I SA/Wa 466/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Z. N., C. N. i B. L. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 14 grudnia 2022 r. nr KR VI R 55/22 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Z. N., C. N. i B. L. solidarnie kwotę 731 (siedemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako "Komisja" lub "organ") decyzją z 14 grudnia 2022 r. nr KR VI R 55/22, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r. poz. 795), powoływanej dalej jako "ustawa", w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 276), powoływanego dalej jako "dekret", w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy, stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") z 31 marca 2016 r. nr 105/GK7DW/2016. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Nieruchomość położona przy ul. [...][...] w [...] o łącznej pow. [...] m2, objęta księgą hipoteczną pod nazwą: [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu. Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r., grunt tej nieruchomości, na podstawie art. 1 dekretu przeszedł na własność Gminy [...]. Objęcie gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 20/48 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], a zatem termin do złożenia wniosku o własność czasową upływał z dniem 16 lutego 1949 r. Z akt wynika, że przedwojennymi właścicielami nieruchomości był F. P. na mocy aktu zeznanego w dniu 6 maja 1939 r. N4 oraz W. ze S. P., na mocy aktu zeznanego w dniu 12 lipca 1939 r. N7. F. P. działając w imieniu własnym oraz żony w dniu 4 października 1948 r. (data wpływu do organu) wystąpił do Zarządu Miejskiego w [...] o przyznanie własności czasowej do ww. nieruchomości. Wniosek został opłacony w kwocie [...] zł. Umową sporządzoną w formie aktu notarialnego z 28 lutego 1953 r. nr [...] przed notariuszem dr W. N., F. i W. małż. P. niepodzielną 1/4 część nieruchomości [...] "wolnej od wszelkich długów, w takim stanie w jakim się znajduje, w pełnym składzie, z wszystkimi częściami składowymi, przynależnościami i prawami istniejącymi i mogącymi istnieć w przyszłości", sprzedali na rzecz S. G. i G. G. w częściach między nimi równych, za cenę [...] zł. Prezydium Rady Narodowej [...] (dalej jako "Prezydium") orzeczeniem administracyjnym z 25 września 1953 r. nr ST/TN/15M/59/53, odmówiło F. i W. małż. P. przyznania prawa własności czasowej do ww. gruntu. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej orzeczeniem z 26 stycznia 1954 r. nr MT-8047/1/54, po rozpatrzeniu odwołania z 10 października 1953 r., nie znalazło podstaw do zmiany orzeczenia Prezydium. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 25 lutego 2003 r. nr ORZ.5.3-R-136/03, utrzymaną w mocy własną decyzją z 8 maja 2003 r. nr ORZ.5.3/813-WP-136/1-5/03, stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 26 stycznia 1954 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 4 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1943/09 oddalił skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 8 maja 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium") decyzją z 11 marca 2014 r. nr KOC/1251/Go/11, uchyliło orzeczenie Prezydium z 25 września 1953 r. w części dotyczącej gruntu będącego własnością komunalną, tj. obecnych dz. nr [...] i część dz. nr [...] i w tej części przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 3 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1404/14 oddalił skargę na ww. decyzję Kolegium. Umową sporządzoną w formie aktu notarialnego z 23 kwietnia 2015 r. Rep. A [...] następcy prawni G. G. (zmarłej w dniu [...] czerwca 1973 r.), tj. J. G., D. K. z d. G., K. K. z d. G. i T. G. sprzedali na rzecz Z. i C. małż. N. wszystkie przysługujące im udziały w prawach i roszczeniach z art. 7 dekretu do ww. nieruchomości (tj. do 1/8 części nieruchomości), za łączną kwotę [...] zł. Umową sporządzoną w formie aktu notarialnego z 23 kwietnia 2015 r. Rep. A [...], H.P. z d. A. (spadkobierca W. i F. małż. P.) sprzedała na rzecz Z. i C. małż. N. wszystkie przysługujące jej udziały w prawach i roszczeniach z art. 7 dekretu do ww. nieruchomości (tj. do 3/4 części nieruchomości), za łączną kwotę [...] zł. Prezydent decyzją z 31 marca 2016 r. nr 105/GK/DW/2016 (dalej jako "decyzja reprywatyzacyjna"), po ponownym rozpatrzeniu wniosku F. P. z 4 października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do ww. gruntu: 1. ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,5941 części zabudowanego gruntu o pow. [....] m2 oznaczonego jako dz. nr [...] z obrębu [...] położonego w [...] przy ul. [...][...], na rzecz: - C. N. i Z. N. w 7/8 częściach na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, - B. L. (następcy prawnego S. G. zmarłej w dniu [...] kwietnia 2012 r.) w 1/8 części, 2. ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w pkt 1 decyzji reprywatyzacyjnej w kwocie [...] zł na podstawie uchwały Rady [...] NR XVIII /529/2007 z 8 listopada 2007 r. Prezydent wyjaśnił, że objęcie gruntu w posiadanie przez gminę [...] nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r. Przywołał dalej umowy sprzedaży zawarte w formie aktów notarialnych w dniu 23 kwietnia 2015 r. Rep. A nr [...] i Rep. A nr [...], na mocy których doszło do sprzedaży udziałów w prawach i roszczeniach wynikających z art. 7 dekretu do nieruchomości, a w szczególności przysługujących im udziałów w prawach i roszczeniach o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego oraz o zwrot budynków usytuowanych na gruncie. Na podstawie tych umów cywilnoprawnych organ ustalił krąg beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej. Prezydent postanowieniem z 22 marca 2017 r. nr 25/SD/WS/2017 wznowił na żądanie lokatorów nieruchomości przy ul. [...][...] i "Stowarzyszenia [...]" postępowanie administracyjne zakończone decyzją reprywatyzacyjną z 31 marca 2016 r., z uwagi na pominięcie współużytkowników wieczystych (właścicieli wyodrębnionych lokali) w postępowaniu toczącym się przed Prezydentem. Następnie decyzją z 26 lutego 2021 r. nr 61/SD/2021 Prezydent, po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję reprywatyzacyjną i po ponownym rozpatrzeniu wniosku dekretowego odmówił Z. N. (następcy prawnemu Z. N.), C. N. oraz B. L. uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do dawnej nieruchomości hipotecznej w części wchodzącej obecnie w skład dz. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że budynek przy ul. [...][...] wykracza poza granice nieruchomości hipotecznej, a brak jest jednocześnie możliwości dokonania jego podziału zgodnie z obowiązującymi przepisami, a tym samym oddania go w użytkowanie wieczyste i wyodrębnienie w granicach hipotecznej nieruchomości, aby budynek został podzielony z zachowaniem obowiązujących w tym zakresie zasad. Kolegium decyzją z 29 marca 2021 r. nr KOC/1478/Go/21 uchyliło decyzję Prezydenta z 26 lutego 2021 r. i postanowienie z 22 marca 2017 r. oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 2 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 827/21 oddalił sprzeciw na decyzję Kolegium z 29 marca 2021 r. Prezydent wnioskiem z 7 września 2022 r. wystąpił do Komisji o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej z 31 marca 2016 r. Komisja postanowieniem z 5 października 2022 r., działając na podstawie art. 15 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy, wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w przedmiocie decyzji reprywatyzacyjnej. Następnie decyzją z 14 grudnia 2022 r. Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta z 31 marca 2016 r. w całości uznając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 28 K.p.a. Jak wyjaśniła, art. 28 K.p.a. nie wypowiada się wprost na temat skutków różnego rodzaju zdarzeń o charakterze cywilnoprawnym, w tym skutków umów na możliwość przypisania danemu podmiotowi statutu strony postępowania administracyjnego. W kwestii tej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22, w której wskazał, że "z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 K.c., której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 u.g.n., nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Dla uzyskania takiego przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a., konieczne jest istnienie normy prawa materialnego, która łączyłaby z faktem zawarcia umowy przelewu wierzytelności skutek w postaci przypisania nabywcy wierzytelności interesu prawnego". Komisja zwróciła uwagę, że choć także w doktrynie stwierdzono, że podstawę interesu prawnego na gruncie prawa administracyjnego nie mogą stanowić: roszczenia cywilnoprawne, statuty, regulaminy, przepisy wewnętrzne i korporacyjne (por. P. Gołaszewski, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 221), to poglądy te nie znalazły swego odzwierciedlenia przy rozstrzyganiu wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w stosunku do gruntów warszawskich. Przyjęto bowiem, że w omawianym zakresie nie występują jakiekolwiek ograniczenia, a więc prawa przyznane przez dekret mogą być zbywane jak typowe roszczenia cywilnoprawne o charakterze majątkowym. W rezultacie pojawił się proceder określany jako "handel roszczeniami". Z kolei Prezydent uznawał nabywców tego rodzaju "roszczeń" za strony postępowania dekretowego w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu, tj. za następców prawnych dotychczasowych właścicieli gruntu. Respektowanie przez Prezydenta praktyki "handlu" uprawnieniami wynikającymi z dekretu nie spotkało się jednak z aprobatą Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyrokach z 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20 i I OSK 2875/20 wskazał, że "Przepisy dekretu warszawskiego nie normują (...) skutków prawnych nabycia praw określonych w tym dekrecie przez osoby, które zawarły takie umowy (dopisek: umowy nabycia udziałów w prawach i roszczeniach wynikających z art. 1 ust. 1 dekretu). Przedmiotem tych umów nie jest bowiem prawo własności gruntu nieruchomości [...] skoro według art. 1 powołanego dekretu, wszelkie grunty na obszarze [...] przeszły na własność gminy [...] (...). Skutki prawne wspomnianych wyżej umów w sferze podmiotowej dla wydania decyzji na podstawie dekretu warszawskiego o przyznaniu praw określonych w tym dekrecie należy zatem ocenić przez pryzmat przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. przez pryzmat art. 28, w którym przymiot strony postępowania administracyjnego został oparty przez ustawodawcę na przysługiwaniu interesu prawnego lub obowiązku, którego dotyczy to postępowanie. Należy przy tym odróżnić skutki prawne czynności cywilnoprawnej od podmiotowości w prawie administracyjnym. Nie zawsze bowiem skutki czynności cywilnoprawnej powodują powstanie praw podmiotowych w sferze prawa administracyjnego. Dzieje się tak tylko wtedy, gdy ustawodawca wyraźnie to unormował. (...)". Naczelny Sąd Administracyjny wywodził w konsekwencji, że "przepisy dekretu warszawskiego nie kreują normy materialnoprawnej przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tego dekretu w celu przyznania praw określonych w tym dekrecie. Takiej normy materialnoprawnej, mającej zastosowanie do dekretu warszawskiego, nie kreują także inne akty prawne. Norma taka nie wynika również z przepisów prawa cywilnego. Sama bowiem podstawa cywilnoprawna zawarcia takiej umowy - w kontekście przedstawionej powyżej analizy - nie tworzy interesu prawnego w procedurze administracyjnej prowadzonej na podstawie dekretu warszawskiego. (...) Przedmiot omawianej umowy nie mieści się również w wartościach chronionych dekretem warszawskim i w celu, któremu ten dekret służył. Skoro bowiem ustawodawca zadeklarował w dekrecie zrekompensowanie właścicielom gruntów [...] pozbawienie ich prawa własności przyznaniem praw określonych w powołanym dekrecie, to podmioty tego uprawnienia nie mogą w wyniku własnej woli zmienić woli prawodawcy i wskazać innego adresata tego uprawnienia". W rezultacie Sąd ten stwierdził, że "Uznanie tych umów za skuteczną podstawę, w rozumieniu prawa administracyjnego, do przyznania praw powołaną decyzją osobom wskazanym w tych umowach, jako nabywcom praw i roszczeń, stanowiło zatem rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, określającego podmiotowy zakres przyznania prawa do gruntu nieruchomości [...], co wyczerpuje przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. także w powiązaniu z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r." Mając na uwadze powyższe wyroki Komisja stwierdziła, że przedstawione w nich wywody korespondują z dotychczasowym dorobkiem doktryny i orzecznictwa, co potwierdza chociażby odwołanie się do ww. uchwały z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22. Znajdują swe potwierdzenie w literalnej wykładni art. 7 dekretu wprost wskazującej, że osobą, na rzecz której można ustanowić prawo użytkowania wieczystego, jest wyłącznie uprzedni właściciel gruntu. W konsekwencji, w ocenie Komisji, skoro w tej sprawie dawnymi właścicielami nieruchomości byli F. i W. małż. P., to prawo do bycia stroną w postępowaniu dekretowym przysługiwało wyłącznie ich spadkobiercom, a nie osobom, które aktami notarialnymi z 2015 r. w drodze umowy cywilnoprawnej nabyły prawa do gruntu. Prezydent w sposób wadliwy uznał więc, że beneficjentami decyzji reprywatyzacyjnej są następcy prawni dawnego właściciela nieruchomości na podstawie umów notarialnych zawartych w dniu 23 kwietnia 2015 r. Osoby te nie mogły skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu. Powyższe wskazuje, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 7 ust. 1 dekretu, co wyczerpuje przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy. Komisja wskazała też, że decyzja reprywatyzacyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję Z. N. C. N. i B. L. (dalej jako "skarżący") wnieśli o jej uchylenie w całości, zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu przez bezpodstawne stwierdzenie nieważności decyzji reprywatyzacyjnej wskutek błędnego uznania, że w postępowaniu administracyjnym przed Prezydentem, prowadzonym na podstawie art. 7 i ust. 1 i ust. 2 dekretu, o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, Z. N. (poprzednik prawny Z. N.) i C. N. nie przysługuje interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. i w konsekwencji Prezydent nie mógł przyznać na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego, w sytuacji gdy osobom tym przysługiwał interes prawny do bycia stroną w tym postępowaniu; 2) art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 28 K.p.a. przez błędną wykładnię oraz bezpodstawne przyjęcie, że interes prawny w postępowaniu o ustanowienie użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu posiadają jedynie dotychczasowy właściciel bądź jego spadkobiercy; 3) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 5 dekretu oraz art. 140 K.c. przez nieuzasadnioną odmowę uwzględnienia interesu prawnego C. i Z. małż. N. w postępowaniu z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w sytuacji, gdy przysługiwało im prawo własności budynku posadowionego na gruncie, które to prawo rzeczowe uzasadniał ich interes prawny w sprawie; 4) art. 7 ust. 1 dekretu przez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że "następca prawny dawnego właściciela" to wyłącznie osoba, która wstąpiła w ogół praw i obowiązków właściciela w drodze dziedziczenia, w sytuacji gdy nie ma podstaw do zawężania wykładni tego pojęcia tylko do spadkobierców dawnego właściciela oraz wyłączenia z niego osób, które nabyły prawa do nieruchomości w drodze umowy; 5) art. 30 § 4 K.p.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z przepisu tego wprost wynika, że w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni; 6) art. 2, art. 7 i art. 64 ust. 1-3 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), powoływanej dalej jako "Konstytucja", przez niezastosowanie tych regulacji oraz usunięcie z obrotu prawnego decyzji reprywatyzacyjnej w sytuacji, gdy decyzja ta potwierdza nabycie przez jej beneficjentów praw do nieruchomości, jak również została wydana z uwzględnieniem zasad obowiązujących w europejskim państwie prawa oraz porządku prawnego wynikającego z Konstytucji, co skutkowało pozbawieniem skarżących praw przez nich nabytych, tj. ekspektatywy ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu. W uzasadnieniu skargi wskazano, że sprawa o przyznanie prawa użytkowania wieczystego uregulowana w art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu ma charakter sprawy cywilnej, ale załatwianej w dwóch etapach: w pierwszej kolejności w postępowaniu administracyjnym wydawana jest decyzja administracyjna, która stanowi ekspektatywę nabycia uprawnień cywilnych rzeczowych, a następnie zawierana jest umowa o ustanowieniu użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego. Bez czynności cywilnoprawnej, która stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej, nie powstaje więc prawo użytkowania wieczystego, a tym samym nie można uznać, że prawa z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu są prawami stricte administracyjnymi. Cywilny charakter uprawnień dekretowych potwierdzały również sądy administracyjne. Zdaniem skarżących, obrót prawami wynikającymi z dekretu jest zgodny z prawem, jak również powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie, co najmniej od lat 50-tych XX w. We współczesnym orzecznictwie sądowym, w tym również Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, pogląd o zbywalnym i dziedzicznym charakterze praw dekretowych został zaakceptowany w zasadzie w pełni. Skoro więc powszechnie jest przyjmowane, że prawa wynikające z dekretu są prawami zbywalnymi (co nie zostało również zakwestionowane w przywołanym przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r.), to dotychczasowy właściciel mógł skutecznie przelać uprawnienia dekretowe na osobę trzecią. Oznacza to, że po zawarciu umów sprzedaży w 2015 r. w miejsce zbywających prawo o charakterze zbywalnym jako strona postępowania administracyjnego wstąpili C. i Z .małż. N., na rzecz których organ prawidłowo ustanowił prawo użytkowania wieczystego gruntu. Fakt, że nabywcy praw dekretowych, którzy nabyli te prawa w toku postępowania administracyjnego, stają się stroną postępowania w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu, potwierdza również bogate orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 2592/20 (LEX nr 3325738), czy z 17 lipca 2003 r. sygn. akt. IV SA 314/01 (niepubl.). Co więcej, przedmiotem umowy przelewu nie były uprawnienia do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym, a konkretne prawa majątkowe wynikające z art. 7 dekretu. Nie można zatem twierdzić, że nabywcy praw powołują się na umowę cywilną jako źródło interesu prawnego. W tym przypadku interes prawny wynika z nabytych uprawnień o charakterze cywilnym, tj. uprawnienia do żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, a normami prawa materialnego są: art 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu, art. 5 dekretu oraz art. 140 K.c. Umowami sprzedaży z 2015 r. małż. N. nabyli również prawo własności budynku posadowionego na gruncie, a tym samym nie ulega wątpliwości, że mieli interes prawny w rozpoznaniu tej sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, decyzja reprywatyzacyjna nie naruszała prawa, w szczególności w sposób rażący. W sposób rażący może zostać bowiem naruszony wyłącznie przepis, który nadaje się do zastosowania w tzw. bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga wykładni prawa. Niedopuszczalnym jest stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli podstawą nieważności miałoby być naruszenie przepisu prawa, wynikające z jego błędnej wykładni. W świetle powyższego wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r. całkowicie zmieniają ugruntowane zasady obrotu roszczeniami dekretowymi oraz orzecznictwo organów i sądów administracyjnych uwzględniające stanowisko, że nabywcy tych praw i roszczeń stawali się stronami postępowań dekretowych. Nie można pominąć, że status nabywców roszczeń jako stron postępowań dekretowych nie był kwestionowany ani na gruncie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, ani na gruncie obecnie obowiązującego Kodeksu postępowania administracyjnego. Sam już fakt, że na kwestię przymiotu strony w postępowaniach dekretowych, które toczą się już od 1990 r. a więc ponad 30 lat, zwrócił uwagę dopiero Naczelny Sąd Administracyjny i to po wielu latach stosowania wskazanych regulacji w taki sposób - potwierdza wprost, że nawet jeśli Sąd ten ma rację i nabywcy praw nabytych w drodze umów cywilnoprawnych nie mogli być stronami postępowania dekretowego, naruszenie to nie mogło być oczywiste, a tym samym rażące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na argumenty skargi wyjaśnił, że prawnie istotnym w sprawie sprzedaży praw i roszczeń jest to, że przepisy dekretu, ani inne przepisy materialne obowiązujące w dacie wydania decyzji reprywatyzacyjnej nie regulowały skutków nabycia praw (roszczeń) do nieruchomości w trybie zawarcia umów cywilnoprawnych. Żaden przepis dekretu nie przewidywał możliwości przeniesienia praw do bycia stroną postępowania dekretowego. Co więcej, strony umów cywilnoprawnych nie mogły dysponować własnością gruntu, który po wejściu w życie dekretu (tj. po 21 listopada 1945 r.) stanowił własność publiczną - ewentualne postanowienia umowne dotyczyć mogły jedynie budynków, które do czasu rozpoznania wniosku pozostawały własnością przeddekretowego właściciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 12 czerwca 2024 r. dopuścił Miłośnicy Krajobrazu – Stowarzyszenie Właścicieli Lokali w [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa. Zadaniem Komisji, która orzeka na podstawie tej ustawy, jest wyjaśnianie nieprawidłowości i uchybień w działalności organów i osób prowadzących postępowania kończące się w przedmiocie wydawania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich oraz występowanie do właściwych organów w razie stwierdzenia w toku postępowania przed Komisją istnienia okoliczności sprzyjających wydawaniu decyzji reprywatyzacyjnych z naruszeniem prawa lub popełnianiu przestępstw bądź utrudniających ich ujawnianie (art. 3 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że Komisja powinna ocenić decyzję reprywatyzacyjną pod kątem ewentualnych naruszeń prawa przy jej wydawaniu. Ustawodawca przyznał Komisji, m.in. prawo do orzekania o niezgodności z prawem decyzji reprywatyzacyjnych, czy stwierdzania ich nieważności. Komisja jest bowiem organem administracji publicznej stojącym na straży interesu publicznego, w zakresie postępowań w przedmiocie wydania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] (art. 3 ust. 3 ustawy). Zwrócić należy również uwagę, że postępowanie przed Komisją jest nadzwyczajnym postępowaniem kontrolnym (nadzorczym), a przepisy tej ustawy stanowią lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawodawca mocą omawianej ustawy szczególnej, ustanowił bowiem Komisję organem specjalnym do kontroli legalności decyzji reprywatyzacyjnych wydawanych w oparciu o przepisy dekretu, a w art. 30 ustawy zawarł przepisy określające przesłanki wadliwości decyzji dekretowych. Część z tych przesłanek stanowi normy wprost zaczerpnięte z Kodeksu postępowania administracyjnego i stosowane dotychczas przez organy nadzoru na zasadach ogólnych (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy odpowiada art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy odpowiada art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy odpowiada art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zaś art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy odpowiada art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Artykuł 29 ust. 1 pkt 3a ustawy pozwala z kolei na stwierdzenie nieważności decyzji reprywatyzacyjnej lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych. Przy czym w art. 30 ust. 1 pkt 1-8 ustawy, jak już zauważono powyżej, wymieniono przesłanki pozwalające na wydanie przez Komisję decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, w tym w sytuacji wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 4 art. 30 ust. 1 ustawy). W niniejszej sprawie Komisja, jako podstawę rozstrzygnięcia, wskazała cytowany wyżej art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 38 ust. 1 (zakres stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego) ustawy, a w konsekwencji stwierdziła nieważność decyzji reprywatyzacyjnej. Jak wyjaśniła w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzja reprywatyzacyjna została wydana w sytuacji, gdy prawa i roszczenia dekretowe dawnych współwłaścicieli nieruchomości [...] F. i W. małż. P . nie mogły stanowić przedmiotu umowy zbycia. W konsekwencji tego stanowiska Komisja uznała, że C. i Z. małż. N. jako nabywcy wierzytelności dekretowych po dawnych właścicielach (ewentualnie ich następcy prawni) nie mają interesu prawnego w postępowaniu reprywatyzacyjnym i nie powinni być jego stroną, w czym Komisja upatruje rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7 ust. 1 dekretu oraz art. 28 K.p.a. Zdaniem Sądu, Komisja błędnie uznała, że decyzja reprywatyzacyjna obarczona jest wadą kwalifikowaną, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego z mocą wsteczną (ex tunc) poprzez stwierdzenie jej nieważności. Zwrócić przede wszystkim należy uwagę, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym (w ramach ekstraordynaryjnego trybu procedowania Komisji) dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 K.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 K.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 K.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 402/10, LEX nr 952029). Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 K.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia, zaś wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 stycznia 1999 r. sygn. akt IV SA 1342/98, LEX nr 45699; z 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1415/09, LEX nr 745010). W konsekwencji, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej w trybie art. 156 § 1 K.p.a. wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis obowiązującego prawa. Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 K.p.a. nie jest "trzecią" instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji prawidłowości ustaleń faktycznych, czy też wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej. Inaczej mówiąc, by można było mówić o rażącym naruszeniu prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji należy ustalić, że treść decyzji pozostaje w takiej sprzeczności z treścią przepisu obowiązującego w dniu jej wydania, która nie może być do zaakceptowana z punktu widzenia praworządności i dlatego decyzja taka powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Sprzeczność, o której mowa powinna być oczywista. Wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa jest zatem stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretnym orzeczeniem, obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Co więcej, stan ten powinien być możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów prawnych bez rozbieżności wykładni. W sposób rażący może bowiem zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, a więc taki, który nie wymaga stosowania wykładni. Jeżeli w przedmiocie oceny możliwości stosowania i wykładni określonej regulacji prawnej mają miejsce kontrowersje i wątpliwości interpretacyjne, nie można w takim wypadku mówić o rażącym naruszeniu prawa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in.: w wyrokach z 8 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 3435/15 (LEX nr 2441440) oraz z 27 października 2017 r. sygn. akt II OSK 336/16 (LEX nr 2395598). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1114/21 (LEX nr 3338204) wskazał, że "ugruntowane jest (...) zapatrywanie, iż nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przypadku zastosowania jednego z możliwych wariantów wykładni danego przepisu. Tym samym podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa nie może być przyjęta w tej decyzji wykładnia przepisów prawa, co do której występuje wyraźny spór w judykaturze. W konsekwencji, podstawą stwierdzenia nieważności nie może być także, w przypadku możliwych wariantów wykładni danego przepisu, odmienna wykładnia prawa dokonana w uchwale Sądu Najwyższego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego, różna od wariantu wykładni przyjętej w kontrolowanej decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1994 r., III SA 640/94, POP 1996/3, s. 109, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2006 r., I FSK 439/05; wyrok NSA z dnia 8 listopada 2018 r., I OSK 1024/18; wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r., III OSK 423/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl)." Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy i ustosunkowując się do podniesionej przez Komisję kwestii braku legitymacji nabywców wierzytelności dekretowych (ich statusu jako strony) w postępowaniach o ustanowienie, na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu, prawa użytkowania wieczystego do gruntu, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 603/23 (https://cbois.nsa.gov.pl), który to - nie kwestionując stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyrokach z 29 sierpnia 2022 r. (sygn. akt I OSK 707/20, I OSK 1717/20, I OSK 2034/20, I OSK 2875/20, https://cbois.nsa.gov.pl) - wskazał, że w sytuacji prawnej istniejącej w dacie wydania kontrolowanej decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta, nie było rozbieżności orzeczniczych, jak i doktrynalnych, co do statusu nabywców praw i roszczeń dekretowych w tego rodzaju postępowaniach. Należy zauważyć, że już w latach 50-tych XX w. Sąd Najwyższy zaakceptował praktykę obrotu przewidzianymi w dekrecie prawami i roszczeniami, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 21 marca 2003 r. sygn. akt III CZP 6/03 (OSNC 2004/1/4), w której poddano analizie charakter uprawnienia przewidzianego w art. 7 dekretu, przywołując w tym kontekście wyrok Sądu Najwyższego z 16 stycznia 1952 r. sygn. akt C 650/50 (niepubl.). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że jest to prawo majątkowe, dziedziczne i zbywalne. Ukształtowane następnie przez wiele lat orzecznictwo sądowe akceptowało singularnych nabywców praw i roszczeń dekretowych jako strony w postępowaniach administracyjnych toczących się w trybie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu (por. chociażby wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA 344/99; 22 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA 1788/02; 25 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 220/09; 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1893/11; 8 kwietnia 2015 r. sygn. I OSK 1322/13; 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2214/16 i 7 marca 2019 r., sygn. I OSK 1772/18, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 23 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1811/11; z 13 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 489/11 oraz z 16 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 959/19; https://cbois.nsa.gov.pl). To, że przewidziane w dekrecie uprawnienie do uzyskania przez byłego właściciela prawa użytkowania wieczystego (pierwotnie wieczystej dzierżawy, później własności czasowej) ma charakter prawa majątkowego, dziedzicznego i zbywalnego było także powszechnie akceptowane w doktrynie (np. M. Gdesz, 1.5. Przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (prawo zabudowy) [w:] Rewindykacja gruntów warszawskich. Zagadnienia administracyjnoprawne, Warszawa 2012; H. Ciepła, R. M. Sarbiński, K. Sobczyk-Sarbińska, 5.2.2. Legitymacja czynna [w:] H. Ciepła, R. M. Sarbiński, K. Sobczyk-Sarbińska, Roszczenia przysługujące byłym właścicielom tzw. gruntów [...]. Sposób ich dochodzenia w postępowaniu administracyjnym i sądowym, Warszawa 2013; Ł. Bernatowicz, IV. Ogólne problemy reprywatyzacji w świetle polskiego ustawodawstwa i praktyki 2. Tryb dochodzenia roszczeń [w:] Reprywatyzacja na przykładzie gruntów warszawskich, Warszawa 2015). Nie budziło to również wątpliwości Trybunału Konstytucyjnego, czemu dał on wyraz, m.in. w uzasadnieniu wyroku z 19 lipca 2016 r. sygn. akt KP 3/15 (OTK-A 2016/66), gdzie odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie, jak też doktrynie zauważał: "Nie ulega wątpliwości, że prawo przyznane w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu ma charakter majątkowy. O tym, że ustawodawca nie traktuje tego prawa jako ściśle związanego z osobą "dotychczasowego właściciela", bezpośrednio dotkniętego wywłaszczeniem, świadczy przyznanie uprawnienia jego "następcom prawnym", co znaczy, że prawo to jest zarówno dziedziczne, jak i zbywalne". Powyższe wskazuje na to, że skoro przed 2022 r. nie było rozbieżności w wykładni art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 28 K.p.a., to nie można przyjąć, jak uczyniła to Komisja w tej sprawie, opierając się jedynie na ww. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r., że wydając w 2016 r. kontrolowaną decyzję reprywatyzacyjną Prezydent rażąco naruszył prawo. Istotne w realiach niniejszej sprawy jest bowiem to, że nawet ewentualnie zarysowana rozbieżność wykładni danego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie może skutkować przyjęciem, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wobec tego, że stwierdzenie nieważności decyzji mogą powodować jedynie najcięższego rodzaju jej wady, w orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność szczególnie ostrożnego korzystania z tej instytucji i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych i w szczególnie uzasadnionych przypadkach (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 października 2010 r. sygn. akt II GSK 902/09, LEX nr 746320; z 9 września 2010 r. sygn. akt I OSK 372/10, LEX nr 745225). Wobec tego, zdaniem Sądu, zagadnienie odmiennej wykładni art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu, w szczególności określenia "prawnego następcy właściciela", ukształtowanej kilka lat po wydaniu kontrolowanej decyzji, nie może być postrzegane w kategoriach oczywistego, "widocznego na pierwszy rzut oka" naruszenia prawa, czy działania wbrew nakazowi bądź zakazowi ustanowionemu w przepisach. Trudno bowiem skutecznie zarzucić Prezydentowi, że w 2016 r. wydając decyzję reprywatyzacją rażąco zignorował zarówno treść art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 28 K.p.a., jak i powszechnie wówczas przyjęty sposób rozumienia tych przepisów. W sprawach z zakresu gruntów [...] Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie bowiem podnosił, że takie, a nie inne rozumienie przepisu nie może być kwalifikowane w kategoriach rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 661/19, LEX nr 3047119; 23 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 3186/19, LEX nr 3558082). Sąd orzekający w niniejszej sprawie wziął jednocześnie pod uwagę uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23 (ONSAiWSA 2024/3/28), która to, choć podjęta została ponad rok po wydaniu zaskarżonej decyzji, to jednak na podstawie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", jest nią związany. W uchwale tej stwierdzono zaś, że: "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu". Zwrócić jednak należy uwagę, że po pierwsze, w ww. uchwale wskazano, że analizowana w niej kwestia wynikania interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym z normy prawa materialnego, ze względu na ograniczenie czasowe dopuszczalności wyeliminowania nieważnych decyzji z obrotu prawnego (upływ 10 lat od dnia wydania decyzji lub wywołania przez decyzję nieodwracalnego skutku prawnego), a nawet niedopuszczalność wszczęcia postępowań nadzorczych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia decyzji (co wynika z cytowanej wyżej treści art. 156 § 2 i art. 158 § 3 K.p.a.), ma znaczenie jedynie dla współczesnego rozpatrywania wniosków o przyznanie prawa do gruntu nieruchomości [...] w drodze decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu. Za oczywiste należy więc uznać, że współczesne wydawanie decyzji o przyznaniu praw dekretowych musi uwzględniać także konstytucyjną ochronę własności i prawa dziedziczenia, która to ochrona została przypisana w Konstytucji właścicielom i ich spadkobiercom. Po drugie zaś, w uzasadnieniu uchwały o sygn. akt I OPS 1/23 – w przeciwieństwie do przywołanych przez Komisję wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r. – nie zawarto poglądu o tym, że przyznanie praw strony osobie wskazanej w umowie nabycia wierzytelności dekretowych, jako nabywcy tychże praw i roszczeń, stanowiło rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł jedynie do przekonania, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu umowa nabycia wierzytelności dekretowej nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w byciu stroną uprawnioną do uzyskania prawa do gruntu w postępowaniu administracyjnym. Umowa ta kształtuje bowiem stosunki prawne pomiędzy jej stronami poza postępowaniem administracyjnym, a w szczególności po zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu, wydaniem stosownej decyzji. Majątkowy charakter wierzytelności dekretowej określonej w art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu nie został jednak przez Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionowany. Wierzytelność ta, w powołanym art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu, doznaje jednak podmiotowego ograniczenia w postępowaniu administracyjnym służącym wydaniu decyzji o przyznaniu prawa do gruntu nieruchomości [...] tylko byłemu właścicielowi, jako dotkniętemu skutkami dekretu. Jest to zatem kolejna, zdaniem Sądu, istotna okoliczność, którą należy uwzględnić przy ocenie zasadności kwalifikacji przez Komisję decyzji reprywatyzacyjnej jako dotkniętej wadą nieważności. Jak słusznie wskazał przy tym w cytowanym wyżej wyroku z 26 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 603/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, od pewnego czasu w orzecznictwie sądowym pojawiła się tendencja do stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzją ostateczną i utrwalenia praw nabytych z decyzji ostatecznej. Ta tendencja została uwidoczniona w poglądach Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowanych w uzasadnieniu wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (OTK-A 2015/5/62). Trybunał podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od reguły trwałości ostatecznych decyzji (art. 16 § 1 K.p.a.) i przewidział możliwość następczej akceptacji niektórych skutków wadliwej decyzji. Trybunał wskazał, że tylko w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego. Precyzując pojęcie "szczególnych okoliczności", stwierdził, że obejmują one sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej oparcie w przepisach Konstytucji. Wyjątkowość sytuacji nakazuje dokonanie oceny pod tym względem w każdej z osobna sytuacji, jako że trudno jest tu o wypracowanie ogólniejszej, uniwersalnej reguły. Trybunał podkreślił też, że prawomocne rozstrzygnięcia organów mają za sobą konstytucyjne domniemanie wynikające z zasady praworządności. Podważenie prawomocności musi każdorazowo być przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości. Zdaniem Sądu, przyjęte w okolicznościach niniejszej sprawy przez Komisję postrzeganie kwestii zmiany sposobu wykładni art. 7 dekretu przy ocenie decyzji reprywatyzacyjnych wydanych w przeszłości (przed ww. zmianą), w efekcie prowadziłoby do destabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzją ostateczną i naruszenia praw nabytych z decyzji ostatecznej, co z pewnością nie leży w interesie publicznym. Godziłoby to również w konstytucyjny standard wyrażający się w zasadach zaufania obywateli do państwa oraz ochrony praw nabytych. Reasumując Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję Komisja naruszyła art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to, wobec zasadności zarzutów skargi w tym zakresie, uchyleniem zaskarżonej decyzji. W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy Komisja będzie zobligowana wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. O ile w sprawie nie ujawnią się inne niż dotychczas podnoszone przez Komisję okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji reprywatyzacyjnej, Komisja rozważy zakończenie postępowania w inny niż przewidziany w art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy sposób, z uwzględnieniem treści uchwały o sygn. akt I OPS 1/23. Artykuł 29 ust. 1 ustawy daje bowiem organowi wiele innych sposobów rozstrzygnięcia sprawy w wyniku dokonanej kontroli decyzji reprywatyzacyjnej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1934 ze zm.). Na powyższe koszty składa się uiszczony solidarnie wpis od wniesionej skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz opłaty skarbowe od udzielonych pełnomocnictw w łącznej kwocie 51 zł (3 x 17 zł).