I SA/Wa 2569/21

WyrokWSA w Warszawie2024-06-18

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Anna Milicka-Stojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich stwierdzająca wydanie decyzji Prezydenta z naruszeniem prawa może być uznana za prawidłową, jeśli pierwotne decyzje zostały zmienione w trybie art. 155 k.p.a., a kwestia legitymacji nabywców roszczeń dekretowych w postępowaniu administracyjnym budzi wątpliwości interpretacyjne?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Komisji, uznając, że ocena pierwotnych decyzji Prezydenta z 2000 r. była wadliwa, ponieważ nie uwzględniono faktu ich zmiany w trybie art. 155 k.p.a. Ponadto, Sąd wskazał, że rozbieżności interpretacyjne dotyczące legitymacji nabywców roszczeń dekretowych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w świetle uchwały NSA z 10 kwietnia 2024 r. (sygn. akt I OPS 1/23), nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa skutkującego nieważnością decyzji wydanych przed tą uchwałą.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Miasta na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, która stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta z 2000 r. oraz decyzji z 2001 r. z naruszeniem prawa. Komisja uznała, że decyzje te zostały wydane na rzecz niewłaściwych osób (małżonków W. zamiast ich dzieci, które nabyły roszczenia) oraz że decyzje zmieniające z 2001 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 155 k.p.a. Miasto zarzuciło Komisji m.in. bezpodstawne stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji, błędną ocenę zastosowania art. 155 k.p.a. oraz odmowę uzupełnienia decyzji o rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu nienależnego świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 maja 2021 r. nr KR II R 8/20 w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 5 maja 2021 r., nr KR II R 8/20 Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r. poz. 795) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa: 1. stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta [...] z 21 lutego 2000 r., nr 97/2000 oraz decyzji z 23 lipca 2001 r., nr 130/2001, sprostowanej postanowieniem z 19 grudnia 2005 r., nr 132/GK/DW/2005 - z naruszeniem prawa; 2. stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta [...] z 21 lutego 2000 r., nr 98/2000 oraz decyzji z 23 lipca 2001 r., nr 114/2001, sprostowanej postanowieniem z 27 lutego 2006 r., nr 21/GK/DW/2006 - z naruszeniem prawa. Komisja wskazała, że dawna nieruchomość hipoteczna oznaczona Nr hip. [...] posiadała powierzchnię [...] sążni kwadratowych, tj. [...] m2. Aktualnie grunty należące do dawnej nieruchomości stanowią: działkę ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [....] m2, działkę ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 (dawna działka [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2) oraz części działki ew. nr [....] z obrębu [...] ([...]). Z zaświadczenia Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w [...] z 5 maja 1948 r., nr [...] wynika, że nieruchomość położona przy ul. [...][...] oznaczona jako "[...]" stanowiła 30 kwietnia 1948 r. własność: I. R. w [...] części, W. R. w [...] części, H. R. w [...] części, H. z R. K. w [...] części, R. R. w [...] części, J. S. w [...] części, A. S. w [...] części oraz J. G. w [...] części. Według aktu notarialnego z 26 czerwca 1950 r. - na dzień 24 września 1946 r. właścicielami nieruchomości byli: I. R. [....], W. R. [...], H. z R. K. [...] oraz H. R. [....]. Jednakże z informacji zawartych w wypisie z Rep. Nr [...] (11.08.1948 r.) wynika, że H. R. zaginął w czasie wojny, został uznany za zmarłego, a jego następcami zostali: żona J. z M. R., brat I .R. W. R. i H. R. (po 1/4). W akcie tym wskazano, że dotychczasowi właściciele nieruchomości złożyli we właściwym terminie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Po złożeniu wniosku dekretowego, ale przed wydaniem orzeczenia administracyjnego dawni właściciele nieruchomości (i następcy) zawarli umowy w ramach których zbyli swoje prawa do nieruchomości przy ul. [...][...]. Aktem notarialnym z 26 czerwca 1950 r. (nr [...]) I. R. W. R., H. K. i J. R. sprzedali A. i E. W. udział [...] części udziału w nieruchomości. Ponadto 3 maja 1950 r. umową nr rep. [...] A. S. i J. G. sprzedały cały należący do nich udział we współwłasności opisanej nieruchomości - wynoszący łącznie [...] części – M. O. Następnie 17 października 1950 r. (umowa nr rep. [...] M. O. sprzedała cały należący do niej udział we współwłasności I. i K. małżonkom M. Aktem notarialnym z 2 lipca 1951 r. (nr [...]) I. M. i K. M., przenieśli na rzecz A. i E. W. własność [...] części udziału w nieruchomości nabytych od dotychczasowych właścicieli na podstawie warunkowej umowy sprzedaży z 17 października 1950 r. Orzeczeniem administracyjnym z 16 marca 1967 r., nr GT.IILI1-6/S/7/67 PRN odmówiła przyznania prawa własności czasowej. Orzeczenie skierowane zostało do I. R., a + otrzymali je do wiadomości także: W. R., H. K. , A. S., J. G., J. S., J. R., K. S., tj. osoby podpisane pod wnioskiem dekretowym, które w 1950 r. i w 1951 r. zbyły swoje prawa. Natomiast decyzją z 18 marca 1998 r., nr KOC/500/Go/97 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji z 16 marca 1967 r. w udziale wynoszącym [...] części, nabytym przez E. i A. W. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że orzeczenie naruszało art. 7 dekretu, a organ nie mógł odmówić uwzględnienia wniosku w sytuacji, gdy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał dla nieruchomości funkcje mieszkaniowe. Komisja wskazała, że 9 czerwca 1997 r. (akt notarialny Nr Rep. [...]) została zawarta umowa darowizny praw i roszczeń wynikających z dekretu z 26 października 1945 r. do udziału [....] w przedmiotowej nieruchomości przez E. i A. W. na rzecz A. W., I. W. i E. O. W odniesieniu do gruntów dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej Nr hip. [...] Prezydent [....] wydał dwie decyzje dotyczące ustanowienia użytkowania wieczystego. Decyzją z 21 lutego 2000 r., nr 97/2000 Prezydent [...] ustanowił na 99 lat użytkowanie wieczyste udziału w wysokości [...] części w zabudowanym gruncie o pow. [...] m2 oznaczonym jako działka ew. nr [...] w obrębie [...] uregulowanym w księdze wieczystej kw nr [...] położonym w [...] przy ul. [...][...] na rzecz E. i A. małżonków W. w częściach równych. Decyzją z 21 lutego 2000 r., nr 98/2000 Prezydent ustanowił na rzecz E. i A. W. prawo użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] w obrębie [...] stanowiącej podwórko o pow. [...] m2. Decyzją tą odmówiono również ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m2 stanowiącego część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej teren budynku wielorodzinnego położonego przy ul. [...][...]. Pełnomocnik stron złożył 7 czerwca 2000 r. wnioski o zmianę, w trybie art. 155 kpa, decyzji nr [...] oraz nr [...]. Podstawą złożenia wniosków było zbycie przez A. W. i E. W. roszczeń do przysługujących im udziałów w prawach do nieruchomości na rzecz dzieci: A. W., I.N. i E. O. w częściach równych wynoszących po [...] części. Pełnomocnik stron 11 października 2000 r. uzupełnił wcześniejszy wniosek wskazując, że odnośnie do decyzji [...] żąda wyłącznie zmiany beneficjentów decyzji i stwierdza, że nie ma podstaw do zmiany wysokości udziałów w użytkowaniu wieczystym gruntu. Decyzją z 23 lipca 2001 r., nr [....] Burmistrz Gminy [...], na wniosek i za zgodą stron, zmienił decyzję nr [....] w części, poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz A. W., I.N. i E. O. Decyzja ta została sprostowana postanowieniem Prezydenta [...] z 19 grudnia 2005 r., nr [....] w zakresie wysokości udziału z powodu błędu rachunkowego. Także na wniosek i za zgodą stron, decyzją Burmistrza Gminy [...] z 23 lipca 2001 r., nr [...] zmieniono decyzję nr [....] w części, poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz A. W., I.N. i E. O. Decyzja ta została sprostowana w zakresie prawidłowego oznaczenia wielkości udziałów bez zaokrąglenia postanowieniem Prezydenta z 27 lutego 2006 r., nr [...]. Aktem notarialnym z 30 czerwca 2006 r. (Rep. A [...]) E. O. działająca w imieniu własnym oraz na podstawie pełnomocnictw w imieniu i na rzecz A. W. i I. N. sprzedała udziały wynoszące łącznie [...] części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej o pow. [...] m2 zabudowanej budynkiem wielorodzinnym, położonej przy ul. [...][...] w [...] oraz w prawie współwłasności tego budynku stanowiącego nieruchomość odrębną na rzecz obywatela [...] J. R. van der T. Akt notarialny wyszczególniał lokale, które nie wchodzą w skład sprzedawanego udziału, tj. lokale nr [...], które stanowią odrębny przedmiot własności, a także lokale nr [...], oraz [...] stanowiące pustostany. Sprzedaż nastąpiła za łączną cenę [...] zł. Ponadto aktem notarialnym z 29 października 2007 r. (Rep. A [...]) A. W., I. N. i E. O. zbyli udział w dz. ew. nr [...] w wysokości [...] na rzecz J. R. van der T. Sprzedaż nastąpiła za łączną cenę [...] zł. Komisja podniosła, że obydwoje beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnych Prezydenta [...] nr [...] oraz nr [...], czyli E. W. i A. W. uznano za strony postępowania i za strony decyzji, pomimo, iż na podstawie aktu notarialnego z 9 czerwca 1997 r. nastąpiła darowizna praw i roszczeń wynikających z dekretu do udziału w nieruchomości przez E. i A. W. na rzecz A. W., I. W. i E. O. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że to A. W., I. W. i E. O., po nabyciu roszczeń uzyskali interes prawny i w efekcie powinni uzyskać status strony postępowania oraz zostać beneficjentami decyzji [...] oraz [...]. W ocenie Komisji skierowanie decyzji do E. W. i A. W., którzy już nie byli dysponentami roszczeń dekretowych wyczerpuje przesłankę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, w myśl którego organ stwierdza nieważność decyzji, gdy została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Komisja uznała także, że decyzje zmieniające nr: [...] i [...] wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 155 kpa. Wskazała, że w myśl utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, prawna możliwość zastosowania trybu zmiany decyzji w rozumieniu art. 155 kpa jest uwarunkowana prowadzeniem postępowania wobec decyzji niewadliwych albo wadliwych, ale dotkniętych wyłącznie niekwalifikowanymi wadami, czyli nie dającymi podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, ani do wznowienia postępowania. W ocenie Komisji obydwie decyzje Burmistrza Gminy [...] z 2001 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 155 kpa, gdyż wydając w tym trybie decyzje zmieniające pierwotne, tj. ostateczne decyzje z 21 lutego 2000 r. nr [...] oraz nr [...] dokonano niedopuszczalnej w tym trybie zmiany przedmiotowej w zakresie wysokości udziałów, a także dokonano zmiany stron postępowania. Poza tym decyzje pierwotne obciążone były wadami z art. 156 § 1 pkt 4 kpa z uwagi na skierowanie ich do osób nie będących stronami. Komisja podniosła, że zmiana decyzji w trybie art. 155 kpa może polegać jedynie na innym uregulowaniu treści praw lub obowiązków wynikających z decyzji lub ich zakresu. Musi jednak zawsze się odnosić do praw lub obowiązków podmiotu będącego stroną decyzji. Natomiast zmiana adresata decyzji - strony w rozumieniu art. 28 kpa wychodzi poza zakres uprawnień organu, o którym mowa w art. 155 kpa i jest tym samym niedopuszczalna. Zastosowanie w sprawie trybu wskazanego w art. 155 kpa wymaga wcześniejszego ustalenia, czy występuje tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym. Składają się na nią zarówno elementy podmiotowe, jak i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej i prawnej. Tożsamość sprawy ma miejsce wówczas, gdy występują te same podmioty, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Ponadto, w ocenie Komisji, zmianie uległ przedmiot postępowania, gdyż decyzja nr [...] ustanawia użytkowanie wieczyste do innego udziału w nieruchomości przy ul. [...][...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] niż decyzja Prezydenta [...] nr [...]. Komisja wskazała, że dokonując kolejnej modyfikacji swoich rozstrzygnięć Prezydent sięgnął po tryb sprostowania, wydając również postanowienia z 19 grudnia 2005 r. i 27 lutego 2006 r. na podstawie art. 113 kpa. W ocenie Komisji błędne wskazanie wielkości udziałów nie jest jedynie nieistotną wadą decyzji. Kształtuje odmiennie prawa i obowiązki stron decyzji. Tymczasem, jak wskazuje się w orzecznictwie (np. w wyroku NSA z 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA 1466/87) zmiana merytorycznej treści decyzji poprzez sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej jest niedopuszczalna i stanowi rażące naruszenie prawa, to z kolei - zgodnie z art. 156 kpa może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc się do problematyki nieodwracalnych skutków prawnych Komisja wskazała, że zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. pod pojęciem nieodwracalnych skutków prawnych należy rozumieć stan prawny powstały wskutek przeniesienia prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] na osobę trzecią, o ile nie nastąpiło ono nieodpłatnie lub na rzecz nabywcy działającego w złej wierze, lub zagospodarowania nieruchomości [...] na cele publiczne, o których mowa w art. 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Pojęcie "nieodwracalności skutku prawnego" w płaszczyźnie prawa administracyjnego odnosi się do takich następstw decyzji administracyjnej (reprywatyzacyjnej), w których brak jest możliwości odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej jednostki od tej będącej następstwem decyzji, co wyklucza powrót do staniu poprzedniego. Aktem notarialnym z 30 czerwca 2006 r. E. O. działająca w imieniu własnym oraz na podstawie pełnomocnictw w imieniu i na rzecz A. W. i I. N. sprzedała udziały wynoszące łącznie [...] części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej o pow. [...] m2 zabudowanej budynkiem wielorodzinnym położonej przy ul. [....][...] oraz w prawie współwłasności tego budynku stanowiącego nieruchomość odrębną na rzecz obywatela [...] J. R. van der T. Stosownie do art. 41a ust. 3 ustawy w złej wierze jest ten, kto w chwili dokonania czynności prawnej z osobą, o której mowa w ust. 1, wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o okolicznościach, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. W ocenie Komisji w wyniku umowy z 30 czerwca 2006 r. zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by J. R. van der T. był w jakikolwiek sposób powiązany z beneficjentami dekretowymi. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że wiedział o okolicznościach, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy bądź też z łatwością mógł się o nich dowiedzieć. Beneficjenci którzy dokonali sprzedaży, byli w myśl wydanych decyzji prawowitymi następcami prawnymi przedwojennych właścicieli dekretowych, a to błędy popełnione przez organ w toku prowadzonego postępowania przesądziły o tym, że w sprawie doszło do rażących naruszeń prawa. Brak jest więc podstaw do przypisania J. R. van der T. złej wiary. Podsumowując Komisja wskazała, że decyzje Prezydenta dotknięte są wadami rażącego naruszeniem prawa, gdyż wydane zostały na rzecz A. i E. W., w miejsce A. W., I. W. i E. O. oraz błędnie dokonano zmiany decyzji reprywatyzacyjnych w trybie art. 155 kpa. Miasto [...] zaskarżyło wskazane fragmenty uzasadnienia decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 5 maja 2021 r., nr KR II R 8/20 wraz z postanowieniem Komisji z 22 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia tej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów: 1. art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 12 § 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy, poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. w pkt 3 w zakresie wskazanym w skardze (str. 16); w pkt 6 w zakresie wskazanym w skardze (str. 26-27); w pkt 7 w zakresie wskazanym w skardze (str. 30) - podczas gdy: (1) nawet gdyby uznać, że w realiach niniejszej sprawy A. W., I. W. i E. O., po nabyciu roszczeń uzyskali interes prawny i w efekcie powinni uzyskać status strony postępowania oraz zostać beneficjentami decyzji Prezydenta nr [...] oraz nr [...], to Komisja nie rozważyła i nie wskazała w uzasadnieniu, czy charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne i gospodarcze, czyli skutki, które kontrolowane decyzje wywołały uzasadniały uznanie, że zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa; (2) częściowa wadliwość decyzji Prezydenta z 21 lutego 2000 r., nr [...] została sanowana decyzją zmieniającą z 23 lipca 2001 r., nr [...] (poprzez wskazanie nabywców roszczeń dekretowych, którym na dzień wydawania decyzji reprywatyzacyjnej przysługiwały prawa i roszczenia do przedmiotowej nieruchomości), sprostowanej postanowieniem z 19 grudnia 2005 r., nr [...] (w którym prawidłowo określono udział w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu przypadający beneficjentom wyrażając go w ułamku zwykłym w miejsce ułamka dziesiętnego), a częściowa wadliwość decyzji Prezydenta z 21 lutego 2000 r., nr [...] została sanowana decyzją zmieniającą z 23 lipca 2001 r., nr [....] (poprzez wskazanie nabywców roszczeń dekretowych, którym na dzień wydawania decyzji reprywatyzacyjnej przysługiwały prawa i roszczenia do przedmiotowej nieruchomości), sprostowanej postanowieniem z 27 lutego 2006 r. nr [...] (w którym prawidłowo określono udział w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu przypadający beneficjentom wyrażając go w ułamku zwykłym w miejsce ułamka dziesiętnego), osiągnięto więc efekt stanu zgodnego z prawem, a zatem stabilizacja i pewność obrotu prawnego przemawia za utrzymaniem w mocy decyzji reprywatyzacyjnej w zmienionym w trybie art. 155 kpa; 2. art. 107 § 3 w zw. z art. 155 kpa w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 12 § 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy, poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. w pkt 4 w zakresie; tytułu - w całości (str. 17); w zakresie wskazanym w skardze str. 18, str. 19 - 20, str. 20 - 21, str. 21-22, podczas gdy: (1) zmiana podmiotowa decyzji, w tym decyzji reprywatyzacyjnej, w trybie art. 155 kpa nie jest powszechnie i jednolicie uznawana za niedopuszczalną w konsekwencji czego nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa przy jej wydaniu; (2) decyzje reprywatyzacyjne są decyzjami szczególnego rodzaju albowiem ich przedmiotem są prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym, o których orzeka właściwy organ na rzecz osób, którym służy zbywalna i dziedziczna ekspektatywa tych praw, stąd przywołane przez Komisje orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące praw i obowiązków publicznoprawnych jest całkowicie nieprzydatne do oceny przedmiotowej sprawy; (3) zmiana przedmiotowa decyzji reprywatyzacyjnych w części dotyczącej wielkości udziału w prawie użytkowania wieczystego w decyzji zmieniającej została dokonana z uwagi na fakt, że w decyzji reprywatyzacyjnej prawo użytkowania wieczystego zostało przyznane na rzecz E. i A. W. w częściach równych, zaś w decyzjach zmieniających prawo to zostało rozdysponowane na rzecz trzech osób w równych częściach po 1/3. Przedmiot decyzji pozostał jednak ten sam. Nie zwiększono również udziałów w gruncie co do których rozstrzygała decyzja reprywatyzacyjna, (4) skutki częściowo wadliwych decyzji reprywatyzacyjnych Prezydenta z 21 lutego 2000 r. zostały sanowane jeszcze przed wszczęciem postępowania rozpoznawczego; (5) skutki jakie wywołały decyzje zmieniające (doprowadzenie do wskazania w rozstrzygnięciu dekretowym właściwych i aktualnych stron postępowania) nie są nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności, co powoduje, że stabilizacja i pewność obrotu prawnego przemawia za utrzymaniem w mocy decyzji reprywatyzacyjnej w zmienionym w trybie art. 155 kpa; 3. art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 §1, art. 12 § 1 art. 113 § 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy poprzez zawarcie bezpodstawnych twierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. w pkt 5 -zakresie wskazanym w skardze (str. 22-23), podczas gdy w decyzjach reprywatyzacyjnych zamiast przedstawić udział przyznanego prawa użytkowania wieczystego w ułamku zwykłym, przedstawiono go w ułamku dziesiętnym, w efekcie czego przy przeliczaniu ułamka dziesiętnego na zwykły nie zgadzała się suma przyznanych udziałów na skutek - wyłącznie - zaokrągleń ułamka, co rodziło konieczność sprostowania decyzji, którą można dokonać w trybie art. 113 § 1 kpa, gdyż doprowadziło to do ujawnienia rzeczywistego ułamka przypadającego na rzecz każdego z uprawnionych, w konsekwencji czego na skutek sprostowania nie powstały skutki gospodarcze lub społeczne, niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie prawa; 4. art. 111 § 1 i § 1b kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy, poprzez odmowę - mocą postanowienia Komisji z 22 czerwca 2021 r. - uzupełnienia decyzji z 5 maja 2021 r. w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia w kwocie [...] zł przez E. O., A. W. oraz I. N., jako beneficjentów decyzji Prezydenta nr [...] z 21 lutego 2000 r., zmienionej decyzją nr [...] z 23 lipca 2001 r. i sprostowaną postanowieniem nr [...] z 19 grudnia 2005 r. oraz beneficjentów decyzji Prezydenta nr [...] z 21 lutego 2000 r., zmienionej decyzją nr 114/2001 z 23 lipca 2001 r. i sprostowanej postanowieniem nr [....] z 27 lutego 2006 r.; podczas gdy: (a) decyzja Komisji, wydana w sprawie niniejszej, podpada pod przepis art. 31 ust. 1 ustawy, a w sprawie niniejszej ziściły się przesłanki do orzeczenia przez Komisję o obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, (b) z przepisów ustawy nie wynika, aby nałożenie obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, o którym mowa w przepisie art. 31 ust. 1 ustawy, uzależnione było od wykazania jakichkolwiek okoliczności sprawy, wobec czego brak jest podstaw do przyjęcia, że we wniosku o uzupełnienie decyzji o rozstrzygnięcie w powyższym zakresie skarżący obowiązany jest przedstawić tego rodzaju okoliczności; (c) wbrew twierdzeniu Komisji, we wniosku o uzupełnienie decyzji skarżący wskazał, dlaczego - w jego ocenie - zachodzą przesłanki orzeczenia o obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia; (d) uznaniowość rozstrzygnięcia w zakresie obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, wprowadzona przepisem art. 31 ust. 1 ustawy, nie oznacza całkowitej dowolności; (e) brak orzeczenia o obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia przeczy praktyce Komisji, która stwierdzając wadliwość decyzji Prezydenta zwykła orzekać o obowiązku zwrotu równowartości świadczeń podlagających zwrotowi. Wskazując na powyższe zarzuty Miasto [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia w zakresie wskazanym powyżej oraz w części dotyczącej postanowienia Komisji z 22 czerwca 2021 r. o odmowie uzupełnienia decyzji Komisji z 5 maja 2021 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 10 czerwca 2024 r. Sąd dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania stowarzyszenie Miłośnicy Krajobrazu - Stowarzyszenie Właścicieli Lokali w [...]. Na rozprawie przeprowadzonej 18 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego zmodyfikowała skargę wskazując, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Komisji w całości, a nie wskazane fragmenty uzasadnienia. Pełnomocnicy Komisji oraz przedstawicielka uczestnika postępowania pozostawili zmodyfikowaną skargę do uznania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie głównie z innych przyczyn, niż w niej wskazano. Komisja w rozstrzygnięciu stwierdziła wydanie dwóch decyzji z 21 lutego 2000 r.: nr [...] i [...] oraz dwóch decyzji z 23 lipca 2001 r., sprostowanych postanowieniami z 19 grudnia 2005 r. i z 27 lutego 2006 z naruszeniem prawa. Wskazać należy, że decyzje z 21 lutego 2000 r. na skutek wydania, w trybie art. 155 kpa, decyzji zmieniających, nie istnieją w obrocie prawnym w brzmieniu pierwotnym. Wobec tego rozstrzygnięcie Komisji co do tych decyzji, oceniane przez pryzmat ich pierwotnego brzmienia i wobec istnienia w obrocie prawnym decyzji zmieniających jest wadliwe. Już chociażby z tej przyczyny decyzja Komisji nie może się ostać. W niniejszej sprawie Komisja, jako podstawę rozstrzygnięcia, wskazała art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Komisja uznała, że decyzje reprywatyzacyjne i decyzje zmieniające zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (tj. w warunkach art. 156 § 1 pkt 2 kpa), jednakże nie można stwierdzić ich nieważności z powodu nieodwracalnych skutków prawnych. Odnosząc się do zmiany decyzji w trybie art. 155 kpa zważyć należy, że wykładnia tego przepisu, a w konsekwencji jego stosowanie, wywołuje rozbieżności w orzecznictwie. W myśl powołanego przepisu, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis art. 155 kpa nie wskazuje, jakiego rodzaju decyzje (związane, uznaniowe) mogą być weryfikowane w tym trybie. Wobec tego sama tylko okoliczność, że wydane na podstawie przepisów dekretu decyzje zmieniające miały charakter związany nie może mieć znaczenia dla oceny legalności kontrolowanej przez Komisję decyzji zmieniającej w aspekcie kwalifikowanej wady prawnej. Co istotne, możliwość weryfikacji takich decyzji w trybie art. 154 i art. 155 kpa nie jest również postrzegana jednolicie w orzecznictwie. W części orzeczeń sądów administracyjnych wyrażono pogląd o dopuszczalności stosowania do tych decyzji ww. trybów (por. wyroki NSA z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1248/11 i 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1083/10). Z kolei inne orzeczenia wyrażają pogląd przeciwny (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1667/13). Jak wyżej wskazano odmienna wykładania przepisów i przyjęcie przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej jednej z nich, nie może stanowić podstawy skutecznego formułowania zarzutu o obarczeniu decyzji wadą nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy istotne jest kto był beneficjentem decyzji dekretowej i na "czyją rzecz" wydane zostały decyzje zmieniające. Komisja uznała, że beneficjentami decyzji dekretowej, a więc także status strony tej decyzji powinni mieć A. W., I. W. i E. O., a nie małżonkowie E. i A. W. Jak wynika z akt sprawy małżonkowie W. na skutek czynności cywilnoprawnych - umów sprzedaży dokonanych w 1950 r. i 1951 r. nabyli ułamkowe udziały w prawach i roszczeniach dekretowych do przedmiotowej nieruchomości. W 1997 r. również na skutek czynności cywilnoprawnej prawa te zbyli w drodze darowizny na rzecz swoich dzieci: A. W., I.W. i E. O. Jednakże zarówno małżonków W., jak i ich dzieci nie można uznać za następców prawnych przeddekretowych właścicieli w rozumieniu art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego. Ponadto, jak wyżej wspomniano, w aktualnym stanie prawnym i faktycznym nie istnieją w obrocie prawnym decyzje reprywatyzacyjne przyznające prawo użytkowania wieczystego małżonkom E. i A. W. Podnieść należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OPS 1/23 stwierdził, że stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 tego dekretu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego literalnie jednoznaczna konstrukcja art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego, potwierdzona celowościową i systemową wykładnią tego przepisu, prowadzi do wniosku, że krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania prawa do gruntu na podstawie powołanego przepisu nie wychodzi poza pojęcie "dotychczasowego właściciela" i jego spadkobierców. Rozszerzanie tego kręgu wbrew celowi wynikającemu z treści art. 1 i całego art. 7 dekretu warszawskiego, zwłaszcza, gdy krąg ten miałby obejmować osoby, które nie zostały pozbawione jakichkolwiek praw wskutek wejścia w życie dekretu warszawskiego, nie znajduje żadnych racjonalnych podstaw. Nie ma w systemie prawnym żadnych oczywistych podstaw wskazujących na dopuszczalność nabycia dekretowego statusu prawnego "dotychczasowego właściciela" gruntu [...] w drodze czynności prawnej, zwłaszcza czynności ze sfery prawa cywilnego, mającej wywoływać skutki w postępowaniu administracyjnym określonym w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Powyższe oznacza, że wprawdzie zarówno małżonkowie W. jak i ich dzieci nabyli aktami notarialnymi prawa i roszczenia dekretowe, to jednakże, jak wskazano w powołanej uchwale, nie można ich uznać za następców prawnych przeddekretowych właścicieli, a wobec tego nie mogli być uznani za strony postępowania zarówno dekretowego, a A. W., I. W. i E. O. za strony decyzji zmieniającej. Jak wynika to z treści uchwały nie niweczy ona zawartych umów, ponieważ nie dotyczy skutków prawnych tych umów w sferze cywilnoprawnej. Skutki te pozostają poza jakimkolwiek oddziaływaniem uchwały. Uchwała dotyczy wyłącznie kwestii niedopuszczalności traktowania tych umów za źródło interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego. Nie dotyczy natomiast dalszego toku po zakończeniu postępowania administracyjnego. W postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego umowa nabycia wierzytelności dekretowej nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w byciu stroną uprawnioną do uzyskania prawa do gruntu [...] w postępowaniu administracyjnym. Umowa ta kształtuje bowiem stosunki prawne pomiędzy jej stronami poza postępowaniem administracyjnym. Podnieść należy, że jako podstawę rozstrzygnięcia Komisja wskazała, m.in. art. 156 §1 pkt 2 kpa, podczas gdy w uzasadnieniu decyzji jako przesłankę nieważności decyzji dekretowych powołała art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 kpa przyjmuje się, że decyzja skierowana do podmiotu niebędącego stroną, to decyzja kształtująca sytuację prawną osoby, której w świetle prawa materialnego nie powinna dotyczyć. W niniejszej sprawie taka przesłanka nie zachodziła, gdyż nabywcy roszczeń (o czym będzie poniżej) byli uznawani we wcześniejszym orzecznictwie za strony postępowania dekretowego. Wobec tego wadliwe i niekonsekwentne (wobec wskazanej w rozstrzygnięciu, m.in. przesłanki nieważności - art. 156 § 1 pkt 2 kpa) jest stanowisko Komisji o wydaniu decyzji dekretowych w warunkach art. 156 § 2 pkt 4 kpa, tym bardziej, że nie pozostają one w obrocie prawnym w pierwotnym brzmieniu, bowiem zostały zmienione decyzjami z 23 lipca 2001 r. Wskazać należy, że zaskarżona decyzja Komisji wydana została w trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że wystąpią nieodwracalne skutki prawne. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa) może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek powinna mieć charakter ścieśniający. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 402/10). Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej w trybie art. 156 § 1 kpa wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis obowiązującego prawa. Aby można było mówić o rażącym naruszeniu prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji należy ustalić, że treść decyzji pozostaje w takiej sprzeczności z treścią przepisu obowiązującego w dniu jej wydania, która nie może być do zaakceptowana z punktu widzenia praworządności i dlatego decyzja taka powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Sprzeczność, o której mowa powinna być oczywista. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, a więc taki, który nie wymaga stosowania wykładni. Jeżeli w przedmiocie oceny możliwości stosowania i wykładni określonej regulacji prawnej mają miejsce kontrowersje i wątpliwości interpretacyjne, nie można w takim wypadku mówić o rażącym naruszeniu prawa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in.: w wyrokach z 8 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 3435/15 (LEX nr 2441440) oraz z 27 października 2017 r. sygn. akt II OSK 336/16 (LEX nr 2395598). Z kolei nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przypadku zastosowania jednego z możliwych wariantów wykładni danego przepisu (por. wyrok NSA z 17 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1114/21). Tym samym podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa nie może być przyjęta w tej decyzji wykładnia przepisów prawa, co do której występuje wyraźny spór w judykaturze. W konsekwencji, podstawą stwierdzenia nieważności nie może być także, w przypadku możliwych wariantów wykładni danego przepisu, odmienna wykładnia prawa. Wskazać należy, że już w latach 50-tych XX w. Sąd Najwyższy zaakceptował praktykę obrotu przewidzianymi w dekrecie prawami i roszczeniami, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 21 marca 2003 r., sygn. akt III CZP 6/03 (OSNC 2004/1/4), w której poddano analizie charakter uprawnienia przewidzianego w art. 7 dekretu, przywołując w tym kontekście wyrok Sądu Najwyższego z 16 stycznia 1952 r., sygn. akt C 650/50. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że jest to prawo majątkowe, dziedziczne i zbywalne. Ukształtowane następnie przez wiele lat orzecznictwo sądowe akceptowało singularnych nabywców praw i roszczeń dekretowych jako strony w postępowaniach administracyjnych toczących się w trybie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu (por. wyroki NSA z: 4 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA 344/99; 22 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA 1788/02; 25 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 220/09; 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1893/11; 8 kwietnia 2015 r. sygn. I OSK 1322/13; 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2214/16 i 7 marca 2019 r., sygn. I OSK 1772/18, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 23 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1811/11; z 13 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 489/11 oraz z 16 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 959/19). To, że przewidziane w dekrecie uprawnienie do uzyskania przez byłego właściciela prawa użytkowania wieczystego (pierwotnie wieczystej dzierżawy, później własności czasowej) ma charakter prawa majątkowego, dziedzicznego i zbywalnego było także powszechnie akceptowane w doktrynie (np. M. Gdesz, 1.5. Przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (prawo zabudowy) [w:] Rewindykacja gruntów warszawskich. Zagadnienia administracyjnoprawne, Warszawa 2012; H. Ciepła, R. M. Sarbiński, K. Sobczyk-Sarbińska, 5.2.2. Legitymacja czynna [w:] H. Ciepła, R. M. Sarbiński, K. Sobczyk-Sarbińska, Roszczenia przysługujące byłym właścicielom tzw. gruntów warszawskich. Sposób ich dochodzenia w postępowaniu administracyjnym i sądowym, Warszawa 2013; Ł. Bernatowicz, IV. Ogólne problemy reprywatyzacji w świetle polskiego ustawodawstwa i praktyki 2. Tryb dochodzenia roszczeń [w:] Reprywatyzacja na przykładzie gruntów warszawskich, Warszawa 2015). Nie budziło to również wątpliwości Trybunału Konstytucyjnego, czemu dał on wyraz, m.in. w uzasadnieniu wyroku z 19 lipca 2016 r. sygn. akt KP 3/15 (OTK-A 2016/66), gdzie odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie, jak też doktrynie zauważał: "Nie ulega wątpliwości, że prawo przyznane w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu ma charakter majątkowy. O tym, że ustawodawca nie traktuje tego prawa jako ściśle związanego z osobą "dotychczasowego właściciela", bezpośrednio dotkniętego wywłaszczeniem, świadczy przyznanie uprawnienia jego "następcom prawnym", co znaczy, że prawo to jest zarówno dziedziczne, jak i zbywalne". Powyższe wskazuje na to, że skoro przed 2022 r. (wyroki NSA z 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt: I OSK 707/20, I OSK 1717/20, I OSK 2034/20) nie było rozbieżności w wykładni art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 28 kpa. Nawet ewentualnie zarysowana rozbieżność wykładni danego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie może skutkować przyjęciem, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wobec tego, że stwierdzenie nieważności decyzji mogą powodować jedynie najcięższego rodzaju wady, w orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność szczególnie ostrożnego korzystania z tej instytucji i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych i w szczególnie uzasadnionych przypadkach (por. wyroki NSA z: 12 października 2010 r. sygn. akt II GSK 902/09, z 9 września 2010 r. sygn. akt I OSK 372/10). Jak wyżej wskazano Sąd miał na względzie uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OPS 1/23, którą na podstawie art. 269 § 1 ppsa jest związany. W uchwale wskazano także, że analizowana w niej kwestia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym wynikająca z normy prawa materialnego, ze względu na ograniczenie czasowe dopuszczalności wyeliminowania nieważnych decyzji z obrotu prawnego (upływ 10 lat od dnia wydania decyzji lub wywołania przez decyzję nieodwracalnego skutku prawnego), a nawet niedopuszczalność wszczęcia postępowań nadzorczych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia decyzji (co wynika z cytowanej wyżej treści art. 156 § 2 i art. 158 § 3 kpa) ma znaczenie jedynie dla współczesnego rozpatrywania wniosków o przyznanie prawa do gruntu nieruchomości [...] w drodze decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu. Za oczywiste należy więc uznać, że współczesne wydawanie decyzji o przyznaniu praw dekretowych musi uwzględniać także konstytucyjną ochronę własności i prawa dziedziczenia, która to ochrona została przypisana w Konstytucji właścicielom i ich spadkobiercom. W uzasadnieniu uchwały nie zawarto poglądu o tym, że przyznanie praw strony osobie wskazanej w umowie nabycia wierzytelności dekretowych, jako nabywcy tychże praw i roszczeń, stanowiło rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu. Jak wyżej zaznaczono Naczelny Sąd Administracyjny doszedł jedynie do przekonania, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu umowa nabycia wierzytelności dekretowej nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego dla bycia stroną uprawnioną do uzyskania prawa do gruntu w postępowaniu administracyjnym. Umowa ta kształtuje bowiem stosunki prawne pomiędzy jej stronami poza postępowaniem administracyjnym, a w szczególności po zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu, wydaniem stosownej decyzji. Majątkowy charakter wierzytelności dekretowej określonej w art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu nie został jednak przez Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionowany. Wierzytelność ta, w powołanym art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu, doznaje jednak podmiotowego ograniczenia w postępowaniu administracyjnym służącym wydaniu decyzji o przyznaniu prawa do gruntu nieruchomości [...] tylko byłemu właścicielowi, jako dotkniętemu skutkami dekretu. W orzecznictwie sądowym pojawiła się tendencja do stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzją ostateczną i utrwalenia praw nabytych z decyzji ostatecznej. Ta tendencja została uwidoczniona w poglądach Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowanych w uzasadnieniu wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (OTK-A 2015/5/62). Trybunał podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od reguły trwałości ostatecznych decyzji (art. 16 § 1 kpa) i przewidział możliwość następczej akceptacji niektórych skutków wadliwej decyzji. Trybunał wskazał, że tylko w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego. Trybunał podkreślił też, że prawomocne rozstrzygnięcia organów mają za sobą konstytucyjne domniemanie wynikające z zasady praworządności. Podważenie prawomocności musi każdorazowo być przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości. Podsumowując Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję Komisja naruszyła art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, z przyczyn wyżej omówionych. Wobec powyższego przedwczesne jest odnoszenie się do kwestii dotyczących sprostowania decyzji zmieniającej na podstawie art. 113 § 1 kpa oraz odmowy uzupełnienia decyzji Komisji o rozstrzygnięcie w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia. W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy Komisja uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Mając na względzie, że w sprawie nie ujawniły się okoliczności uzasadniające wyeliminowanie ze skutkiem ex tunc decyzji wydanych na podstawie art. 155 kpa, w ponownie prowadzonym postępowaniu Komisja powinna przedmiotem kontroli uczynić decyzje dekretowe Prezydenta [...] z 2000 r. w kształcie, jakie one uzyskały w efekcie wydania decyzji zmieniających z 2001 r. Komisja podejmując w tym przedmiocie decyzję na podstawie art. 29 ust.1 ustawy, której treści Sąd nie przesądza, powinna wziąć pod uwagę uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 1/23, której konsekwencją jest odmienne od prezentowanego przed 2022 r. podejście do problematyki legitymacji nabywców roszczeń w postępowaniu dekretowym. Komisja powinna uwzględnić, że odmienna wykładnia mających zastosowanie w sprawie przepisów, która doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do konkluzji zawartych w uchwale, nie może być rozpatrywana w kategorii wady nieważności decyzji wydanych przed podjęciem tej uchwały. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 ppsa. Na powyższe koszty składa się uiszczony wpis od wniesionej skargi w wysokości 200 zł i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło