I SAB/Wa 500/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. W dniu 2 grudnia 2011 r. W. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], która stanowi obecnie cz. dz. ew. nr [...] z obrębu [...] Wnioskiem z dnia 1 lipca 2011 r. W. Z. wystąpił o przyznanie - na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami - odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], która stanowi obecnie cz. dz. ew. nr [...] z obrębu [...], stanowiącą własność [...]. Następnie w dniu 4 sierpnia 2011 r. wnioskodawca złożył kolejny wniosek o wydanie decyzji, który ponowił w dniu 5 września 2011 r. W dniu 20 września 2011 r. wnioskodawca wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem - w trybie art. 37 kpa - na niezłatwienie niniejszej prawy w terminie. W dniu 4 października 2011 r. Prezydent [...] rozpoczął gromadzenie dokumentacji, występując o nią pismami z dnia 23 listopada 2011 r. i z dnia 28 grudnia 2011 r. Po kilkukrotnych wezwaniach akta zostały przekazane Wojewodzie przy piśmie z dnia 23 listopada 2011 r. W informacji z tego samego dnia skierowanej do wnioskodawcy organ administracji wskazał, że rozpatrzenie sprawy nastąpi do dnia 29 lutego 2012 r. Rozpoznając powyższe zażalenie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] wniesione w sprawie zażalenie uznał za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 29 lutego 2012 r. W dniu 2 grudnia 2011 r. zostało ono przekazane Prezydentowi [...]. W dniu 2 grudnia 2011 r. W. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...]- wnosząc o stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w niniejszej sprawie i zobowiązanie go do wydania orzeczenia w przedmiocie ustalenia odszkodowania za objętą postępowaniem nieruchomość, w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego orzeczenia. W uzasadnieniu skargi podniósł, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte dnia 1 lipca 2011 r., jednakże z uwagi na brak działań organu w dniu 4 sierpnia 2011 r. skarżący zwrócił się do organu administracji z wnioskiem o wydanie decyzji. Dnia 5 września 2011 r. ponowił swoje żądanie, ewentualnie wniósł o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy. Dodał, że Wojewoda [...] trzykrotnie (w pismach z dnia 28 września 2011 r., 2 listopada 2011 r. oraz 10 listopada 2011 r.) zwracał się do Prezydenta [...] z prośbą o bezzwłoczne nadesłanie akt przedmiotowej sprawy wraz z wyjaśnieniami, jednak zostały one wysłane dopiero w dniu 23 listopada 2011 r., a więc po ponad 2 miesiącach od złożenia zażalenia. Ze względu na to, iż termin, wskazany w art. 35 § 3 kpa, rozpatrzenia zażalenia upłynął, pełnomocnik strony dwukrotnie wezwał Wojewodę [...] w pismach z dnia 21 oraz 29 listopada 2011 r. do niezwłocznego wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia bezczynności organu I instancji. Wobec powyższego, został wyczerpany tryb określony w art. 52 ppsa do złożenia skargi na bezczynność. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt: II OSK 469/09, (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1413/05, LEX 209127), wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1413/05. Skarżący stwierdził, że w piśmie z dnia 23 listopada 2011 r. Prezydent [...] wskazał, iż zakończenie sprawy powinno nastąpić do dnia 29 lutego 2012 r. Wyznaczenie tak odległego terminu załatwienia sprawy (dopiero po 4 miesiącach od wszczęcia postępowania i 2 miesiącach po wniesieniu zażalenia) nie było zasadne. Organ nie wskazał jakie konkretnie czynności winny być przeprowadzone, a stwierdzenie, iż konieczne jest zgromadzenie dokumentacji niezbędnej do ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia wymagania określone w art. 215 ust. 2 ugn po pięciu miesiącach od złożenia wniosku o odszkodowanie, jest dowodem rażącego naruszenia art. 35 kpa. Pięć miesięcy było dostatecznie długim okresem na co najmniej wystąpienie do właściwych jednostek organizacyjnych o niezbędną dokumentację, co stanowi absolutną oczywistość już w momencie wszczęcia postępowania. Takie postępowanie organu stanowiło przejaw nie tylko rażącego naruszenia prawa, ale wręcz lekceważenia bezwzględnie obowiązujących przepisów. Podobnie argument o "dużej ilości spraw", zawarty w piśmie z dnia 23 listopada 2011 r., był całkowicie bezzasadny. Posłużenie się nim świadczy o ignorowaniu oczywistej wykładni przepisów zawartej chociażby w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2004 r., sygn. akt IV SAB/Wa 188/08, który stwierdza, iż okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. akt V SAB 147/99, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt IV SAB/Wa 35/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SAB/Wa 311/09). Dodał, że Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99, "organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usuniecie przeszkody w wydaniu decyzji". Jak natomiast wynika z wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SAB/Wr 2/10 "bezczynność organu istnieje zaraz po upływie ustawowych terminów załatwienia sprawy, niezależnie od tego, jakie były jej powody i w jakim stopniu organ wykazywał się aktywnością podczas prowadzonego postępowania, którego jednak nie zakończył". Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt: IV SAB/Wa 103/10: "z użytego w art. 35 § 3 kpa wyrażenia "nie później" wynika, że określone w tym przepisie terminy należy traktować jako terminy maksymalne. Dlatego też organy administracji publicznej zobowiązane są rozstrzygnąć sprawę w we wskazanych terminach, a ich przekroczenie powinno być sytuacją wyjątkową. Niezależnie od powyższego sytuacja, w której organ nie dotrzymuje narzuconego mu terminu załatwienia sprawy, jednocześnie lekceważąc obowiązek poinformowania strony o przyczynach takiego postępowania, godzi w zasady ogólne postępowania wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 12 kpa". Stanowisko takie znajduje również potwierdzenie m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 106/11 i I SAB/Wa 116/10. Wadliwa organizacja pracy urzędu nie usprawiedliwia opieszałości organu administracji i nie może usprawiedliwiać jego bezczynności. Prezydent [...] nadal pozostaje bezczynny, a jedyną czynnością jaką podjął było wystąpienie w dniu 23 listopada 2011 r. z prośba o dokumenty do Archiwum Państwowego Wydziału [...] dla Dzielnicy [...]. Wobec powyższego brak działań ze strony Prezydenta, nie prowadzi w żadnej mierze do wydania decyzji w sprawie. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Skarżący powołał wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt I SAB/Wa 191/08 i I SAB/Wa 73/08. Z uwagi na to, że wszystkie maksymalne terminy przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego minęły, decyzja powinna zostać wydana bezzwłocznie, tymczasem organ nadal pozostaje bezczynny. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r. o sygn. akt: VII SAB/Wa 19/09, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt: III SAB/Po 4/08. W swojej skardze skarżący zawarł także wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] poinformował, że nieruchomość, której dotyczy postępowanie administracyjne, została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy 50, poz. 279). Obecnie przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład stanowiącej własność [...] działki ew. nr [...], z obrębu [...]. Postępowanie to znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 2 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodał, że strona postępowania została poinformowana o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz o tym, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia 29 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem - przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...]- złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa. Ponadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie wniosek taki złożył skarżący, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, w związku z czym skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Z akt niniejszej sprawy wynika, że organ administracji pismem z dnia 23 listopada 2011 r. zawiadomił strony o przyczynach przekroczenia terminów określonych w art. 35 kpa i wyznaczył termin jej załatwienia do dnia 29 lutego 2012 r. Stanowisko dotyczące daty zakończenia postępowania zostało także podzielone przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2011 r. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została wniesiona w dniu następnym po wydaniu ww. postanowienia. W myśl regulacji zawartej w art. 37 § 2 kpa organ uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Powyższe oznacza zatem, iż organowi wyższego stopnia, który rozpoznaje zażalenie złożone w trybie art. 37 § 1 kpa, przysługuje uprawnienie do wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia przedmiotowej sprawy. W tych okolicznościach uznać należało, że chociaż ustawowy termin określony w art. 35 kpa do załatwienia spraw został przez Prezydenta [...] przekroczony, jednak w wyniku rozpatrzenia przez Wojewodę [...] zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie został wyznaczony termin dodatkowy na załatwienie przedmiotowej sprawy. Skarżący skorzystał zatem ze środka prawnego mającego na celu obronę jego praw w oparciu o przepisu kpa i uzyskał orzeczenie uznające wniesione zażalenie za uzasadnione, przy jednoczesnym określeniu terminu zakończenia postępowania do dnia 29 lutego 2012 r. Orzekając w sprawie bezczynności organu nie można więc pominąć tej okoliczności. Z akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność została wniesiona w dniu następnym po wydaniu postanowienia wyznaczającego dodatkowy termin załatwienia sprawy, jak też w dniu 2 grudnia 2011 r. Prezydent [...] otrzymał informację od Dyrektora Archiwum [...] o podjęciu kwerendy archiwalnej oraz o późniejszym powiadomieniu o jej wynikach. Ponadto w dniu 28 grudnia 2011 r. organ wystąpił o kolejne informacje w sprawie. W tych okolicznościach skoro organ administracji podejmował działania mające na celu zakończenie sprawy, a skarżący wyczerpał formalną możliwość wniesienia skargi na bezczynność i następnego dnia po rozpoznaniu ww. zażalenia złożył skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przed upływem wyznaczonego, dodatkowego terminu do załatwienia sprawy, to przedmiotowa skarga podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.