I SA/Wa 2236/15

WyrokWSA w Warszawie2016-05-25

Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Dariusz Chaciński, Anna Wesołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość Skarbu Państwa, która w dniu wejścia w życie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (27 maja 1990 r.) była w zarządzie lub użytkowaniu przedsiębiorstwa państwowego, podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tych przepisów?
Ratio decidendi
Nieruchomość Skarbu Państwa, która w dniu 27 maja 1990 r. nie była prawnie rozdysponowana przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego lub innej jednostki organizacyjnej, podlegała komunalizacji z mocy prawa. Sam fakt faktycznego władania nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe nie stanowił tytułu prawnego wyłączającego komunalizację, a prawo zarządu lub użytkowania musiało być udokumentowane decyzją administracyjną lub umową.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU), która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości Skarbu Państwa. Skarżąca kwestionowała, że nieruchomość ta należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, argumentując, że była w zarządzie lub użytkowaniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (PKP). Organy obu instancji uznały, że PKP nie wykazało posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, co skutkowało jej komunalizacją.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Wydział V Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...]., położonej w [...]. w jednostce ewidencyjnej [...]., oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] ha nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha (dalej : "Nieruchomość"). Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez P.SA (Skarżąca) Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej : "KKU") utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzającej ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., nr 32, poz. 191, ze zm., dalej "przepisy wprowadzające" ). Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów obu instancji było ustalenie, że Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł prawny do Nieruchomości na podstawie decyzji Naczelnika Miasta [...] i Gminy [...] z dnia [...] marca 1984 r. Na podstawie powyższej decyzji, działki wchodzące w skład Nieruchomości zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa w stanie wolnym od obciążeń na cel modernizacji linii kolejowej [...]. Powyższa decyzja stanowiła podstawę wpisu Skarbu Państwa – [...]. w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla Nieruchomości. Organy uznały jednak, że wywłaszczenie konkretnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa dokonane na wniosek państwowych osób prawnych nie stanowiło automatycznie nabycia przez te osoby prawa zarządu do wywłaszczonej nieruchomości. Wywiodły również, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej., zaś zgodnie z art. 34 k.c. mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż Państwo państwowych osób prawnych. Organy ustaliły również, że w toku prowadzonego postępowania dowodowego nie odnaleziono dokumentów pozwalających na ustalenie, że Nieruchomość oddana została w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste przedsiębiorstwu państwowemu lub innej państwowej jednostce organizacyjnej. Organ odwoławczy nie podzielił poglądu Skarżącej, że prawo zarządu powstało z mocy prawa na podstawie przepisów Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r., nr 43, poz. 312, dalej "Rozporządzenie o PKP"). W ocenie organu odwoławczego nie zachodziły również przesłanki wyłączające komunalizację, zawarte w art. 11 ust. 1 przepisów wprowadzających. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę, w której decyzji organu drugiej instancji zarzuciła : a. błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie przepisu art. 5 ust. 1 pkt. 1 przepisów wprowadzających w związku z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (u.g.g..) w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunałizacyjnej, - polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji; - w związku z art. 6 u.g.g. w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie przepisów wprowadzających, polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji; - polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizacja nie następuje tylko w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny do nieruchomości w postaci decyzji administracyjnej, co oznacza że brak dokumentu o zarządzie skutkuje komunalizacja mienia; - polegające na błędnym przyjęciu, że podlega komunalizacji mienie przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnonarodowym, o znaczeniu ponadwojewódzkim, podległego organom administracji centralnej, b. błędne zastosowanie przepisu art. 5 ust. 3 i 4 przepisów wprowadzających, polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa "należy do" terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego, c. błędne zastosowanie przepisu art. 11 ust. 1 pkt 2 przepisów wprowadzających polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy nie "należała do" [...] przedsiębiorstwa państwowego, d. błędne zastosowanie polegające na niezastosowaniu przepisu art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (określana dalej jako "ustawa o komercjalizacji PKP"), które zawierają bezwzględną przesłankę wyłączającą komunalizację z mocy prawa i pomimo iż znajdują się poza ogólnym aktem prawnym określającym przesłanki komunalizacji, to stanowią niezbędny element normy prawnej, której treść Sąd powinien zrekonstruować i zastosować; e. błędne zastosowanie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (dalej: ustawa o PKP), polegającym na jego niezastosowaniu i uznaniu, że jedynie konkretny dokument stwierdzający przyznanie zarządu jest podstawą do uznania, że przedmiotowy grunt był w zarządzie [...]., podczas gdy przepis ten stanowi generalną normę, będącą podstawą przekazania gruntów [...]., bez tvtułu prawnego do konkretnego gruntu: "mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (to jest 9 grudnia 1989 r.)"; f błędne zastosowanie art. 80 (pierwotnie 87) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) polegające na jego niezastosowaniu, gdyż przepis ten stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek, a tej ewentualnej podstawy nabycia przez [...]. prawa zarządu z mocy prawa organ w ogóle nie badał, Przedmiotowa decyzja w sposób rażący narusza również przepisy postępowania, a to: g. art. 7, 77 i 107 § 3 kpa poprzez przeprowadzenie dowodów nieadekwatnych wobec przedmiotu sprawy indywidualnej - w szczególności zupełne pominięcie dowodu na okoliczność, czy przed wejściem w życie Rozporządzenia o PKP linie kolejowe były w zarządzie Ministra Komunikacji, czy też czy grunty "pozostawały w dyspozycji" P. w dniu wejścia w życie ustawy o [...]. oraz czy były "w jego użytkowaniu" na podstawie art. 80 u.g.g.i zatrzymanie się na analizie przesłanek należenia gruntu do [...]. na mocy art. 6 u.g.g., jak również błędnej wykładni Rozporządzenia o [...] P. i ciężarze dowodu (który spoczywa w całości na organie), co doprowadziło do sprzecznego z ustawą wymogu legitymowania się przez PKP zindywidualizowanym w postaci decyzji tytułem prawnym, jak również poprzez naruszenie zasady oficjalizmu w zbieraniu dowodów i przeniesienie-ciężaru dowodu istotnych w sprawie okoliczności na stronę postępowania, co jest wyrazem zasady prawdy formalnej, która w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania. h. art. 75 k.p.a. w związku z art. 80 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu legalnej teorii dowodowej co do dowodu na okoliczność posiadania przez [...]. tytułu prawnego do przedmiotowego gruntu, podczas gdy na gruncie polskiej ustawy procesowej obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów, z której wynika, że daną okoliczność można udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przywołała obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia I OSK 1401/09. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna. Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia komunalizacji mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 przepisów wprowadzających. Kończąca to postępowanie decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. dysponowało tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe [...]. było jedynie władztwem faktycznym. Sąd podkreśla w tym miejscu, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być dokonane na podstawie przepisów obowiązujących w tym dniu. Powoływanie się zatem przez Skarżącą na przepisy art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji PKP i skutki poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., jest chybione. Przepisy powołanej ustawy, która weszła w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć jedynie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 przepisów wprowadzających, czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym. W tym miejscu dodać należy, że w kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03, wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720), który wprowadza przepis art. 34a, odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa. W ocenie Sądu KKU w rozpatrywanej sprawie zasadnie przyjęła, że na dzień 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo [...] nie legitymowało się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację. Okolicznością niesporną jest, że w dniu 27 maja 1990 r. Nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie doprowadziło do ujawnienia dokumentów potwierdzających istnienie po stronie przedsiębiorstwa [...] prawa zarządu czy też użytkowania do Nieruchomości (pisma Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2007 r., pismo Sądu Rejonowego w [...]. z dnia [...] grudnia 2006 r., pismo Starostwa Powiatowego w [...]. z dnia [...] kwietnia 2007 r.). W aktach znajduje się pismo Skarżącej z dnia [...] maja 2007 r., z którego wynika, że Nieruchomość stanowiła infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 pkt1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, i w dniu 27 maja oraz 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w zarządzie [...]. Oświadczenie to nie zostało jednak poparte żadnym dokumentem potwierdzającym ustanowienie na rzecz poprzednika prawnego Skarżącej prawa zarządu do Nieruchomości. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że nie podziela poglądu Skarżącej, jakoby prawo zarządu czy użytkowania mogło powstać w sposób dorozumiany z mocy samego prawa i mogło zostać wykazane w inny sposób, niż poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów. Zauważyć należy, że obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. u.g.g. przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Według art. 38 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Przy czym zgodnie z art. 87 ust. 2 powołanej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. Natomiast stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Zatem sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, Lex nr 47368; z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, Lex nr 194864). Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994 r., nr 2, poz. 27; Lex nr 3959). Wobec powyższego, jedynie przedstawienie przez Skarżącą dokumentów (decyzji) potwierdzających ustanowienie na jej rzecz prawa zarządu czy użytkowania Nieruchomości mogłoby skutkować odmową komunalizacji Nieruchomości. Za niezasadne uznać należy również zarzuty błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 1 przepisów wprowadzających w związku z art. 6 u.g.g. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 przepisów wprowadzających mienie ogólnonarodowe (państwowe), należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, stało się w dniu wejścia w życie powołanej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zatem warunkiem stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 przepisów wprowadzających jest ustalenie, czy nieruchomość taka w dniu 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Określenie "należało do" jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Treść tego przepisu była jasna i stanowcza. Wynikało z niej jednoznacznie, że terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Skoro, w myśl obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. art. 6 u.u.u., terenowy organ administracji państwowej, zarządzając gruntem, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł przekazać taki grunt na przykład w zarząd utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, oznaczało to, że organ ten był dysponentem tego gruntu. Jeśli organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować wspomnianym gruntem, to w sensie normatywnym, przyjąć trzeba, że grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej. Tym samym nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej prawnie rozdysponowane "należały" do tego organu, niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. Natomiast za nieruchomość "nienależącą" do terenowego organu administracji państwowej można było uznać tylko taką nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidzianym oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej. Również zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 i 4 przepisów wprowadzających poprzez ich niezastosowanie jest niezasadny Przepisy wprowadzające przewidywały dwojaki sposób nabycia przez właściwe gminy mienia ogólnonarodowego (państwowego), a mianowicie z mocy samego prawa (art. 5 ust. 1 i ust. 2), oraz na wniosek gminy (art. 5 ust. 3 i ust. 4). W niniejszej sprawie postępowanie komunalizacyjne zostało wszczęte i było prowadzone na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, czyli w trybie przepisów regulujących przejście na rzecz właściwych gmin z mocy samego prawa z dniem 27 maja 1990 r. mienia ogólnonarodowego należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej. Ocenie organów administracji podlegać mogły wyłącznie przesłanki nabycia przez gminę spornej nieruchomości z mocy prawa. Kwestie dopuszczalności przekazania gminie mienia na podstawie w art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy komunalizacyjnej można byłoby rozważać wyłącznie w toku odrębnego postępowania. Nie mieściły się one natomiast w zakresie przedmiotowym niniejszej sprawy Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 11 ust. 2 przepisów wprowadzających. W ocenie sądu, kreślenie "należące do" przedsiębiorstw państwowych oznaczało przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie jedynie faktycznym. Chodziło więc o dysponowanie określonym tytułem prawnym, którego [...]. do spornej nieruchomości nie wykazało. Ponadto przedsiębiorstwo państwowe, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, powinno być umieszczone w wykazie określonym przez Radę Ministrów. Tymczasem w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 15, poz. 301), przedsiębiorstwo państwowe [...] nie zostało wymienione Za nieusprawiedliwione trzeba także uznać zarzuty skargi, oparte na regulacjach historycznych, dotyczące niezastosowania aktów o przedsiębiorstwie państwowym [...]. Nie wynika z nich bowiem – jako aktów o charakterze ogólnym – tytuł prawny dla skarżącej do spornego gruntu. Jak już wyżej wskazano, wyłączenia spod komunalizacji mienia, określone w art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nie obejmują [...]., gdyż nie zostało ono wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301), które zostało wydane na podstawie art. 11 ust. 2 ww. ustawy. Ponadto od początku swojego istnienia [...]. miało obowiązek ewidencjonowania wydzielonych temu przedsiębiorstwu ściśle oznaczonych nieruchomości w trybie określonym w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości będących w zarządzie PKP (Dz. U. Nr 81, poz. 714). Analogiczną regulację przewidywał także art. 6 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. Udokumentowanie zatem dopełnienia tych obowiązków należało do skarżącej. Powyższe przepisy odnosiły się już do mienia, które [...]. uzyskało na samym początku funkcjonowania przedsiębiorstwa, to jest w związku z przejęciem przez Państwo Polskie mienia kolei państw zaborczych, na podstawie traktatów pokojowych, podpisanych w Saint Germain en Laye (z Austro-Węgrami) i w Wersalu (z Niemcami). Zarzut naruszenia art. 16 ust. 2 ustawy o PKP jest także chybiony. Przepis ten nie stanowił podstawy do nabycia przez przedsiębiorstwo PKP tytułu prawnego do mienia objętego komunalizacją. Wskazany przepis mógł stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Prawo zarządu musi wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych regulujących gospodarowanie nieruchomościami należącymi do Skarbu Państwa (np. art. 38 ust. 2 u.g.g.). W tym kontekście nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 80 (pierwotnie 87) u.g.g., który miałby polegać na jego niezastosowaniu, skoro przepis ten mówił o przekształceniu z mocy prawa użytkowania w zarząd, a prawa użytkowania ustanowionego zgodnie z przepisami o gospodarowaniu nieruchomościami [...] również nie posiadały. Wbrew twierdzeniom skargi prawo użytkowania lub zarządu nie mogło powstać także na podstawie art. 4 rozporządzenia Prezydenta RP z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego PP "Polskie Koleje Państwowe", gdyż tak jak i inne przepisy dotyczące utworzenia i działalności Polskich Kolei Państwowych – jako mające charakter norm ogólnych – także ten przepis nie tworzył prawa do konkretnej nieruchomości (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., I OSK 1211/12 oraz wyrok NSA z 30 maja 2012 r., I OSK 827/11). Przy tak wykładanych przepisach prawa materialnego niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż wszystkie okoliczności, które musiały podlegać ustaleniu i ocenie przez organ (a ich zakres wynika z prawa materialnego) zostały ustalone i ocenione w sposób wyczerpujący dla rozstrzygnięcia sprawy. Na zakończenie wyjaśnić należy, że w skardze strona skarżąca zwróciła uwagę na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09. Podkreślenia jednak wymaga, że zaprezentowany w nim pogląd ma charakter odosobniony i po wydaniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach, dotyczących analogicznych spraw, prowadzonych z udziałem skarżącej spółki [...] S.A., już do tego zapatrywania nie nawiązywał. Kwestia będąca przedmiotem sporu w niniejszej sprawie została rozstrzygnięta w ponad 200 prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skarg skarżącej spółki. Trudno więc Sądowi zrozumieć ciągłą polemikę z utrwaloną linią orzeczniczą i powoływanie się na odosobniony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OSK1401/09, skoro linia orzecznicza dotycząca interpretacji art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP jest jednoznaczna (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1711/12; z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1212/12, I OSK 1211/12, I OSK 1255/12, I OSK 1370/12; z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1091/12; z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OSK 822/12 i I OSK 823/12; z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt I OSK 748/12 i I OSK 727/12; z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1716/12; z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1697/11, I OSK 1687/11, I OSK 1696/11, I OSK 1698/11; z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1476/11, I OSK 1503/11, I OSK 1475/11, z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 45/12; z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I OSK 1941/11 i I OSK 1830/11; z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt. I OSK 282/11). Należy natomiast przychylić się do poglądu utrwalonego już w orzecznictwie sądów administracyjnych, że tylko określony tytuł prawny, chroniony prawem, oddziałuje na nowo ukształtowany z dniem 27 maja 1990 r. stan własnościowy potwierdzany decyzją komunalizacyjną wydawaną na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej. Podsumowując Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że w pełni podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji w sprawie, z których wynika, że Nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 przepisów wprowadzających w związku z art. 6 u.g.g. Wobec powyższego organy postąpiły prawidłowo stwierdzając nabycie przez gminę prawa własności Nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 przepisów wprowadzających. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło