarga podlegałaby odrzuceniu również przy odmiennej kwalifikacji pisma z dnia [.] stycznia 2015 r., tj. po uznaniu wyrażonego w nim stanowiska za czynność z zakresu administracji publicznej, ponieważ przed jej wniesieniem skarżący także nie wzywał Komendanta do usunięcia naruszenia prawa, a to świadczyłoby o niedopuszczalności skargi. Z uwagi na jednoznaczną treść skargi brak było również podstaw do przyjęcia, że wolą skarżącego było zwalczanie bezczynności organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa. W takim przypadku należałoby natomiast ustalić, czy doszło do zainicjowania przed organem sprawy administracyjnej bądź ewentualnie wskazania, że dany organ był z urzędu obowiązany do podjęcia określonych czynności (tutaj usunięcia punktów z ewidencji). Niemniej, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prd, po dniu przekroczeniu maksymalnej dopuszczalnej liczby punktów określonej w art. 130 ust. 2 i art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prd nie uprawnia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem do zmniejszenia liczby przypisanych uprzednio punktów w ewidencji (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 czerwca 2013 r. I OSK 15/12 oraz I OSK 63/12, z dnia 24 października 2012 r. I OSK 1552/11, z dnia 16 grudnia 2010 r. I OSK 275/10, z dnia 20 października 2011 r. I OSK 1812/10, czy też wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2013 r. II SA/Rz 236/13). Z podanych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.